23 GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

Thứ tư - 08/05/2019 22:16
Phạm Thị Quỳnh






 
GIÁO DỤC ĐO ĐỨC PHT GIÁO CHSINVIÊTRƯỜNĐHSƯ PHM

Phạm Thị Quỳnh*




ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong bi cnh hin nay, giáo dục được Đng và Nhà nước ta coi trng là quốc sáchng đu. Giáo dục đo đức cho sinh viên Trường Đi học Sư phạm Hà Ni càng có ý nghĩa cp thiết n bao gihết. Bởi đây chính là thế hthy cô giáo trong tương lai ca đt nước.

Ngày nay, cùng với cuộc cách mạng công nghip ln thứ tư (4.0), giáo dục tn din kng chỉ là cung cp kiến thức mà còn phải phát trin trí tuệ cùng giáo dục đo đức cho người học. Trong các lý thuyết giáo dục đo đức thì cách tiếp cn của Pht giáo vgiáo dục đo đức đc bit và phù hợp với môi trường sư phm.

Giáo dục đo đức theo quan nim của Pht giáo là quá trình tu tp chuyn hóa nội tại (thân tâm), phát huy mt tt, cải to mt chưa tốt của mỗi người học (tu là chuyn nghip”). Pht giáo chỉ rõ nguồn gốc của mọi khổ đau là do vô minh(thp nhị nhân duyên) và cũng chỉ rõ con đường dit khhướng tới hnh phúc, an lc (Giải thoát, “Niết Bàn”). Giải thoát, “Niết Bàn” chính là mục đích/cnh giới của an lc, hnh phúc viên mãn!

Trăn trvới snghip giáo dục nước nhà, tác giđã mạnh dn đề xut nghiên cứu “Giáo dục đạo đức Pht giáo cho sinh viên Trường Đi hc Sư phm Hà Ni hiện nay”.







*Tiến sĩ, Khoa Triết học - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.
 


NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
    1. Scn thiết của việc giáo dục đo đức Pht giáo cho sinh viên Trường ĐHSP Hà Nội hin nay
Trường Đại học Sư phm Hà Nội được thành lp ngày 11/10/1951 theo Nghị định 276/NĐ của Bộ Quốc gia Giáo dục, nay là Bộ Giáo dục và Đào to. Trường Đại học Sư phm Hà Nội là trường trng đim, đu ngành trong hệ thống các trường sư phm, là trung tâm lớn nht vđào to giáo viên, nghiên cứu khoa học - đc bit là khoa học giáo dục - của cả nước. Trường có 23 khoa đào to và hai bộ môn trực thuộc, hai Vin nghiên cứu, 38 Trung tâm nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ; hai trường phổ thông, và một trường mm non thực hành.

Smạng của Trường Đại học Sư phm Hà Nội là đào to nguồn nhân lực cht lượng cao có trình độ đại học và trên đại học, bồi dưỡng nhân tài cho hệ thống giáo dục quốc dân và xã hội; nghiên cứu khoa học cơ bản, khoa học giáo dục và khoa học ứng dụng đt trình độ tiên tiến; cung cung cp dịch vgiáo dục và khoa học công nghệ phục vsnghip công nghip hóa, hin đại hóa đt nước và hội nhp quốc tế. Trường có vai trò nòng cốt cho hệ thống các trường sư phm trong vic đào to, bồi dưỡng giảng viên và cán bộ qun lý giáo dục, phát trin các chương trình đào to, biên soạn chương trình, giáo trình, sách giáo khoa cho các bc học, tư vn các cp qun lý xây dựng chính sách giáo dục.

Trong quá trình đào to và xây dng chương trình đáp ng chuẨn đu ra cho sinh viên tt nghip ngành đào to Sư phạm, nội dung chương trình đào to của Trường đm bảo vic trang bcho sinh viên những kiến thức cơ bn, hin đại vcác n khoa học chuyên ngành; trang bnhững kiến thức cơ bn, cp nht và thiết thực vkhoa học giáo dục, nghip vụ sư phạm, những vấn đquan trng vkinh tế, chính tr, n hóa, xã hi trong thời kđẨy mạnh công nghip hóa, hin đại hóa, hi nhập quốc tế ở Vit Nam; đm bảo cho sinh viên sau khi tt ng- hip có khnăng sdụng công nghthông tin trong dy học và nghiên cu khoa học, có khnăng sdụng ngoi ngtrong hợp tác quốc tế vđào to và nghiên cu i liu chuyên ngành; đồng thời chương trình ng đc bit chú trng đến ni dung giáo dục đo đức cho người giáo viên tương lai đđáp ứng cơ bản yêu cu của snghip xây dựng và
 


phát trin đt nước trong giai đoạn cách mạng hin nay.

Trong các lý thuyết giáo dục đo đức thì cách tiếp cn ca Pht giáo vgiáo dục đo đức đc bit và phù hợp vi môi trường sư phm.
    1. Nội dung cơ bn của đo đức Phật go Một sphm trù đo đức học Pht giáo: Thin (akusa) và bt thin (akusala):
Thin (akusa) và bt thin (akusala) trong Pht giáo kng phải là vốn có hay do đấng siêu nhiên quy định mà nguyên nhân sâu xa là do vô minh” nên con người chp ngã, từ đó ny sinh dục vng tham sân sivà to tác tích thành nghip. Nguyên nhân của bt Thin là do tham, sân, si. Nguyên nhân của Thin là do kng tham, kng sân, kng si. Và tu là chuyn nghip, khi đt tới giải thoát” thì con người kng còn chp thinhay bt thinna, và đo đức trở thành bản tính tự nhiên, tự tại của con người.
Ngũ giới và Thập thin

Giớilà sự cụ thể hóa quan nim Thin” của Pht giáo tnh các chuẨn mực đo đức cn phải thực nh trong quá trình tu tập.

Ngũ giớigm: kng sát sinh, kng trộm cướp, kng tà dâm, kng nói dối và kng dùng cht kích thích.

Thập thingm: tnh ba nghip bt thin của thân (kng sát sinh, kng trộm cướp, kng tà dâm); tnh bốn nghip bt thin của khẨu (kng nói dối, kng nói lưỡi hai chiu, kng nói lời độc ác, kng nói lời điêu toa); tnh ba nghip bt thin của ý (kng tham, kng sân, kng si).

Ngũ giớivà Thập thinlà chuẨn mực đo đức của Pht giáo. Ngũ giớivà Thập thingiúp cho mỗi con người tự giác kim soát bản thân (thân, khẨu, ý) để to nghip thin và tnh nghip bt thin.
Thuyết nhân - qu, nghip báo

Con người là chủ nhân của Nghip, đồng thời con người cũng là thừa tự của Nghip. Con người hn tn chịu trách nhim đo đức vtt cả mọi hành động (thân, khẨu, ý) của bản thân. Đau khổ hay hnh phúc chính là qu” do nghip (thin hay bt thin) mình
 


đã to ra nhân. Con người hành động bằng ý chí tự do của mình, con người tt yếu phải chịu hu quả chính hành động của mình. Tuy nhiên, con người cũng hn tn có thể chuyn nghipvới một nỗ lực đo đức tối đa. Khi con người làm chủ được Tâm” thì slàm chủ được lời nói, hành động và sto nghip thin, tnh to nghip bt thin. Vì vy, vic hiu thu đáo thuyết nhân qu, nghip báo” của đo Pht sto cho mỗi cá nhân srèn luyn ý thức trách nhim cao nht với bản thân và cng đồng.

Pht giáo chỉ rõ nguồn gốc của mọi khổ đau là do vô minh. Vô minhlà trạng thái mê mờ, kng sáng suốt, kng tỉnh thức, kng thy được thực tính của các pháp, kng thy kng biết skhổ và nguyên nhân của kh, kng thy tiến trình sinh dit của ngũ uẨn, Thập nhị nhân duyên. Vì thế, chúng sinh bị trôi lăn trong vòng sinh tử luân hồi vô định. Thập nhị nhân duyênlà mười hai nhân duyên của luân hồi là một dây chuyn liên tục, trong một đời cũng như trong nhiu đời (quá khứ, hin ti, tương lai). Do vô minh” sinh hành, hành” sinh thc, thc” sinh danh sc, danh sc” sinh lục nhp, lục nhp” sinh “xúc, “xúc” sinh th, th” sinh ái,
ái” sinh th, th” sinh hu, hu” sinh sinh, sinh” sinh lão tử. Như vy, trong mười hai nhân duyên của luân hồi thì vô minh là nguyên nhân căn bản. Chỉ khi nào dit được vô minh” thì mới giác ng, chỉ khi nào dit được hành” thì mới hết sinh tử.

Pht giáo đồng thời cũng chỉ rõ con đường dit khhướng tới hnh phúc, an lc viên mãn. Tứ diu đế(bốn chân lý màu nhim) gm: “Khổ đế(thực trạng đau khổ của con người - Bát khổ: sinh, lão, bnh, tử, cu bt đc, ái bit ly, n tăng hội, thngũ uẨn); Tp đế(nguồn gốc của khổ - Thập nhị nhân duyên), “Dit đế(s chm dứt kh) và “Đo đế(con đường/phương pháp thực hin để chm dứt khổ - “Bát chính đogm: 1.Chính kiến; 2. Chính tư duy;3. Chính ngữ; 4. Chính nghip; 5. Chính mnh; 6. Chính tinh tn; 7. Chính niệm; 8. Chính định). “Bát chính đo” chính là là con đường, là phương pháp thực hành để đt được an lc trong đời sng hàng ngày và cao hơn là Giải thoát”/ “Niết Bàn(hnh phúc tuyt đối). Như vy, đức Pht đã chỉ ra con đường tu tp - “Đo đếlà con đường nỗ lực tự thân của mỗi hành gi. “Bát chính đo” cũng chính là ba bước của Tam học(Giới, Định, Tu). Trong đó Giớilà Chính ng, Chính nghip, Chính mnh”; “Địnhlà Chính tinh
 


tn, Chính nim, Chính định”; Tulà Chính kiếnvà Chính tư duy. Giới, Định, Tu” cũng là nội dung căn bản nht trong hệ thống giáo dục Pht giáo, thể hin tn bộ giáo lý Pht giáo. Học Pht và tu theo Pht mục đích cuối cùng là đt tới Tuệ giác, chng ngvà giải thoát khỏi sinh tử, nghip báo, luân hồi (duy Tuệ thị Nghip). Đặc bit, giáo lý Tứ diu đếcó thể thực hành cho cả người xut gia và tại gia, bt kỳ ai cũng có thể tu tp được để giải thoát, đt tới cnh giới của an lc, hnh phúc viên mãn!

Ngoài ra, Pht giáo còn có các phm trù: Tvô lượng tâm gồm bốn tâm thiện: tâm từ, tâm bi, tâm hvà tâm xả; Tứ chính trong quá trình tu dưỡng đo đức (tự tiếp tục duy trì và phát trin điu thin đã sinh, tự mình làm sinh khởi điu thin chưa sinh, tự mình đoạn trừ điu bt thin đã sinh, tự mình kng cho phép sinh khởi điu bt thin); “Lục đ(pháp môn tu Bồ tát thừa/ Ba la mt) gm: bố thí, trì giới, tinh tn, nhn nhục, thin định và trí tu)...

Pht giáo ng quy định nhng chuẨn mc đo đức làm người của các tín đtu tại gia như: Tpháp(đo đức nghnghip): phương tin đy đ(có nghnghip chính đáng), bo v, gigìn đy đ(thà- nh qulao động), thin tri thức, chính mnh đy đủ; Tân: ơn cha m, ơn chúng sinh, ơn quốc gia, ơn Tam bo; Lc phương l(phép tc đi xử trong các mi quan hgiữa người vi người): cha m, anh em, vcon, bạn bè, cp dưới và vthy tôn giáo; ...

Đạo đức Pht giáo kng chỉ quy định trong giáo lý mà thể hin sng động qua nhng khuôn mu ứng xhàng ngày, trong từng sats- na, suốt kiếp này và vô lượng kiếp. Mỗi cá nhân biu hin thường xuyên bằng ý nghĩ đo đức, lời nói đo đức và hành động đo đức (ý, khẨu, thân). Pht giáo xây dựng mu hình nhân cách lý tưởng; từ bi hxvà trí tuệ viên mãn. Nội dung đo đức của Pht giáo là khuôn mu ứng xtốt đp nht cho nhân loại/xã hội con người phù hợp ở mọi thời đi.

Như vy, nội dung giáo dục đo đức theo quan nim của Pht giáo chính là quá trình hướng dn tu tp chuyn hóa nội tại (cả thân và tâm), phát huy mt tt, cải to mt chưa tốt của mỗi người và góp phn chuyn hóa xã hội (tu là chuyn nghip”). Pht giáo chỉ rõ nguồn gốc của mọi khổ đau là do vô minh(thp nhị nhân duyên) và cũng chỉ rõ con đường dit khổ - đo đếhướng tới hnh phúc,
 


an lc (Giải thoát, “Niết Bàn”).
    1. Giáo dục đo đức Pht giáo cho sinh viên Trường ĐHSP Hà Nội hin nay
 
      1. Thực trng giáo dục đo đức Pht giáo cho sinh viên Trường ĐHSP Hà Nội hin nay
Trong quá trình đào to đáp ng chuẨn đu ra cho sinh viên tốt nghip Trường Đại học Sư phm Hà Ni, nhà trường ng đc bit chú trng đến ni dung giáo dục đo đức cho sinh viên. Tuy nhiên, trên thực tế hin nay vic giáo dục đo đức cho sinh viên của nhà trường chyếu thông qua các môn Giao tiếp sư phm, Tâm lý họcvà Giáo dục học” trong chương trình chung của tt cả các khoa. Giáo dục đo đức cũng được lồng ghép trong chương trình cụ thể của từng khoa, từng chuyên ngành. Riêng môn Đạo đức học và Tôn giáo học (trong đó có Pht giáo và đo đức Pht giáo) chỉ được giảng dy ở một skhoa như: Triết học, Lý lun chính trị - Giáo dục công dân, Giáo dục quốc png... Ở các chuyên ngành này, sinh viên được tìm hiu sâu vĐạo đức học và Tôn giáo học, trong đó có Pht giáo và đo đức Pht giáo. Quan đim cá nhân tôi cho rằng, đó là con đường trực tiếp hiu quả nht trong quá trình giáo dục đo đức Pht giáo cho sinh viên Trường Đại học Sư phm Hà Ni.

Thêm na, có một điu rt đc bit riêng có của Trường Đại học Sư phm Hà Nội là, trong khuôn viên của nhà trường ta lc một ngôi chùa cổ được xây dựng từ thời nhà Lý (thế kXI) – chùa T- nh Chúa. Ngôi chùa này góp phn nh hưởng Pht giáo và cũng là nơi gn nhiu kỷ nim với tt cả các thế hệ sinh viên của nhà trường. Đó cũng là một trong nhng yếu ttác động trực tiếp tới quá trình học tp và tu dưỡng đo đức của nhiu sinh viên trong trường.

Song bên cnh đó, thực tế đã chng minh rằng, còn có một con đường gián tiếp giáo dục đo đức Pht giáo cho đa số sinh viên Trường Đại học Sư phm Hà Nội nói riêng và phn lớn người Vit nói chung chính là sự thẨm thu văn hóa, văn hiến hơn hai ngàn năm của người Vit. Theo ssách, Đạo Pht du nhp vào nước ta từ rt sớm, ngay từ đu Công nguyên. Triết lý của đo Pht gn gũi với đời sng tinh thn của người Vit nên được người Vit tự nguyn tiếp thu và cải biến. Từ đó tới nay, triết lý đo Pht được xem như
 


một phn tt yếu trong đời sng tinh thn của người Vit, to thành đức tin thiêng liêng bên trong một như một sự thẨm thu tự nhiên của đa sngười dân Vit. Nó chi phối nhn thức, hành vi, chuẨn mực đo đức của mỗi người đối với chính mình, với tự nhiên và với cng đồng xã hội.

Chính vì vy, snh hưởng, tác động của đo đức Pht giáo đến sinh viên Trường ĐHSP Hà Nội hin nay kng chỉ do giáo dục trực tiếp tại trường. Đó là còn là do một quá trình thẨm thu tự nhi- ên nhng chuẨn mực, triết lý đo đức Pht giáo thông qua phong tục tp quán, li sng, nếp nghĩ đã ăn sâu và tim thức mỗi người dân Vit Nam từ thuở lọt lòng. Song, vn đề hin nay là, làm thế nào để có thể kế thừa và phát huy tốt nht nhng giá trđo đức Pht giáo cao đp đó cho sinh viên của Trường Đại học Sư phm Hà Nội trong xu thế hội nhp va tn cu hóa?
      1. Một số đề xut gii pp

Là giảng viên của Trường Đại học Sư phm Hà Ni, bản thân tôi luôn tn trvới trách nhim chung của nhà trường là đào to các thế hệ giáo viên tương lai vừa hồng vừa chuyênvừa gii chuyên môn vừa có nhân cách cao đp của nhà giáo đáp ứng nhu cu ngày càng cao của xã hội. Chính vì thế, tôi xin đưa ra một số đề xut giải pháp như sau:
        • Vphía nhà trường: trong quá trình biên soạn và sửa đổi chương trình, nên coi trng hơn nữa giáo dục đo đức cho sinh viên, đc bit là giáo dục nhng giá trđo đức cao đp của Pht giáo.
 
        • Vphía giảng viên và nhng người làm công tác giáo dục: dù trong bt kỳ lĩnh vực khoa học chuyên ngành nào, bên cnh vic giáo dục đo đức của ch nghĩa c - Lênin và tư tưởng đo đức HCMinh là chyếu, thì cũng nên vn dụng kết hợp giáo dục đo đức Pht giáo cùng các giá tr đo đức khác (lồng ghép trong quá trình giảng dy cũng như các hot động giáo dục ngoại khóa khác) để nhm đào to nên nhng thế hệ giáo viên tn đức, tn tài cho đt nước.
 
        • Vphía Đn Thanh niên và Hội sinh viên: nên tổ chức nhiu hot động ngoại khóa, hot động trải nghim, tổ chức nhng cuộc hội tho/ xêmina/ nhng cuộc thi... tìm hiu giá trđo đức Pht



giáo với nhiu hình thức sinh động, phù hợp với các giáo sinh tr.
          • Vphía Giáo hội Pht giáo Vit Nam và các Quý Thy Tăng Ni: vì sứ mnh hoằng dương Pht pháp, mong các Quý Thy có nhng sự quan tâm, giúp đỡ đc bit và hiu quả đến vic giáo dục đo đức Pht giáo cho sinh viên của Trường ĐHSP Hà Nội nói riêng và tha- nh thiếu niên Vit Nam nói chung bằng nhiu hình thức khác nhau như: tổ chức các khóa tu mùa hè, các khóa tu ngn ngày, thuyết pháp, giảng pháp... với nhiu chủ đề thiết thực của cuộc sng.
 
          • Vphía xã hội và các Pht tử: cn có nhiu dự án hỗ trợ hoc tổ chức các hot động thin nguyn đồng hành cùng sinh viên của Trường Đại học Sư phm Hà Nội nói riêng và thanh thiếu niên Vit Nam nói chung trong quá trình giáo dục đo đức Pht giáo vì s phát trin chung của xã hội.
 
          • Vphía bản thân sinh viên của Trường Đại học Sư phm Hà Ni: trong quá trình tự tu dưỡng đo đức cá nhân, đo đức người Thy cn phải tìm về nhng giá trđo đức tốt đp của dân tộc, của nhân loi, trong đó có đo đức Pht giáo để kế thừa và phát huy.

Như vy, giáo dục đo đức Pht giáo cho sinh viên của Trường Đại học Sư phm Hà Nội hin nay nên và cn thiết phải là một phn tt yếu trong nội dung giáo dục đo đức của nhà trường. Nếu có được skết hợp hiu quả các đề xut giải pháp trên đây giữa các bên liên quan thì sphát huy được tối đa trách nhim cùng chia svì xã hội bn vng.

KẾT LUẬN

Giáo dục đo đức Pht giáo cho sinh viên Trường Đi học Sư phm Hà Ni hin nay góp phn hn thin nhân cách cho các giáo sinh, nhà giáo tương lai ca đt nước là vic làm vô ng cn thiết. Trên cơ skế tha và phát huy các giá trị đo đức ca dân tc và nhân loi, vic kết hợp các đề xut gii pháp giáo dục đo đức theo quan nim ca Pht giáo cho sinh viên ca nhà trường ng góp phn vào quá trình xây dựng Trường Đi học Sư phm Hà Ni thc strthành trường sư phm trng đim quốc gia, xng đáng vi kvng ca Chtịch Hò Chí Minh: Làm thế nào đNhà trường này chẳng nhng là trường sư phm mà còn là trường mô phm ca cnước

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây