HOẰNG PHÁP PHẬT GIÁO Ở VÙNG ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ VIỆT NAM HIỆN NAY – NHÌN NHẬN NHỮNG ĐÓNG GÓP VỚI CÔNG TÁC XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO

Thứ bảy - 30/11/2019 05:14
 HOẰNG PHÁP PHẬT GIÁO Ở VÙNG ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ VIỆT NAM HIỆN NAY – NHÌN NHẬN NHỮNG ĐÓNG GÓP VỚI CÔNG TÁC XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO
ThS. Nguyễn Thị Thùy Nhung
Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Huế
Email: Thuynhung107@gmail.com
Số điện thoại: 0913731015
  1. Đặt vấn đề
Nghèo đói ở các dân tộc thiểu số Việt Nam hiện nay vẫn là một vấn đề nan giải, không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người nghèo mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến các vấn đề chính trị, văn hóa, xã hội liên quan. Mặc dù dân tộc thiểu số chỉ chiếm khoảng 14-15% dân số nhưng tỷ lệ hộ nghèo lại chiếm hơn 50% số hộ nghèo cả nước, có một số dân tộc có tỷ lệ hộ nghèo rất cao như dân tộc La Hu 83% hay dân tộc Mảng 79%; một số vùng dân tộc có tỷ lệ nghèo cao điển hình như vùng dân tộc tỉnh Quảng Bình có tỷ lệ hộ nghèo 88%, tỉnh Bình Định là 76%, tỉnh Quảng Nam là 72% và tỉnh Nghệ An là 59% [1]. Trong những năm trở lại đây, vấn đề xóa đói, giảm nghèo ở Việt Nam đã gặt hái được những thành tựu vượt bậc, tốc độ giảm nghèo nhanh chóng. Có được thành tựu như vậy bên cạnh yếu tố quyết định là sự lãnh, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, còn có vai trò không thể thiếu của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước mà Phật giáo là một trong những tổ chức xã hội đóng góp tích cực và hiệu quả nhất. Trong bài viết này, tác giả sẽ tập trung làm rõ vấn đề Hoằng pháp Phật giáo ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Việt Nam hiện nay, đồng thời nhìn nhận những đóng góp của Hoằng pháp Phật giáo ở vùng này với công tác xóa đói, giảm nghèo.
2. Nội dung
2.1. Vài nét về Phật giáo ở Việt Nam
Phật giáo là một tôn giáo có bề dày lịch sử, đồng hành với dân tộc khoảng 20 thế kỷ[2]. Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta, Phật giáo là một thành tố không thể chia cắt trong đời sống văn hóa - xã hội của người dân Việt Nam. Với hơn 2000 năm gắn bó và đồng hành cùng dân tộc, Phật giáo Việt Nam đã góp phần to lớn vào sự nghiệp dựng nước, giữ nước. Từ xa xưa, giáo lý Phật giáo đã thấm nhuần trong đời sống của đông đảo người Việt Nam. Giá trị tốt đẹp của Phật giáo đã góp phần hun đúc nên những giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam. Lịch sử Việt Nam đã ghi nhận thời nào Phật giáo cũng có những đóng góp xứng đáng cho việc bảo vệ và xây dựng đất nước, gắn bó với dân tộc để "Hộ quốc an dân".
Khi đất nước hòa bình, kế thừa truyền thống vẻ vang, Phật giáo Việt Nam tiếp tục có những đóng góp quan trọng vào công cuộc bảo vệ và xây dựng Tổ quốc trong thời đại mới với phương châm "Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội", đồng hành cùng nhân dân cả nước tiến hành công cuộc đổi mới trong tinh thần hòa hợp, đoàn kết[3]. Hiện nay, với phương châm của mình, Phật giáo tiếp tục có nhiều đóng góp vào công cuộc đổi mới đất nước thông qua các hoạt động Phật sự và hoạt động xã hội hướng đến con người, vì con người, trong đó các hoạt động xóa đói giảm nghèo là điểm sáng, thể hiện rõ tinh thần Hoằng pháp “nhập thế giúp đời” của Phật giáo Việt Nam.
2.2. Hoằng pháp Phật giáo ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số Việt Nam hiện nay
Mặc dù Phật giáo là một tôn giáo có số lượng tín đồ đông đảo ở Việt Nam, nhưng mức độ bao phủ của Phật giáo ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số chưa rộng khắp. Trong khi Phật giáo trở thành một tôn giáo truyền thống của cư dân miền núi phía Bắc và Đông Bắc dưới hình thức là Pựt, Then được thể hiện rõ ở tộc người Tày, Nùng, Giáy, Sán Chay, Sán Dìu… theo nguyên tắc Tam giáo đồng nguyên mà Đạo giáo là trung tâm, thì Phật giáo lại có ảnh hưởng ít hay hầu như không ảnh hưởng tới các cư dân bản địa vùng Trường Sơn - Tây Nguyên, miền núi Thanh Hóa – Nghệ An và Tây Bắc Việt Nam. Vùng các dân tộc Thái và dân tộc Mường, Phật giáo có ảnh hưởng rất mờ nhạt, kể cả những vùng giáo Trung Hoa và Lào[4]. Vì vậy, vấn đề Hoằng pháp Phật giáo đối với vùng dân tộc thiểu số càng được đặc biệt quan tâm trong giai đoạn hiện nay. Ý nghĩa Hoằng pháp là đem giáo lý của Phật lưu truyền khắp nhân gian, để giúp cho chúng sanh nơi nơi được thức tỉnh hồi đầu.
Đồng bào dân tộc thiểu số Việt Nam thường sinh sống ở những vùng miền có hoàn cảnh địa lý đặc biệt khó khăn như vùng núi, vùng cao nguyên, biên giới hải đảo, vùng sâu vùng xa... Ở những vùng này, đời sống của người dân còn thiếu thốn, cơ sở hạ tầng chưa được đầu tư đúng mực, nguồn tài nguyên khai thác khó khăn, trình độ dân trí và nhận thức của người dân còn thấp. Chính những hạn chế này đã khiến người dân dễ bị lôi kéo, kích động tham gia vào những mưu đồ đen tối của các thế lực chính trị phản động.
Từ khi du nhập vào nước ta, Phật giáo luôn luôn gắn bó với lợi ích của dân tộc. Rất dễ nhận thấy mục đích lý tưởng của Đảng và Bác Hồ là xây dựng chủ nghĩa xã hội với mục đích lý tưởng của Phật giáo có những điểm tương đồng. Nét tương đồng thể hiện khá rõ là làm sao xây dựng một xã hội không có chế độ người bc lột người. Trải qua quá trình lịch sử gắn bó và đồng hành với dân tộc, nhiều triết lý của Phật giáo đã hòa quyện với triết lý sống, giá trị, chuẩn mực đạo đức của con người Việt Nam đến mức nhuần nhuyễn. Chẳng hạn, thuyết nhân quả của Phật giáo đã hòa quyện với lối tư duy của người Việt để tạo thành triết lý sống tưởng đơn giản nhưng mang giá trị nhân văn sâu sắc: “ở hiền gặp lành”, “gieo nhân nào gặt quả ấy”... Hay hạnh Bố thí của Phật giáo khi hòa quyện với tinh thần nhân ái của con người Việt Nam đã hình thành triết lý sống coi trọng việc thực hành điều thiện: “dù xây chín bậc phù đồ, không bằng làm phúc cứu cho một người”[5].
Để đưa một tôn giáo có giáo lý nhân đạo, từ bi bác ái, phù hợp với dân tộc Việt Nam như Phật giáo đến với đông đảo đồng bào dân tộc thiểu số, ngoài những việc cần làm trước mắt, cần phải có định hướng lâu dài.
Về trước mắt, cần tổ chức thường xuyên các buổi diễn thuyết ngắn hàng tháng. Đó là những buổi truyền pháp bằng hình ảnh hơn là qua sách vở, nhằm tóm tắt cuộc đời của đức Phật Thích Ca, hoặc một số mẫu chuyện về đức Phật trong nhiều kiếp của Người, về các vị Bồ tát, về những tấm gương hiếu thảo với ông bà, cha mẹ… Thông qua đó, giáo dục đồng bào dân tộc thiểu số trong việc bảo vệ môi trường, bảo tồn các cây, con quý hiếm trong rừng; hạn chế sát sinh, không chặt phá rừng bừa bãi…
Có thể tổ chức, hướng dẫn con em trong các buôn làng tham gia sinh hoạt văn nghệ, có thể vào mỗi tối chủ nhật, sử dụng nhạc cụ dân tộc trong ca múa, hát các chủ đề có liên quan đến Phật giáo. Nhờ vậy, có thể vừa phổ biến giáo lý Phật giáo đến đồng bào dân tộc thiểu số, vừa bảo tồn các giá trị văn hóa của nhân dân nơi đây.
Hoằng pháp Phật giáo cần kết hợp các hoạt động từ thiện - xã hội với hoạt động kinh tế. Do đặc thù trong lối sống của đồng bào dân tộc thiểu số, hoạt động từ thiện - xã hội cần kết hợp với hoạt động kinh tế, khuyến khích đồng bào tham gia làm thuê, mướn để tăng thu nhập hộ gia đình, qua những hợp đồng do ban Hoằng pháp chủ động tìm kiếm. Công tác từ thiện cúng dường Tam Bảo bằng cách cúng ngày công lao động trong việc trồng và thu hoạch cây công nghiệp như trà, cà phê… Qua các họat động kinh tế trên, còn giúp cho người dân tộc hiểu biết rõ hơn về cung cách chi thu, tiết kiệm, cách tích lũy trong sản xuất và tập thực hành hạnh bố thí, một yếu tố đầu tiên và cơ bản nhất trong 6 yếu tố (lục độ) của quá trình tiến tu trong Phật giáo[6].
Về lâu dài, trước hết tổ chức Phật giáo cần đào tạo đội ngũ Hoằng pháp viên có năng lực, trình độ cao, không chỉ am hiểu về Phật pháp mà còn có kiến thức sâu rộng, ngôn ngữ đặc thù của địa bàn dân tộc thiểu số mà mình đến Hoằng pháp. Kiến thức ấy, ngoài việc được trang bị lý thuyết, vốn là những thông tin từ sách vở, từ những buổi nói chuyện, trao đổi với các chuyên gia Nhân học/Dân tộc học, còn là những buổi sinh hoạt dài ngày tại nơi cần đến, để nắm bắt thực tiễn, hiểu hơn về cách sống, lối sống, luật tục và tập quán pháp của các dân tộc này [7]
Ngoài ra, tổ chức Phật giáo cần tạo đủ tiềm lực kinh tế, khả năng tài chính dồi dào để phục vụ cho công tác Hoằng pháp vùng sâu vùng xa đạt được hiệu quả tốt nhất. Điều này càng quan trọng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số bởi ở đó người dân còn nghèo, đời sống an sinh xã hội còn nhiều thiếu thốn. Nếu tổ chức Phật giáo không hoặc chưa đủ mạnh về kinh tế rất khó để thực hành phương pháp bố thí nhiếp - giúp nâng cao hiệu suất lao động và đời sống kinh tế, văn hóa, tinh thần của người dân[8].
Một việc cần làm nữa về lâu dài đó là cần xây dựng các tự viện, cơ sở Phật giáo ở vùng sâu, vùng xa, in ấn sách, văn hóa phẩm Phật giáo phù hợp với trình độ của người dân tộc thiểu số. Tất cả những vấn đề trên cần phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, xây dựng và thiết kế phù hợp với đặc thù riêng của từng vùng dân tộc thiểu số.
Ở một mức độ cao hơn trong vấn đề tổ chức, cần thiết có sự điều phối của ban Hoằng pháp Trung ương - Giáo hội Phật giáo Việt Nam, như việc vận động kinh phí cho vấn đề hoằng pháp ở vùng sâu, vùng xa; tổ chức các khóa huấn luyện Hoằng pháp viên phục vụ vùng dân tộc thiểu số. Nếu làm được như vậy thì Hoằng pháp Phật giáo vùng đồng bào dân tộc thiểu số mới đạt kết quả.
