29 SỰ LÃNH ĐẠO CHÁNH NIỆM VÌ NỀN HÒA BÌNH BỀN VỮNG THEO ĐỊNH HƯỚNG CỦA PHẬT HOÀNG TRẦN NHÂN TÔNG

Thứ tư - 08/05/2019 04:49
ĐĐ. Thích Thanh An
387




 
SỰ LÃNH ĐO CHÁNH NIM VÌ NN HÒA BÌNH BN VỮNG THEO ĐỊNH HƯỚNG CA PHT HOÀNG TRN NHÂN TÔNG

ĐĐ. Thích Thanh An1




LI NÓI ĐẦU

Trong thời đi ngày nay, điu đáng chú ý là thế giới đã tri qua sự tăng trưởng mạnh mtrong nhiu lĩnh vc khác nhau nkinh tế, chính trị, xã hi, ng nghip, và các dịch vcộng đồng. Tuy nhiên, các vấn đ về tâm lý li tr thành mi quan tâm hàng đầu cho nhân loi. Do đó, các nqun lý kng chỉ tp trung vào vic rèn luyn tâm thc ca chính mình mà n cho cnhân viên ca h. Liên quan đến một phương pháp thc tp phbiến trong quá trình rèn luyn, thc tế cho thy tn ti một số phm trù xác đáng, một trong sđó được biết ti là Thc hành chánh nim. Phương pháp này được khng định n là một trong nhng chìa khóa thành ng ca một nlãnh đạo. Ví d, một nlãnh đạo thành ng trước tiên nên lắng nghe một cách cn thành đcó thsuy ngm và đưa ra nhng quyết định ng suốt bng chánh nim ca mình, và hướng dn cp dưới ca mình cách để nâng cao sự tp trung tinh thn và loi bcăng thng bng vic nuôi dưỡng san tĩnh ni tâm. Nhng vn đnvy đã được khắc họa một cách sinh động qua cuộc sống hng ngày cũng như nguồn thơ n ca Pht Hoàng Trn Nhân Tông. Thông qua cuộc đời và nhng tác phm ca Ngài mà các phương thc ưu vit nht đã giúp thiết lập nên một nền hòa bình bền vng dựa trên slãnh đạo chánh nim đã được truyn đt và áp dụng. Hơn na, sthành tựu giới


1. 忽必(Ht Tt Lit): Ông là Đi KhHãn thm của Đế quốc Mông C, trị vì tm 1260 đến 1294. Ông cũng tnh lập triu đại nhà Nguyên ở Trung Quốc như một triu đại chinh pht vào m 1271, và cai trnhư là hoàng đế đu tiên của nhà Nguyên cho đến khi băng hà vào m 1294.
 


đức trong đời sống cùng vi vic gìn gian bình ni ti nhm chng đt san tĩnh ni tâm và tri rng ng từ đã hoàn toàn được thm nhuần. Theo đó, Pht Hoàng Trn Nhân Tông đã sdụng các yếu ttrên đxây dựng một nền hòa bình bền vng, và được coi nlà một định hướng đ xây dựng nền hòa bình dựa trên slãnh đạo chánh niệm.

Trong quá trình đấu tranh giành độc lập và xây dựng đt nước thời kỳ hậu chiến, Pht Hoàng Trn Nhân Tông đã thhin các kỹ năng lãnh đạo tuyt vi bng cách thc hành chánh nim đđi mt vi nhng hoàn cảnh khó khăn trong suốt thời kỳ chiến tranh cũng nvch ra nhiu phương thc chiến lược đvượt qua nhng hoàn cảnh vô cùng bt lợi. Hơn na, khi đt nước hòa bình, vi tài trí và kinh nghim ca mình, Ngài đã thc hin nhiu bin pháp để phc hi đt nước. Đi mt vi hàng lot khó khăn và khi lượng ng vic khổng l, Ngài vẫn giđược sbình tĩnh tuyt đi. Thc slà Ngài kng biu lộ bt kì sự bt ổn, khiếp sợ hay hong lon nào. Ngài kim soát cm xúc ca mình bng chánh nim và loi bnhng suy nghĩ tiêu cc bng cách rèn luyn tâm t. Ngoài ra, Ngài ưu tiên và gii quyết các vấn đmột cách trt tự. Skiên trì và nhn ni trong chánh nim ca Ngài là một điu đáng khâm phc trong nhng c phi đi mt vi vô n nguy him cn k. Mt kc, Pht Hoàng Trn Nhân Tông hiu rt rõ tâm tư ca các thn tdưới trướng ca mình đthúc đy, khuyến khích và san svi hnhng tch nhim quốc gia cho shòa bình n định hin thời. Ngài đã tnhn thc vcác giá trca vic lắng nghe nhng người dưới cp ca mình đcó thhiu hmột cách sâu sc. Đặc bit, Pht Hoàng Trn Nhân Tông kng chcó cái hiu sâu sắc về người ca mình, mà Ngài n ban ri ng tcủa mình đến vi kẻ thù. Đây là một ví dđin hình cho nhng thế hệ tiếp ni sau Ngài – nhng người muốn thành ng trong vic lãnh đạo chánh nim ở thế giới đương đi. Hình ảnh ca Ngài đóng vai trò nmột tm gương ng đcng ta noi theo trong vic lãnh đạo. Ngoài ra, các tác phm ca Hoàng đế Trn Nhân Tông cho cng ta một mô tả chi tiết các triết lý hu ích về nghthut lãnh đạo. Điu chắc chắn là định hướng ca Ngài có thmang li nhiu lợi ích cho xã hi ngày nay.
 
 
  1. CUC ĐI VÀ SỰ NGHIỆP CA HOÀNG ĐTRN NN TÔNG LÀ MT VÍ DĐIỂN HÌNH CA LÃNH ĐO CNH NIM.
 
    1. Nghệ thut qun lý cm xúc trong việc nh đo của Hng đế Trn Nhân Tông.
Trong lịch sử, Pht Hoàng Trần Nhân Tông đã có nhng đóng góp to lớn cho nn hòa bình bn vng của đt nước. Ngài đã thành công trong vic áp dụng một cách thông minh triết lý Pht giáo vào trong cuộc sng và snghip của mình dựa trên nn tảng của chánh nim. Để hiu chi tiết nhng cách vn hành tuyt vời này, một ví dụ đin hình là slãnh đo của Ngài sau khi lên ngôi, chiến đu chống quân xâm lược cũng như xây dựng nn hòa bình cho đt nước thời hu chiến. Thời niên thiếu, Ngài đã được giáo dục chu đáo và thm nhun giáo lý nhà Pht, Ngài trở thành Thái tử khi mới 16 tuổi. Ngài đã bt đu thực tp nhng lời dy của Pht và thin quán khi còn là một vị hoàng tử. Đây là nn tảng vng chc để giải quyết các tình huống thách thức scó vsau. Điu đó đã sớm đến với Ngài như là một thách thức lớn trong khi kẻ thù phương Bắc đang ráo riết thực hin kế hoch xâm chiếm Vit Nam thì ông nội của Ngài mt cách đó hai tháng. Như được đề cp chi tiết trong sử liu “Đại Vit ský tn thư” của Phan Phu Tiên và cng s(trang 235, 2017):

Nghe tin Thái Tông mt, vua Nguyên là Hốt Tt Lit đã có ý định xâm chiếm đt nước ta. Ông ta đã ra lnh cho Thượng thư bộ Llà Sài thung đến nước ta.

Đi mt vi một tình huống cc kkhó kn, vua Trần Nn Tông đã gii quyết vấn đđó như thế nào? Trên thực tế, hiếm có ai có thể tnh được khi cm giác đau kh, lo lắng và shãi trong trường hợp này và Pht Hoàng Trần Nn Tông ng không phi ngoi l. Ngài đã tri qua một ni đau đớn và rơi vào suy sp tinh thần do i chết của ông ni, song bên cnh đó ng bộc lng căm tức tt ng vi kthù ng như ruột gan như lửa đốt trước vận mnh ca dân tc. Giữa những cm xúc tiêu cc như vy, nếu Ngài không tỉnh thức hoc chú tâm quán chiếu cm xúc buồn bã ca chính mình thì Ngài không thể đương đu vi trạng thái tinh thần bxáo trn ca mình. Những yếu tnày thuộc vnhững cm xúc tiêu cc như được trình bày bởi Tiến Erantha De Mel (trang 44, 2010):
 


“Nhng cm xúc khó chịu như shãi, tức gin, bt lực, tht vng, ghen tuông,...có hại cho sức khỏe và sphát trin của một cá nhân được coi là nhng cm xúc tiêu cực.

Nhng cm xúc tiêu cực chc chn sẽ đưa tới sự lch lc trong cả suy nghĩ ln hành động. Lúc đó, con người sẽ trở thành kẻ thù tồi tệ nht của chính mình. Nếu bạn kng thể kim soát cm xúc của mình thì mọi thứ liên hệ đến cuộc sng, snghip và nhiu thkhác cũng theo đó mà bị hủy hoi. Nếu cứ xem kkhăn là điu kng thể khc phục được thì bạn sẽ chỉ làm cho suy nghĩ, hành vi và cm xúc của mình trở nên tồi tvà nghiêm trng thêm. Nhưng nếu lúc đó bạn đủ tự tin để kim soát các vn đề tiêu cực như vy thì bạn sẽ thay đổi chúng theo cách của riêng mình. Nhưng vic nhiếp phục được các tầng cm xúc hay để chúng nhiếp phục ta lại còn phụ thuộc vào tâm thức và phương pháp tu tp của mình. Một khi tâm đã được huân tu để có thể đáp ứng nhng yêu cu đó, bạn có thể phá bỏ hết mọi chướng ngại từ nội tâm cho đến ngoại cnh. Nhng người có sự thực tp thin quán đu đn thì chc chn sđt tới nhng mức độ chánh nim khác nhau một cách rt tự nhiên. Hcó được sự thin xo trong vic nhiếp phục các cm xúc, và chyếu là đối trvới nhng cm xúc tiêu cực. như Tiến sĩ Erantha (2010, tr.45) khẳng định:

Năng lực cm xúc là đchcho khả năng bày tvà biu hin các tng cm xúc ca một người. Khả năng cm xúc có mang đến một đời sống an vui n bng cách xóa bcác chướng ngi có thể có tvic kìm chế cm xúc. Điu đó cũng giúp cải thiện các mi quan hkhi mà nhng cm xúc kng phù hợp ít được biu hin và hành vi tương xng stnhiên đến bt kể ni sợ hãi ca vài cm xúc ở khởi điểm.

Dựa trên cách mà Pht Hoàng Trần Nhân Tông xử lý các vn đề rc rối của mình, chúng ta có thể nói rằng Ngài có một nghệ thut qun lý cm xúc tuyt vi. Nghệ thut này đến từ đâu? Như đã mô tả ở trên, nó xut phát từ vic hành thin điu đn mỗi ngày. Nhà vua đã qun lý cm xúc của mình và chuyn hóa nhng cm xúc tiêu cực thành một nguồn năng lượng chánh nim để xử lý nhng tình huống kkhăn bằng con đường chánh nim. Tht vy, Ngài đã vượt qua nỗi đau vì mt đi người thân, chế ngsshãi và loại bỏ lo lắng bt an, nhờ đó mà Ngài có thể thực thi các chiến lược quan
 


trng để ứng chiến với kẻ thù. Thay vì để thân tâm bị chinh phục bởi nhng đau khổ tàn khốc, Ngài vượt qua nó một cách thành công. Ngài chuyn hóa nhng cm xúc tiêu cực thành knăng đưa ra quyết định, đim này sẽ được phân tích trong phn tiếp theo.

Mt đi người thân cũng kng thể làm nhà vua gục ngã; khổ đau này kng làm nh hưởng xu đến slãnh đo của nhà vua. Ngài sử dụng liu pháp chánh nim để điu trđau khổ của mình. Đó được coi là một quá trình vượt qua nhng đau khổ của Ngài với bốn chi phn. Thứ nht, bằng sự tỉnh thức nội tâm, Ngài nhn ra rằng đây là kh. Ngài thy rõ rằng bản cht của ưu não hay khổ đau đu kng đến từ ngoại cnh. Thực cht, khổ vốn là hư vng vì nó chỉ tồn tại trong tầng tư duy và nhn thc. Ngài nhìn thẳng điu đó bằng thin tp, nhìn ưu não hay khổ đau như bản thể vốn có của nó. Ngài đưa sự tỉnh thức an tịnh đến nó và để nó yên đó. Và rồi Ngài tìm thy skhuây kha. Bằng cách mang chánh nim quay v, Ngài như rưới nước mát lên ngọn lửa tranh đu nội tâm của mình. Khi nhn din được kh, Ngài hiu rằng khổ này đến từ bên trong. Do vì nhn thức của con người về thực tế thường bị bóp méo nên gây ra nhng thương tổn, chkng phải do vì thực tế. Cho dù vì nhng lý do bên ngoài đi na, nhưng nếu người ta có đủ sự chng nghim để dành thời gian cho vic thở, quán chiếu vbản cht của vn đ, hiu được bản cht của vn vt, thì đó slà thoát kh. Nói cách khác, nguyên nhân chính của khổ là do si mê và tham dục ở đời. Bước thba, dựa trên sự thu hiu vkhổ và nguyên nhân sinh ra kh, Ngài tìm thy li ra khỏi nhng khổ ải bằng phương pháp thực tp và sự tỉnh thức trong tâm. Ngài an trú vào chánh nim và quán chiếu về thân cũng như tâm của chính mình. Tng bước một, Ngài khéo thực hành sự tu tp của mình và chinh phục nhng cm xúc tiêu cực, khổ đau. Đây được xem như một knăng trong slãnh đo chánh nim của Pht Hoàng Trần Nhân Tông.
    1. Nghệ thut ra quyết định trong cách nh đo của Pht Hng Trn Nhân Tông
Khi Pht Hoàng Trần Nhân Tông chuyn hóa khổ não, shãi và bt an, Ngài chú tâm vào mục đích duy nht là đương đu với sxâm lược của Kẻ thù phương Bắc. Như trích dn của Giáo sư, Tiến sĩ Lê Mnh Thát (trang 26, 2006):
 


Pht Hoàng Trần Nhân Tông khn trương thực hin một lot các bin pháp nhm tăng cường sức mnh của người dân về chính tr, kinh tế, quân svà ngoại giao để chun bị cho cuộc chiến sp ti, một cuộc chiến mà Ngài và triu đình thy kng thể tnh khỏi.

Nhng bin pháp này là ? Đó là vic thực hin chính sách thống nht lòng dân và ổn định xã hội bằng vic giải png tù nhân; Ngài ra lnh giải quyết các cáo buộc sai trái và các phiên tòa bt công còn tồn đọng trong qun chúng; nâng cao đời sng kinh tế của người dân trong nước. Ngài cũng thực hin một cuộc điu tra dân s. Đsng hòa hợp, Ngài đã thiết lp mối quan hệ thân thiết với Champa và thực hin chính sách linh hot với Triu đình Phong Kiến Trung Quốc. Chúng ta có thể thy rằng Ngài đã thực hin các chiến lược quan trng trong thời gian khn cp. Nhng chiến lược này nhm ổn định xã hội, phát trin kinh tế, tái cu trúc đt nước và kéo dài thời gian chun bị cho chiến tranh. Do đó, các vn đề thiết yếu đáng tp trung ở đây là vic đánh giá chính xác được thực hin vào thời đim thích hợp. Được biết, vào thời đim đó, Ngài là một vvua trcòn non kinh nghim lãnh đo, nhưng đã có một phân tích sâu sc về thời cuộc của đt nước. Để đưa ra quyết định chính xác, Ngài đã chun bị chu tn vtt cả các mt.

Thnht, đi vi các chính sách đi ni, Ngài hiu rng sức mnh quốc gia là sc mnh tuyt đi đchống li bất kkxâm lược o. Ngài cng cvà tăng cường quốc png vi sng hcủa toàn dân. Pht Hoàng Trn Nhân Tông muốn phát trin đy đsc mnh tng hợp của đt nước đbo vlãnh thquốc gia. Khi người n đã đồng ng, và xã hi đã n định bng cách gii png tù nhân hoc ra lnh gii quyết các cáo buộc sai trái và các phiên tòa bất công trong qun chúng nhân n, người n cm thy phn khích đáng kvà bày tsngưỡng mộ lớn lao. Có thnói rng Ngài có khnăng đánh vào tâm lý của qun chúng và xã hi. Cuộc điu tra vtâm lý của người n đã được kim tra trước khi Ngài đưa ra quyết định. Kng cn phi nghi ng, con người luôn khao khát tdo và cuộc sống tốt đp trong một xã hi công bng. Công n của một quốc gia chỉ đơn thun phc ng và vâng lnh một chính phcông bng nơi mà người lãnh đo luôn gii quyết vn đthun tình hợp lý thì scó được ng dân. Đây là shiu biết của nhà vua vi gi
 


là thiên hướng chung. Làm thế o đt được điu này? Nó hoàn toàn phthuộc vào schú tâm đến nhng xu hướng chung của nhân loi. Khi đã nm bắt được nó, bn sđưa ra được nhng quyết định chính xác.

Thhai, đối với các vn đề đối ngoi, nhờ các phương pháp đã nói ở trên, chúng ta có thể thy rằng các chính sách dựa trên sự hiu biết về thực tại của đt nước mình và tinh thn của kẻ thù. Ngài đã thông qua các quy tc cơ bản trong quá trình tìm hiu kẻ thù, tình hình thực tế hoc khnăng trong tương lai. Đđt được nhng điu này, khi còn nh, Ngài đã phải học về mọi lĩnh vực bao gồm nghệ thut tác chiến, tâm lý học, qun tr, qun lý, v.v. Ngài tư duy tt cả nhng điu đó và cgắng tích lũy kiến thức từ nhiu lĩnh vực và khía cnh khác nhau của cuộc sng. Sau đó, Ngài to lp một cách thức để tìm hiu tình hình của quốc gia và liên kết thành một cơ cu tổ chức cht ch.

Thai vn đề nêu trên, chúng ta thy rằng có một knăng ra quyết định, đã được Pht Hoàng Trần Nhân Tông đúc kết. Ngài đã áp dụng kiến thức mà Ngài có được trong quá khvào các tình huống thực tế cn kề để hiu thu đáo tâm lý con người. Các yếu tố quan trng nht dn đến thành công trong vic đưa ra quyết định của nhà vua chính là trí tuệ và khnăng lãnh đo trực quan. Bằng cách tp trung vào vic quán chiếu các yếu tố bên trong và bên ngoài, đối nội và đối ngoi, Ngài đã vch ra nhng chiến lược chính xác như một nhà lãnh đo vĩ đi. Đây là yếu tố thhai trong snghip lãnh đo chánh nim của Hoàng đế Trần Nhân Tông - knăng ra quyết định.
    1. Nghệ thut đc nn tâm bằng lòng từ trong snh đo của Pht Hoàng Trn Nhân Tông.
Mt trong nhng vn đđã nói ở trên trong lĩnh vc ra quyết định là vic thtù nhân chiến tranh. Yếu tnày thhin tình thương của một vvua đi vi người dân ca mình, điu có th thy được qua một strường hợp tslãnh đo ca Ngài. Vcác chiến lược png bđchun bcho chiến tranh ng như duy thòa bình thời khu chiến, Ngài đã thc hin các chính sách như trong Đi Vit ský tn thưca Phan Phu Tiên (trang 246, 2017) đã khẳng định:
 


Vào mùa h, tng thứ 4 m Mu Tý (1288) Thượng hoàng ngự ở nh lang Thị V(vì cung đin by giờ đã bị gic đốt hết), ban nh sc lnh đại xá thiên h. Nhng nơi bị binh lửa, cướp phá thì min giảm tô thuế theo mức độ khác nhau.

Đây là bằng chng rõ ràng nht về tình yêu của nhà vua đối với người dân của mình. Ngài đồng cm với nhng đau khổ và mt mát của họ do chiến tranh để li. Đã từng kinh qua và vượt khỏi được nhng gian khó trong cuộc đời mình, Ngài hiu được nhng khổ lụy mà con người phải chịu đựng trong chiến tranh. Vô sgia đình phải chịu smt mát vngười, nhà cửa và mùa màng của họ cũng tan hoang. Hphải đương đu với hu quả của chiến tranh. Hoàng đế sát cánh cùng h, và lãnh đo họ chống lại kẻ thù. Ngài coi người dân của mình như con cháu một nhà. Ngài luôn lắng nghe tiếng nói của họ và đồng cm sâu sc với nhng nỗi đau của h. Với sự thương cm đó, Ngài dường như đã đau cùng nỗi đau của h. Ngài nghe bằng cả trái tim để có thể hiu được nhng nỗi đau mà người dân phải gánh. Đây chính là nn tảng căn bản của lòng từ. Như phát biu của Thin sư Thích Nht Hnh (trang 130, 2006):

Bằng slắng nghe thu hiu và cm thông, bằng ngôn từ của yêu thương, chúng ta có thể mang lại san hòa cho gia đình mình, và cng đồng của chúng ta có thể trở thành cng đồng của sự thu thiu, hòa bình và hnh phúc.

Trên thc tế, Pht Hoàng Trn Nhân Tông đã lắng nghe bng ctrái tim mình, và thấu hiu nhng gì hđã tri qua. Nhcó chánh nim, Ngài có được tuquán trên nhng đau khca nhân sinh. Bởi vì mi khi cng ta lắng nghe một người kc, cng ta nhn ra nhng ảo tưởng ca mình cũng nsự phân bit giữa ta và người. Giao tiếp chánh nim này là điu cn thiết đtránh nhng oán giận, đau khvà thù hn. Chánh nim ca Ngài đã mmột cánh ca bước vào tâm trí ca hvà giúp Ngài nhìn thy nhng vết sẹo n hn sâu bởi chiến tranh hoặc bởi hoàn cảnh nào đó ca riêng h. Chánh nim đã đánh thc ni tâm ca nvua, đã chú tâm vào nhng gì đang xy ra ngay c đó. Nó khuyến khích tâm thc Ngài tbnhng ảo vọng ca quá khứ hoặc ca tương lai: tâm Ngài ngng nhớ nghĩ nhng gì họ đã sai trong quá khứ, hoặc thi vnhng gì hsm trong tương lai, đthc scho pp mình hoàn toàn nm ly khoảnh khắc hin ti khi Ngài hin
 


din trước mt người dân, kể ctù nhân. Chánh nim thay thế cho stò mò thái quá vnhng chng nghim đã được gói gn trong nhiu cuộc đi thoi, nhưng thay vì bn tâm đến nhng điu đó, nó xut hin chđchú tâm và quan sát mà kng hphán xét, phn ng hay tức giận. Ngài kng hbực tức vi nhng sai lầm đã được tạo ra trong quá khứ ca các tù nhân cũng nbởi kẻ thù đã xâm chiếm đt nước. Đó chn là quá kh, ti thời đim này, nó kng n hin hu trong tâm thc ca Ngài, cm xúc tiêu cực hoặc sphân bit giữa hai loi người: người thân hay kẻ thù nay đã kng n.

Thêm vào đó, trong quá trình xây dựng hòa bình sau chiến tranh, cuộc sng của người dân bnh hưởng xu bởi thiên tai. Do thời tiết thay đi không thun lợi, hn hán nghiêm trng kéo i, ttháng 6 đến tháng 10 năm 1289. Kng có một giọt mưa nào, và đt khô như đá. Cái ng tàn phá tt choa màu. Trong khoảng cùng năm đó, có mưa lớn vào mùa hè. Vào năm 1290, nn đói kéo i đã khiến nhiu người phi chết, xác phơi đy đường. Đi mt vi khcnh đó, nhà vua đã khn trương ra lnh phát lương thc min phí và min thuế cho người nghèo. Hành động này bt nguồn ttrái tim tbi của một vHoàng đế. Ngài yêu người dân như chính nhng đứa con của mình. Mặc dù go và tin là tài sn quốc gia, không ít các vua chúa đã không cho người dân và gim bớt đói khcho h. Mt skhác đã ích kđến đhct tài sn quốc gia đm tcho mình. Khác vi h, vua Trần Nhân Tông thương yêu người dân của mình: ông luôn trang tri ng từ, lan tỏa tình yêu thương, cm thông vi nhng đau khvà coi người dân như người thân của mình. Vi quyết định này, Pht Hoàng không chcho htài sn mà còn cng trc n và đức hnh của Ngài. Kng hcó bt kì một mưu tính nào trong sgp đđó. Ngài ban phát lương thc bởi vì người dân của Ngài đang đau kh. Hmuốn được sng hnh phúc và hcn thực phm, tin bc đduy trì cuộc sng. Đức vua đã cho vì ng trc n và vì h là người dân của Ngài. Lp lun này cũng được khẳng định bởi Garchen Rinpoche (trang 156, 2006):

Shào png tht skhông yêu cu đáp li. Bất cđiu gì được cho đi không có điu kin đi kèm hoc hy vng scó li được gì. Với ng qung đại thực s, chúng ta không tìm kiếm ng biết ơn. Chúng ta chc chắn đòi hi quyn kim soát, nh hưởng hoc quyn lực. Vì vy, khi bn cho, hãy cho đi mà đừng chần chừ, đừng do dự. Chcn cho đi.
 


Bằng quyết định này, vua Trần Nhân Tông đã sdụng các phương tin như vy đmang li hnh phúc và hòa bình cho mình, cho người dân cũng như to dựng nn hòa bình bn vng cho đt nước.

một mc đkhác ca tbi, stha thcho kthù là thc tp cao nht ca thin tâm từ. Do đó, chúng ta có ththy rằng Ngài đã phát trin ng tbằng chánh nim trong thái đca mình đi vi kthù, mc dù thc tế là kthù phương Bắc đã xâm chiếm đt nước ta. Chúng đã tàn phá mi thtrên đường mà chúng đi qua. Chúng đã giết nhng người dân vô ti, đốt cháy làng mc và đn thờ, phá hy các pháo đài, nhà ca ng như đào và phá hy các ngôi mca ttiên, và vô shành động tàn phá man rkhác. Nhng cnh đau ng ở nước ta thời đó là do nhng hành động xu xa ca kthù gây ra. Mặc dù Ngài đã phi chng kiến nhng hành động man rnhư vy tphía kthù, Ngài đã tha thcho các tù nhân chiến tranh và thhvvới gia đình. Ngài thu hiu được đau khca người khác. Kng phi ai trên thế giới ng có ththa thcho kthù và đồng cm sâu sc với h, nhưng nhà vua đã chuyn hóa ng thù hn ca mình thành tha thvà cm thông. Đây là do nh hưởng ca Pht giáo đã đi vào sâu trong tim thức, hành động và thái đsng ca Ngài. Thông qua sthc tp thin tâm từ - Mettābhavana, nhà vua nhn ra rằng nhng đau khổ xut phát tnhng suy nghĩ bt thin ng như ni đau tinh thn nếu người ta không thchuyn hóa hay làm cho chúng gim thiu. Tình trạng này dn đến ri lon tâm thn hoc hành vi bt thường. Cách duy nht đchuyn hóa chúng là trau di tâm tcủa chúng ta theo con đường đúng đn và ban ri tình yêu và sttế của chúng ta bằng chánh nim. Pht Hoàng ng ng nó đ yêu chính bản thân mình và nhng người khác. Nhcó một shiu biết sâu sc vchánh nim, Ngài đã khéo léo áp dụng vào cuộc sng ca mình. Ngài đã sng và chịu đựng qua hai cuộc chiến tranh tàn khốc, vì vy, Ngài hiu sâu sc n bt kai vnhng đau khmà chai bên phải tri qua. Ngài cm thy thương cm cho tt cnhng ai phi ở trong chiến cuộc và đó là lý do tại sao Ngài tp trung vào vic to lp nên nn hòa bình lâu i không chcho người dân ca mình mà còn cho tt cmi người. Vì ng trng lớn ca Ngài vi hết thy nhân sinh. Ngài luôn ca ngi và sdụng li tư duy đy tái không chtrong các tác phm văn học mà còn trong cuộc sng ca mình. Ngài thy được tm quan trng ca thin tâm ttrong cuộc sng và làm thế nào để
 


nó có thlà phương thuốc trị liu cho tt ccác loi tâm bnh và ni đau tinh thn ca nhân loi. Mettā – ng tlà vũ khí tt nht đđánh tâm sân hn, ghét bvà n thù; Mettābhavana - thin tâm tđược biết đến như một phương pháp trị liu đcha các chng ri lon tâm lý và các hành vi khó chịu do hn thù gây ra. Mettā được biết đến trong Pht giáo sơ klà một trong bốn phm trú. Đó là sđi nghịch ca sân tâm (dosa). Trước khi nó hy dit người khác, hn thù shy hoi chính mình trước. Sân tâm liên hvi (câu hu) vi khthọ khiến tâm bkhuynh đo. Mettā là phương pháp hiu qunht để duy tsan tịnh ca tâm. Vì vy, ttâm nên được tu tp đxóa bỏ đi hn thù. Hn thù có thđược xoa du bằng yêu thương. Khi ng tđược phát trin trong tâm, thì hn thù sđược gim thiu. Kng nên tu tp ng tđến vi đi tượng là một xác chết. Mettā là phương thuốc tt nht cho nhng người tức gin vi ta. Bằng cách tri ttâm, tâm ca một người sđược lắng du, an tĩnh và đy hlc. Skhông ai làm tn hi được vy vì vy đã chiếm được tình yêu ca mi người.

Thin tâm từ là mức độ cao nht của sự thực hành tha thứ. Kẻ thù kng có chỗ đứng trên đt từ và nơi nơi người ta đối xử thin lành với nhau. Pht Hoàng Trần Nhân Tông đã áp dụng phương pháp này trong vic cai trđt nước, để đt nước đó có được nn hòa bình bn vng, người dân yêu thương nhau và điu này giúp tnh nhng xung đột kng cn thiết. Lun đim của E. Bayda (trang 171, 2006) bin minh rằng:

“Nhiu cuộc xung đột của chúng ta, cả cá nhân và trên cp độ chính trtn cu, xut phát từ vic chúng ta kng thể thoát khỏi nhng vòng lun qun của shãi và him hn. Thực hành trực tiếp nht để đối trvới điu này chính là tha thứ. Tha thlà vic thực hành với sn gin và chữa lành nó. Để thực chng được, hãy tưởng nhớ đến một người hoc một nhóm đã làm cho bạn có một mối him hn thâm sâu nht.

Theo các lp lun nêu trên, chúng ta có thể thy rằng trong thời gian cm quyn, vua Trần Nhân Tông luôn áp dụng chánh nim từ trong suy nghĩ, hành động, lời nói cũng như các bin pháp xử lý quốc gia đại sự. Ngài đã thành công trong vic qun lý dựa trên slãnh đo chánh nim trong nhiu lĩnh vực như kim soát cm xúc, ra quyết định và cả sự tha thứ.
 
 
  1. CÁC TÁC PHM CA PHT HOÀNG TRN NN TÔNG VÀ NHỮNG NGUN LÝ LÃNH ĐO CNH NIM

Các nguyên lý lãnh đo chánh nim ca Pht Hoàng Trần Nhân Tông không chthm nhun trong vic lãnh đo quốc gia mà còn được thhin trong các tác phm ca Ngài. Nếu chúng ta nói rằng slãnh đo ca nhà vua là ví dthc tế thì nhng sáng tác văn học của Ngài là smô tbằng lời vnhng nguyên lý đó. Bằng thc chng của mình, Ngài thhin trc tiếp nhng nguyên lý y trong nhng bài thơ i ca mình vi tựa đCư Trần Lc Đạo Phú ” và Đc Thú Lâm Tuyn Tnh Đạo Ca. Trong thc tế, nhng tác phm liên hti vic áp dụng sthc hành chánh nim trong lãnh đo nhà nước. Nhng nguyên lý này đã được được làm tlbằng nhng mô ttinh tế với hàm ý sâu sc. Các nguyên lý vlãnh đo chánh nim đã định hình phong thái qua hu hết các tác phm ca nhà vua. Như Thin sư Lê Mnh Thát (trang 238, 2006) đã trích dn, Pht Hoàng Trần Nhân Tông đã nói trong Hi thnht ca Cư Trần Lc Đạo Phúrằng:
Mình ngi thành th, nết dụng sơn m - 命憹城市, 涅用山林”. Do đó, chúng ta có thể thy rằng Pht Hoàng muốn nhn mnh
rằng mc dù Ngài đang phải sng nơi đời thế tục, với nhiu phn
sphải làm, nhưng tâm Ngài luôn hướng vnúi rng. Đó là sự tĩnh
lặng của tâm giữa cuộc đời đy hỗn lon, như thể Ngài đang sng
trong thực ti, trong chánh nim và tnh xa nhng phin lụy của
tâm. Ngay từ bước đu chính là sự hin din của tự giác, tự tỉnh
thc. Khi chúng ta thực hành tự nhn thức, chúng ta có thể giữ tâm
an tịnh, s kng bị vn đục bởi sự tham, sân, si, nhng cm xúc
tiêu cực, o tưởng, bt thin tâm và nhng điu tương tự. Khi chúng
ta tự nhn thức, chúng ta có thể chế ngự được cm xúc, hành vi và
tính cách của mình. Sau đó to nên nhng thay đổi như ý chúng ta
muốn. Đây là một quá trình tâm giúp chế ngtâm theo đúng đường
li của nó. Khi chúng ta thực stp trung vào vic giữ cho tâm được
an tĩnh, chúng ta có thể đt được san tâm đích thc. Erantha De
Mel (2010, tr.82) khẳng định:

Khi bạn tp trung sự chú ý, cm xúc, tương tác, tính cách và hành vi, nhng điu đó định hình hướng đi của cuộc đời. Trước khi


2. Cư Trần Lc Đạo Phú - 居 塵 樂 : đây là một bài thơ i của Hoàng đế Trần Nn Tông.
 


bạn có được sự tỉnh thức nhn về nhng uy lực đã chi phối suy nghĩ, tình cm, lời nói, hành vi của bạn, thì bạn skmà thay đổi hướng đi đời mình được.

Bt kể thế giới bên ngoài có như thế nào, thì một tâm thái an tịnh sphn vlại nó khi bạn biết chế ngtâm ý của mình: ngoại cnh kng thể khiến bạn shãi, bt an, lo ru hay phin não được. Đđt được điu này, chúng ta phải nuôi dưỡng tâm của mình. Vic này rt cn đến chánh nim. Điu quan trng nht kng phải là nơi bạn sng, bạn là ai vào lúc này hay bạn sng trong gia đình như thế nào, mà là làm thế nào để giác ngộ chân lý. Chúng ta có thể thy rằng s an tâm có thể có được ở bt cứ nơi nào, ngay cả trong đời sng thế tục còn nhiu phn sphải làm.

Thêm vào đó, như Thin sư Lê Mnh Thát (trang 240, 2006) trích dn trong Hội thứ nht của Cư Trần Lc Đạo Phú:

Muôn nghip lặng an nhàn thể tính; nửa ngày ri tự tại thân tâm - 怺業朗安閑體性, 姅挧耒自在身心.

Là người đứng đầu Vit Nam c by giờ, Pht Hoàng Trn Nhân Tông gánh vác cđi ni lẫn đi ngoi. Tuy nhiên, cng ta có ththy trong các tác phm ca Ngài shin din liên tục ca một cuộc sống ung dung tự ti và gìn gimột hthống triết nhân sinh đã được đưa vào ng tác. Phi đi mt vi thế cuộc vô thường và thc tế nghiệt ngã ca cuộc sống, Ngài nhn thc được giá trca i gi là an tịnh và tuquán ca Pht giáo. Phương pháp thiết yếu nht này được Đức Pht thuyết giảng và được Pht Hoàng Trn Nhân Tông nhn mạnh trên con đường thc tin. Bng cách điu phc tâm và an trú trong an tịnh, kng sống trong quá khứ và vọng tưởng tương lai mà thay vào đó là hoàn toàn trvthc ti bây givà ở đây, bn ssống vi tâm buông thư. Kng cn tìm kiếm gì thêm. Khi các nlãnh đạo thc hành theo cách này, thì sgiác hiu stự pi bày bn thca nó trong tâm thức các vy. Trng thái tâm này kng ngng nhắc nhcng ta hãy quay van trú hin ti, đduy trì sthanh tịnh và nht tâm tỉnh giác đi vi nhng điu đang din ra và trong từng sát na biến hin ca ng tâm thc. Tôi gi đây là trng thái tâm chánh niệm: Chánh nim sluôn luôn hin din trong tâm trí ca hkhi hcó 峼耒(stự ti) – tâm ca một vgiác ng.
 


Một khi tâm đã giác ng, thân và nghip sẽ đi theo chánh đo. Đời sng của chúng ta shướng vgiới đức, hướng thượng và tính nhân văn sẽ dựa trên nn tảng giới đức và bao dung. Khi các nhà lãnh đo tu tp tính nhân văn và chính trực, tích lũy các đức hnh cũng gìn giữ giới đức và nhổ tn gốc tham dục, họ nhờ đó mà thành công trong mọi quyết định họ đưa ra. Họ cũng có một cuộc sng thun khiết kng chỉ về thể xác mà cả tâm hồn. Đây là yếu tố quyết định thành công.

Hơn na, Pht Hoàng Trần Nhân Tông cũng đề cp tới cách mà một vĩ nhân vsự trung thành và hiếu tho phải phải gìn giữ giới thể và giới tướng một cách hn b, cả bên trong ln bên ngoài. Từ nhng vn đề đó, họ phải tn trung với vua, tn hiếu với cha. Đây là một nn tảng quan trng để xây dựng một nn hòa bình bn vng và duy trì hòa bình và đn kết trong xã hội. Tht vy, chúng ta có thể thy sự nht quán đi từ lý thuyết đến thực tin trong vic qun lý của Ngài với đc tính lãnh đo chánh nim, trong đó nghệ thut qun lý cm xúc và nghệ thut ra quyết định đã được đề cp ở trên.

Để đưa ra quyết định sáng suốt trong quy trình qun lý, các nhà lãnh đo phải có một tâm trí thun khiết cũng như gìn giữ thể tính quang minh của chính mình. Pht Hoàng Trần Nhân Tông đã khẳng định trong Hội thba của Cư Trần Lc Đạo Phúrằng:

Gìn tính sáng, mưa lc tà đo. Sửa mình học, cho phải chính tông -纏性瞆罵落邪道, 所命學朱沛正宗Lê Mnh Thát đã trích dn (trang 275, 2006).

Pht Hoàng Trần Nhân Tông nhấn mạnh vào schói sáng - năng lượng tuệ quán. Bng cách thc tập chánh nim, một người có thể đem tâm ca mình về an trú thc ti và tập trung vào một mc tiêu cụ th. Khi một người cgng tập trung vào một i gì đó, một cuộc đu tranh tnhiên giữa nhng tư duy có chủ ý vi nhng thói quen tư duy bt thiện ca tâm. Khi vthiền sư chế ngự ly tâm bng thiền quán, cuộc xung đột này liền bị đoạn diệt và tâm vy duy trì một cách liên tục stỉnh thc về mi shàm cha hết trong tâm thc. Vì vy, khi cng ta tu tâm theo phương thc y, thì tâm sẽ được an tịnh và lắng dịu. Cng ta có hiểu thu nhng gì đang xy ra trong tâm thc ca cng ta: nhng hiểu lm, nhng tư duy bt thin, hay tâm rong rui, cng ta có thể nhận diện cng một
 


cách rõ ràng. Trng thái tâm này sẽ được chng đt chkhi nào cng ta thc tập thiền chánh niệm. Như Erantha De Mel (trang 374, 2010) khng định:

Thin là một nghệ thut làm yên lặng tâm trí. Khi tâm đã yên, thì định theo đó được tăng trưởng và chúng ta chng nghim được san tĩnh nội tâm giữa thế gian đy phin trược. San tĩnh nội tâm này vô cùng vi tế và thu hút rt nhiu người đến với thin và là quá trình mang đến lợi ích cho tt c, vừa là một công cụ vô giá để khám phá tự thân, thin là một phương pháp buông thư, tp trung và cải thin sức khỏe.

Do đó, Pht Hoàng Trần Nhân Tông đã thực hành sâu sc trong phương pháp này và Ngài kng để lc đường trong suốt thời lãnh đo của mình. Đây là phương pháp áp dụng chánh nim trong lãnh đo của Pht Hoàng Trần Nhân Tông lúc by giờ. Từ nhng vn đề đã giải thích, chúng tôi hiu rằng dù trong vic điu hành đt nước hay sáng tác văn chương, thì vua Trần Nhân Tông luôn đưa sự chánh nim vào thực tin một cách tuyt đối. Đây là điu kin tiên quyết để giúp Ngài thành công trong vic cai trđt nước và xây dựng một nn hòa bình bn vng.

PHẦN KT LUN

Hin nay, áp dụng nhng định hướng ca vua Trần Nhân Tông, các nhà lãnh đo sgii quyết được nhiu vn đtrong công vic qun lý. Vi sphát trin vượt bc trong giao thương, kinh tế, chính tr, xã hi, công nghip và dịch vxã hi trên thế giới hin thời, vic áp dụng nhng định hướng này sgiúp ích cho các nhà lãnh đo để đt được nhng phm cht tt trong lãnh đo. Nhng cm xúc tiêu cc là vn đphbiến mà các nhà lãnh đo ng như đi nnhân viên phi gp trong nhiu tình huống hin nay. Đặc bit, căng thẳng, áp lực công vic, tht vng và trầm cm là nhng cm xúc khốc lit khiến hsuy sp vtinh thn và cthcht. Nhưng, đi vi một nhà lãnh đo có chánh nim, nó li khác. Ngài hiu rõ vic đưa chánh nim vào đời sng thường nht và ctrong quá trình qun lý. Người lãnh đo đó có thqun lý được cm xúc ca chính mình và chuyn hóa nhng cm xúc tiêu cc thành nguồn năng lượng chánh nim để gii quyết các khó khăn trong chánh nim. Đó là thc tế quan trng nht ca chánh nim đi vi một nhà lãnh đo thc th. Do đó, một
 


nhà lãnh đo có chánh nim struyn cm hng cho nhân viên hoc đồng nghip ca mình đthc hành và đt cht lượng tt trong công vic ng như cuộc sng ca h. Đó là do hkhông còn căng thẳng, áp lực công vic hoc tht vng tn đọng trong tâm thc. Đây là định hướng đu tiên ca nhà vua trong slãnh đo có chánh nim, được gi là Định hướng qun lý cm xúc.

Thhai, thông qua thc hành chánh nim, Pht Hoàng Trần Nhân Tông cũng chcho người nh đo mu mc một phương pháp đđưa ra quyết định. Dựa trên chánh nim, thc hành chú tâm lắng nghe và thu hiu sgp nhà nh đo nhn ra bản cht của vấn đmột cách đúng đn. Quá trình này có thgp hhiu rõ bản thân mình. Do đó, tp trung vào squán chiếu các yếu tbên trong và bên ngoài, nhà nh đo scó thphn ánh và đưa ra quyết định đúng đn. Slắng nghe và thu hiu sm cho mi liên kết giữa các nhà nh đo và nhân viên của họ trnên tt n và bn cht n. Đây là phương pháp mà nhà vua đã áp dụng trong thời nh đo của mình.

Thba, nếu một nhà lãnh đo muốn thành công trong công vic qun lý, chính họ phải trau dồi và phát trin lòng từ thông qua thin tâm từ. Điu này đã bị bỏ qua trong quá trình làm vic của đn th, nhưng một nhà lãnh đo có chánh nim sẽ luôn tha thvà khuyến khích nhân viên của mình để họ hn thin bản thân và làm vic chăm chỉ hơn. Khi một nhà lãnh đo biết lắng nghe người khác hoc nhân viên, người đó sẽ nhn ra nhng o tưởng của họ cũng như tâm phân bit giữa ta và người. Tuy nhiên, nhà lãnh đo chánh nim luôn đt lợi ích số đông lên hàng đu. Đây là cách tốt nht để xây dựng một cng đồng mnh mẽ và phát trin bn vng.

Cuối cùng, định hướng của Pht Hoàng Trần Nhân Tông để trở thành nhng nhà lãnh đo chánh nim là vic kim soát cm xúc của chính mình và giữ sự tỉnh thức trong tâm để xây dựng một nn hòa bình bn vng. Người ta nên thực tp chánh nim trong vic lắng nghe và đối thoại với người khác, tu tp từ tâm cũng như thực hành thin tâm từ. Hơn na, giữ cho tâm an trú trong chánh nim và duy trì tâm thái đó trong mọi lời nói, hành động và suy nghĩ của mình. Đây là đóng góp quan trng nht của Pht Hoàng Trần Nhân Tông để xây dựng hòa bình bn vng trong xã hội ngày nay.


***
 
 

TÀI LIỆU THAM KHO



E. Bayda (2006). The Path to Forgiveness (Tm dịch: Con đường dn đến sự tha thứ). Trong: “Mindful Politics a Buddhist Guide to Making the World a Better Place(Tm dịch: Chính trị chánh nim - hướng dn Pht giáo để biến thế giới thành một nơi tốt đp hơn, M. McLoed, chủ biên, xut bản ln thứ nht, Boston: n phm Trí tu.)
Erathan De Mel (2010). Optimizing the Infinite Mind (Tm dịch: Tối ưu hóa Tâm trí Vô hn). Las Vegas: Png Xut bản Khoa học Quốc tế.
Liz Hall (2013). Mindful Coaching – How Mindfulness Can Transform Coaching Practice (Tm dịch: Hun luyn chánh nim
- Làm thế nào chánh nim có thể biến đổi thực hành hun luyn). New Delhi: n phm KoganPage.
A K Kamath (2018). Positive Mind Power (Lessons that Guide
& Inspire) (Tm dịch: Sức mnh tâm trí tích cực - Bài học hướng dn & truyn cm hng). New Delhi: Nhà xut bản & Nhà phân phối Lotus Press.
Lê Mnh Thát (2006). Tn tp Trần Nhân Tông. Dịch bởi S. Đạo. HC Minh:
n phm Tnh phố HCMinh.
Phan Phu Tiên và cng sự (2017). Đại vit ský tn thư. Dịch bởi Đ. T. Nguyn và V. L. Hoàng, xut bản ln thứ nht. Hà Ni: Nhà xut bản Văn học.
Garchen Rinpoche (2006). Giving and Taking: A Practice to Develop Compassion (Tm dịch: Cho và nhn: Một thực hành để phát trin lòng trc n). Trong: M. McLoed, chủ biên, Mindful Pol- itics a Buddhist Guide to Making the World a Better Place, ln xut bản thứ nht. Boston: n phm Trí tu.
Thích Nht Hnh (2006). We Have Compassion and Under- standing (Tm dịch: Chúng tôi có lòng trc n và hiu biết). Trong:
M. McLoed, chủ biên, Mindful Politics a Buddhist Guide to Mak-



ing the World a Better Place, ln xut bản thứ nht. Boston: n phm Trí tu.
Geshe Tashi Tsering (2006). Buddhist Psychology – The Foun- dation of Buddhist Thoughts (Tm dịch: Tâm lý học Pht giáo - Nn tảng của tư tưởng Pht giáo). Boston: n phm Trí tu.
Geshe Tashi Tsering (2008). The Awakening Mind– The Foun- dation of Buddhist Thoughts (Dịch nghĩa: Tâm thức thức tỉnh Nn tảng của tư tưởng Pht giáo). Boston: n phm Trí tu.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây