Phân Biệt Các Loại Nơi Thờ Cúng: Đình, Đền, Chùa, Miếu, Phủ, Điện, Nghè, Quán Và Am

Không phải mơi nơi thờ Phật, thần, thánh hay tổ tiên đều được gọi là đình. “Đình” thường là tên gọi riêng cho công trình thờ công cộng của làng, gắn với thần hoặc thánh bảo vệ cộng đồng và các nghi lễ chung.

Mỗi địa danh có thể mang tên đình, đền, chùa, miếu, phủ, điện, nghè, quán hoặc am tùy theo đối tượng thờ, cộng đồng phục vụ, công năng nghi lễ và tập quyền địa phương. Vì vậy, cần kết hợp lịch sử, hoạt động thực tế và kiến trúc thay vì chỉ nhìn tên hoặc hình dáng bên ngoài.

“Đình thờ cúng” là gì và có phải mọi nơi thờ đều được gọi là đình không?

“Đình thờ cúng” là tên gọi thường dùng cho công trình thờ do cộng đồng làng xây dựng và duy trì, thường gắn với thần, thánh bảo vệ cộng đồng; đây không phải thuật ngữ chung cho mọi nơi thờ.

Để nhận diện đúng, cần xem xét bốn tiêu chí:

1. Đối tượng thờ: Đình thường gắn với thần, thánh hoặc nhân vật bảo vệ cộng đồng, không đồng nhất với nơi thờ Phật, tổ tiên hay một nhân vật lịch sử.
2. Cộng đồng phục vụ: Đình thường do làng hoặc khu cư xứ quản lý, có nghi lễ chung và vai trò trong đời sống cộng đồng.
3. Chức năng nghi lễ: Đình thường tổ chức lễ hội làng, lễ hầu, lễ tế hoặc các nghi lễ gắn với bảo vệ và phúc lộc cho cộng đồng.
4. Bối cảnh địa phương: Tên gọi được xác định theo lịch sử, tập quyền vùng miền và cách tổ chức thực tế.

Như vậy, một nơi thờ có thể được gọi là đình, đền hay miếu tùy theo lịch sử và công năng. Người đọc cần phân biệt tên gọi chính thức với từ người dân địa phương thường dùng khi trao đổi.

Vì sao cùng một nơi thờ có thể mang nhiều tên gọi?

Có, lịch sử, công năng ban đầu, vùng miền và quá trình đổi chức năng có thể khiến cùng một nơi thờ mang nhiều tên gọi. Mỗi cách gọi thường phản ánh một giai đoạn hoặc một công năng khác nhau của công trình.

Ban đầu, một địa điểm có thể là nơi hội tụ của làng hoặc công trình thờ một thần, thánh. Về sau, đình được sửa chữa, bổ sung không gian thờ Phật, thánh hoặc tổ tiên, khiến cách gọi ban đầu vẫn được giữ dù nội dung thờ phượng đã thay đổi.

Một số nơi còn kết hợp nhiều tín ngưỡng trong mô hình như “tiền Phật hậu Thánh”. Khi đó, phía trước có thể thờ Phật, phía sau thờ thánh, thần hoặc tổ tiên, nhưng người dân vẫn gọi công trình bằng tên địa danh quen thuộc. Do đó, cùng một địa danh có thể vừa mang ý nghĩa Phật giáo, vừa phục vụ nghi lễ tín ngưỡng của cộng đồng.

Các loại nơi thờ cúng khác nhau theo đối tượng và công năng nào?

Có chín tên gọi thường gặp gồm đình, đền, chùa, miếu, phủ, điện, nghè, quán và am, được phân biệt dựa trên đối tượng thờ, cộng đồng phục vụ, chức năng nghi lễ và bối cảnh địa phương. Các tên gọi này có sự giao nhau và mạnh yếu, nhưng thường nhận diện theo các chức năng phổ biến dưới đây.

Bảng chỉ là cách phân loại theo nghĩa phổ biện, không phải định nghĩa bắt buộc cho từng địa danh. Ví dụ, hai công trình có thể cùng thờ một vị thánh nhưng được cộng đồng gọi bằng những tên khác nhau.

Đình, đền và miếu có gì giống và khác nhau?

Đình thường phù hợp với nơi thờ chung của làng; đền với thần, thánh, tổ tiên hoặc người có công; miếu với nơi thờ bản địa, thường nhỏ hơn.

Có thể bạn quan tâm: Các Vị Thần Và Tổ Tiên Thường Cúng Dịp Tết: Danh Sách Và Cách Cúng

Điểm chung là cả ba loại đều có thể thờ thần, thánh hoặc nhân vật có ý nghĩa với cộng đồng. Tuy nhiên, đình thường gắn chặt với lễ hội làng và nghi lễ chung, nên có tính chất công cộng rõ ràng.

Đền có thể phục vụ một nhóm, một gia tộc hoặc một cộng đồng riêng, chẳng hạn nơi thờ công thần, nhân vật lịch sử hoặc tổ tiên. Miếu thường được gọi bằng tên dân gian và thường gắn với thần bản địa. Tuy nhiên, đền và miếu không phải lúc nào cũng khác nhau rõ rệt; một số vùng miền dùng hai từ gần như thay thế nhau.

Chùa và am khác đình, đền ở điểm nào?

Chùa phù hợp hơn khi có hoạt động Phật giáo do nhà sư chủ trì; am phù hợp hơn khi nhà ni tu sinh hoạt, tu hành và thờ Phật tại đó.

Cả chùa và am đều thuộc bối cảnh Phật giáo nhưng phục vụ hai nhóm tu hành khác nhau. Chùa thường có chánh điện thờ Phật, nơi thờ chung cho Phật tử và nơi sinh hoạt của nhà sư. Am thường là nơi ở và tu hành của nhà ni tu, đồng thời vẫn thờ Phật theo nghi lễ Phật giáo.

Đình, đền và miếu thường gắn với thần, thánh, công thần hoặc lễ hội cộng đồng. Tuy vậy, một chùa hoặc am có thể có hậu đường thờ tổ tiên, nên không thể kết luận chỉ từ kiến trúc bên ngoài.

Điện và phủ khác đền, miếu như thế nào?

Điện thiên về tôn vinh hoặc thờ vua chúa, người có địa vị; phủ thiên về thờ hoặc tưởng niệm một người đã mất có vị thế, đã lập công.

Điện còn có thể là chữ chỉ chính điện hoặc đại điện của một công trình, tùy cách dùng trong câu chữ hoặc địa danh. Vì vậy, không phải điện nào cũng là một loại nơi thờ độc lập.

Phủ có nét gần với đền thờ công thần vì đều gắn với một nhân vật cụ thể. Tuy nhiên, tên phủ thường gợi hình ảnh nơi thờ hoặc tưởng niệm một người đã mất có vị thế, đã lập công hoặc có mối liên hệ với gia đình, địa phương. Cách dùng cụ thể vẫn phải căn cứ vào lịch sử từng nơi.

Nghè và quán có phải là hai tên gọi riêng biệt không?

Không, nghè và quán có thể là hai tên gọi dân gian khác nhau, nhưng không phải hai nhóm nơi thờ có định nghĩa thống nhất trên toàn quốc. Cách dùng còn phụ thuộc vùng miền, tập quyền và lịch sử địa danh.

Hai từ này thường xuất hiện trong cách gọi dân gian về đình miếu hoặc nơi thờ các vị thần, thánh, Thánh Mẫu. Ở một địa phương, nghè và quán có thể được dùng gần như đồng nghĩa; ở nơi khác, mỗi từ gắn với một địa danh riêng.

Có thể bạn quan tâm: Các Vị Được Thờ Cúng Trong Đạo Mẫu: Tên, Vị Trí Và Ý Nghĩa

Vì vậy, trước khi phân loại, cần xem tên đầy đủ của công trình, đối tượng thờ, lịch sử hình thành và hoạt động của cộng đồng quản lý. Nếu chỉ dựa vào chữ “nghè” hoặc “quán” trong tên địa danh mà không có thông tin cụ thể, rất dễ đưa ra kết luận sai.

Khi nào một nơi thờ được gọi là đình?

Một nơi thờ được gọi là đình khi đó là công trình cộng đồng của làng, thường thờ thần hoặc thánh bảo vệ cộng đồng, có lễ hội, nghi lễ chung và lịch sử sử dụng ổn định.

Vì vậy, cần xác định chức năng thực tế trước khi nhìn vào kiến trúc. Công trình thờ cho cộng đồng, do làng hoặc tập thể quản lý, có lễ hội định kỳ và được xem là nơi trợ lực, bảo vệ cho người dân thường mới dễ được gọi là đình. Lịch sử sử dụng cũng có ý nghĩa: một nơi từng là đình của làng thường tiếp tục mang tên đó, dù cách bố trí đã thay đổi.

Không nên đồng nhất đình với bàn thờ, nhà thờ tư gia hoặc đền thờ tự tế trong gia đình. Những nơi đó chủ yếu phục vụ một gia đình hoặc dòng họ, người thờ tự quản lý và nghi lễ có phạm vi hẹp. Đình thì gắn với cộng đồng làng, lễ hội chung và cơ chế tổ chức tập thể.

Đình thờ Phật và thánh có còn được gọi là đình không?

Có, một số công trình vừa thờ Phật vừa thờ thánh vẫn được gọi là đình nếu giữ chức năng thờ chung cho làng và có lịch sử sử dụng phù hợp.

Ở một số địa phương, công trình này được gọi là đình Phật hoặc được tổ chức theo mô hình “tiền Phật hậu Thánh”. Cách bố trí phổ biến có thể là bài trí Phật ở chánh điện hoặc không gian phía trước, còn thánh được thờ ở hậu đường hoặc khu vực phía sau. Tuy nhiên, đây không phải cách bố trí bắt buộc của mọi đình.

Điểm quan trọng là chức năng cộng đồng và lịch sử của công trình. Một nơi chỉ hoạt động như cơ sở Phật giáo với nhà sư và Phật tử thường được gọi là chùa hoặc am. Ngược lại, nếu công trình có tính chất đình làng, thờ thánh và tổ chức nghi lễ chung, việc có thêm không gian thờ Phật không làm mất đi tên gọi đình. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào tên Phật giới hoặc hình tượng Phật để phân loại.

Đình có nhất thiết là nơi thờ tổ tiên không?

Không, đình không nhất thiết là nơi thờ tổ tiên. Chức năng chính của đình thường liên quan đến thần, thánh bảo vệ làng và các nghi lễ cộng đồng.

Tổ tiên vẫn có thể được thờ tại hậu đường, một phòng phụ hoặc khu vực riêng trong đình. Tuy nhiên, việc có thờ tổ tiên không làm thay đổi bản chất cộng đồng của đình. Công trình này vẫn được hình thành để phục vụ làng, tổ chức lễ hội và thực hiện nghi lễ chung.

Bàn thờ gia đình thờ ông bà hoặc tổ tiên có phạm vi khác hẳn. Người thờ thường là người trong gia đình, quy mô nghi lễ nhỏ hơn và không có tổ chức cộng đồng tương tự lễ hội đình. Vì vậy, chỉ có bàn thờ tổ tiên hoặc thờ cụ trong nhà chưa đủ để gọi công trình đó là đình.

Có thể bạn quan tâm: Nhận Biết Các Vị Thần Cúng Phổ Biến Trong Gia Đình Việt: Ý Nghĩa, Vai Trò Và Cách Thờ

Kiến trúc có đủ để nhận biết một đình không?

Không, kiến trúc chỉ là dấu hiệu hỗ trợ, không phải tiêu chí quyết định. Sân, cổng, đình chính, nhà thờ, hậu đường, nhà hội, nhà khách hoặc trống chùa đều có thể gợi ý đến một công trình cộng đồng.

Tuy nhiên, nhiều công trình đã được sửa chữa, đổi chức năng hoặc bố trí nhiều điểm thờ trong quá trình sử dụng. Một nơi từng là đình có thể được trùng tu, trở thành nơi thờ tổ tiên hoặc kết hợp nhiều tín ngưỡng. Ngược lại, một công trình có nhiều gian phòng và kiến trúc lớn vẫn chưa chắc là đình nếu hoạt động thờ phượng hoàn toàn tư gia.

Vì vậy, cần kết hợp kiến trúc với tên chính thức, lịch sử sử dụng, đối tượng thờ và cách cộng đồng quản lý. Những hạng mục như trống chùa hay hậu đường có thể hữu ích, nhưng chỉ có ý nghĩa khi được đặt trong toàn bộ bối cảnh của công trình.

Làm sao phân biệt nhanh khi tên địa danh còn gây nhầm lẫn?

Để phân biệt nhanh, hãy kiểm tra lần lượt sáu yếu tố: tên đầy đủ, đối tượng thờ, cộng đồng quản lý, nghi lễ thường hành, hoành phi và các hạng mục kiến trúc.

Hãy đối chiếu từng yếu tố theo thứ tự để tránh kết luận chỉ từ một chi tiết bên ngoài.

1. Kiểm tra tên đầy đủ: Xác định tên chính thức của công trình, chẳng hạn đình, đền, miếu, chùa, am hoặc một tên địa phương khác. Tên gọi trong dân gian có thể khác với tên trên biển báo, bản đồ hoặc hồ sơ quản lý.

2. Xác định đối tượng thờ: Cần biết công trình thờ thần, thánh, Phật, tổ tiên, công thần hay kết hợp nhiều đối tượng. Cùng một địa danh có thể có nhiều điểm thờ, nhưng điểm thờ chính thường phản ánh chức năng ban đầu.

3. Xem cộng đồng quản lý: Đình thường do cộng đồng làng hoặc tập thể quản lý, còn bàn thờ tư gia do cá nhân hoặc dòng họ giữ gìn. Đây là yếu tố giúp phân biệt công trình cộng đồng với nơi thờ tự tế.

4. Quan sát nghi lễ thường hành: Lễ hội định kỳ, lễ hầu, lễ tế chung hoặc sinh hoạt tập thể cho thấy nơi thờ có vai trò cộng đồng. Đối với chùa và am, cần xem hoạt động tu hành, sinh hoạt của nhà ni tu và nghi lễ Phật giáo.

5. Đọc hoành phi và thông tin lịch sử: Hoành phi, biển báo hoặc tài liệu địa phương có thể cho biết công trình thờ ai, lập khi nào và thay đổi chức năng ra sao. Tuy nhiên, những thông tin này cần được đối chiếu với tài liệu chính thức.

6. Kiểm tra hạng mục kiến trúc: Sân, cổng, chánh điện, hậu đường, nhà hội, nhà khách, trống chùa hoặc tháp chuông có thể hỗ trợ nhận diện. Nhưng kiến trúc chỉ là manh mối, không thay thế lịch sử và công năng thực tế.

   

   Có thể bạn quan tâm: Tìm Hiểu Các Tôn Giáo Và Tín Ngưỡng Thờ Nhiên Thần Ở Việt Nam: Lịch Sử, Đặc Điểm Và Phân Loại

Khi có nhiều dấu hiệu cùng xuất hiện, nên ưu tiên tên chính thức, lịch sử địa phương và thông tin từ cộng đồng hoặc đơn vị quản lý nơi thờ. Những thông tin này có cơ sở trực tiếp hơn việc suy đoán từ ảnh chụp, tên gọi chung hoặc nhận xét của người ngoài.

Những cách hiểu sai nào dễ gặp khi phân biệt các tên gọi?

Có bốn cách hiểu sai thường gặp: gọi mọi nơi thờ tượng thần hoặc tổ tiên là đình, coi đền và miếu là hai tên hoàn toàn khác nhau, phân biệt chùa và am chỉ bằng quy mô, hoặc dùng màu sắc, vị trí và số phòng để tách đình với đền.

Không phải nơi nào có tượng thần, thánh hay tổ tiên cũng là đình. Nếu không có chức năng cộng đồng, tổ chức lễ hội chung hoặc lịch sử gắn với làng, tên gọi phù hợp có thể là đền, miếu, nhà thờ hoặc bàn thờ tư gia.

Đền và miếu cũng không phải lúc nào cũng tách biệt hoàn toàn. Cách dùng từng tên có thể thay đổi theo vùng miền và tập quyền; cùng một chức năng thờ bản địa hoặc thần, thánh có thể được gọi bằng những tên khác nhau.

Tương tự, chùa và am không nên được phân biệt chỉ bằng diện tích hay số lượng nhà sư. Yếu tố quan trọng hơn là hoạt động Phật giáo, đối tượng tu hành và cách tổ chức cộng đồng. Tương tự, màu sắc, vị trí hay số gian phòng chỉ là đặc điểm phụ; chúng không đủ để xác định một nơi là đình hay đền.

Khi một địa danh có nhiều chức năng, cần ưu tiên lịch sử sử dụng, công năng thực tế và thông tin quản lý hơn là nhãn hiệu phổ thông. Nếu các thông tin này còn mâu thuẫn, nên xác minh thêm tên địa phương, tài liệu quản lý hoặc thông tin của cộng đồng trước khi phân loại.

Ngoài việc phân biệt tên gọi, nghi lễ và bố trí thờ cúng có điểm gì liên quan?

Có. Nghi lễ và bố trí thờ cúng phản ánh chức năng, đối tượng phục vụ và cách cộng đồng vận hành nơi thờ; đây là lớp thông tin giúp giải thích khác biệt thực tế, dù không thay thế lịch sử từng địa danh.

Từ đó, việc tìm hiểu các tên gọi không nên dừng lại ở nhãn “đình”, “đền” hay “chùa”. Cần xem cách người dân tổ chức lễ hội, bố trí không gian thờ phượng và phân công sinh hoạt để hiểu rõ nơi thờ thực sự dành cho ai và phục vụ mục đích gì.

Các nghi lễ ở đình, đền, chùa, miếu và phủ có khác nhau không?

Có, các nghi lễ ở đình, đền, chùa, miếu và phủ thường khác nhau về mục đích, chủ thể, thời điểm và cách cộng đồng tham gia. Điểm khác biệt nằm ở chức năng thực tế hơn là hình thức bài trí bên ngoài.

Ở đình, nghi lễ thường gắn với lễ hội làng, lễ hầu hoặc các nghi thức thờ thần, thánh bảo vệ cộng đồng. Người dân không chỉ đến nơi thờ với vai trò cá nhân mà còn cùng tham gia chuẩn bị lễ, góp công sửa chữa, tổ chức diễn lễ hoặc bảo trì công trình. Vì vậy, lịch lễ của đình thường gắn với đời sống cộng đồng và các mốc tập thể.

Đền, miếu và phủ thường có nghi lễ gắn với việc thờ thần, thánh, công thần hoặc những người đã lập công. Tùy từng nơi, hoạt động này có thể mang tính lễ tế, lễ hầu, kỷ niệm hoặc cầu bảo vệ trong một thời điểm cụ thể. Một số nghi lễ được cử hành định kỳ, một số gắn với dịp lễ, ngày kỷ niệm hoặc hoạt động tu bổ. Điều này không có nghĩa mọi đền, miếu hay phủ đều giống nhau.

Chùa tổ chức nghi lễ theo Phật giáo, trong đó lễ Phật là hoạt động tiêu biểu. Các nghi thức thường gắn với hoạt động của nhà sư, Phật tử và tín đồ, chẳng hạn cúng dường, lễ tụng hay sinh hoạt tu hành. Không nhiều lễ ở đình, đền hay miếu có nguyên lý và trình tự tương tự lễ ở chùa. Vì vậy, việc xác định một nơi có tổ chức lễ Phật hay không không nên chỉ dựa vào bảng chữ, câu đối, vật phẩm lễ từng được tụng hoặc cách trang trí chung.

Các chi tiết trên là xu hướng phổ biến, không phải quy tắc bắt buộc. Cùng một vị thần hoặc thánh có thể được thờ trong những nghi lễ khác nhau tùy địa phương. Lịch sử phát sinh, tập quyền, tín ngưỡng và cách tổ chức của cộng đồng cũng có thể làm thay đổi nội dung lẩy, thời gian, người tham dự và cách bài trí của từng nơi.

Bàn thờ gia đình khác đình, đền và chùa như thế nào?

Bàn thờ gia đình khác đình, đền và chùa ở phạm vi phục vụ, quy mô, người quản lý và tính chất cộng đồng. Bàn thờ tư gia thường thuộc về một gia đình hoặc dòng họ, trong khi đình, đền, phủ và chùa là công trình có tính cộng động và thường do tập thể hoặc tổ chức tôn giáo quản lý.

Đối với bàn thờ gia đình, đối tượng chính có thể là tổ tiên, ông bà hoặc người đã mất trong gia tộc. Nghi lễ thường diễn ra trong không gian riêng, theo thói quen và lịch trình của gia đình. Người thờ tự bày biện, hương khói, dâng lễ và giữ gìn bàn thờ, nên tính cá nhân và gia đình thường thể hiện rõ hơn.

Ngược lại, đình thờ chung và thường liên quan đến thần, thánh bảo vệ làng. Đền, miếu hoặc phủ có thể phục vụ nhóm cộng đồng rộng hơn hoặc gắn với một địa danh, cá nhân, dòng họ hay công thần. Chùa lại tổ chức hoạt động Phật giáo và sinh hoạt của nhà sư, Phật tử trong phạm vi cộng đồng tín ngưỡng.

Bàn thờ gia đình vẫn có thể có tượng thần, bảng tên tổ tiên, lư hương, đèn thờ và cách bài trí tương tự một công trình thờ. Tuy nhiên, những yếu tố tương đồng này không đủ để gọi bàn thờ trong nhà là đình. Bảng chữ, tượng, lư hương hay cách bày biện chỉ là hình thức; điều quyết định là đối tượng thờ, người sử dụng, quy mô quản lý, phạm vi nghi lễ và lịch sử phát sinh.

Nói cách khác, bàn thờ gia đình có thể phục vụ việc thờ phượng trong gia tộc, còn đình hoặc đền là nơi thờ phượng có tổ chức và phạm vi cộng đồng. Hai loại này có thể cùng thờ một vị linh thần nhưng không đồng nghĩa về công năng.

Một đình thờ thường có những không gian và hạng mục nào?

Một đình thờ thường có các không gian phục vụ thờ phượng, tổ chức nghi lễ và sinh hoạt cộng đồng. Tùy địa phương và thời kỳ, cách bố trí có thể khác nhau, nhưng những hạng mục thường gặp gồm:

• Sân và cổng: Đây là không gian chuyển tiếp giữa bên ngoài và khu vực thờ. Sân thường được dùng để tụ họp, chuẩn bị lễ hội, diễn hành, nghỉ ngơi hoặc đón tiếp người tham dự. Cổng cũng giúp định hình ranh giới và không gian thiêng của công trình.
• Đình chính hoặc nhà thờ: Đây là trung tâm thờ phượng, nơi bố trí tượng, bảng thờ và các vật phẩm dành cho thần, thánh hoặc tổ tiên. Nghi lễ chính thường được tổ chức tại đây khi cộng đồng dâng lễ, lễ hầu hoặc thực hiện các nghi thức chung.
• Hậu đường: Hậu đường thường nằm phía sau hoặc gần khu vực thờ chính và có thể dùng để thờ tổ tiên, thần phụ hoặc những vị được bổ sung vào hệ thống thờ. Tùy từng đình, hậu đường còn có thể là nơi lưu giữ vật phẩm, hỗ trợ cho đình chính trong lúc tổ chức nghi lễ.
• Nhà khách hoặc nhà hội: Không gian này phục vụ tiếp đãi khách, hội họp, trao đổi với cơ quan quản lý và chuẩn bị sinh hoạt của cộng đồng. Trong những dịp lễ lớn, nhà hội còn là nơi tổ chức hành lang, nghỉ chân hoặc phối hợp với công tác âm nhạc, lễ tế.
• Nơi tụ họp và sinh hoạt cộng đồng: Một số đình có sân rộng, nhà hội hoặc khu vực phụ để người dân tụ họp, trao đổi và bàn việc về việc thờ phượng, bảo trì, lễ hội. Đây là không gian thể hiện tính cộng đồng của đình, khác với bàn thờ chỉ phục vụ một gia đình.
• Trống chùa và tháp chuông: Khi có, các công trình này hỗ trợ nghi lễ bằng âm thanh, tín hiệu thời gian và điều phối hoạt động tập thể. Tuy nhiên, không phải đình nào cũng có hai hạng mục này, và mức độ sử dụng tùy thuộc lịch sử cũng như điều kiện của từng nơi.

Như vậy, bố trí của đình không chỉ phục vụ việc đặt tượng hay bày bàn thờ mà còn kết nối không gian thờ phượng với tổ chức lễ hội, quản lý cộng đồng và sinh hoạt tập thể. Tuy nhiên, các hạng mục có thể bị bổ sung, thay đổi hoặc chuyển công năng theo thời gian; vì vậy, cần kết hợp kiến trúc với lịch sử, nghi lễ và thông tin quản lý thực tế của đình.

Cập Nhật Lúc Tháng 10 3, 2026 by admin