2.3. Nhìn nhận những đóng góp của Hoằng pháp Phật giáo ở đồng bào dân tộc thiểu số với công tác xóa đói giảm nghèo
Những giải pháp thực hiện Hoằng pháp Phật giáo cùng quá trình đưa giáo lý Phật giáo đến với đồng bào dân tộc thiểu số đã góp phần không nhỏ vào việc xóa đói, giảm nghèo cho vùng đặc biệt này.
Trong quá trình Hoằng pháp, tổ chức Phật giáo đã góp phần nâng cao nhận thức, trình độ cho người dân. Những bài học có ý nghĩa từ giáo lý Phật giáo đã giúp đồng bào dân tộc có hiểu biết sâu hơn về các vấn đề kinh tế, văn hóa, xã hội liên quan, giúp người dân hoàn thiện đạo đức, lối sống theo phương châm sống “tốt đời, đẹp đạo”. Từ đó, họ có mục tiêu phấn đấu, lao động sản xuất để thoát nghèo, cải thiện cuộc sống cho bản thân và gia đình.
Đi đôi với quá trình Hoằng pháp ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam các địa phương trong vùng đã tích cực động viên Tăng, Ni và Phật tử hăng hái tham gia công việc của xã hội, các phong trào ích nước, lợi dân, thiện tâm, công đức như: Phát triển sản xuất, xoá đói giảm nghèo, đền ơn đáp nghĩa, giúp đỡ đồng bào bị thiên tai, ủng hộ bài trừ các tệ nạn xã hội, mê tín, hủ tục; chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật tại địa phương, bảo đảm an toàn, trật tự ở các địa bàn dân cư… bằng các hình thức, như: tặng quà cho người nghèo, khám chữa bệnh từ thiện cho đồng bào dân tộc thiểu số vùng sâu, vùng xa; giúp đỡ học sinh nghèo, có hoàn cảnh khó khăn, quyên góp tiền và vật chất ủng hộ đồng bào nghèo và đồng bào bị thiên tai lũ lụt…[9]. Hoằng pháp viên đã tổ chức, sinh hoạt, vận động bà con Phật tử người dân tộc thiểu số chăm lo sản xuất kinh tế, ổn định đời sống, sinh hoạt văn hóa - nghệ thuật. Nhờ đó, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được đảm bảo, góp phần xóa đói, giảm nghèo.
 Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, do đời sống kinh tế còn khó khăn, cơ sở vật chất thiếu thốn, nên việc Hoằng pháp thường được tiến hành song song với các hoạt động từ thiện như: xây cầu, đào giếng, làm đường, cứu trợ thường xuyên và đột xuất cho đồng bào nghèo vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc khi gặp hoàn cảnh khó khăn, hoạn nạn. Không chỉ trợ cấp về mặt tiền bạc, vật chất, các ban Hoằng pháp còn chủ động tìm kiếm các hợp đồng lao động cung cấp công ăn việc làm cho đồng bào dân tộc thiểu số có thêm thu nhập. Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã vận động ngày càng nhiều Tăng, Ni, Phật tử, các nhà hảo tâm, người dân trong nước và kiều bào ta ở nước ngoài đóng góp, ủng hộ cả vật chất, tinh thần vào các phong trào xóa đói giảm nghèo, đảm bảo an sinh xã hội, hướng về cội nguồn do Đảng, Nhà nước phát động với số kinh phí, vật chất năm sau luôn cao hơn năm trước. Tổng số tiền và hiện vật quyên góp dành cho công tác từ thiện, nhân đạo và đảm bảo an sinh xã hội năm 2016 của Giáo hội Phật giáo Việt Nam là hơn 1.330 tỷ đồng, đến năm 2018, con số này đã lên đến hơn 2.200 tỷ đồng [10]. Trong đó, một phần lớn được dùng để trợ giúp cho người dân vùng sâu vùng xa bởi đây là vùng có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trong cả nước. Đây là một nguồn kinh phí có ý nghĩa, nguồn vốn quan trọng góp phần giải quyết vấn đề xóa đói, giảm nghèo cho đồng bào nơi đây.
3. Thay lời kết
Có thể nói rằng, cùng với sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước bằng các chính sách đều ưu tiên cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, Phật giáo nói chung và quá trình Hoằng pháp Phật giáo nói riêng đã có đóng góp quan trọng trong công tác xóa đói giảm nghèo; giúp các vùng đồng bào dân tộc thiểu số đạt được nhiều thành tựu vượt bậc so với trước đây. Số liệu điều tra của Tổng cục Thống kê cho thấy, nếu như năm 1993 có tới 86,4% đồng bào dân tộc thiểu số là nghèo thì đến năm 2010 con số này chỉ còn 48%. Tuy nhiên, theo báo cáo tóm tắt về đánh giá nghèo 2008-2010 của Viện Khoa học xã hội Việt Nam thì trong nhóm người dân tộc thiểu số, những người nghèo kinh niên chiếm tỷ lệ cao nhất là 39,2%, tiếp theo là những người nghèo nhất thời 29,4%, nhóm thoát nghèo bền vững 12,8% và nhóm chưa bao giờ nghèo là 18,6% [11]. Nhóm nghèo kinh niên khá cao vùng đồng bào các dân tộc thiểu số chính là trở ngại lớn đối với vấn đề xóa đói, giảm nghèo ở Việt Nam hiện nay. Do vậy, trong thời gian tới, tổ chức Phật giáo cần phát huy hơn nữa vai trò của mình, phối hợp với chính quyền trong việc hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số thoát nghèo bền vững, góp phần Hoằng pháp Phật giáo đến được với đông đảo đồng bào dân tộc thiểu số trên mọi miền đất nước.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
* Sách
1. TS. Vũ Văn Hậu (2009), Củng cố mối quan hệ dân tộc và tôn giáo ở Việt Nam trong bối cảnh hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
2. Lê Quốc Lý (cb) (2012), Chính sách xóa đói giảm nghèo thực trạng và giải pháp, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
3. Viện nghiên cứu tôn giáo, GS Đặng Nghiêm Vạn (2012), Lý luận về tôn giáo và tình hình tôn giáo ở Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
* Website
4. ĐĐ.Thích Trí Định - Phó Ban Hoằng pháp tỉnh Lâm Đồng, “Triển khai chương trình triển Hoằng pháp vùng sâu vùng xa”, https://vbgh.vn/index.php?language=vi&nv=news&op=hoi-thao-tai-khanh-hoa-2018/trien-khai-chuong-trinh-trien-hoang-phap-vung-sau-vung-xa-427.html, Thứ hai - 17/09/2018 14:37.
5. Sơn Hà, “Hơn nửa số hộ nghèo là đồng bào dân tộc thiểu số”, https://news.zing.vn/hon-nua-so-ho-ngheo-la-dong-bao-dan-toc-thieu-so-post901768.html, ngày cập nhật 08:35 20/12/2018.
6. PGS.TS Trần Hồng Liên, “Hoằng pháp ở vùng dân tộc thiểu số”, https://phatgiao.org.vn/hoang-phap-o-vung-dan-toc-thieu-so-d23538.html, Thứ năm, 22/10/2016 | 08:19.
7. PGS, TS Lê Văn Lợi, “Phật giáo góp phần thực hiện chính sách an sinh xã hội”, http://lyluanchinhtri.vn/home/index.php/thuc-tien/item/2357-phat-giao-gop-phan-thuc-hien-chinh-sach-an-sinh-xa-hoi.html, Thứ tư, 24 Tháng 1 2018 16:48, đăng trên Tạp chí Lý luận chính trị số 7-2017.
8. “Phật giáo Việt Nam đồng hành cùng sự phát triển của đất nước”, https://vovworld.vn/vi-VN/binh-luan/phat-giao-viet-nam-dong-hanh-cung-su-phat-trien-cua-dat-nuoc-596671.vov, 22/11/ 2017, 16:06:18.
9. Trần Đức Quỳnh, ThS, Bộ Công an, “GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM VỚI CÔNG TÁC TỪ THIỆN XÃ HỘI”, http://mattran.org.vn/dan-toc-ton-giao/giao-hoi-phat-giao-viet-nam-voi-cong-tac-tu-thien-xa-hoi-27694.html, 02/08/2019.
10. PGS. TS. Lê Bá Trình - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, “Sinh hoạt tôn giáo trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số các tỉnh miền núi phía Bắc hiện nay”, http://tcnn.vn/news/detail/41522/Sinh-hoat-ton-giao-trong-vung-dong-bao-dan-toc-thieu-so-cac-tinh-mien-nui-phia-Bac-hien-nay.html, Ngày đăng: 07/11/2018 03:24


 
 

[1] Sơn Hà, “Hơn nửa số hộ nghèo là đồng bào dân tộc thiểu số”, https://news.zing.vn/hon-nua-so-ho-ngheo-la-dong-bao-dan-toc-thieu-so-post901768.html, ngày cập nhật 08:35 20/12/2018.
[2] TS. Vũ Văn Hậu (2009), Củng cố mối quan hệ dân tộc và tôn giáo ở Việt Nam trong bối cảnh hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tr.120.
[3] “Phật giáo Việt Nam đồng hành cùng sự phát triển của đất nước”, https://vovworld.vn/vi-VN/binh-luan/phat-giao-viet-nam-dong-hanh-cung-su-phat-trien-cua-dat-nuoc-596671.vov, 22/11/ 2017, 16:06:18.
[4] Viện nghiên cứu tôn giáo, GS Đặng Nghiêm Vạn (2012), Lý luận về tôn giáo và tình hình tôn giáo ở Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tr. 318.
[5] PGS, TS Lê Văn Lợi, “Phật giáo góp phần thực hiện chính sách an sinh xã hội”, http://lyluanchinhtri.vn/home/index.php/thuc-tien/item/2357-phat-giao-gop-phan-thuc-hien-chinh-sach-an-sinh-xa-hoi.html, Thứ tư, 24 Tháng 1 2018 16:48, đăng trên Tạp chí Lý luận chính trị số 7-2017.
[6] PGS.TS Trần Hồng Liên, “Hoằng pháp ở vùng dân tộc thiểu số”, https://phatgiao.org.vn/hoang-phap-o-vung-dan-toc-thieu-so-d23538.html, Thứ năm, 22/10/2016 | 08:19.
[7] PGS.TS Trần Hồng Liên, “Hoằng pháp ở vùng dân tộc thiểu số”, https://phatgiao.org.vn/hoang-phap-o-vung-dan-toc-thieu-so-d23538.html, Thứ năm, 22/10/2016 | 08:19.
[8] ĐĐ.Thích Trí Định - Phó Ban Hoằng pháp tỉnh Lâm Đồng, “Triển khai chương trình triển Hoằng pháp vùng sâu vùng xa”, https://vbgh.vn/index.php?language=vi&nv=news&op=hoi-thao-tai-khanh-hoa-2018/trien-khai-chuong-trinh-trien-hoang-phap-vung-sau-vung-xa-427.html, Thứ hai - 17/09/2018 14:37..
[9] PGS. TS. Lê Bá Trình - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, “Sinh hoạt tôn giáo trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số các tỉnh miền núi phía Bắc hiện nay”, http://tcnn.vn/news/detail/41522/Sinh-hoat-ton-giao-trong-vung-dong-bao-dan-toc-thieu-so-cac-tinh-mien-nui-phia-Bac-hien-nay.html, Ngày đăng: 07/11/2018   03:24
[10] Trần Đức Quỳnh, ThS, Bộ Công an, “GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM VỚI CÔNG TÁC TỪ THIỆN XÃ HỘI”, http://mattran.org.vn/dan-toc-ton-giao/giao-hoi-phat-giao-viet-nam-voi-cong-tac-tu-thien-xa-hoi-27694.html, 02/08/2019.
[11] Lê Quốc Lý (cb) (2012), Chính sách xóa đói giảm nghèo thực trạng và giải pháp, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tr 97-99.

Tổng số điểm của bài viết là: 10 trong 2 đánh giá

Xếp hạng: 5 - 2 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây