31 CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH TỪ GÓC NHÌN ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO

Thứ tư - 08/05/2019 21:43
Lê Thị Thanh Tâm - Võ Văn Thành
489






 
CHỦ TỊCH HỒ CMINH
TC NHÌN ĐO ĐỨC PHT GIÁO

Lê Thị Thanh Tâm & Võ Văn Thành




TÓM TẮT

Chủ tịch HCMinh là một con người thắm đượm lòng nn ái, tính nn bn. Tuy rng Người đã đi xa gn nửa thế kỷ nhưng nhng bài học của Người về lòng nn ái, tính nn bn và đc bit, bn tn Người là tấm gương đo đức có giá trị siêu vit thời gian mà chúng ta phải cgng học tập và m theo. Là nhng khu thế, kng được chng kiến nhng nh vi, lời nói của Người, nhưng thông qua nhng con người đã từng sng và m vic với Người hay dù chỉ được gp Người một lần cũng đã cm hóa được họ sâu sc, thông qua nhng gì Người để lại cho hu thế và thông qua nhng nhà trí thức trong nước và quốc tế viết vNgười với lòng ngưỡng mộ và kính trng sâu sc, chúng ta có thể đánh giá được nn cách đo đức và tư tưởng của Người. Trong bài viết này chúng tôi viết vđo đức HCMinh từ góc nhìn đo đức Pht giáo với my khía cnh như HCMinh với chủ trương tránh dùng bạo lực, HChủ tịch là con người có tình thương mênh mang ôm hết mọi linh hồnvà tình tn ái với tt cả nn loại yêu chuộng hòa bình, HCMinh là tn giáo” đối với Đng viên và qun chúng nn dân.
  1. HCHÍ MINH VI CHTRƯƠNG TRÁNH DÙNG BẠO LỰC

HCMinh có tinh thn Pht học, thm nhun tư tưởng lòng từ, tính nhân bản của đo đức Pht giáo, hay nói cách khác HC Minh có gen Pht giáo chăng?” theo nhn định của học giMinh Chi1 (người đã từng công tác tại Phủ Thủ tướng của ngài Phm Văn
 
    1. Minh Chi: Chủ tịch HCMinh và Pht giáo Vit Nam, Tp chí Xưa & Nay, số 116, tháng 6/2002.
 


Đng và được gp và làm vic với c nhiu ln). Chúng ta cũng biết rằng thân sinh ra Người là cụ Pbảng Nguyn Sinh Sc là một Pht tử, một nhà Pht học uyên thâm.

Trước hết, chúng ta thy rằng HChủ tịch trong công cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và phát xít Nht từ nhng ngày đu, Người đã kng chủ trương dùng bo lực để khc chế bo lực. Chúng ta thy ngay từ lúc mới thành lp quân đội Nhân dân Vit Nam, lúc đó có tên là đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân vào 22/21/1944, do Đại tướng Võ Nguyên Giáp chỉ huy. Đây cũng là chỉ thị của HChủ tịch, người muốn ly mục đích chính của đội quân này là tuyên truyền để giải png chkng phải là sử dụng vũ lực, bo lực. Điu này có vmâu thun với nhng tuyên ngôn của Người trong Lời kêu gi toàn quc kháng chiến năm 1946 và nhiu tuyên bố trong đăng tải trên các phương tin truyn thông vsau trong cuộc kháng chiến chống M. Thực cht, dân tộc Vit Nam kng có con đường nào khác phải lựa chọn cho nên mới dùng bo để đánh đuổi kẻ thù.

Giáo sư William J. Duiker khi viết quyn Hochiminh, A life xut bn m 2000 đã dn lại lời của HChủ tịch trả lời viên sĩ quan tình o Mlà Charles Fenn, m 1945 về quan đim đu tranh giải png dân tộc: Trước hết ông phải hiu rng dành được độc lập từ một cường quốc lớn như Pháp là một nhim vrt nặng nề nó chỉ có thể tnh công với một sự hỗ trnào đó từ bên ngoài, kng nht thiết là bng vũ khí, mà còn là trong các lĩnh vực như là lời khu- yên, các cuộc giao tiếp. Trên thực tế, người ta kng thể dành được độc lập bng cách ném bom, đàn áp v.vĐó là lỗi lầm mà các nhà cách mạng trước đây thường mc phi, người ta phải dành độc lập qua các khâu tổ chức, tuyên truyn, hun luyn và kỷ lut. Người ta cũng cn một lot nhng nim tin, một Phúc âm (a Gospel), một spn tích thực tin, ông có thể nói một Kinh tnh (a Bible). Chnghĩa Mác - Lênin cho tôi tt cả nhng bộ phận đó2. Với tư tưởng trên, HChủ tịch với chủ trương kng dùng bạo lực để gnh độc lập khi còn có nhng khng và đường lối hòa bình khác, nhưng cuối cùng Vit Nam bt đc dĩ phải dùng bạo lực cách mạng để giải

 
    1. William J. Duiker 2000 (Minh Chi dịch chương Tcon người đến huyn thoi, bản lưu tại gia đình).
 


png đt nước, giải png dân tc. Đó là một sự tht.

Năm 1946, HChủ tịch thay mt Chính phlâm thời Vit Nam dân chcng hòa có ký với Pháp Tm ước Mồng 6 tháng 3 nhm hòa hn với thực dân Pháp, tnh chiến tranh nổ ra sớm, gim thương vong cho nhân dân và đồng thời cũng có thời gian cho nhân dân ta chuẨn bị lực lượng kháng chiến vsau. Chúng tôi cho rằng đó là một chủ trương hết sức đúng đn và kịp thời với tình hình đt nước phức tp, vic để cho quân đội Pháp ra Bắc đóng quân ở một số tỉnh nhm thay thế quân đội Tưởng Giới Thch lúc đó đang ăn v, ly cnm lỳ ở Vit Nam với nhiu yêu sách. Đó là sự tính tn của HChủ tịch và các vlãnh đo của Nhà nước Vit Nam Dân chcng hòa còn non trẻ hết sức đúng đn để cuối cùng đuổi được quân đội Tưởng Giới Thch vnước. Chúng ta thy c đã làm mọi thứ để tnh cuộc chiến tranh gây thương vong cho hai nước Vit - Pháp nhưng vsau vn kng tnh khỏi, do thực dân Pháp quyết tâm muốn quay lại đô hộ Vit Nam.

Chính nhng skin trên mà giáo sư William J. Duiker có nhng nhn định rt khách quan và đúng đn vHCMinh và đồng thời tác giả cũng đề cao vai trò lãnh đo của lãnh tụ HC Minh trong tác phẨm của mình: “Kng nhng ông Hlà người sáng lp Đảng và sau này là Chủ tịch nước, ông còn là chiến lược gia chyếu và là biu trưng của đt nước to ra cm hng mnh mẽ nht. Ông là một nhà tổ chức tài ba, đồng thời còn là một nhà chiến lược khôn ngoan và một người lãnh đo hp dn. Con người HChí Minh, mt nữa là Lê-nin, mt nữa là Gandhi3 và là sự kết hợp năng đng của chai (chúng tôi nhn mnh - LTTT & VVT). Trong khi cuộc giải png dân tộc Vit Nam là một skin tt yếu kng thể tnh, siêu vit lên trên sphn của nhng con người cá bit, thì nếu kng có ông Hồ thì skin đó scó một cục din rt khác, nhng hu quả rt khác...” [William J. Duiker 2000: 577]. Chúng ta biết rằng, Mahat- ma Gandhi mà dân tộc n Đkính trng gọi là Tnh Gandhi, v lãnh tụ giành độc lp cho n Độ từ tay thực dân Anh thông qua con đường bt bo động (ahimsa) và kiên trì theo đuổi con đường này

 
    1. Có một trí thức Pháp là Jean Roux m vic cho tời báo France Tireur cũng từng nhận định: Ông (HCMinh - VVT) luôn luôn là một thGandhi mác xít… đại din cho triết lý Á Đông [dn lại Hữu Ngọc 2013: Hữu Ngọc đồng nh cùng thế kỷ: Văn hóa và lịch sVit Nam, NXB Thông tin và Truyn thông, tr.30].
 


cho đến ngày thắng lợi. Còn V.I. Lê-nin thì chúng ta cũng đã biết ri. HCMinh là skết hợp năng động giữa Mahatma Gandhi được biu hin cụ thể thành đức hiếu sinh (mà chúng tôi sẽ đề cp bên dưới) và tính quyết đn, cách mạng của V. I. Lê-nin để mang lại thành quả cách mạng cụ thể cho dân tộc Vit Nam. HChủ tịch đã phát biu đâu đó: “Nhân dân Vit Nam lăn vào cái chết để tìm ssnglà một cách nói nêu cao ý chí quyết tâm chiến đu tới cùng của tn dân tc.
      1. HỒ CHỦ TỊCH LÀ CON NGƯỜI CÓ “TÌNH THƯƠNG MÊNH MANG ÔM HẾT MỌI LINH HỒN” VÀ TÌNH THÂN ÁI VỚI TẤT CẢ NHÂN LOẠI YÊU CHUỘNG HÒA BÌNH

Đây là một câu thơ trong tp thơ Cửa mcủa nhà thơ Vit Phương (xut bản năm 1970) đã ly cm hng từ nhng cht liu là li ứng x đy tình thương và rt nhân bản của HChủ tịch để làm nên nhng câu thơ bt hủ trong tp thơ nổi tiếng của ông. Quả thực là HChủ tịch ứng xđy nhân bản và hiếu sinh với tt cả mọi người, thm chí đối với kẻ thù ở bên kia giới tuyến. Trong tp thơ Cửa mcủa Vit Phương, có my câu thơ vc Hồ như sau:

Bác không bng lòng gi trn đánh chết nhiều người là trn đánh đẹp.
Con xóa chđẹp đi như xóa scn hẹp ca lòng con. Thâm hiểu lòng Người đi với quân thù như st thép. Mà tình thương mênh mang ôm hết mi linh hn”.
Nhà thơ Vit Phương đã klại cho học giMinh Chi nghe bối cnh lịch sử nhng vn thơ đó: “Một ln, c trực tiếp nghe báo cáo về một trận đánh ác lit tại Bình Định, trong đó, quân ta đã tiêu dit sch một tiu đn địch, kng để cho một tên nào thoát. Vit Phương nói là nghe vy, trên mt c thoáng vẻ buồn và c nói với người báo cáo: Chú cho rằng giết nhiu người như vy là tốt hay sao? Cũng là đồng bào ta c4. Chính vì người có tình thương mênh mang ôm hết mọi linh hồn của Người cho nên đã lay động cả nhng con tim của nhng người lính bên kia giới tuyến. Học giMinh Chi có kể một câu chuyn cm động trong bài “Đức hiếu sinh của H

 
        1. Minh Chi: “Đức hiếu sinh của Chủ tịch HCMinh, bản tho lưu tại gia đình.
 


Chủ tịch” như sau: “Ngàyc mt, tôi (M.C) nhớ có đọc một bản tinh mt của Vit Nam Thông tn xã, ktâm trạng một lính ngụy đã khóc khi đài địch loan tin c Hđã qua đời. Cp chỉ huy hỏi: Vì sao kc? Thì anh ta chỉ trả lời: c mt rồi! Và lại kc. Viên chỉ huy kng phn ứng gì c, hình như cũng cm động5.

Đi vi kthù bên kia giới tuyến btiêu dit là chuyn đáng mng, ly làm hdvà đó là ng xử ca một người bình thường không ai chê trách được, nhưng ở đây HChtịch là một con người siêu vit lên một nhân cách bình thường, chính vì vy mà Người vĩ nhân với đức hiếu sinh đy nhân bản ca một bc Btát trong đo Pht. Trong Pht giáo, dù là Pht giáo Nam tông, Bắc tông đu rt đcao đức hiếu sinh, nó trthành một trong năm giới lut cơ bản ca đo Pht6. Kng nhng không sát sinh mà đo Pht li còn khuyên png sinh, tôn trng ssng ca mn loài vì mi chúng sinh có quyn bình đẳng và mạng sng ca mi chúng sinh chcó một và là rt quý mà bt kai ng không có quyn tước đi sinh mạng ca người khác. V đim này, quan nim đo đức ca Pht giáo vquyn bình đẳng, tôn trng mạng sng ca mi loài còn cao n cnhng quy định của pháp lut các nước trên thế giới vnhân quyn v.vDo đó, chúng ta thy đo Pht có nhng quan nim rt tiến b. Trong Kinh Pp Cú (Dhammapada) có Phm Hình pht (Dandavagga) cho chúng ta thy giá trị nhân bản ca đo Pht: Mi người shình pht, Mi người stvong. Ly mình làm ví d, Kng giết, không bo giết” [K129] hay: Mi người shình pht, Mi người thương sng còn. Ly mình làm ví d, Kng giết, không bo giết” [K130]. Hai bài k trên ca Kinh Pháp Cú rt có ý nghĩa. Chúng ta hãy ly bản thân mình làm gương, nếu schết, sbgiết hi thì nhng người khác, nhng sinh vt khác ng rt yêu quý mạng sng ca mình, mi ssng đu thiêng liêng và bình đẳng.

Một câu chuyn khác kvtm vóc trí tuệ và đức hiếu sinh của người. Một ln, trong cuộc nói chuyn với Hội nghị công tác binh vn, họp tại chiến khu Vic Bắc, Chủ tịch HCMinh dy: “Đánh mà thắng là giỏi, đánh thắng mà tổn tht ít càng gii hơn, kng

 
        1. Xem chú thích lin kề trên.
        2. Năm giới lut cơ bản của đo Pht là kng sát sinh mà lại png sinh; kng trộm cp (ly của kng cho) mà lại còn bố thí; kng tà dâm; kng nói dối mà lúc nào cũng nói lời cn tht, đn kết; kng dùng các cht say
 


đánh mà thắng là gii hơn c7.

Học giMinh Chi kể một câu chuyn khác về đức hiếu sinh của c Hồ như sau: Vào nhng ngày đu của cuộc Cách mạng tháng Tám, quân ta kng tiến vào Hà Giang, vì tù trưởng người Mèo lúc by giờ là Vương CSình kng chịu khut phục lại dựa vào đa hình him trmà kháng cự. Nếu quân ta tiến công thì rồi cũng thắng, nhưng cả hai phía Vit và Mèo đu scó tổn tht. Chủ tịch HCMinh ra lnh ngưng tiến công, cho vời Vương CSình v Hà Ni, nhn làm em ni. Thế là cuộc nổi lon của Vương C Sình được giải quyết tốt đp. Quân ta vào Hà Giang mà kng tốn một viên đn. Sau này, tôi (M.C) kng gp Vương CSình mà gp em ông ta ở Hà Ni. Một người tm thước, mc Âu phục, nói tiếng Vit rt sõi, là lạ thay, kng có dáng dp gì là người Mèo c. Ông ta rt tự hào anh mình là em của Chủ tịch HCMinh8.

HChủ tịch luôn ý thức và phân bit rõ giữa người nhân dân yêu chuộng hòa bình với chính quyn xu xa, hiếu chiến trong nhiu trường hợp như nhân dân Pháp yêu chuộng hòa bình với thực dân Pháp tham lam, độc ác cai trị nhân dân các nước thuộc đa. Khi còn là một thanh niên yêu nước hot động ở Pháp, Nguyn Ái Quốc đã tóm tt cm tưởng của mình vngười Pháp: “Nhng người Pháp ở Pháp phn nhiu là tốt. Song nhng người Pháp thực dân rt hung ác và vô nhân đo9. c kng vì ghét thực dân Pháp hung ác, vô nhân đo mà ghét luôn nhng người Pháp yêu chuộng hòa bình, hay ghét văn chương, văn hóa tiếng bộ Pháp. Đó là một quan đim rt rõ ràng và sáng suốt nhm tranh thsự ủng hộ của nhng người Pháp yêu chuộng hòa bình.

Vsau, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, HCh tịch cũng giữ lp trường như vy. Người phân bit rch ròi giữa nhân dân Myêu chuộng hòa bình, tự do với bọn chính trgia Mỹ hiếu chiến, cực đoan. Đọc HChí Minh toàn tp trong giai đoạn chống M, chúng ta thy rt nhiu bức thư, đin tín của HChủ tịch nhân danh dân tộc Vit Nam hay với tư cách cá nhân, Người gửi cho nhân
        1. Minh Chi: “Đức hiếu sinh của Chủ tịch HCMinh, bản tho lưu tại gia đình.
        2. Xem chú thích lin kề trên.
        3. Dn lại Hữu Ngọc 1990, bài tham lun: “HCMinh và nhng giá trn hóa Pháp nói riêng, n hóa phương Tây nói chung, in lại trong Hữu Ngọc đồng nh cùng thế kVăn hóa - Lịch sVit Nam, NXB. Thông tin & Truyn thông, 2013.
 


dân M, nhân sĩ trí thức M, sinh viên Mỹ để thăm hỏi, đồng cm và đồng thời tranh thsự ủng hội đồng tình của họ như: ng hi cuc đu tranh của người M, Trả lời ông Menxphin thượng nghị sĩ Mỹ (30- 4-1966), Thư trả lời mt công n Mỹ (08-11-1966), Thư gửi nhân n Mỹ (23-12-1966), Điện gửi c bn người Mnhân dịp năm mới 1968 (31-12-1967), Thư gửi c bn người Mchng chiến tranh xâm lược của đế quc Mỹ ở Việt Nam (31-12-1968)10 v.vNgoài ra, H Chủ tịch còn viết rt nhiu thư thăm hỏi, đin mng gửi tới Chính phủ, các dân tộc tn thế giới nhân một skin gì đó xy ra trong nước h.

Đối với bọn chính trgia Mỹ hiếu chiến, cực đoan và bọn lính M tàn ác giết hại đồng bào ta dã man, H Chủ tịch đã lên ác cực lực với lời lẽ rt đanh thép nhưng tế nh, lời lẽ văn hóa đôi khi có pha chút hài hước như Hòa bình kiểu Mỹ tức là binh ha (29-6-1963), Thủ đon ti ác của đế quc Mỹ (15-8-1964), Sách Trngcủa M (08-3-1965), Qn Mchết nhăn răng, tướng Mnhăn răng cười (04- 01-1966), Tâm lý binh sĩ Hoa Kỳ (07-4-1966), Thư trả lời Tng thng MGiônxơn, (Đi) bi tướng Vét mỡ lợn (Westmoreland-VVT) đã t vnước mHoa Kỳ (13-6-1968), Thư trả lời Tng thng MRisớt
M. Níchxơn (25-8-1969) v.v… Nhng ứng xnước đôi đy trí tu, minh triết trên có thể nói là xut phát từ một vlãnh tụ thiên tài như HChủ tịch. Chúng tôi nghĩ rằng đây cũng là bài học tuyt vời mà các nhà lãnh đo chúng ta nên vn dụng một cách sáng to trong tình hình hin nay.
  1. HCHÍ MINH LÀ THÂN GIÁO VĐẠO ĐỨC CA ĐNG VIÊN VÀ QUN CHÚNG TRONG MI THỜI ĐI
Thay vì dùng từ tm gương đo đức HC Minh như by lâu nay người ta vn dùng, trong bài viết này chúng tôi muốn dùng từ thân giáolà từ mà trong đo Pht, các tín đồ Pht giáo vn thường ng để chỉ bản thân Đức Pht khi còn tại thế. Ngài ví dụ chính bản thân Ngài như một tm gương để giáo dục mọi người và nó có tác dụng cm hóa con người rt tốt. Tt nhiên, chúng tôi có ý so sánh HCMinh với đức Pht, nhưng chúng ta có thể nói Người là một vĩ nhân. Con người H CMinh lại có sức cm hóa được
 
    1. Xem HCMinh toàn tp (tp 11 & 12), NXB. Chính trị Quốc gia, 2002.
 


nhng đại trí thức Vit Nam ở Pháp vvới cách mạng như Trần Đức Tho, Tôn Tht Tùng, Trần Đại Nghĩa v.vCó nhng người sn sang theo mnh lnh của c vô điu kin như trường hợp của bác sĩ Phm Ngọc Thch: “Nếu c Hbo tôi nhy vào lửa, thì tôi nhy ngay kng do dự”11. Người có sức hút với hàng triu triu đồng bào con Rng cháu Tiên đn kết lại thành một khối thống nht có thể đánh bại được mọi kẻ thù.

HChủ tịch có phương châm Cần, kiệm, lm, chính, chí, công, vô, tư là 8 chvàng mà mọi đảng viên và qun chúng đu cgắng học tp và noi theo. Cần có nghĩa là cn cù, siêng năng, chăm chỉ trong học tp, trong lao động, trong chiến đu và trong sn xut; cn còn có nghĩa là làm vic có phương pháp, có khoa học và có trí tu. Kiệm là tiết kim thời gian, tin bc của cải vt cht và tinh thn cho nhân dân, tnh lãng phí, tiêu dùng kng đúng ch. Liêm liêm khiết, trong sáng, kng tham của cải vt cht, kng tham đa v, kng tham sung sướng; kng nịnh hót kẻ trên và cũng kng thích người khác tâng bốc mình. Chính là luôn đu tranh để bo vệ lẽ phi, lên án nhng cái xu, cái sai trái. Chí công là rt mực công bằng, công tâm; vô tư là kng được có lòng riêng, thiên tư đối với người, với việc.

Về nhng phương châm mà HChủ tịch đề ra, thì Người là người thực hin chúng một cách nghiêm túc nht để làm gương cho các vlãnh đo Nhà nước, cán b, bộ đội, công nhân, nhân dân và các đn th. Có thể nói người là một cht keo kết dínhtn dân tộc Vit Nam thành một khối đại đn kết để đánh thắng mọi kẻ thù xâm lược. Vvic minh ha cho nhng ứng xthân giáo” của Người, trong bài viết này, chúng tôi sử dụng tư liu do học giMinh Chi cung cp khi ông viết một lot bài vHChủ tịch với tư cách là người làm vic ở Phủ Thủ tướng của ngài Phm Văn Đng hơn 10 năm (1950 - 1960), đã từng gp và làm vic với HChủ tịch nhiu ln chẳng hn như ông chng kiến HChủ tịch khn to trướcn thờ Pht ở chùa Bà Đá năm 1946: Trên thì có ông Pht, dưới thì có ông dân, HCMinh thề kng bao giờ n nước12. Ngay bên

 
    1. Lời tâm sự của bác sĩ Phạm Ngọc Thạch với học giMinh Chi trước khi ông lên đường vào Nam công tác [xem Minh Chi: Chủ tịch HCMinh và Pht giáo Vit Nam, Tp chí Xưa & Nay, số 116, tháng 6/2002]
    2. Chi tiết này, học giMinh Chi sử dụng trong hai bài viết: Chủ tịch HC Minh và
 


dưới câu này, tác gicòn bình lun là: “Để cho c Hphải khn như vy, trên thì có ông Pht, dưới thì có ông dân, đó là tội rt to của Quốc Dân Đảng trước lịch svà đồng bào13.

HChủ tịch luôn tránh nhng cuộc đón tiếp, tic tùng xa hoa trong nhng dịp L, Tết, sinh nht. Trong ngày sinh nht,  Bác thường đi tm một nơi nào trước mà thường là kng o trước như đi tm một trường mu giáo, một quân y vin, một đơn v bộ đ. Vic m này của Bác nhằm thực hin lối sng giản d, giảm chi phí cho nn dân vốn đã rt khổ sở trong chiến tranh và Người đi tm các nơi vào nhng dịp đc bit scó ý nghĩa hơn. Học gi Minh Chi kvề thói quen trong ngày sinh nht của HChủ tịch: Thường là cứ vào chiu 18 tng 5 mỗi m, Bác đã kn túi lên đường, cùng với hai người tùy tùng, khi thì đi b, khi thì đi nga. Tình cờ, vào một buổi sáng khong 10 giờ, một ngày 19 tng 5 nào đó trên chiến khu Vit Bc, tôi đang đến tm một bà chị, phụ tch vườn trẻ của Tng Cục Hu cn, thì bỗng nhiên các cháu nhao nhao: “Bác đến! Bác đến!”...

Thế là các cô phụ trách vườn trẻ chưa kịp sp xếp đón tiếp, c đã vào đến nơi, hồng hào, quc thước trong bộ qun áo nâu quen thuộc. Lúc này c đã bỏ chiếc khăn mù soa che ngang mũi ra, để lộ chòm râu đim sương. Các cháu hô: “HChtch muôn năm!”.

c Hkhoát tay nói: HChtch muốn nm đây, c cu hãy dn giường cho Bác nm nghmt chút vì đi bđường xa cũng mt. Bác đến với các cháu bao giờ cũng kng quên đem theo nhiu nh ko cho nên các cháu rt hồ hỡi. Sau khi c nghỉ xong, c dy họp mt thân mt với các cháu. Đầu tiên là mục phát nh ko, sau đó là mục văn ngh. Dưới sự điu khin của các cô phụ trách, các cháu trình din nhiu bài hát, nhiu điu múa mng ngày sinh nht c. Cuối cùng, khi kết thúc, bao giờ cũng có bài hát “Kết đn” do chính c cầm ng, điu khin.
Chiu tà, bóng mt trời xế vtây, Bác Hlại lên đường. Các cô,


Pht giáo Vit Nam, tp chí Xưa & Nay, số 116, tháng 6/2002 và bài Tác phong kính già của c. Cuối bài viết ông còn ký là Minh Chi: Một trong số ít người chng kiến cnh c Hồ lễ Pht và khấn trước n thờ Pht tại chùa Bà Đá, Hà Nội, nn dịp lễ Pht đn m 1946 (tài liu lưu ở gia đình).
    1. Xem chú thích lin kề trên.
 


các cháu nhìn theo vy tay, nhưng được c dn trước, kng một cháu nào dám hô “Bác Hmuôn năm!, vì sợ lộ bí mt. Đó là din biến của một ngày 19 tháng 5, ngày sinh nht c ở chiến khu Vit Bắc14.

Nhà thơ Vit Phương đã viết nhng câu thơ đy xúc cm về đức tính gin dị của HChủ tịch trong tp thơ Cửa M: “c kng đụng đĩa thịt gà. Mà ăn trọn đĩa cà XNgh. HChủ tịch cũng từng ước mong đt nước sớm ngày độc lp và ông được sng một cuộc đời gin dị nht: “Làm một cái nhà nho nh, nơi có non xanh nước biếc, để câu cá trng hoa, sớm chiu làm bạn với các cụ già hái củi, trem chăn trâu, kng dính líu gì đến vòng danh lợi15. Nhà sàn giữa PhChủ tịch là nơi c ở và làm vic đã một phn nào nói lên cuộc sng gin dị của c giữa Thủ đô Hà Ni.

VÀI LỜI KẾT LUẬN

Một người Pht tử chân chính bao giờ cũng thực hành đức vô ngã, vị tha, mở rng trái tim, mở rng tm lòng để cho tình thương của mình có thể bao trùm hết mọi chúng sinh. Chủ tịch HC Minh kng bao giờ nhn mình là Pht tử nhưng nhng hành vi, cử ch, lời nói của Người đã thm nhun đo đức Pht giáo. c luôn mong muốn đt nước sớm ngày độc lp, nhân dân ai cũng có cơm ăn áo mc, ai ai cũng được học hành. c là người có tình thương mênh mang ôm hết mi linh hn” như một câu thơ trong tp thơ Cửa Mcủa nhà thơ Vit Phương đã viết. Trongc luôn có đức từ bi và trí tu, là hai lĩnh vực mà đo Pht rt đề cao. Một con Người có đức hiếu sinh lớn (bt hi, ahimsa theo Tnh Gandhi) và đồng thời cũng là một con người hành động (V. I. Lênin) để giành quyn sng chân chính, quyn làm người cho dân tộc Vit Nam theo cách hiu của GS. William J. Duiker như chúng tôi đã nêu ở trên. Đạo Pht tuy đề cao trí tuệ / hu, nhưng kng đt trí tuệ / tuệ cao hơn đức từ bi (khía cnh đo đức của đo Pht), cũng kng đồng nht trí tuệ /huệ với đo đức và chủ trương đo đức và trí tuệ phải đi đôi với nhau và đo đức phải đi đu. HChủ tịch là thân giáo” đối với tn Đảng, tn dân, tn quân ta trong mọi thời đi. Chúng ta có thể tự hào rằng đo đức HCMinh là một phn của đo đức dân

 
    1. Minh Chi: “Một vài mu chuyn vHChủ tịch và đo đức Pht giáo(bản tho).
    2. HCMinh tn tp (tp 4), tr.161 - 162, NXB. Chính trị Quốc gia, 1995.
 


tộc và nó siêu vit mọi thời gian. Nhng bài học của HChủ tịch v vic tnh dùng bo lực để gây hại cho nhân loi, mở rng tm lòng, mở rng đức hiếu sinh và bản thân người lúc nào cũng là tm gương sáng để chúng ta noi theo.






TÀI LIỆU THAM KHẢO

HChí Minh toàn tp (tp 11 và 12), NXB. Chính trị Quốc gia, 2002.
HChí Minh toàn tp (tp 4), NXB. Chính trị Quốc gia 1995.

Hữu Ngọc 2013: Hữu Ngc đng hành cùng thế kỷ: Văn hóa và lch sViệt Nam, NXB. Thông tin và Truyn thông.
Kinh Pp Cú 2000 (Thích Minh Châu dịch), NXB. Tôn giáo.

Minh Chi: Chủ tịch HCMinh và Pht giáo Vit Nam, tp chí Xưa & Nay, số 116, tháng 6/2002.

Minh Chi: “Đức hiếu sinh của Chủ tịch HCMinh(bản tho, lưu tại gia đình).
Minh Chi: “Ly tâm qun chúng làm tâm của mình, tp chí Xưa
& Nay, số 68B.

Minh Chi: “Một vài mu chuyn vHChủ tịch và đo đức Pht giáo(bản tho, lưu tại gia đình).

Minh Chi: “Nhng kỷ nim ít biết vc H(Bn tho lưu tại gia đình).

Minh Chi: Tác phong kính già của c(Bn tho, lưu tại gia đình).

William J. Duiker 2000: Hochiminh, a life, Hyperion, New York (Minh Chi dịch, chương From Man to Myth Tcon người đến huyn  thoi).

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây