24. SUY NIỆM VỀ CUỘC ĐỜI THÔNG QUA CÁI CHẾT VÀ QUAN ĐIỂM PHẬT GIÁO VỀ CÁI CHẾT

Thứ năm - 09/05/2019 23:12
Thalpe Ge Indika Piyadarshani Somaratne





 
SUY NIM VỀ CUC ĐỜI THÔNG QUA CÁI CHT
VÀ QUAN ĐIM PHT GIÁO VỀ CÁI CHT

Thalpe Ge Indika Piyadarshani Somaratne






TÓM TT

Thế giới ngày nay thừa nhn thực tế là vic tìm hiu về cái chết ng có giá trngang bằng như vic tìm hiu về cuộc sng. Khai thị cho người chết là một thí dụ đin hình minh chng cho thế giới hin đại đã dành nhiu quan tâm tìm hiu về cái chết và an ủi người sp chết. Mục tiêu của vic nghiên cứu này là chỉ ra như thế nào để chăm sóc một người sp chết bằng liu pháp tâm lý đúng quy cách như là bằng giáo lý nhà Pht. Kinh đin Văn học Pàli Theravada được sử dụng như là văn bản gốc và phương pháp mô tả được chọn như là phương pháp nghiên cứu.

Pht giáo chú trng đến cái chết một cách sâu sc.Theo Pht giáo, Đức Pht ra đời để tìm ra giải pháp cho ba vn đề sinh, già và chết.Nói một cách khác, giải thoát trong Pht giáo liên quan đến vic vượt lên ba skin này. Đó là lý do vì sao Niết-bàn được nhìn nhn như là sbt tử. Pht giáo phân loại cái chết rt rng rãi. Và giá trđo đức của mỗi người khi trợ duyên cho ksp lâm chung kng chỉ là một thực tp thun tôn giáo mà còn là một trách nhim của một con người.


* Visiting Lecturer,Sabaragamuwa University of Sri Lanka, Sri Lanka Người dịch: Liu Pháp và Diu Như
 


Người khai thgimột vai trò quan trng vi nhng lời khuyên bảo trong thời khắc m chung. Theo kinh đin Pāli, nhng gì một người cn là nhng lời hướng dn quan trng trong c chết ng đhtrnhiu n vmt tinh thn cho người y. Trong Petako- padesha giảng gii bn thân i chết có thđược xem là một sđầu tư cho nhn thc vthc ti, đó chính là Pháp.Hơn na, người trnim có nhim vm lắng dịu trng thái tinh thn ở người sắp lìa đời. Nhng thảo lun đáng tin cy vđời sống con người sau khi chết được giới thiệu bởi Nakulapitu Sutta gii thích cách giúp an định tinh thn ca người chết.

Giáo pháp tiêu biu của Pht liên quan đến cách như thế nào một người có thể vượt qua khổ đau của cái chết.Giáo lý còn dn dt vượt thoát từ cái chết khổ đau cùng cực đt đến cái chết trong nhẹ nhàng thanh thn. Vì thế, có thể kết lun là Pht giáo bao hàm một sự hỗ trợ lớn lao vmt tâm linh, một bin giải sâu sc về cái chết.

***
  1. PHN GIỚI THIỆU NHỮNG HƯỚNG DN VCÁI CHT

Theo khoa học hin đi, chết có nghĩa là sự chm dứt vĩnh vin của tt cả các hot động sng; skết thúc của sinh mạng (Tự đin Merriam Webster Dictionary (1993). Trong xã hội hin đi, vn đề của sng và chết là một skin mang tính quyết định của con người và tt cả chúng ta phải đối din với nó. Thực ra, nó là một vn đề tâm linh hơn là một vn đề vt cht.Ngay cả khi chúng ta đang sng trong một xã hội vô cùng tiến b, cái chết vn kng thể tnh khỏi. Do đó rt cn thiết để học cách chp nhn cái chết và sn sàng đón cái chết trong tương lai. Đặc bit là với nhng bnh nhân nan y như bnh nhân ung thư, AIDS và nhng bnh khác, nhng khuyên bo về cái chết đóng một vai trò rt quan trng để xoa dịu h. Nhng bnh nhân này cm nhn như thế nào trong giai đoạn cuối của cuộc đời? Nhng bnh nhân vô phương cứu chữa phải đối pvới cái chết như thế nào? Như tôi đã đề cp chết là chc chn mà trong cuộc đời con người phải đối din. Vì thế lời khuyên nhủ trong lúc lâm chung cung cp sự hỗ trợ tinh thn rt cn thiết cho người chết. Hơn na, với nhng phát trin của thế giới ngày nay, nhng lời khai thị phải được thực hin đy đủ hoc là phải làm một cái gì khác khi mà mọi sự tiến bộ của thế giới này là vô nghĩa.Giáo dục là sự tự quán chiếu cn phải được dy cho mọi người để họ skng tham đm với đời sng của mình và kng chi bỏ cái chết.
  1. THNÀO LÀ NGƯỜI KHAI THVI CHT?

Người khai thị về cái chết là một người thông tho về cả hai mt tâm linh và tâm lý hu giúp cho người khác chp nhn cái chết (Pht giáo và lời khai thị (2004), p 33).Điu này thông qua các phương din từ lời dy của Pht, giáo lý này phải luôn là một phn trong cuộc sng và sự tu dưỡng của chúng ta.Vmt này, sự chăm sóc cho nhng bnh nhân thì kng giới hn, đó chính là một giáo dục v cuộc sng. Tuy nhiên tiến trình khai thị này phải được nhn mnh hơn nữa với nhng bnh nhân sn sàng phải đối din với cái chết. Rt quan trng để thy ra s khổ đau của cuộc đời, của già, bnh và chết, nhng người đang chờ chết và để có thể cm thông với h, kỹ thut và tp luyn cho nhng tư vn về cái chết thì giống như s chăm sóc và thuốc thì rt cn thiết.Đương nhiên, năng lực và lòng từ bi thì rt quan trng nhưng nhng knăng thì cn phải được thực hin để có thể hỗ trợ hiu quả cho người đang rt cn.
  1. ĐỊNH NGHĨA CA PHT GIÁO VI CHT

Chết là một skin quan trng trong đời người, bởi vì khi chết đi, người ta sẽ bị dn đến trước Thượng Đế bị phán xét tùy theo nhng hành vi mà họ đã làm (Dictionary of Pali Proper Names, Malalasekara, p680). Quan nim của Pht giáo về cái chết có hai loi: cái chết tm thời và cái chết tht sự. Con người gồm bởi ngũ un, tiếp din xuyên suốt lộ trình tái sinh, là dòng sinh dit biến đổi kng ngng trong từng sát na (Karunadasa,(1998) The Dhamma Theory,p 4). Cái chết xut hin trong khoảng thời gian kng thể nghĩ rằng ngn ngủi trong chớp mt, đó được gọi là thời đim chết, sự đột ngột của dòng sinh dit vượt lên trên sự cm nhn của giáquan.Mt khác, chm dứt khng sng được gi là i chết tht sự. Sdừng ca danh và sc trong phạm vi cùa cm nhận giác quan xut hin trong tiến trình này. Nó được công nhận là chết.Thut ngchết này được dung theo quy ước chết được nhìn nhận khi đời sng chấm dứt.Đây là ranh giới ca skết tc đời sng này và bt đu kiếp sng mới. Bởi vì i chết không đánh du cho sdừng dứt ca ngũ un. Lý do sám nh ca i chết được gii thích trong đo Pht như sau:
    1. Sự đối nghịch của nổi khđau thuộc về tn

Là nn nhân ca bệnh hon thì phbiến ở đời người, skhổ đau cũng dao động tùy theo skhác nhau ca nhng căn bệnh, kng có cơ sđliên kết bệnh vi i chết, vì cuộc đời thì kng ththoát khi bệnh hon. Là con người cng ta phi tri nghim nhng khổ đau vthcht lẫn tinh thn trong cuộc đời phụ thuộc vào nhiu lý do khác nhau. Nhiều người sợ hãi thc trng này, đó là vào c chết, người ta phi tri qua i đau đớn khng kh- iếp nht trong cuộc đời ca mình. Nhưng nhng nhà nghiên cứu trong lãnh vc này phân tích tri nghim đã qua ca một người chết bng cách ng tiến trình thôi miên. Nhng khảo sát trên chng t skin rng vào thời đim chết hay khi mà ý thc sau cùng khởi lên ntiến trình đi kháng một cách tnhiên, người chết trnên mt ý thc nên kng n phi chịu đựng nhng cơn đau đớn ddi na.

Trong thôi miên, nhng nhà nguyên cu đã chng minh rng, khi ra khi tcung ca người m, người ta phi chịu đựng nhng cơn đau dữ di. Nhưng vào thời khc lâm chung thì kng lý giải bng cách như thế, nghĩa là chết là một sự ani ca t nhiên với nhng gì xut hiện trong khi người chết thì kng còn ý thc. Thut ngữ dùng trong nhng đoạn kinh là Suttappabuddhoviaya stỉnh thc tgic ngcó thể được dùng trong ý nghĩa này.
    1. Hi nghi về đời sống sau khi chết

Trong lời khuyên bo cho người chết, người khai thị nên cm thông về nỗi sợ tự nhiên phát sinh ở người chết về đời sng sau cái chết, dù được hứa hn rằng, họ sẽ được tái sinh lên cõi trời sau khi chết, nhng nghi ngcó thể phát sinh liu thực scó xãy ra được hay kng. Cũng như nói rằng kng có ssng sau cái chết thì khi đó vn còn hin hữu snghi ngờ. Có thể cho rằng, với mục đích giúp cho người ta xa rời nhng thực tp tôn giáo thô thin được trình bày rt đa dạng đã làm phát sinh sshải trong tâm trí con người. Đây là con đường lòng vòng giúp đào to và hun luyn nhng người sơ cơ.

Nhưng trong các khám phá của Pht giáo trong lãnh vực này thì rt sâu sc và mới m. Pht giáo là một là động lực thôi thúc con người tuệ tri về chân lý trong thế giới hữu vi, được tán thán là có giá trhướng dn đo đức hơn là nhng nhng điu n (him nguy của phương pháp trng pht). Hành trình luân hồi của con người nên hiu là lộ trình tiến hóa chkng là một li thụt lùi, thoái b. Nhng trải nghim thời thơ u dù tốt hay xu chc chn sẽ hỗ tr cho thời kỳ trưởng thành định hướng cách đánh giá về trình độ đo đức trong xã hội. Và cũng chính là bài học cho sphát trin tâm linh kiếp sng tiếp nối. Điu này có nghĩa là tri thức mà ta hin rèn luyn chc chn scó lợi lc trong kiếp tương lai.Ở hin tại chúng ta đang shữu nhng tri thức mà chúng ta đã trau dồi trong suốt vòng luân hồi miên vin. Một thí dụ minh ha là một đứa trsẽ trở thành một người lớn chkng thể một người trưởng thành sẽ trở nên một đứa tr.

Theo tính cht phổ quát v giáo lý đã được nêu ở trên khi bạn nên nỗ lực để đt được thành tựu trong đời sng hin tại thì scó một sphát trin chc chn sau khi chết trong lộ trình tâm linh của bạn chkng phải là ssụt lùi. Đây là một sự tht nhưng cũng có vài ngoại l. Sxuôi chy của dòng sông là tự nhiên nhưng do kết quả của xây dựng các con đp chúng ta có thể tm thời làm dừng dòng chy. Tương tự như thế con người có thể vượt thoát hết nhng hình pht trong đời sng của họ như là sự tù tội hay khổ đau về thể xác ...vv. Gn đây khuynh hướng của các tôn giáo đã phát trin mnh quan đim cho rằng người ta có thể bị đa vào đa ngục bởi các bt thin nghip rt nh, điu đó đã gây một nỗi lo sợ lớn la
trong tâm trí của con người. Pht giải đáp quan đim này là tùy vào căn cơ mỗi người, họ sẽ bị thối đa do nhng bt thin nghip quá khvào lúc lâm chung. Tăng Chi Bộ kinh đã phân tích chi tiết quan đim này. Kinh văn giải thích ngn gọn là một người có thể bị đa cho dù là ác nghip nhỏ mà họ đã phm phi, họ skng bao giờ có thể chng đc Niết n.

Hơn na, kinh còn đề cp là khi một vị thành tựu tuệ giác vy s kng còn bị đa đa ngục vì một hành động sai quy nhỏ đã phm phi.Đức Pht dùng so sánh vht muối trong giải thích này.Này các tkheo giscó môt người bỏ một ht muối vào sông Hằng. Các thy nghĩ sao? Nước sông Hằng có trở nên mn do bởi ht muối ny và kng thể uống được kng?. “Bạch Pht, kng .Vì sao thế ? Vì với lượng nước lớn của sông Hằng, nó kng thể trở nên mn kng thể uống được với một ht muối (kinh ht muối). Cùng một cách như thế với người đã thành tựu tuệ giác kng thể bị đa lc bởi một li lm nhỏ mà vy đã sai phm trong cuộc đời. Kinh chng minh một thực tế rằng một người khi quán nim về cái chết, người y kng còn bị dao động về mong cu một đời sng tiếp nối (Saracchandra, E.R.(1993) trang 82).

Nhng trải nghim về cn tử cùng lúc đó cũng hin lộ một số đời sng tương lai của người đó.Dhammika Upasake là một đệ tử của Đức Pht. Ông thường cùng với nhng họ hàng thực tp giáo pháp. Có ln ông bị bnh và khi biết mình sp chết, ông bch Pht xin một sTkheo đến đọc kinh bên giường bnh của mình. Nhng vtkheo được gởi đến theo như thỉnh cu và họ bt đu đọc kinh TNim Xứ. Khi các tkheo đọc đến khoảng nửa bài kinh thì ông bỗng hét lên- Ngưng! Ngưng! Nghe như thế các thy tkheo rt ngc nhiên. Hnghĩ rằng Upasaka đã yêu cu họ ngng tụng, họ dừng lại và trvề bên Pht.

Pht hỏi các thy tkheo sao họ trvsớm thế.Các thy trả lời rằng Upasaka đã bo họ dừng đọc, và vì thế họ trvsm.Pht bo rằng các thy chc chn đã hiu nhm nhng gì Upasaka đã nói. Nguyên nhân thực sự, Pht giải thích, thì kng phải thế. Ông Up-
asaka đã yu cu các Vị tri, nhng người đã đến để đón ông vcõi thiên bằng xe của h, ông bo ngưng là để ngăn nhng nỗ lực của họ đón ông đi cùng. Chứ ông kng phải bo nhng thy tkheo dừng tụng kinh.Câu chuyn này đã nói lên sxut hin của các vị trời hay nhng linh hồn xu ác vào thời đim cn tử của một người, tùy thuộc vào nhng nghip hay nhng hành động của họ trong cuộc đời. Theo quan đim Pht giáo ‘Nhng người bị đa đa ngục scó thị kiến một khối lửa to, nhng ai bị sanh vào loài ngạ quỹ sẽ thy tối đen và mờ o chung quanh, nhng người sanh vào hàng súc sanh và nhng loài vt khác sẽ thy cnh súc vt, rng rú, nhng ai sanh vào cõi người sẽ thy nhng thân bằng quyến thuộc đã chết, nhng người sanh vào cõi trời scó thị kiến nhng thành quách,cung đin cõi thiên. Có năm laị thị kiến thường xut hin trước người chết như thế.
  1. SỐNG MT CUC ĐI PHM NHIỀU TI ÁC
Khi chúng ta đến khai thị cho một người đã chết, có thể biết thường trong lúc sinh tin họ đã gây nhiu ác nghip và hối lỗi. Chúng ta nên cm thông và tìm hiu nhng ssai phạm này sau đó giúp m ng trưởng hoặc trau dồi m họ với nhng tư tưởng thin nh để có thể hỗ trợ họ tránh phải tái sinh trong khổ cnh hoặc một cõi kng phù hợp để sng. Có nhng tội ác đã phạm phải do hoàn cnh xã hội và vai trò của vy. Như Amgulimala, vì theo lời dy của thy, đã giết ng ngàn người, nhng điu sai phạm hay tội ác này kng thể từ bỏ lý do vai trò mà họ đang gn bó. Một thí dụ, khi một chính quyn hay một vvua nên phải xử trnghiêm khc nhng nh vi sai trái của người dân.Nếu họ kng quan m nhng sai trái ny, nó sphương hại đến toàn xã hội.Nếu họ cho rng hình pht là phương tin để tấn công tội phạm thì xã hội ssuy thoái. Dù thế nào đi na, một người đã to rt nhiu tội lỗi vẫn có thể đt được một cái chết an bình nếu có được skhai mở trí tuệ với nhng phẩm cht tốt đp vào lúc họ sp lìa đời.
 
 
  1. LÌA XA NHỮNG NGƯỜI U THƯƠNG VÀ NGHĨ VỀ SỰ ĐƠN ĐỘC CA MÌNH

Bchia lìa những người yêu quý là một ni khđau. Khi một người cm thy là hsắp chết, vì thế, khi nghĩ đến sxa cách vi vhoc chồng, con i và những người tn yêu khác, ni lo sphát sinh. Kng cn thiết đbuồn khvi những suy nghĩ như thế đi vi một người am tường Pht pp. Mt người phi có trách nhim quan tâm vđời sng hin tại.Hng quyến thuộc chlà hin hữu vt lý.Nng khi linh hồn ri đi thì thxác không còn là shữu ca hnữa.

Cùng với cái chết, một người luôn chp cht rằng ngũ un là tôi, với nhn thức này được phát sinh, đy chính là nguyên do dn đến sự tìm kiếm kết hợp vi một cơ thkhác. Có th, sc un shình tnh trong hin tại. Nếu không, nó có thlà một vt vi tế mà mt thường không thnhìn thy. Cho dù nó được sinh khởi như thế nào, con người thì không hđơn độc. Vì vy, không có lý do gì đphi lo lắng blloi. Bởi vì, những tn bng quyến thuộc mới sđược tnh lập.Nếu một người khai thcó thxây dựng được nhận thức như thế ở người chết, có th, người chết sduy trì được một ni tâm thanh thản.
  1. NI LO SXA RI NHNG SHU QUÝ GIÁ

Đây là một tâm lý thông thưng, một người tuyên bố một điu gì đó thì nó luôn xut phát từ một tham cu. Tham cu này tăng trưởng khi họ sử dụng và tích lũy nó. Ở đây, điu quan trng là để họ nhn thức được quy lut của chân lý. “Khi bạn kng là của bạn, thì nói chi đến con, đến của cải vv.. slà của bạn, Đức Pht đã giảng giải như thế. Pht đã dy rằng trong vòng luân hồi, con người sinh ra và chết đi, trải nghim hnh phúc bằng nhiu cách khác nhau.Kinh dy rằngKhi bạn thy một người họ sng rt hnh phúc, bạn nên biết rằng bạn đã từng có một hnh phúc như thế trong nhiu kiếp trước. (Tăng Chi Bộ kinh)

Vì cho rằng nhng cái kng thuộc shữu là của ta, người ta s phải từ giã cõi đời. Chúng ta nên xem lại phn lớn giáo lý của Pht dy liên quan đến vô ngã’ để nhn thức rằng chúng sanh kn
mang theo được gì khi chết. Một người khi ngra điu ny thì kng có sợ lo khi chết na. Vì nếu ta kng có shữu chi thì có lý do gì phải smt. The Tanhasankhaya (Kinh Hn tn dit tt ái dục) dy rằng tht kng đúng lẽ khi cho rằng nhng vt hin hữu trên thế gian là của tôi.Chết nên được hiu là trạng thái dừng nghvà làm mới.Pht giáo tin rằng cơ thể là nơi trú ngụ của tâm thức, khi tâm thức rời đi giống như con rắn lột bỏ lớp vgià ci.Vì thế kng có gì sai trái khi từ bỏ một vt vô dụng đối với chúng ta.Nếu người nào đt được nhn thức ny, sgiãm nỗi buồn đau khi cái chết đang dn tiến đến.
  1. ĐAU BUỒN DO THY KKHÁC TTIỆN PHÁ TÁN TÀI SN MÀ MÌNH ĐÃ LAO NHC TO NÊN

Điu nêu trên cũng là một trong nhng lý do khiến người ta s chết. Mọi vt trên trần gian này tt cả là của ta, như cho rằng trái trên cây là của tt cả các loài chim. Con người cá nhân hóa tt cả nhng gì đến trong tay h. Hnghĩ đó là hợp lý l, khi cái chết đến, họ lại cho là phải từ bỏ tt c.Tht là kng công bằng cho điu đó.
  1. SUY NGHĨ ‘ RNG NHỮNG GÌ SXY RA CHO NGƯỜI TN KHI HỌ CHT

Tư tưởng ny ng là lý do gây não phin cho người chết. Tuy nhiên, người ta có thtnh được nhng kh đau này khi thy ra lẽ tht.Thí d, chúng ta có ththy nhiu người đt được đa vcao trong xã hi mà không có bt ksgiúp đhoc htrnào tcha m.

Có nhng bc cha mẹ đã dành tt cả loại nỗ lực để giáo dục con cái của mình.  Dù vy, chúng ta cũng thy có sngười đã phá tán tn bộ gia sn của cha mẹ và lâm vào tình cnh khốn cùng.Theo nhng điu nêu trên, dễ để nhn ra rằng nên là chính người y mang lại sự thành công cho mình hơn là nhờ vào trgiúp từ cha m. Khi cha mẹ nỗ lực vun đp, cung cp cho con mình nhng gì tốt nht, nó sẽ trở nên vô dụng khi thiếu vắng nhng nguồn lực trgiúp như thế. Jivaka, một cái tên nổi tiếng trong nhng bài kinh đc bit trong Tạng kinh. Ông là một người đứng đu trong ngành y học và 
nổi tiếng ở nhiu quốc gia.Tiu sử của ông được tìm thy trong - varakkhandhaka trong Vinaya Piṭaka. Mlà một knvà ông bị bỏ rơi từ lúc còn bé thơ. Ông được một vài người nuôi dưỡng và sau đó đã trở thành một danh y ở n Đ.

Chúng ta đã trình bày ở trên nhng tho lun về trạng thái thông thường của tâm bị ám nh và shãi của người đã chết.Nếu chúng ta có thể sng với sự cm thông về thực trạng cái chết, người chết scó một cái chết thanh thn và gim tối đa nhng tác động xu của vic tái sanh. Trong văn học Pht giáo, chúng ta có thể tìm thy một s thí dụ có thể giúp cân bằng định tĩnh trước cửa tử. Kinh Nakulapi- tu là một minh chng cho điu đó.Tht kkhăn để chia lìa người chồng yêu quý.Chai Nakulamātā và Nakulapitu đu đang thực tp giáo pháp và đã đt được một sphát trin cao vtâm linh. Khi người chồng sp chết, người vđã khuyên bo chồng nhng khai thị hữu ích cho một người phải làm thế nào trước cửa tử. Trong kinh văn, người vđã cgắng để giúp chồng phát trin trạng thái tinh thn thay vì khóc lóc và thốt ra nhng lời bi ai.Nếu ông chết đi thì tôi sẽ chăm sóc cho hàng quyến thuộc.Người vđã nói với chồng như thế.Ngc nhiên thay sau khi nghe nhng lời của vợ, Nakulaputu đã bt ngờ choàng dy từ cái chết và sng tiếp một thời gian ngn nữa với tình trạng sức khỏe tốt. Từ nhng skin trên, rõ ràng lời khai thị rt có hiu lực.

Pht giáo là ci nguồn t đường cho snhn thc vi chết một cách rt ttu. Giáo pháp dy rằng, chúng ta không sinh ra trong cuộc đời bằng năng lực và ý chí ca chính mình. Và i chết thì ng cách như ssinh ra. Hơn na, quán chiếu vi chết (quán nim- tiếng Pali) (in pali anussati) (Trevor, A dictionary of Budhism Tư đin Pht học,(1981) trang. 20) là khuyên bo quý giá dành cho các đtkhông nhng phi xly nhng vt cht cõi đời mà còn luyn tâm bt đu thc tp shài ng. Được đcp trong Thanh Tịnh Đạo lun, quán nim vi chết tht là tuyt vi và hu ích, nh hưởng của nhng lợi lc knhư sau Mt đtkhi dành trn thân tâm cho vi
quán nim i chết thì luôn thận trng, kng còn tham đm bt k sc hu nào, đon tn mi khát khao một đời sng tiếp sau, phê pn nhng nh vi xu ác, vượt thoát sthèm khát như yêu quý nhng vt tin dụng ca đời sng, nhận thc ca vy vvô thường trnên vng chãi, vy nhận ra bn cht khđau và vô ngã ca pp, vào thời đim m chung vy kng hcó lo s, an trú cnh nim và hoàn toàn tự ch. Cui cùng, nếu trong hin kiếp vy kng chng đc Niết-bàn, dựa trên skng bám chấp vào tn vy scó một vận shạnh phúc. Như thế có ththy rng cnh nim c chết kng nhng tịnh hóa và tinh luyn tâm thc mà còn có tác động ct đứt nhng ni lo và khiếp strước i chết, và giúp cho vy trong thời đim quan trng khi thi thsau cùng, đi din vi i chết một cách ng cm và bình thản. Vy kng bao gibkích động khi nghĩ vcái chết mà luôn chun bchào đón nó. Là một người như thế tht scó ththốt lên ‘ chào thần chết, lưỡi hái ca ông đâu rồi?’

Với nhng điu được tho lun ở trên, có thể kết lun rằng Pht giáo đã chú tâm đến cái chết một cách sâu sc.Theo giáo lý, Pht đã nêu lên để tìm ra giải pháp cho ba vn đề đó là già, bnh và chết. Nói một cách khác, giải thoát trong Pht giáo thì liên quan đến s vượt lên trên tình huống này (Piyadassi,The Buddhas Ancient Path. (1970) p 70-71).Vì thế Niết n được xem như là sbt tử (Vô ngã, (1982) p42,43). Giáo lý phân chia cái chết một cách rng rãi. Nhim vụ căn bản của Pht giáo là nhn thức như thế nào để có thể chp nhn và vượt lên được già, bnh và chết. Nhim vnày kng nhm vào mưu cu phép mu.Nó hn tn đoạn tn vô minh là nguyên nhân của khổ đau, từ đó giúp chúng ta nhn thức về chân lý. Và đó là đo đức cho mỗi con người, tham gia giúp người lúc lâm chung kng chỉ là thực tp thun tôn giáo mà còn là một trách nhim của người con Pht.

 

TÀI LIỆU THAM KHO





Karunadasa, Y. (1960) The Dhamma Theory, The Wheel Publi- cations, BPS Kandy.

Griffith, P, (1986) On Being Mindless, Buddhist Meditation and the mind body problem, Open Court Publication, USA

Malalasekara” Dictionary of Pali Proper Names Merriam Webster Dictionary (1993) 10thedition ,USA .
Saracchandra, E.R .(1994) Bhuddhist Psycholog y of Percep- tion, Second Edition. Buddhist Cultural  Centre,

Steven Collins, Selfless Persons, Imaginary and Thought in Thear- avada Buddhism, 1982

Trevor Ling, ( 1981) A Dictionry of Buddhism, K.P.Bagachi & Company , Culcutta- New Dilhi

Piyadassi, ( 1995) The Buddhas Ancient Path.. Reprinted and do- nated by the Corparate Body of the Buddha Educational Foundation, Taiwan.

Gunaratne, V.F. Buddhist Reflection of death, The Wheel Publica- tions, Kandy.

Hiriyanna, M. (1994) Out lines of Indian Philosophy, India, Mo- tilal Banarsidas Publications, Deilhi.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây