5. LỄ HẰNG THUẬN NỀN TẢNG QUAN TRỌNG CHO HÔN NHÂN VÀ HẠNH PHÚC GIA ĐÌNH

Thứ sáu - 03/05/2019 05:01
Dương Hoàng Lộc
- Tiến sĩ, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tôn giáo, Trường ĐHKHXH&NV ĐHQG. TP.HCM
71
 
LỄ HNG THUN
NỀN TNG QUAN TRNG CHO HÔN NHÂN VÀ HẠNH PHÚC GIA ĐÌNH

Dương Hoàng Lộc*




DẪN NHP
Hôn nhân hạnh phúc gia đình đang trở thành chủ đề được quan tâm của hội Việt Nam đương đại. Các nhà quảnvăn hóa, nhà nghiên cứu hội học, tâmhọc luôn nhấn mạnh đến vai trò của hnh phúc gia đình, đây nền tảng xác lập tính bền vững của đời sống hôn nhân. M rộng hơn nữa, hạnh phúc trong hôn nhân góp phần xây dựng một hội tốt đẹp hơn thông qua các nhân tố kinh tế, giáo dục, sức khỏe, lối sống được các gia đình tạo lập, phát huy trong đời sống hng ngày. Hôn nhân ch thức xây dựng hnh phúc gia đình được nhắc đến trong kinh điển Phật giáo. Những lời dạy của Đức Phật về hôn nhân rất giá trị, ý nghĩa đối với việc xây dựng đời sống lứa đôi hướng đến hạnh phúc lâu dài, trách nhiệm san sẻ trên nền tảng yêu thương. Điều này được phổ biến trên nhiều kênh như sách vở, các phương tiện truyền thông của Phật giáo. Trong thời gian qua, lễ hng thun được tổ chức tại nhiu ngôi chùa trong cả nước. Ở buổi lễ này, những lời dạy của Đức Phật về hôn nhân, hạnh phúc gia đình được Tăng, Ni thuyết giảng cho các cặp vợ chồng cùng các phương tiện khác được sử dụng chắc chắn mang đến ý nghĩa tích cực, nhất thông qua sự tác động mạnh đến nhận thức của họ giai đoạn chuẩn bị bước vào đời sống gia đình.




* Tiến sĩ, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tôn giáo, Trường ĐHKHXH&NV ĐHQG. TP.HCM
 


Như vậy, đâu những vai trò, ảnh hưởng chính của lễ hằng thuận đối với hôn nhân, hạnh phúc gia đình hiện nay? Câu hỏi này chính mục đích nghiên cứu của bài viết chúng tôi.
  1. LỄ HNG THUẬN: NÉT ĐP CỦAN A PHT GO
Trước tiên, lễ hằng thun là gì và quá trình tổ chức ra sao? Hằng thuận nghĩa đôi vợ chồng sống với nhau trong tinh thần hòa thuận, nhường nhịn nhau, cả hai phải làm tròn trách nhiệm đối với gia đình họ hàng trên sở giáonhà Phật. Thượng tọa Thích Nhật T giải thích cặn kẽ như sau: Hằng thuận gọi đủ là Hng thuận chúng sinh- lời nguyn thứ 9 của Bồ tát Phổ Hin trong Kinh Hoa Nghiêm. Trong văn hóa hôn nn Pht giáo, hằng thuận kỷ năng sống hòa hợp, tâm đầu ý hợp, cùng chia sẻ trách nhiệm hnh phúc trong hôn nhân. Thông qua lễ hng thuận, đôi tân hôn phải sống hòa thuận, nhường nhịn trong tinh thần tương kính. Đây mấu chốt của đời sống gia đình. Nhưng nhiều người chưa hiểu tên gọi ý nghĩa này, nên họ còn gọi nôm na lễ cưới tại chùa1. Thượng tọa Thích Huệ Thông cho biết nguồn gốc lễ hằng thuậnViệt Nam: Người đầu tiên nghĩ đến việc tổ chức lễ cưới tại chùa là cụ đồ Nguyn Trng Thut (1883-1940), quê ở Hải Dương, nhiệt thành phụng sự Phật pháp. Ông khởi xướng việc tổ chức lễ cưới tại chùa sẽ mang lại lợi ích lớn lao cho người Phật tử, giúp thăng hoa đời sống đạo đức tâm linh của họ. Năm 1930, Bác sĩ-cư Tâm Minh-Lê Đình Thám tổ chức lễ cưới cho con gái đầu lòng Lê Thị Hoành với ông Hoàng Văn Tâm tại Chùa T Đàm (Huế). Năm 1971, Hòa thượng Thích Thiện Hòa chính thức đặt tên nghi lễ kết hôn tại chùa lễ hằng thuận2. Ngoài ra, trong bài viết Lễ Hằng thuận, Ninh Thị Sinh cho rằng: Nghi lễ này nghi thức chúng ta học tập của người Nhật trong tục cưới hỏi. Đối với người Nhật, ngoài c nghi thức truyền thống trong lễ cưới, họ còn m lễ kết hôn trước cửa Phật, tức trong chùa (đối với người theo đo Pht)3. Tác ginày kể thêm: Trong phong to chấn hưng Pht

    1. Thích Nhật Từ (2018), Nghi thức Lễ Thành hôn, Thành phố Hồ Chí Minh, Nxb. Hồng Đức, trang vii.
    2. Thích Huệ Thông, Lễ hằng thuận gì, xuất xứ ý nghĩa của lễ hằng thuận ra sao?. Nguồn: https://phatgiao.org.vn/le-hang-thuan-la-gi-xuat-xu-va-y-nghia-cua-le-hang-thuan- ra-sao-d32486.html. Ngày truy cập: 1/3/2019.
    3. Ninh Thị Sinh, Lễ Hằng thuận. In trong: Thích Đồng Bổn (chủ biên) (2016), Phật
 


giáo Bắc K giai đoạn nửa đầu thế kỷ XX, vớitưởng Nhân gian hóa Pht go, ông Nguyn Năng Quốc- Hi trưởng Hi Pht giáo Bắc K (1934-1939) đã đề xuất sáng kiến tổ chức lễ kết hôn trước cửa Phật đối với con em thiện tín. Tại miền Bắc, người đầu tiên thực hiện nghi thức này gia đình ông Đào Thiện LuânThái Bình. Ngày 14/9/1937, ông tổ chức lễ hằng thuận kết hôn cho con gái Đào Thị Phương Nam với anh Trần Văn Cư tại Chùa K Bá, tỉnh Thái Bình. Chủ lễ là Sư cụ Trng Mai. Lnày din ra tht gin dị mà ý nghĩa. Hai bên gia đình cùng các vị khách tham dự đều lấy làm vui mừng, phn khởi4.
Ngày nay, lễ hng thuận ngày ng được t chức phổ biếnnhiều ngôi chùa trên khắp cả nước, nhưng nhiều nhất tại các đô thị lớn (thành phố Hà Nội, thành phố H C Minh,..). Nhiều thanh niên nam nữ khi bước vào đời sống hôn nhân, họ quan tâm tiến hành tổ chức lễ hằng thuận tại chùa. Qua tìm hiểu, trong thời gian qua, nhiều doanh nhân, diễn viên, ca sĩ,…nổi tiếng đến chùa nhờ Tăng, Ni đứng ra làm lễ để nên vợ nên chồng5. Thậm chí, nhiều trường hợp dâu Việt Nam kết hôn với chồng ngoại quốc cũng nhờ các chùa khai lễ hằng thuận. V ý nghĩa, lễ hằng thuận giúp ngày cưới của họ viên mãn, thăng hoaphương diện tâm linh trí tuệ cũng như mong muốn đời sống hôn nhân sau này tốt đẹp, đạt được an vui lẫn hạnh phúc. Tại thành phố Hà Nội, thể kể đến Chùa Bằng A, Chùa Pháp Vân, Chùa Lý Triu Quốc Sư, Chùa Vn Phúc, Chùa Đình Quán, Thin vin Trúc Lâm Sùng Phúc,Ở tnh phố HC Minh, không thể không nhắc đến Chùa Giác Ngộ, Chùa Hoằng Pháp, Chùa Vĩnh Nghiêm, Chùa Viên Gc, Chùa Long Phước,…là những chùa được nhiều gia đình đến đăng t chức lễ hng thuận


học Từ Quang (tập 15), Thành phố Hồ Chí Minh, Nxb. Phương Đông, trang 105/
    1. Ninh Thị Sinh, Lễ Hằng thuận. In trong: Thích Đồng Bổn (chủ biên) (2016), Phật học Từ Quang (tập 15), Thành phố H C Minh, Nxb. Phương Đông, trang 109.
    2. Có thể kể đến các trường hợp tiêu biểu: Diễn viên Hồng Ánh nhà phê bình Thanh Sơn tổ chức đám cưới tại Chùa Hoằng Pháp, danh hài Thúy Nga tổ chức lễ cưới tại Thiền viện Thường Chiếu, nữ diễn viên Đ Hải Yến tổ chức lễ cưới tại một ngôi chùathành phố Qui Nhơn. Đầu năm 2011, Hoa hậu quí Kim Hồng cùng chú rễ Hoàng Châu thực hiện lễ hằng thuận tại Chùa Vĩnh Nghiêm, hay lễ thành hôn của nhạcNguyễn Văn Chung dâu Kim Thanh diễn ra tại Chùa K Quang II, CaSao mai điểm hẹn 2004” M Dung chú rễ Phạm Ngọc Tiến tổ chức hằng thuận tại Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên,…Nguồn: Nguyễn Thị M Hạnh (2016), Lễ hằng thuận trong cưới hỏi ở thành phố H C Minh hiện nay, Luận văn thạc Văn hóa học, Học viện KHXH-Viện Hàn lâm KHXH VN, trang 3.
 


trong ngày cưới. Phần lớn các đôi bạn trẻ, thậm chí gia đình hai bên, đến chùa tổ chức lễ hằng thuận Phật tử thuần thành hoặc tâm mến mộ Phật pháp. Việc chư Tăng, Nicác chùa đứng ra tổ chức lễ hng thuận hoàn toàn đúng với go pháp của Đức Phật như nhn định:
Việc làm này một nhân tố quan trọng giúp cho người Phật tử tại gia Phật hóa gia đình, xây dựng đời sống gia đình hướng thiện. Tình yêu đặt trên nền tảng Pht-Pp-Tăng sẽ là mt tình yêu bền vững, có trí tuệ, biết cách chuyển hóa những nỗi kh niềm đau của ta người, hướng đến mt cuộc sống tt đẹp, luôn nghĩ đến hạnh phúc của người khác. Tình thương yêu hiện hữu trong sut quãng đường đời của đôi bạn trẻ nếu h biết m chủ trong tình yêu của mình để chúng thăng hoa trên nền tảng sự hiểu biết. Vì vậy, Phật luôn dạy để duy trì tình yêu hạnh phúc gia đình lâu dài thì cả vợ chồng phải thường luôn trau dồi giới đức, biết tôn trọng, lắng nghe, tha thứ, hết ng yêu thương và sống chung thủy với nhau6
L hằng thuận được tổ chức như thế nào? Chúng tôi tham khảo quyển Nghi thức Lễ Hằng thuận do Hòa thượng Thích Chơn Không bn son phát hành năm 2014, quyển Nghi thức lễ thành hôn của Thượng tọa Thích Nhật T viết năm 2010 để tìm hiểu tiến trình tổ chức lễ này. S tương đồng về t chức lễ hng thuậnhai quyển này qua nhiều nghi thức: Đầu tiên, chư Tăng, Ni nguyện hương, đảnh lễ Tam bảo bạch Phật cầu nguyện, Chủ lễ nhắc lại bổn phận vợ- chồng trong Kinh Thiện Sinh, đôi vợ chồng trao nhẫn cưới, đọc lời phát nguyn, hi hướng Tam bảo. Trình tự tổ chức lễ hằng thun ngắn gọn nhưng bài bản, gồm nhiều nghi thức nối liền, thời gian khoảng một giờ đồng hồ kết thúc. Ngoài ra, tại Chùa Giác Ngộ (thành phố H C Minh), Thượng tọa Thích Nhật T tổ chức lễ hằng thuận cho nhiều đôi vợ chồng trẻ gần 20 năm trở lại đây. Gần năm năm nay, thượng ta nhiều lần t chức lễ này mang tính tập thể cho nhiều dâu-chú rễ cùng một thời điểm, buổi lễ đến 50 đôi vợ chồng đăng tổ chức tại chùa. Đặc biệt, để dễ hiểu Việt hóa nghi thức Phật giáo, Thượng tọa Thích Nhật T chủ trương thay đổi đổi cách gọi lễ hằng thuận thành lễ thành hôn nhằm: Giúp mọi


    1. . Nguyễn Thị M Hạnh (2016), Lễ hằng thuận trong cưới hỏithành ph H Chí Minh hiện nay, Luận văn thạc Văn hóa học, Học viện KHXH-Viện Hàn lâm KHXH VN, trang 13.
 


người thấy nhu cầu và giá trị của việc t chức lễ cưới tại ca. Gnmt thế kỷ trôi qua, phần lớn Phật tử vẫn chưa hiểu lễ hằng thuận lễ cưới, do tên gọi Hán Việt của 7. Chương trình lễ thành hôn ở Chùa Giác Ng gồm 13 mục bắt buộc theo trình tự: Cung thỉnh Tăng đoàn, Tuyên bố lý do, Thông qua chương trình, Giới thiệu Tăng đoàn quan khách, Cô dâu chú rễ chào quan khách, Nghi thức lễ hằng thuận, Bốn điều phát nguyện tron hôn nhân, Trao nhn cưới, Thầy chủ lễ trao giấy chứng hôn tặng quà, Đại diện cha mẹ lời dặn , Pháp thoại của Thầy chủ lễ, Lời cảm tạ của dâu chú rễ, Hồi hướng chụp ảnh lưu niệm8. So sánh với tiến trình lễ kết hôn trước cửa Pht do ông Nguyn Trng Thut thuộc Hi Pht giáo Bắc K đề xuất vào giữa thập niên 30 của thế kỷ trước, chúng tôi nhn thấy lễ hng thuận ngày nay t chức không khác nhiều9.
Bên cạnh đó, đối với những cặp vợ chồng chưa trở thành Phật tử, c chùa còn t chức qui y tam bảo, thọ trì ngũ giới trước khi m lễ hằng thuận để họ hiểu rõ, thực hành bổn phận của hàng cư sĩ tại gia để thực hành đúng giáo pháp của Đức Phật nhằm tăng trưởng tín tâm thêm nhiều lợi lạc trong cuộc sống gia đình sau này. Tiếp theo, nhiều gia đình còn tổ chức bữa tiệc chay tại chùa để họ hàng, bn thân thiết hai n trải nghiệm những món chay thanh đm, bổ dưỡng trong niềm vui mừng của ngày cưới. Qua quan sát của chúng tôi, bên cạnh việc tổ chức lễ hằng thuận tại chùa, để duy trì phong tục hôn nhân truyền thống dân tộc, nhiều gia đình tổ chức lễ cưới cho con cái họ theo lề lối trước nay tại gia đình, kèm theo đãi tiệc mừng tại nhà hàng. L hng thuận thể diễn ra trước hoc sau lễ cưới. Chúng tôi từng tham gia nhiều lễ hằng thuận diễn ra tại chùa ngay sau khi lễ rước dâu ở gia đình nhà trai vừa kết thúc. Sau đó, tất cả mọi người di chuyển đến chùa làm lễ hằng thuận cho đôi bạn trẻ trong niềm thành kính, thiêng liêng. Qua đây giúp họ hiểu hơn về nét n a Phật go mang nhiều ý nghĩa.


    1. Thích Nhật T (2018), Nghi thức Lễ Thành hôn, Thành phố H C Minh, Nxb. Hồng Đức, trang viii.
    2. Xem thêm: Thích Nhật T (2018), Nghi thức Lễ Thành hôn, Thành phố H C Minh, Nxb. Hồng Đức, trang 21-31.
    3. Xem thêm: Ninh Thị Sinh, Lễ Hằng thuận. In trong: Thích Đồng Bổn (chủ biên) (2016), Phật học T Quang (tập 15), Thành phố H C Minh, Nxb. Phương Đông, trang 106-109.
 


Tóm lại, lễ hằng thuận đã tồn tại trong sinh hoạt Phật giáo Việt Nam gần 90 năm. Cho nên, lễ này một sinh hoạt văn hóa Phật go vừa mang ý nghĩa truyền thống vừa phn ánh nhiều giá trị tốt đẹp, đem lại lợi ích cho hàng tại gia dựa trên quan niệm hôn nhân, hạnh phúc gia đình Đức Phật giảng dạy trên 2.500 năm cách đây. Mặt khác, cách thức tổ chức lễ hằng thuận còn phù hợp với truyền thống hôn nhân Việt Nam. Đó chính không bỏ qua nghi thức m lễ gia tiên tại nhà, sự chứng kiến của gia đình người thân trong ngôi chánh điện cũng như những lời chúc phúc của họ dành cho đôi vợ chồng mới nên duyên nợ, dâu - chú r tri ân, lạy tạ dâng trà cho cha mẹ hai bên. Điều này còn minh chứng cho tinh thần linh hoạt, dung hòa giữa Phật giáo với văn hóa dân tộc. Cho nên, lễ hằng thuận mang đến ý nghĩa tích cực, tạo khởi đầu tốt đẹp cho đời sống hôn nhân đôi lứa. Phải chăng nhờ vào đây lễ hằng thuận đang được giới trẻ quan m đang xu hướng tăng nhanh trong thời gian qua?
  1. Ý NGHĨA CỦA LỄ HNG THUẬN ĐỐI VỚI HÔN NHÂN, HNH PHÚC GIA ĐÌNH
L hằng thuận ý nghĩa như thế nào đối với các đôi vợ chồng vừa kết hôn, chuẩn bị bước vào xây dựng hạnh phúc gia đình? Để trả lời câu hỏi này, chúng tôi đến chùa Giác Ngộ (quận 10, thành phố H C Minh) Chùa Long Phước (quận Bình Thạnh, thành phố H C Minh) để thu thập dữ liệu phục vụ nghiên cứu. Tại hai ngôi chùa này, nhiều lễ hằng thuận đã được tổ chức đều đặn, liên tục trong thời gian mười năm trở lại đây. T kết quả kho sát, chúng tôi đi đến một số nhận định sau đây:
-Th nhất, trong lễ hằng thuận, nội dung thuyết giảng giáo của Đức Phật về hôn nhân, hạnh phúc gia đình được chư Tăng, Ni lấy từ Kinh Thiện Sinh trở thành kim chỉ nam cho sự kiến tạo hạnh phúc gia đình cho các cặp vợ chồng. Kinh Thiện Sinh hay còn gọi Kinh Giáo Thọ Thi Ca La Việt-một kinh khá nổi tiếng trong hệ thống kinh tạng A Hàm. Kinh này chứa thông điệp quí báu về đạo đức hội của Phật giáo, nhắc nhở bổn phận trách nhiệm của hàng đệ tử tại gia trong cuộc sống hằng ngày. Kinh Thiện Sinh như một kim chỉ nam sống cho con người trong hội vốn nhiều mối quan hệ phức tạp, đan xen tồn tại10. Trong bài kinh này, Đức Pht

  1. Trần Hoàng Hảo-Dương Hoàng Lộc, Tìm hiểu Kinh Thiện Sinh: Nội dung giá trị. In
 


nói bổn phận, trách nhiệm của chồng vợ trên nền tảng tôn trọng lẫn nhau. Người chồng tưởng phải tôn trọng vợ với năm bổn phận: Một lấy lễ đối đãi với vợ, hai chuẩn mực không khắc, ba tùy thời cung cấp y thực, bốn tùy thời tặng trang sức đẹp, năm cùng vợ làm tốt việc nhà. Người vợ hiền, mẫu mực phải đối đãi chồng với năm bổn phn: Một siêng năng, thức dậy trước chồng. Hai nể chồng trước, sau, trong, ngoài. Ba dùng lời hòa nhã, xây dựng. Bốn nhún nhường, ủng hộ điều hay. Năm hiểu chồng, cảm thông chia sẻ11. Tại chùa Giác Ngộ, không riêng dâu-chú rễ, các gia đình, họ hàng hai bên đến tham dự khóa lễ sẽ cùng với chư Tăng tụng toàn bộ bài Kinh Thiện Sinh để ghi nhớ hiểu, áp dụng về những ứng xử đời sống thường ngày qua các mối quan hệ bản (V-chồng, cha mẹ-con cái, học trò-thầy giáo, người thân-họ hàng, chủ-thợ, đệ tử-đạo sư) Đức Phật đã dạy. Không dừng lại đó, phần thuyết giảng của chủ lễ cho dâu-chú rễ cũng như gia đình đến tham dự trong lễ hằng thuận cũng khá quan trọng. Tại Chùa Giác Ngộ, Thượng tọa Thích Nhật T còn lồng ghép thêm Kinh Bảy loại vợ để phân tích, lý giải về vai trò, vị trí người vợ trong việc xây dựng hạnh phúc trong hôn nhân gia đình12. Đó bảy trường hợp sau đây: Làm vợ như kẻ sát nhân, làm vợ như người ăn trộm, m vợ như một chủ nhân, m vợ như người mẹ hiền, làm vợ như em gái, làm vợ như bạn đồng hành, làm vợ như người hu13. Ngoài ra, việc kết hợp thêm những kiến thức m , viện dn những dụ mang tính thực tế từ hội đã m cho buổi thuyết giảng về đo vợ chồng, ứng xử trong gia đình đã giúp cho đôi


trong: Trương Văn Chung-Thích Nhật Từ-Thích Bửu Chánh-Nguyễn Công Lý (2014), Phật giáo nguyên thủy từ truyền thống đến hiện đại, thành phố H C Minh, Nxb.Hồng Đức, trang 451.
  1. Thích Nhật T (2017), Kinh Phật về đạo đức hội, Thành phố H C Minh, Nxb. Hồng Đức, trang 183-184.
  2. Thượng tọa Thích Nhật T cho biết: Cấp Cô Độc một cư sĩ sống khiêm nhường biết làm nhiều việc thiện, tuy nhiên ông lại con dâu ngỗ nghịch, bất hiếu. Nhân hội Đức Phật đi qua nhà nhận phẩm vật cúng dường, Cấp Cô Độc đã thỉnh cầu Thế Tôn dành chút thời gian giáo dục đứa con dâu của mình. Thế Tôn đã giảng bài kinh ngắn rất ấn tượng nói về bảy loại vợ-đối chiếu bảy loại chồng để chúng sanh tự nhận lại mình trong tư thế làm vợ, làm chồng , biết thế nào nên không nên trong đời sống hôn nhân. Nguồn: Thích Nhật T (2018), Hôn nhân chuyện thêm bớt, Thành phố H C Minh, SaiGon Books Nxb. Văn a n nghệ, trang 237.
  3. Thích Nhật T (2017), Kinh Phật về đạo đức hội, Thành phố H C Minh, Nxb. Hồng Đức, trang 204-205.
 


lứa, kể cả gia đình người thân của họ, nhn thức rõ về minh triết, giá trị chân thật sự tinh tế của giáo pháp Đức Phật. Ni Thích NHuệ Dâng-Trụ trì Chùa Long Phước nhấn mạnh: Trước khi lên chánh điện thực hiện nghi thức hằng thuận trước Tam Bảo, đôi vợ chồng cũng như người tham dự sẽ được Ni giảng dạy về bổn phn, trách nhiệm giữa vợ chồng để hai n nm rõ. Mặt khác, họ còn được nghe về bổn phận của con dâu, con rễ đối với cha mẹ đôi bên, nhất cách thức xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa con dâu mẹ chồng bằng những tình cảm tích cực để vun đắp hạnh phúc gia đình. Nhờ đó, nhiều gia đình bày tỏ sự hoan hỉ thấy được phương thức xây dựng nền tảng hnh phúc gia đình dựa trên những lời dạy gọn gàng, sâu sắc thiết thực của Đức Phật qua sự truyền đạt diễn cảm, phong thái oai nghi của vị trụ trì. Ngoài ra, nhiều cha mẹ rất đồng tình, cảm thấy vinh dự trong lễ hằng thuận họ được phát biểu dặn con cái phải luôn ghi nhớ công ơn sanh thành dưỡng dục, được hai con dâng trà t lòng hiếu đo qua u:
Ch trung thì để phần cha Ch hiếu phần mẹ, đôi ta chữ tình
-Th hai, lễ hằng thuận được diễn ra trong ngôi chánh điện của chùa-một không gian linh thiêng đã giúp họ tăng trưởng niềm tin vào Tam bảo, giúp ý thức sâu sắc về bổn phận trách nhiệm trong đời sống gia đình, những trải nghiệm sâu sắc về n a m linh Pht giáo giúp họ hướng đến nhng giá trị tnh thin. Trong tôn giáo, nghi lễ giữ một vai trò quan trọng, đó mối quan hệ giữa các đấng siêu nhiên với cuộc sống trần gian của cộng đồng nhân, làm cho giáotôn giáo trở nên sống động, phổ quát. Nghi lễ tạo ra một trường tôn giáo-một ngôn ngữ hành động cuốn hút con người để ăn sâu vào tâm thức tôn giáo của các thành viên14. Vì vậy, lễ hng thuậnchùa vô cùng ý nghĩa, mang giá trị như một giao ước tâm linh bền chặt. Hôn lễ được tổ chức tại điện Tam Bảo, không âm nhạc, không tiếng cười đùa, chỉ tiếng kinh cầu vang lên trong khói hương trầm mc sắc y ng rực rỡ, lễ phm tinh khiết. Sau mỗi lời phát nguyện, tiếng chuông chùa lại vang n như chứng giám cho những lời hứa của đôi vợ chồng trẻ. H một lòng thành


  1. Đặng Nghiêm Vạn (2005), Lý luận về tôn giáo tình hình tôn giáo Việt Nam, Hà Nội, Nxb. Chính trị quốc gia, trang 121-123.
 


kính, yêu thương đồng cảm với nhau được sự gia trì của Đức Phật15. Điều này hoàn toàn phù hợp với khảo sát của chúng tôi tại hai ngôi chùa Giác Ngộ Long Phước. Tại Chùa Giác Ngộ, lễ được tổ chức trang nghiêm tại chánh điện được trang trí đẹp mắt, trang trng. Trước tiên, toàn thể tnh viên tham dự lễ cùng chấp tay thành kính trước ban thờ Phật ri thành m mc niệm, quán tưởng theo lời nguyện hương của vị trụ trì để nguyện cầu chư Phật, Bồ tát chứng minh gia hộ cho: Tình chồng vợ gắn trăm m, nghĩa tào khang chung thủy mt dạ. Tình hai h luôn luôn thuận hảo, tình thông gia mãi mãi thắm nồng16, Lại nguyện đôi tân hôn: Trọn duyên nợ trăm m hảo hiệp, vẹn thủy chung hạnh phúc trọn đời17. Sau đó, tất cả thành tâm làm nghi thức đảnh lễ Tam bảo, tán dương giáo pháp. Trong tiếng chng mõ trm bổng vang lên, toàn thể mi người tụng nhất tâm tụng Kinh Thiện Sinh dưới sự hướng dẫn của chư Tăng chứng minh trước điện Phật. Đặc biệt, tại Chùa Giác Ngộ Chùa Long Phước, đôi vợ chồng đối trước điện Phật, trước chư Tăng Ni chứng minh cùng gia đình hai bên thành kính đọc lời phát nguyện18 để cùng chung tay xây dựng một gia đình hnh phúc bng

  1. Nguyễn Thị M Hạnh (2016), Lhằng thuận trong cưới hỏithành ph H Chí Minh hiện nay, Luận văn thạc Văn hóa học, Học viện KHXH-Viện Hàn lâm KHXH VN, trang 51.
  2. Thích Nhật T (2018), Nghi thức Lễ Thành hôn, Thành phố H C Minh, Nxb. Hồng Đức, trang 2.
  3. Thích Nhật T (2018), Nghi thức Lễ Thành hôn, Thành phố H C Minh, Nxb. Hồng Đức, trang 2.
  4. Lời phát nguyện của dâu-chú rễ trong lễ thành hôn tại chùa Giác Ngộ gồm bốn điều: 1/ Điều phát nguyện thứ nhất: Chúng con nguyện sống, tiếp nối đạo đức truyền thống văn hóa Việt Nam gia tộc chúng con. 2/Điều phát nguyện thứ hai: Chúng con nguyện sống chung thủy, hiểu biết, thương yêu, chăm sóc chia sẻ nâng đỡ nhau với lòng kiên nhẫn. 3/Điều phát nguyện thứ ba: Chúng con nguyện sống với tinh thần tôn trọng thái độ hài hòa, không gây sự, không trách móc, không hờn giận, khôngluận hơn thua để bồi đp hnh phúc an vui. 4/Điều phát nguyện thứ tư: Chúng con nguyện trách nhiệm hướng dẫn con cháu Phật tử từ nhỏ, dồn hết tâm lực phương tiện, xây dựng hạnh phúc cho con cháu (Nguồn: Thích Nhật T (2018), Nghi thức Lễ Thành hôn, Thành phố H C Minh, Nxb. Hồng Đức, trang 14). Ngoài ra, các cặp vợ chồng tổ chức lễ hằng thuận tại Chùa Long Phước phát nguyện: 1/Điều 1: Chúng con nguyện: từ nay kết thành chồng vợ, vui buồn nhau, sướng khổ nhau, cùng bên nhau trong mọi thăng trầm của cuộc sống. 2/ Điều 2: Chúng con nguyện: giữ niềm tin cậy, yêu thương hiểu biết nhau, bao dung, tha thứ lòng kiên nhẫn để cùng nhau xây dựng hạnh phúc gia đình. 3/Điều 3: Chúng con nguyện: cùng giúp nhau sống cuộc đời lương thiện, trong sạch lành mạnh để xứng đáng người con Phật, xứng đáng với truyền thống đạo đức của tổ tiên nòi giống với tấm lòng kỳ vọng của cha mẹ chúng con . 4/Điều 4 : Chúng con nguyện: thường tự nhắc nhở rằng, sự trách móc, sự hờn giận cãi cọ chỉ làm thương tổn hòa khí không giải quyết được gì. Chúng con biết, chỉ sự hiểu biết lòng
 


yêu thương, kiên nhẫn, dạy dỗ con cái nên người, thịnh đạt bằng vun trồng thiện nghiệp. Lời phát nguyện được tiến hành trong một không gian thiêng, tại một thời điểm quan trọng của đời người sẽ giúp cho đôi vợ chồng ghi nhớ, khc sâu những giao ước trước Tam bảo, trước gia đình. Nhờ đó, họ tỉnh thức, bao dung tha thứ, nhn nhịn trong đời sống gia đình mai này, nhất trong những thời điểm gặp biến cố, thăng trầm. Mặt khác, trong các lễ hằng thuận được tổ chức tại một số chùa còn tiến hành nghi thức sái tịnh cho dâu- chú r. Theo Ni sư Thích NHuệ Dâng-Trụ trì Chùa Long Phước chia sẻ: Nghi thức sái tịnh do đích thân vị chủ lễ tiến hành. Sau khi nhất tâm trì niệm Tịnh tam nghiệp chơn ngôn vào ly nước, Ni dùng nhành hoa búng nước n đỉnh đầu của đôi vợ chồng đang quì trước Tam bảo để họ đón nhận năng lượng gia trì thanh tịnh giúp cho khởi đầu hôn nhân được an nh, thuận lợi. Như vậy, thông qua những phương tiện, nhân tố chứa đựng giá trị tâm linh giúp cho lễ hằng thuận mang yếu tố thiêng liêng, ý nghĩa đối với người tham dự. Phải chăng nhờ vào điều này đã tạo được yếu tố cộng cảm cộng mệnh cho người tham gia, nhất dâu chú rễ-nhân vật chính của buổi lễ?
-Th ba, lễ hằng thuận của Phật giáo giàu ý nghĩa văn hóa, chứa đựng tính nhân văn thông qua một số biểu tượng văn hóa được sử dụng. Nổi bật nhất nghi thức trao nhẫn cưới. Đôi vợ chồng, sau khi nghe giảng về ý nghĩa chiếc nhẫn, trao lời yêu thương cho nhau, sẽ tự tay đeo cho nhau chiếc nhẫn trong lễ hằng thuận như sự xác định tình yêu chân chính, cam đoan thực hiện nghĩa vụ vợ chồng trước Tam bảo. Vì vậy, để nhấn mạnh điều này làm ý nghĩa chiếc nhẫn cưới, trong bài pháp giảng cho người tham dự, vị chủ lễ thường giảng giải ý nghĩa của chiếc nhẫn trong ngày cưới. Trong lễ hằng thun được tổ chức tại Chùa Giác Ngngày 23/2/2019, Thượng ta Thích Nhật T giải thích: Chiếc nhn được làm từ các kim loại quí (vàng, bạc,…) tượng trưng cho cho sự quí giá, n vợ chồng phải chiều chuộng với nhau như người bán hàng đối với khách để thăng hoa tình cảm, niềm hạnh phúc trong đời



tin cậy mới bồi đắp được cho tình yêu, hạnh phúc an vui thôi. 5/Điều 5: Chúng con nguyện: trong đời sống hằng ngày, sẽ dồn hết tâm lực phương tiện để xây dựng cho thế hệ con cháu của chúng con trong tương lai (Nguồn: Ni Thích N Huệ Dâng-Tr trì Chùa Long Phước-quận Bình Thạnh, thành phố H C Minh cung cấp)
 


sống hôn nhân. Mặt khác, nhn hình dng vòng tròn mang nghĩa trọn vẹn sự thương yêu, niềm chung thủy trọn đời. Nhẫn còn sự chịu đựng tích cực, đời sống hôn nhân phải biết chấp nhận những khuyết điểm của nhau trong cuộc sống, đồng thời nhn thức những mẫu số chung của cả hai để cùng hướng đến tương lai, vượt qua khó khăn, thách thức. Tương tự, theo Ni Thích N Huệ Dâng: Chiếc nhẫn được làm bằng vàng, một thứ kim loại quý trong các thứ kim loại. Trao cho nhau chiếc nhẫn bằng vàng trao cho nhau những quý nhất của con người mình. Vàng không bạc màu với thời gian, tượng trưng cho tình cảm không bao giờ thay đổi. Nhẫn hình tròn, trao cho nhau chiếc nhẫn hình tròn trao cho nhau trọn vẹn những nguyện ước tốt đẹp nhất trong cuộc đời. Nhn cũng nhẫn nhục. Đ cho hạnh phúc được bền chặt, chồng vợ cần biết nhẫn nhịn, bao dung, tha thứ cho nhau, biết chấp nhận những cái tốt, đồng thời cũng biết chấp nhận những cái xấu của nhau để cùng giúp nhau chuyển hóa. Tại Chùa Long Phước, chúng tôi còn thấy trong lễ hằng thuận, nhà chùa tổ chức nghi thức buộc dây hồng cho dâu chú rễ với ý nghĩa chúc phúc, mong muốn cả hai quấn quýt yêu thương cùng nhau trọn đời để “Đồng vợ đồng chồng tát bin Đông cũng cn. Bên cnh đó, cô dâu- chú rễ cùng đt tay cắt bánh kem với ước nguyện cả hai cùng sát cánh chia ngọt, sẻ bùi trọn đời. Vì thế, những biểu tượng văn hóa này sẽ tạo hiệu ứng tâm lý tích cực cũng như tự nhận thức về trách nhiệm, bổn phận của vợ chồng. Ngoài ra, điều này làm cho lễ hằng thuận thêm không khí sinh động, niềm hân hoan trên khuôn mặt mọi người trong ngày vui của gia đình.
-Thứ tư, lễ hng thuận sự khởi đầu cho đôi vợ chồng mới cưới đến với những giá trị đạo đức Phật giáo trong đời sống hôn nhân, quan hệ gia đình thông qua sự hướng dn, kể cả quá trình tham vấn trị liệu của Tăng, Ni mỗi khi họ gặp những trở ngại trong cuộc sng sau này. Trong đời sng hôn nn, kng phải lúc nào cả hai cũng vui vẻ, ấm áp yêu thương nhiều lúc xuất hiện các vấn đề gia đình từ các nguyên nhân chủ quan, khách quan. Vì thế, nhiều vợ chồng, sau khi làm lễ hằng thuận tại chùa, đã trở lại để tham vấn ý kiến của Tăng, Ni nhằm xửcác vấn đề của họ đang gặp phải. V trụ trì Chùa Giác Ngộ kể lại: Có nhiều người đến tìm tôivấn. Trên tinh thn giữ vai trò đưa Phật pháp o đời sống con người, tôi
 


không thể từ chối cứ thế m công việc này rất nhiều năm qua. Dĩ nhiên, những chia sẻ này cũng chỉ quan điểm của cá nhân tôi, dựa theo lời dạy của Đức Phật, nên không chắc sẽ đúng hoặc phù hợp với mọi người, nhưng hy vọng sẽ chút giúp ích trong việc hóa giải bớt những oan trái trong cuộc sống hôn nhân19. Tại Chùa Long Phước, Ni Thích N Huệ Dâng hỗ trợvấn tâm lý cho Phật tử cũng như nhiều người quen biết liên tục nhiều năm qua. Ni nhìn nhận rằng lễ hằng thuận chỉ bước khởi đầu của một tiến trình gắn lâu dài với chùa của nhiều đôi vợ chồng làm lễ hằng thuận. Nhiều bạn đến chùa nhờ tư vấn về cách nuôi dạy con cái, hòa giải những xung đột, bất hòa vợ chồng, căng thẳng trong mối quan hệ nàng dâu-mẹ chồng,…Nhờ đó, nhiều gia đình được hóa giải mâu thuẫn, sống a hợp hnh phúc, phát triển cuộc sống, dạy dỗ con cái thành công.
Tóm lại, qua những ý nghĩa của lễ hng thuận mà chúng tôi phân tích trên đây cho thấy vai trò, ý nghĩa của lễ này đối với hôn nhân, hnh phúc gia đình đối với cộng đồng Phật tử nói riêng cũng như hội nói chung. Nổi bật nhất đạo đức Phật giáo được lan tỏa thông qua sự vận dụng linh hoạt của Tăng, Ni để giúp hàng Phật tử tại gia đạt được hạnh phúc, yêu thương trong cuộc sống gia đình. Cho nên, Thượng tọa Thích Nhật T đánh giá: Phải nhìn nhận lễ hằng thuận ý nghĩa gần như suốt cuộc đời còn lại của đôi tân lang n nương, cũng đồng nghĩa với việc này hết sức thiết thực với đời sng của người Pht tử tại gia. Trước sự chng kiến của Tam bảo, lúc đó con đường thôi thúc họ duy trì hnh phúc, tránh những mâu thuẫn gia đình được cam kếtmức độ cao hơn20.
KẾT LUN
L hằng thuận cũng như những giá trị của nó đối với hôn nhân, hạnh phúc gia đình như chúng tôi đã phân tích cho thấy giáonhà Phật mang ý nghĩa thực tiễn, thể áp dụng vào đời sống hiện nay, góp phần duy trì phát triển đạo đức hội. Ở lĩnh vực hôn nhân, nhiều người đang lo lắng trước nn bo hành gia đình, ly hôn, ngoại


  1. Thích Nhật T (2018), Hôn nhân chuyện thêm bớt, Thành phố H C Minh, Sai- Gon Books Nxb. Văn hóa văn nghệ, trang 233.
  2. Thích Nhật T (2018), Hôn nhân chuyện thêm bớt, Thành phố H C Minh, Sai- Gon Books Nxb. Văn hóa văn nghệ, trang 236.
 


tình thiếu trách nhiệm của cha mẹ đối với con cái,…đang phát triển, trở thành nguy phá hủy hạnh phúc gia đình-tế bào của hội. Vì thế, lễ hằng thuận mang ý nghĩa hội tích cực đối với tín đồ Phật go ngày nay. Thiền Thích Nhất Hnh từng phân tích:
“Đo Phật sẽ không thuần túy một tôn go tôn tín ngưỡng mà phải một đonhân sinh-nhân sinh hiểu theo mọi khía cạnh, từ sinh hoạt tâm linh đến sinh hoạt kinh tế-có thái độ, quan niệm, kế hoạch của mình về phương diện sinh hoạt nội tâm hội, kinh tế, chính trị. Như thế, ngoài những nhu yếu thực nghiệm thăng hoa đời sống tâm linh để m phát lộ tuôn chảy nguồn đạo đức hành, chúng ta còn những nhu yếu ngh thuật hóa,hội hóa khoa học hóa sinh hoạt đạo Phật. Không do mà đạo Phật ngần ngại không tự phát triển trong môi trường ngh thuật,hội khoa học, bởikhông những tinh thần đạo Phật chính tinh thần ngh thut, hội khoa học mà đạo Phật còn độngthúc đẩy sự phát triển những bộ môn sinh hoạt ấy về hướng chân thiện m nữa21.
Qua cách thức tổ chức, nội dung lễ hằng thuận đã cho thấy tính chất nhập thế của Phật giáo. Đ cho lễ này mang ý nghĩa tích cực, hiệu quả thiết thực, gắnlâu dài với tín đồ Phật tử, Tăng, Ni cần am hiểu c kiến thức m , hội để vận dụng o việc thuyết giảng, tham vấn, trị liệu m lý cho c cặp vợ chồng trong lúc m lễ cũng như cuộc sống gia đình sau này. Nhờ đó, Phật giáo ngày càng lan ta đi o lòng người sống động, sâu sắc thực tế với những triết lý nhân sinh, giá trị n a mang tính nhân n cao.
L hằng thuận- một nét văn hóa Phật giáo đang lan tỏa mạnh trong hội Việt Nam đương đại, nhất giới trẻ. Thiết nghĩ, đây chính sự hội tụ, gắn kết giữa tư tưởng Phật giáo với nền tảng đạo đức hội, giữa tinh hoa n a Phật go a quyện cùng n a dân tộc, sự nối kết giữa tính truyền thống hiện đại nhm bổ sung cho nét đẹp phong tục hôn nhân trong văn hóa Việt Nam ngày nay.



***

  1. Thích Nhất Hạnh (2008), Đạo Phật hiện đại hóa, Hà Nội, Nxb. Văn hóa thông tin, trang 25-26.





Tài liệu tham khảo
Đặng Nghiêm Vn (2005), Lý luận về tôn giáo tình hình tôn giáo Việt Nam, Hà Nội, Nxb. Chính trị quốc gia.
Nguyễn Thị M Hạnh (2016), Lễ hằng thuận trong cưới hỏithành phố H Chí Minh hiện nay, Luận văn thạc Văn hóa học, Học viện KHXH-Viện Hàn lâm KHXH VN.
Thích Đồng Bổn (chủ biên) (2016), Phật học T Quang (tập 15),
Thành phố H C Minh, Nxb. Phương Đông.
Thích Nhất Hạnh (2008), Đạo Phật hiện đại hóa, Hà Nội, Nxb. Văn a thông tin.
Thích Nhật T (2017), Kinh Phật về đạo đức hội, Thành phố H C Minh, Nxb. Hồng Đức.
Thích Nhật T (2018), Hôn nhân chuyện thêm bớt, Thành phố H C Minh, SaiGon Books Nxb. Văn hóa văn nghệ.
Thích Nhật T (2018), Nghi thức Lễ Thành hôn, Thành phố H C Minh, Nxb. Hồng Đức.
Trương Văn Chung-Thích Nhật Từ-Thích Bửu Chánh-Nguyễn Công Lý (2014), Phật giáo nguyên thủy từ truyền thống đến hiện đại, thành phố H C Minh, Nxb.Hồng Đức.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây