8 PHẬT GIÁO VÀ VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC TOÀN CẦU

Thứ tư - 08/05/2019 23:11
Nguyễn Thị Minh Hải
133






 
PHT GIÁVÀ VN ĐỀ ĐO ĐỨC TOÀN CU

 
Nguyn Thị Minh Hi*



TÓM TẮT

Trong khi nhân loại đang bước qua ngưỡng cửa kng chỉ đi vào một thế kỷ mới, mà còn là một thiên niên kỷ mới, suốt một thời k đy nhng biến động xã hội bt ngờ, chúng ta phải đương đu với vic xây dựng một thế giới hòa bình bn vng và phát trin một nn đo đức tn cu mới đứng đu cách tư duy vkiến to xã hội, để đáp ứng nhng nhu cu của môi trường thế giới đang thay đổi.

Trong khi các lực lượng kỹ thut và kinh tế đang to ra một cng đồng tn cu mới, và tiến trình tn cu hóa kng thể nào chn đứng được thì nhng cuộc cách mạng kỹ thut và công nghệ lan tn khp hành tinh đang gây nên nhng vn đề tn cu nghiêm trng chỉ có thể được giải quyết bằng nhng phương pháp và scng tác tn cu liên hệ đến mọi thành phn trong xã hội.

Phn sự của đo đức tn cu là phát ha nhng đổi thay vgiá trị cn thiết để hướng dn các lực lượng y to thành một cng đồng tn cu xut hin theo các hướng sáng to xúc tiến nn an lc khp hành tinh. Và vn đề được nêu ra ở đây là: nhng nguyên tắc nào từ quan điểm Pht go tạo thành ct lõi của nền đạo đức toàn cu đang xut hiện? Bài viết thể hin quan đim của tác givgiá trPht giáo với vn đề đo đức tn cu hin nay.







 
  • Thạc sĩ, Trường Đại học An Giang, Vit Nam
 
 
    1. ĐẶT VẤN ĐỀ

Hơn lúc nào hết, vn đề đo đức đang được đt ra cho tt cả các dân tc. Vn đề đo đức hôm nay kng còn bó hp trong phm vi một nn văn hóa, một bộ phn xã hội theo quan nim của đo đức và luân lý truyn thống mà được đt ra trong mối quan hệ phức hợp của muôn vàn mối quan hệ giữa các nhóm cng đồng, giữa các quốc gia, giữa các hình thái hot động của con người và giữa con người với thiên nhiên. Nó liên quan đến nhn thức, hành vi ứng xvà các quyn lợi của các bộ phn, các sc tộc, các tôn giáo và các quốc gia có sc thái văn hoá vốn khác nhau trên thế giới. Nhân loại hôm nay hơn bao giờ hết cn quan tâm hơn đến mộtnn đo đức được đt trong mối quan hệ tng hoà để có thái độ ứng xử tích cực và phù hợp. Đạo đức tn cu chính là kim chỉ nam, là chiếc chìa khoá giúp các quốc gia hướng đến mục tiêu bo vệ hòa bình thế giới và phát trin bn vng.

Trước tình hình mới và hn cnh mới, chúng ta có thể chung tay góp sức với lòng quyết tâm và nhn thức rằng, nếu kng chung sức trên tinh thn thin chí, chúng ta skng thể đt được hn bình và an ninh bn vng trong một xã hội tn cu hóa. Như vy, kng có nghĩa chúng ra gạt sang một bên vn đề bản sc dân tộc ở nhng khía cnh lên quan đến cuộc sng hàng ngày, tín ngưỡng hay tôn giáo. Tuy nhiên, cn phải thiết lp một nn tảng cơ bản tối thiu để mọi người có thể kvai sát cánh bt kể mọi khác bit và vn đề nhy cm vvăn hóa, dân tộc và tôn giáo, từ đó hot động vì nn hòa bình và an ninh thế giới.

Đối với nhiu người, cuộc khng hoảng môi sinh ở phm vi rng lớn và phức tp như vy kng chỉ là kết quả của vài yếu txã hội, chính tr, và kinh tế, nó còn là cuộc khng hoảng tinh thn và đo đức mà muốn giải quyết, sẽ cn phải có sự hiu biết rng hơn trong phm vi triết lý và tôn giáo vbản thân chúng ta là nhng to vt của thiên nhiên, được đt vào chu ksng và tùy thuộc vào các hệ sinh thái. Do vy đo Pht cn được xem xét lại theo quan đim của cuộc khng hoảng môi sinh hin nay để to nên nhng quan đim về thế giới và đo đức làm nn tảng cho nhng thái độ và giá trị căn bản của các nn văn hóa và xã hội khác nhau.
 
 
    1. NHU CẦU ĐẠO ĐỨC TOÀN CẦU

Đạo đức tn cu ra đời, mở đu cho một knguyên giáo dục đo đức thiêng liêng. Giữa một thế giới đy bt ổn và hoang mang thì đo đức tn cu nổi lên như một trcột của lòng tin. Lòng tin st đá giữa một thế giới mà nhân loại đã bị chia rsâu sc từ quá kh đau thương và tàn nhn. Nhân loại đã nhìn thy lợi ích sng còn của mình trong sự hợp tác, hội nhp và xích lại gn nhau. Thế giới đang dn gn kết với nhau trong một sợi dây liên kết vô hình và điu đó đã liên tục to ra nhng làn sóng hội nhp, hợp tác và như thế, nhng nn văn hóa khác nhau đang xích lại gn nhau. Hệ quả của là đã dn dn hình thành nên các khối, các hip hội, các tổ chức liên kết liên minh vkinh tế, văn hóa, khoa học hay giáo dụcgiữa các quốc gia trên các châu lục với nhau. Và điu đó, vô hình dung là đã hình thành nên các tiu cng đồng trên con đường đi tới một thế giới đại đồng nhưng chưa đủ sức để đẨy lùi xung đột chiến tranh và thm ha tự nhiên.

Ngày nay, nhân sinh đang ở trong hai thái cực vừa chiến tranh vừa hòa bình. Hai trạng thái y của nhân loại càng ngày càng lồng vào nhau, cho thy hai phn đy mâu thun của một thế giới: bên này thì nỗ lực xây dựng, bên kia lại ra sức phá đi. Đó là s phi lý kng sao hiu nổi trong đẳng cp văn minh này của nhân loi. Nhưng nó là một sự tht đau lòng đang tồn ti. Thế nhưng, ở một góc nhìn khác, thế giới đang vn động, các quốc gia, các nn văn hóa khác nhau đang xích lại gn nhau, hình thành từng khối, từng mảng liên kết thì rõ ràng quy lut tự nhiên của to hóa vô biên đã chuyn một thế giới xung đột thiếu hiu biết sang một thế giới có hiu biết, có đẳng cp văn minh cao hơn, biết coi trng người và coi trng mình, gim thiu chiến tranh, đi vào đối thoại và hợp tác quốc tế. Thắng hay bại trong chiến tranh đu là xương phơi máu chy, hoang tàn đổ nát, mt mát đau thương…Nó là tht bại của cả hai bên, cả bên thắng trận ln bên bại trận, đó là tht bại của trần gian.

Hòa bình là cơ chế sng còn của thế giới, nhưng chiến tranh trên quả đt thì chẳng lúc nào dừng. Đcó hòa bình tht sự, kng dễ dàng gì. Một chiến lược hòa bình đúng đn là phải đt được hòa bình ngay cả trong cái thế giới đang còn chứa đy mâu thun xung đột và chiến tranh
 


Tvic nghiên cứu, phân tích nhng nguy cơ và thm ha đang treo lơ lửng trên đu nhân loi, để bo vệ nhân sinh, bo vệ thiên nhiên, UNESCO đã đưa ra giải pháp – phát động Chnghĩa nhân văn mới và Giáo dục đo đức tn cu. Đcó thể đm đương được trách nhim lớn lao y, đo đức tn cu trước hết phải là trái tim lớn và là sợi dây tn năng kết nối quốc tế của cng đồng nhân loi.

UNESCO đưa ra giải pháp giáo dục đo đức tn cu, chính là nói vđo đức của trái tim lớn, đp mãi kng phải vì lợi ích của bt cứ một ai hay của một nhóm người nào mà là vì hnh phúc và nhng quyn lợi thiêng liêng của tn thể nhân loi, đồng thời cũng phải là một bộ não uyên bác với khoa học siêu đẳng, tư duy logic của tự nhiên để trở thành trái tim lớn của nhân loi. Đạo đức tn cu phải kết tinh, hội tụ được tinh hoa đo đức của các nn văn hóa, văn minh khác nhau, của các dân tộc, của các vùng min trên tn thế giới. Điu đó chẳng dễ dàng gì, bởi tuy cùng đu là văn hóa văn minh nhưng nhiu khi chúng k mà chp nhn được nhau. Giáo dục đo đức tn cu kng phải chỉ là đại din cho một quốc gia mà phải là đại din cho tn thể các quốc gia, các dân tộc ở khp các vùng min châu lục trên tn thế giới.

Tư tưởng vĩ đại của Đạo đức tn cu skmà được nhng thế lực phn bội loài người chp nhn. Tình thương yêu nhân loi, tính qung đại bao dung của Đạo đức tn cu sẽ bị đối đu bởi nhng tư tưởng ích k, tm thường và nhỏ mọn. Nhưng tt cả nhng him nguy, cn trở, phá hoi, chp nhn hay kng chp nhn, đu kng thể ngăn được bước tiến của snghip Đạo đức tn cu. Chúng ta hãy nghiên cứu lịch sử, phân tích bức tranh hin thực của thế giới để thy rõ điu đó, và nhn ra rằng, vì sao Đạo đức tn cu là một lực lượng kng có đối thủ. Nhng thế lực thù địch với nhân gian, kẻ thù của nhân loi, kẻ thù của tình yêu thương vĩ đại có thể dùng tng lực để tn công nhm xóa bỏ đo đức, hay snghip giáo dục Đạo đức tn cu.

Nhưng, trong lịch sử chiến tranh đm máu của thế giới, Đạo đức chưa bao giờ thua, chưa bao giờ bị đánh bi. Đạo đức có thể bị xé nát, có thể bị gim đp, nhưng chưa có ai, chưa có một thế lực nào có thể tiêu dit nổi nó. Đạo đức có thể bị xé tan trên mt trận nhưng gia đình nó lại tụ li. Đạo đức có thể bị chôn vùi nơi tin tuyến nhưng nó lại xut hin rt mãnh lit ở hu phương. Người lính trút
 


ng căm thù vào kẻ địch ở phía trước, nhưng tình thương lớn lao, ng nhân ái lại dành cả cho nhng người đang ở hu phương. Lòng ng cm của anh ta tiến vphía trước, nhưng trái tim anh ta lại đau đáu nhìn lại quê nhà. Qua đó chúng ta thy rằng, dù ở bt cứ ta độ đa lý nào, dù ở bt cứ hn cnh nào, dù ở bt cứ ta độ thời gian nào, thì Đạo đức cũng kng thể bị đánh bi.

Ngày nay, một thế giới vi đy bt ổn, bt trc, bt đồng, đy ry mâu thun, mưu mô và tham vng đã xô đẨy các quốc gia, các dân tộc vào xung đột vũ trang và chiến tranh vô nghĩa. Thế giới nghiêng ngả, bt ổn, hoang mang, ssng mong manhDo tt cnhng thđó mà người đánh người, xung đột vi nhau mà chết. Thiên taip đến không biết mà tnh ng chết. Do đó, thế giới phi có một si dây xuyên suốt, xâu chui, kết dính, ni tt ctrái tim ca các dân tộc, tinh hoa tinh túy ca các quốc gia trên thế giới li vi nhau. Si dây đó, vì thế, slà một si dây tn năng đsc điu tiết và định vthế giới. Nếu không có nó, thế giới schao đo c đi vhướng này, lúc chy vhướng kia. Các quốc gia ng thế, sliên tục va vào nhau, đi chi, tranh giành, xung đột có khi chvì nhng toan tính cá nhân nhỏ mọn tm thường mà gây ra chiến tranh đm máu.

Kiến to được sợi dây tn năng đó, thế giới sdao động trong san tn, đm bo cho stồn tại và phát trin bn vng của các quốc gia. Sợi dây tn năng đủ sức điu tiết và định vị thế giới y kng thể là một cái gì khác – mà đó chính là snghip giáo dục đo đức tn cu. Giáo dục Đạo đức tn cu chính là vũ kbách chiến bách thắng của chiến lược bo vệ hòa bình, bo vệ nhân sinh, bo vệ thế giới. Giáo dục Đạo đức tn cu sẽ trở thành mục đích của mọi thời đi, k vng của tương lai. Do đó, nhu cu vgiá tr Đạo đức tn cn ngày càng trở nên cp thiết.

PHẬT GIÁO VỚI NỀN ĐẠO ĐỨC TN CẦU ĐANG XUẤT HIỆN

Ngày nay, đo Pht là một trong các tôn giáo lớn nht theo con số tín đ. Đa vị của Pht giáo ớ Á châu ngày càng ổn định. Mãi cho đến thời kỳ cn đi, đó là tôn giáo duy nht hay truyn thống xã hội duy nht được tìm thy trong khp mọi lãnh vực văn hóa Á châu. nh hưởng của đo Pht trên tính cách lịch svà hin trạng phát trin văn hóa và xã hội ở Á châu, do đó, rt vĩ đi.
Hơn nữa đo Pht đưa ra một khuôn mu dành cho một k
 


nguyên của các lịch sn hóa quốc tế. Ta có thể nói rng đo Pht là tôn giáo đu tiên của thế giới, vì đó là tôn giáo đu tiên vượt lên các biên giới ngôn ngữ, mô hình gia tộc, cơ cu chính tr, phạm vi n hóa. Trong nhiu thế kvừa qua, đo Pht đã trở tnh một tôn giáo di độngvà nhờ ng lực của các xã hội Á châu hin đại thúc đẨy, nó đang tìm được nhiu trú xứ mới ở nhng nơi tht xa cách nhau như: Brazil, Australia, Đông-Tây Âu, M.

Trước nhng vn đề xã hội hin nay, với nn đo đức tn cu đang trở thành bức thiết, đo Pht đóng góp một vai trò kng nhỏ cho nn đo đức tn cu hướng chúng sinh đến hoà bình và an lc. Một vài yếu tố căn bản đóng góp của đo Pht với nn Đạo đức tn cu đang xut hiện:
Thứ nht: Đạo Pht và quan đim đối với Lut Quốc tế

Lut Quốc tế hin đại đang sử dụng ngày càng nhiu quan đim về thế giới phát xut từ các ngành vt lý, sinh lý tiến hóa và sinh thái học để chng minh nhiu nguyên lý và phương châm đang được phát trin. Người ta nhn mnh đến sự tương quan tùy thuộc của nhân loại và thiên nhiên, mối tương quan cht chẽ giữa các thành phn cho một cng đồng sinh hot rng lớn hơn, và tm quan trng của tính đa dạng về sinh lý cũng như văn hóa.

Triết gia khổng giáo Tu Weiming trong bài viết “Hướng vkh ng một cng đồng toàn cu” nhấn mạnh tầm quan trng căn bn của “Lut Vàng”: bước đu tiên sáng to mt trt tự thế giới mới là nêu rõ ý đnh chung, vvic thành lập mt nền cộng đng toàn cầu. Điều này đòi hi ở mức độ ti thiểu, sthay thế nguyên tc tư lợi dù được đnh nghĩa rộng rãi ra sao đi nữa, bng quy luật mới bng vàng: Đng làm cho người khác nhng gì bn không mun người khác làm cho bn”.

Trong đo Pht, Hòa thượng Thích Minh Châu giải thích: “Hại người/ vt vô tội cũng giống như ném bụi ngược gvới kết quả là ta phải chịu hu quả của hành động mình. Đức Pht khi quan sát khp thế giới, nói rõ rằng, mọi loài hữu tình đu xem bản thân họ là vt yêu quý nht. Vy nếu ai yêu bản thân mình, thì kng nên làm hại bản thân người/ vt khác.

Đức Pht Gotama dy: Hành đng ca bn phi phù hợp với tên bn. Bn không được làm hi ai cả”.
 


Người nào không làm hi ai vthân, khẩu, ý, người nào không làm hi bt cứ sinh vt nào, người y qutht là người Bt hi”.

Đức Pht tôn trọng sự sống, bt csự sống nào, ngay csự sống ca côn trùng hay cây c. Ngài khuyên ta không giết hi, vì mi loài hữu tình đều run sợ trước dao, gậy, đi với mi loài, sự sống đều thân thiết. Giới đều tiên mà người ti gia đảm nhn là stôn trọng này đi với đời sống, tránh giết các loài sinh vt. Cũng như mt vị Bà-la-môn (tu sĩ thanh tnh) xứng đáng với tên gi, mt người hiền trí phi là người thực hành stôn trọng này đi với đời sống, hoàn toàn trn vn”.

Như vy, đối với đo Pht, nguyên tc giúp đỡ chkng làm hại được phổ biến bao trùm mọi mối tương quan giữa con người với mọi loài hữu tình, chkng chỉ loài người mà thôi.

Vn đề là liu nguyên tc của Lut Vàng này có được xem là lý tưởng đo đức căn bản nht được mọi người chp nhn chăng. Nó đã được nêu lên trong “o cáo của y ban Thế giới vMôi trường và Phát trin (Tương lai chung của chúng ta”) trong Phn Liên hệ đến Các Nguyên tc vLut mới của Quốc tế được đề ngh” để đề png các tác hại môi trường xuyên biên giới. Bn báo cáo y khuyến dụ rằng mọi quốc gia, trong mối tương quan với các quốc gia khác, phải chp nhn nguyên tc: Không được m cho c nước khác nhng gì bn không muốn m cho n nước mình”. Người ta thừa nhn rằng nguyên tc căn bản nht vsbo vệ môi trường hin nay được công nhn rng rãi để trở thành một biến thể của đề tài Bt hại (Ahimsa)

Công ước Quốc tế vMôi trường và Phát trin do Hip hội Quốc tế để Bảo vệ Thiên nhiên và Tài nguyên thiên nhiên soạn xác nhn trong Phn các Nguyên tc căn bản: Vic bo vệ môi trường được thực hin tốt nht bằng cách đề png các tác hại đối với môi trường hơn là cách cgắng sửa chữa và đn bù các tác hại y(Điu 6). Nguyên tc này được xem là đc bit quan trng trong nhng tình huống có nguy cơ tác hại môi trường kng thể sử chữa được na, nếu một chng loại nào đó bị đe da tiêu dit.

Chúng ta tin rằng đo Pht với nhng truyn thống đo đức y đang ở trong vị trí duy nht yêu cu cng đồng quốc tế phải có một dự định rõ ràng để cng tác trong sbo vmuôn loài sinh vt khỏi sự đối xtàn ác của loài người và phải chịu nhng khổ đau vô ích.
 


Tứ Tnh Đế (Bốn Sự Tht Cao thượng) tp trung sự chú ý vào khổ đau là vn đề căn bản mà mọi loài sinh vt đu muốn tìm cách thoát ra, và Đạo đức Pht giáo xem lòng Từ bi (thương xót) trước nỗi khổ đau của muôn loài, là đức tính tối thượng.

Đạo đức thế giới sa sút như đã được din tả trong Lut Quốc tế nói rõ các nguyên nhân khác nhau của nỗi khổ nhân loại (nghèo đói, bt công, ngu dốt, chiến tranh, suy thoái môi trường…), tuy thế Lut Quốc tế hin hành kng xác nhn nỗi khổ đau của các loài sinh vt khác con người là vn đề đo đức. Lut y có quan tâm đến các chng loại và sbo vđa dạng của sinh vt, nhưng nó lại kng quan tâm đến các sinh vt riêng bit kng phải con người, ngoại trừ trường hợp chúng là đại din của một loài có nguy cơ tuyt chng.

Lut Quốc tế có giúp vào vic gim bớt nỗi khổ đau của các loài vt khác loài người bằng cách kêu gọi sbo vệ các hệ sinh thái, nhưng sự quan tâm y đi kèm với slành mnh của hệ sinh thái và stn vn của các cng đồng sinh vt phù hợp với đo đức về đa cu của Aldo Leopold, chkng phải với skhổ đau của các loài sinh vt riêng bit.

Lut quốc gia trong nhiu nước cũng đã nói đến vn đề tàn ác và lm dụng các sinh vt. Nên chăng Lut Quốc tế liên kết mối quan tâm của các nhà môi trường về các hệ sinh thái và các chng loại với tình thương xót (từ bi) đối với muôn loài hữu tình?

Theo quan đim đo Pht, skhổ đau của các loài sinh vt kng phải loài người do con người to ra phải được xác định là một vấn đề đo đức. Một nguyên tc như vy đã được chấp nhận trong Hội Liên hip Quốc tế vBo vệ Thiên nhiên và Tài nguyên Thiên nhiên (IUCN). Tôn chỉ vvic cư xử đối với các sinh vt khác loài người được nêu ra ở mục Quan m đến quả đt(Gland Switzerland, 1991) xác nhận: Con người phi đi xử nhnhàng đi với mi loài vt và bo vchúng khi stàn ác, khđau có thể tránh được và giết hi không cn thiết.

đây, một ln na, ta có thể xác nhn rằng đo Pht với các truyn thống đo đức của mình có thể giúp đỡ thế giới đang trải qua nhng sự biến đổi có tính cách tàn phá hệ sinh thái mong manh của nó.
 


Thhai: Phật giáo với vic nn ngừa chiến tranh và xây dựng thế giới hoà bình an lc

Đối với xã hội, chiến tranh là điu mà tt cả nhng người yêu cuộc sng yên bình kng bao giờ muốn có. Bởi nó đã gây nên s khổ đau, chết chóc và bt hnh cho bao người vô ti. Lịch sử nhân loại đã ghi lại rt nhiu và rt đm nét nhng cuộc chiến tranh khốc lit mà kng ít nước đã trải qua. Chiến tranh để lại hu quả cho cả hai phía, nhưng dĩ nhiên phn thit thòi nhiu hơn thuộc về nhng người vô ti. Tnh được chiến tranh, kng có chiến tranh là mơ ước của tt cả nhng người yêu hoà bình, yêu cuộc sng tự do và hnh phúc của con người. Làm sao để ngăn ngừa được chiến tranh, làm sao để nhân loại được sng trong hoà bình đâu phải chỉ là vic lớn của nhng nhà tư tưởng, của nhng lãnh tụ quốc tế, bởi đó cũng chính là mơ ước, là hành động của tt cả nhng ai mong muốn có cuộc sng bình yên hnh phúc.

Đối với Pht giáo, ngăn ngừa chiến tranh và xây dựng thế giới hoà bình an lc là một trong nhng vn đề cốt lõi mà Đức Pht đã đt ra từ hơn 2500 năm trước.

Chiến tranh được hiu ở nhiu nghĩa theo nhiu góc độ khác nhau, nhưng nôm na chiến tranh là kmnh xâm lược kyếu, là đánh nhau, là bo động giữa lực lượng này với lực lượng khác; còn giáo lý Pht giáo dy con người nuôi tâm từ bi, thực hành hnh thương yêu con người cùng chúng sinh và thực hin cuộc sng bt bo động như vy rõ ràng tư tưởng đo Pht kng ủng hộ bo động, kng chp nhn chiến tranh.

Với kxâm lược, mục đích gây chiến tranh thì rt nhiu nhưng tựu trung cũng là mong muốn quyn lực, danh lợi của một số ít người trong xã hội, nhưng số ít y lợi dụng vị thế, quyn lực, tin tài… để lôi kéo, kích động đưa nhiu người vô tội vào các cuộc chiến tranh. Đđt tới mục đích, tư tưởng quyn lực, danh, lợi của các thế lực gây chiến tranh trái hn với tư tưởng triết lý Pht giáo là vô ngã. Vô ngã là kng cn quyn lực mà kmnh đt được trên sự cai trkyếu bằng chiến tranh, bằng thủ đoạn; kng cn danh lợi có được từ sự tước đot và gây đau khổ cho đồng loi. Cái có được khi đt tới tâm vô ngã mới thực slà có tt cả: Bình an, hnh phúc, ung dung, tự ti…. Triết lý Pht giáo kng hướng con người
 


đến nhng sgiàu sang, quyn lực, danh vng được đánh đổi bằng chiến tranh và cướp đot. Chiến tranh, cướp đot khởi nguyên từ tâm bt an của kgây chiến, đồng thời nó sto sbt an cho người bị xâm lược, bị cướp đot. Đạo Pht đã chỉ Tâm an thế giới an”.

Khi đã xy ra chiến tranh, nguyên nhân của nó được tìm thy rt nhiu, song có thể quy lại do tranh đot quyn lợi, do ganh ghét, đố k, vì sbt hoà vốn có hoc do bị kích động, xúi dục dn đến hiu sai sự tht. Nhưng nguyên nhân gì đi nữa thì với kgây chiến đu Ẩn chứa svô minh bởi xã hội đã đúc kết: “Hi nhân, nhân hi”. Kẻ gây chiến tranh do vô minh kng hiu lut nhân quả mà đo Pht đã chỉ rõ nhân nào quny” nên mới gây hại cho người, trước sau gì kgây tội ác, to chiến tranh sgp quả báo, đó là sự trng pht bởi svùng lên của nhng con người yêu hoà bình, yêu độc lp tự do. Kẻ gây ác sgp đúng với lut “ác giác báo”. Đgiải quyết tn gốc nguyên nhân y, Pht giáo dy con người xoá bỏ vô minh bằng vic nỗ lực tu học để nâng cao nhn thức và thực hành tâm từ bi để nhn ra mình trong xã hội, điu chỉnh mình trong cuộc sng vì xã hội, để con người với con người sng trong thin chí với nhau, đúng như phương châm đo Pht đã nêu “Tâm bình thế giới bình”.

Đối với chiến tranh, kkhởi lòng gây chiến skng từ bt cứ thủ đoạn nào để tranh đot, để mưu lợi, từ chiến tranh bằng súng đn, chiến tranh tâm lý, chiến tranh văn hoá, cho tới chiến tranh kinh tế, chính tr…, và nhng thủ đoạn y hn tn trái với giáo lý Đức Pht. Pht giáo lên án chiến tranh và bo động đồng thời giúp con người giải quyết tn gốc vn đề chiến tranh bằng vic giáo hoá con người tu học, thực hành theo Bát Chính Đạo: Nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng… vì cuộc sng an lc, vì lợi ích của con người và của chúng sinh, trong đó có lợi ích của mình.

Pht giáo với tư tưởng bt bo động, với phương châm hòa bình, an lc là yếu tcơ bản nht để kng gây chiến tranh. Trong giáo lý, kinh đin của đo Pht luôn nhc nhở lut nhân quả và hiu rõ giá trị của cuộc sng trong hoà bình, hữu ngh, an lc. Người hiu vPht giáo luôn có tâm lành xem hnh phúc của người như hnh phúc của mình, kng bao giờ chỉ vì lợi ích của mình mà tranh đot hay làm hại đến người khác. Triết lý đo Pht đã chỉ “Tâm hòa thế giới hòa”.
 


Chiến tranh để lại hu quả kng thể nói hết: Chết chóc, thương tt, chia ly, khổ đau, di chng, thù hnPht giáo với tâm từ bi, v tha, tư tưởng lục hoà luôn là yếu tố tích cực, góp phn hoá gii, gn kết nhng con người, nn nhân của cả hai phía lại với nhau, giúp họ hóa giải hn thù cùng nhau xây dựng cuộc sng trong tình thương yêu của đồng loi. Hơn rt nhiu lĩnh vực khác chỉ chữa lành vết thương cơ thể mà bt lực với vết thương tâm hồn, Pht giáo với tâm từ bi, với lòng khoan dung hx, đã trở thành liu pháp hữu hiu trong vic chữa lành vết thương tâm hồn do xung đột của cuộc sng mang li.

Chính vì để thăng hoa các giá trhnh phúc nhân sinh mà Pht giáo luôn hướng tới xây dựng một thế giới hoà bình, an lc. Thế giới Pht giáo hướng tới là thế giới của sự đn kết, hữu ngh, gn bó giữa con người với con người, là thế giới của tình yêu thương tn trng nhau, giúp nhau cùng tiến b, cùng hướng tới hnh phúc.

Với phương châm “Duy tuthnghiệp, Đức Pht dy con người muốn làm nên snghip phải có trí tu, có giác ng. Pht giáo cho rằng chỉ có nhng gì do trí tuệ và từ lao động chân chính làm ra mới đáng tn quý, nhng gì do thủ đoạn tranh đot để có được sớm muộn cũng tiêu tan. Vì lẽ y, Pht giáo hướng tới xây dựng một thế giới hòa bình phát trin với nỗ lực lao động của mỗi con người trong sự tự giác và khnăng của họ để góp phn xây dựng, phát trin xã hội vì san lc của mọi người trong đó có hnh phúc của mỗi người. Với triết lý sâu sc, xã hội mà Pht giáo đã và đang góp phn xây dựng, phù hợp với mục tiêu xây dựng một thế giới mới, tiến bộ mà cng đồng quốc tế đang hướng ti. Vì thế mà Liên Hợp Quốc đã công nhn ngày Tam Hợp của Đức Pht (ngày sinh, ngày thành đo, ngày nhp niết n vào ngày trăng tròn tháng năm tương đương ngày rằm tháng tư âm lịch) là ngày hội văn hoá tôn giáo của thế giới. Công nhn y là skhẳng định, vinh danh Đức Pht, vinh danh tư tưởng giáo lý của Ngài, là skhẳng định tư tưởng giáo lý của Đức Pht phù hợp với đường li của Liên Hợp Quốc, phù hợp xu hướng phát trin của nhân loại tiến b, đó là cùng nhau xây dựng một thế giới hoà bình hữu nghị cùng phát trin.

Giờ đây, nhân loại khi đã trải qua quá nhiu nhng cuộc chiến tranh, nhng trải nghim khổ đau kng ít, song lòng tham và sham muốn của một bộ phn người sân hn vn đang là nguyên
 


nhân của nhiu cuộc tranh dành đm máu, để rồi mãi gieo rc hu quả tang thương khôn lường cho người vô ti. Trước bối cnh y, thế giới có nhiu cách tác động để ngăn nga, giải quyết xung đột, chiến tranh. Một trong nhng giải pháp về tư tưởng giáo dục là đề cao tư tưởng hoà bình, hữu nghị của đo Pht, giáo dục và hướng con người tới vic hành động vì sự bình yên, hnh phúc của mỗi con người, ly đó làm mục tiêu phn đu chung cho xã hội văn minh.

Để tư tưởng triết lý Đức Pht thành hin thực, để thế giới kng còn chiến tranh và mọi người được sng trong hoà bình an lc, trước hết, nhng người con Pht phải đn kết và nêu cao tm gương đn kết để trõ sức mnh của sự nhn thức và hành động trong xây dựng cuộc sng tương thân, tương ái và an lc. Phải chng minh cho thế giới thy rằng, kng có hnh phúc nào bằng hnh phúc có được cuộc sng trong hoà bình an lc, kng có trí tuệ nào vượt qua trí tuệ phục vmục tiêu cao cả vì hnh phúc của con người và chúng sinh. Chỉ có xây dựng thế giới hoà bình an lc mới mong con người hết sân hn, tham lam. Và như vy, cái cội nguồn của chiến tranh cũng kng còn để mà phát tác.

KẾT LUẬN

Ngày nay, cuộc khng hoảng môi sinh ở phm vi rng lớn và phức tp như vy kng chỉ là kết quả của vài yếu txã hội, chính tr, và kinh tế, nó còn là cuộc khng hoảng tinh thn và đo đức mà muốn giải quyết, sẽ cn phải có sự hiu biết rng hơn trong phm vi triết lý và tôn giáo. Do vy đo Pht cn được xem xét lại theo quan đim của cuộc khng hoảng hin nay để to nên nhng quan đim về thế giới và nn đo đức tn cu làm nn tảng cho nhng thái độ và giá trị căn bản của các nn văn hóa và xã hội khác nhau. Sxut hin của một nn đo đức tn cu đã thúc đẨy nhng người đm trách tôn giáo và quan tâm đến xã hội đi tìm các tài nguyên trong các truyn thống của họ để giải quyết nhng nguyên nhân căn bản của nhng khng hoảng vđo đức tn cu hin nay, và công nhn vai trò quan trng của Pht giáo đóng góp vào nn đo đức tn cu đưa đến thế giới hoà bình, an lc. Đng thời, qua đó cũng kêu gọi sự hợp tác của cng đổng tri thức Pht giáo thế giới nhm gn kết cht chẽ vì nn đo đức tn cu bn vng.
 




TÀI LIỆU THAM KHẢO

Giá trị của đo đức Pht giáo trong đời sng xã hội hin nay
-      http://btgcp.gov.vn/Plus.aspx/vi/News/38/0/240/0/9522/
Gia_tri_cua_dao_duc_Phat_giao_trong_doi_song_xa_hoi_
hien_nay

Giá trị ca Khoa hc & Quan trọng ca Pht giáo – http://phat- giao.org.vn/nghien-cuu/201704/Gia-tri-cua-Khoa-ho-c-Quan-trong- cua-Phat-giao-P-1-26501/

Harris, Elizabeth J. (1994), Bo đng và nhng bt n xã hi: Một nghiên cứu về kinh điển Pht giáo nguyên thy (Violence and Disruption in Society: A Study of Early Buddhist Texts), The Wheel Publication  No.392/393.  BPS.

Harvey, Peter. (2000), Giới thiệu vđạo đức Pht giáo (An Intro- duction to Buddhist Ethics). Cambridge, Cambridge University Press

Jayatillake, K. N. (1962), Đo Pht và Hòa bình (Buddhism and Peace), The Wheel Publication No. 41, BPS Online Edition 2008

Quan điểm ca Pht giáo vthái độ sống bo vmôi sinh - https:// thuvienhoasen.org/a13025/quan-diem-cua-phat-giao-ve-thai-do- song-bao-ve-moi-sinh-ts-thich-phuoc-dat

Thích Nht Hnh. (2008). Đạo Pht hin đại hóa. Hà Ni: Văn hóa Thông tin

Yeh, Theresa Der-lan. (2006), Hành trình tới hòa bình: Một ch nhìn của đạo Pht (The Way to Peace: A Buddhist Perspective) trong International Journal of Peace Studies, Vol. II, No.

146

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây