13. SỰ ĐÓNG GÓP CỦA PHẬT GIÁO CHO SỰ PHÁT TRIỂN XÃ HỘI BỀN VỮNG

Thứ sáu - 03/05/2019 05:50
Nguyễn Thành Hưng (ĐĐ. Thích Hạnh Chơn)
-TS., Giảng viên, Trường Trung cấp Phật học Bình Định, Việt Nam.
187

SĐÓNG GÓP CA PHT GIÁO CHO SỰ PHÁT TRIỂN XÃ HỘI BỀN VỮNG

Nguyễn Thành Hưng (ĐĐ. Thích Hạnh Chơn)*




M TẮT
Xã hội ngày càng phát triển theo quy luật tiến bộ. S phát triển đó điều tất yếu bởi dân số ngày càng tăng đời sống vật chất càng được cải thiện. Tuy nhiên, sự phát triển cũng đem đến không ít vấn nạn cho hội như bất ổn về an ninh, tệ nạn hội… Nhiều giải pháp được nghiên cứu để áp dụng nhm hn chế vấn nn trên. Đạo Phật được đức Phật khai sáng cũng đóng góp những giải pháp từ hơn 25 thế kỷ qua. Bài viết sẽ nêu vài giải pháp của Phật giáo thể giúp cho hội phát triển bền vững: (i). Nền giáo dục nhân bản Phật giáo thông qua việc phát huy mặt thiện bằng thực hành đạo đức Phật go bo vệ môi trường, (ii). Cân bng đời sống vật chất tinh thần qua việc thực hành trung đạo, thiểu dục tri túc, (iii). Quyền bình đẳng trong hội thông qua sự tôn trọng, không phân biệt giới tính, (iv). Mối tương quan không thể tách rời trong hội qua thuyết duyên sinh. Qua đó, bài viết cũng đưa ra đề xuất gợi ý từ những giải pháp trên.
***
Một hội phát triển bền vững cần phải sự phát triển đồng bộ các mặt, trong đó con người làm trung tâm. Nói cách khác, con người đóng vai trò quyết định cho một hội phát triển bền vững bởi chính con người tạo nên hội hay cộng đồng con người tác động đến thiên nhiên môi trường trực tiếp hay gn tiếp. Cách đây



*. TS., Giảng viên, Trường Trung cấp Phật học Bình Định, Việt Nam.
 
 
 
188


GIA ĐÌNH A HỢP HỘI BỀN VỮNG
 


hơn 25 thế kỷ, Đức Phật đã xác định con người yếu tố chính tạo nên hội hạnh phúc đã dạy những giáohay phương pháp nhằm giúp con người trở nên hoàn thin. Trong bài viết ngn này, tôi trình bày bốn điểm căn bản được xem như những đóng góp thiết thức của Phật go cho vấn đề phát triển hội bền vững:
  1. NN GO DỤC ĐO ĐC NHÂN BẢN PHT GO
Bất cứ ai tìm hiểu để học thực hành Phật giáo đều thể nhận ra rng Pht giới thiu một nn giáo dục đo đức nn bn. Trong Phật giáo, bạn tu theo trường phái nào hình thức ra sao thì ng đu thống nht thực nh giáo lý Bát cnh đo. Trong Bát chánh đạo, thể phân ra ba nhóm giới, định, tuệ giới được xem đạo đức Phật giáo. Chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng thuộc về giới hay đạo đức. Nếu phân tích cụ thể dựa trên 5 giới hay 5 điều đạo đức của người Phật tử1 thì chánh ngữ tương đương với giới th 4. Chánh nghiệp gồm giới th nhất, giới th 2, giới th 3 giới thứ 5 liên quan đến thân nghiệp. Tất nhiên, ý nghiệp không kể ra nhưng động lực đứng phía sau. Nếu dựa trên 10 điều lành2 thì chánh nghiệp bao gồm nghiệp của thân, khu, ý được chia thành 10 điều. Thực tập 5 điều đạo đức hay 10 điều thiện nền tảng đạo đức vững chắc góp phần làm cho hội ổn định. Ngoài ra, phần chánh mng u ra một s nghề nghiệp phải từ bỏ hay ít nhất hn chế để hội phát triển bền vững bao gồm buôn bán khí ao kiếm), buôn bán người, buôn bán thịt, buôn bán rượu, buôn bán thuốc độc.3
Các nghề nghiệp vừa nêu cần hiểu áp dụng linh hoạt để đem lại kết quả tích cực cho hội. Buôn người cần phải cấm con người không thể xem như hàng hoá. Còn lại buôn bán khí cần kiểm soát khó cấm triệt để. Buôn bán thịt hay đúng hơn nghề giết mổ động vật, buôn bán rượu buôn bán thuốc độc cần quản , thực hiện hợp lý thì sẽ tốt cho hội không thể cấm hoàn toàn. Ví dụ chúng ta không thể cấm buôn bán thịt con người còn

    1. Thích Minh Châu dịch. (2015). Kinh Tăng Chi Bộ, tập 1, Chương 5, phẩm Nam Cư Sĩ, mục Gia Chủ. Hà Nội: Nxb Tôn Giáo, tr. 793.
    2. Thích Minh Châu dịch. (2012). Kinh Trung Bộ, Kinh Sàleyyaka, số 41. Hà Nội: Nxb Tôn Go, tr. 352-353.
    3. Thích Minh Chậu dịch. (2015). Kinh Tăng Chi Bộ, tập 1, chương 5, phẩm Nam Cư Sĩ, mục Người Buôn Bán. Hà Nội, Nxb Tôn Giáo, tr. 790.
 


SỰ ĐÓNG GÓP CỦA PHẬT GIÁO CHO SỰ PHÁT TRIỂN HỘI BỀN VỮNG  189


nhu cầu sử dụng thịt. Do vậy, việc cần làm quản lý giết mổ như thế nào cho hợp vệ sinh. Buôn bán rượu hay buôn bán thuốc độc cần quản ràng như nơi được buôn bán, thời gian buôn bán đối tượng được mua bán. Điều này đã được một s nước thực hiện tốt thực tế, những chất này vẫn cần thiết để sử dụng cho mục đích khác nhau.
Thực hành các điều thiện qua 5 điều đạo đức hay 5 giới 10 điều thiện mỗi người đóng góp xây dựng một cộng đồng, một hội ổn định, hoà bình. T đó, đạo đức Phật giáo mở rộng ra bằng việc thực hành bo vệ môi trường xung quanh thông qua việc không giết hại bừa bãi, không tàn phá môi sinh liên quan đến chánh mạng chánh nghiệp. Vn đề làm sao tạo động lực để nhiều người cùng thực hành. Nếu nhà nước dùng luật pháp, hình phạt; các tôn giáo dùng giáo răn đe như thượng đế, chúa trời phạt…thì Phật giáo nhấn mạnh nhân quả. Giáonhân quả giúp con người biết sợ quả xấu, biết phước nh mà thực hành đo đức Phật giáo. Do đó, chương trình học đạo đức Phật giáo nếu được áp dụng rộng rãi thì kết quả cho sự phát triển hội bền vững rất khả quan đáng tin cậy. Tất cả đều do con người quyết định chứ không một đng siêu nhiên nào khác.
  1. LỐI SỐNG TRUNG ĐẠO
Một sự kiện lịch sử quan trọng trong cuộc đời của đức Phật trước khi giác ngộ từ bỏ khổ hạnh quay lại đời sống quân bình. Cách sng quân bình y sau này được đức Pht dy qua giáo lý Trung đo. Trong bài kinh Chuyển Pháp Luân bài kinh đu tiên được đức Phật thuyết giảng sau khi thành đạo, đức Phật đã trình bày giáo Trung đo mà ngài đã km phá ra. Đức Pht dy: Hỡi này c t kheo, hai cực đoan hàng xut gia phải tránh. Mt sự dễ duôi trong dục lạc. Hai là stha thiết gn bó trong li tu khhạnh.4 Nói một cách khái quát người tu hay con người nói chung cần phải tránh hưởng thụ dục lạc quá mức tránh tự hành xác cả hai đưa đến khổ đau thuộc tâm sự phát triển không bền vững thuộc hội. Hình ảnh người chơi đàn được đức Phật dạy cho Sona một minh họa cho



  1. Thích Minh Châu dịch. (2013). Kinh Tương Ưng Bộ, tập 2, Phẩm Chuyển Pháp Luân, Như Lai Thuyết. Hà Nội: Nxb Tôn Giáo, tr. 783-784.
 
 
 
190


GIA ĐÌNH A HỢP HỘI BỀN VỮNG
 


li sng Trung đo hay quân bình.5 Tiếng đàn hay khi nó được s dụng đúng. Cũng vy, li sng Trung đo đưa đến hạnh phúc lâu dài và chng tnh quả theo Pht giáo. Trung đo cũng chính là Bát chánh đo vậy.
Đức Phật dạy hưởng thụ vật chất quá mức hay thực hành khổ hạnh đều không thể đưa đến kết quả tích cực. Đối với nguời xuất gia hay người thực hành tôn giáo thì họ không thể giác ngộ hay đạt mục đích tôn giáo nếu rơi vào hai cực đoan này. Đối với đời sống thế tục, sự hưởng thụ thiên về vật chất sẽ đưa đến nhàm chán khổ đau khi thiếu chúng. Khi đời sống tinh thần ít được quan tâm thực hành thì kh năng kiểm soát m hay sự chịu đựng nghịch cảnh kém dẫn đến hành xử thiếu khôn ngoan, gây khổ đau cho mình người. Hơn nữa, sự tho mãn vật chất quá mức khiến con người m nhiều hơn, tiêu thụ nhiều khai phá môi trường cũng nhiều. Kết quả con người dễ bị trầm cảm, căng thẳng, lo âu…; môi trường bị tàn phá do khai thác quá mức gây biến đổi khí hậu Nghịch một số nước giàu hay một bộ phận người giàu hưởng thụ nhiều gây ô nhiễm môi trường trong khi nhiều nước nghèo nhiều người nghèo chịu hậu quả chung. Biến đổi khí hậu, môi trường thay đổi đưa đến thiên tai,… không chừa một ai.
Giáo pp Trung đo thực scó lợi ích cho tt cả chúng ta và góp phn phát triển hội bền vững. Người xuất gia cần thực hành Trung đo để đt giải thoát. Người cư sĩ tại gia thực hành giáo lý này thì sẽ bớt tiêu thụ, tâm bớt căng thẳng, trầm cảm do tập thiền để n bng thân m. Phương pháp thiền giúp cho nhiều người trong hội phương tây giải quyết được vấn nạn trầm cảm, căng thẳng, tâm tiêu cực bằng cách chuyển hoá cảm xúc.6 Khi con người thể kiểm soát được những cảm xúc của mình thì c hành động gây khổ đau, bất ổn, tội ác do tham, sân, si sai khiến được giảm do đó hội bớt tệ nạn hội. Đó lẽ cũng mục tiêu của tất cả các nước trên thế giới hướng đến.


  1. Thích Minh Châu dịch. (2015). Kinh Tăng Chi Bộ, tập 2, chương 6, Đại Phẩm, mục Sona. Hà Nội: Nxb Tôn Giáo, tr. 110.
  2. Lama Willa B. Miller. (2018). Năm pháp tu góp phần giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu trên toàn cầu, Giác Ngộ, tr. 15-17; Diễm Trang. (2018). 20 lợi ích của thiền đã được khoa học chng minh, [online] Báo Mới. Tại https://baomoi.com/20-loi-ich-cua-thien-da-duoc-khoa- hoc-chung-minh/c/25031596.epi [truy cập 10/2/2019].
 


SỰ ĐÓNG GÓP CỦA PHẬT GIÁO CHO SỰ PHÁT TRIỂN HỘI BỀN VỮNG  191


Trong stiêu th, theo giáo lý Trung đo chúng ta cn thực hành lối sống thiểu dục tri túc. Thiểu dục tri túc lối sống khôn ngoan đưa đến hạnh phúc ngay trong hiện tại. Có ý cho rằng: Nếu tâm hài lòng thì nằm trên đất cũng vui nhưng nếu tâm không hài lòng thì dù thiên đường ng thy kh, bt an.7 Chúng ta kng biết tác gilà ai nhưng lời nói ấy quả không sai. Khi con người biết hài lòng với thành quả do nỗ lực đạt được tiêu dùng thích hợp thì cuộc sống hnh phúc. Dân s o phì sự tiêu thụ quá mức sẽ giảm. Lượng thừa thể chia sẻ cho những người nghèo. Khi con người biết chia sẻ, hỗ trợ nhau thì hội giảm sự phân hóa giữa giàu nghèo sẽ tạo điều kiện cho hội phát triển ổn định. Hơn nữa, giảm tiêu thụ thì con người bớt n phá thiên nhiên thời gian để tập sống m chủ m. Sống chánh niệm phương pháp tu tập hiệu quả giúp mỗi người m chủ mình sống an lạc, hnh phúc ngay trong hiện tại. Hạnh phúc ấy không phải do vật chất mang lại thứ hnh phúc từ nội m biểu hiện ra.
  1. QUYỀN NH ĐNG NAM N
Quyền con người rất quan trọng trong việc ổn định hội. Tuỳ theo hội quyền giữa nam nữ được quy định cụ thể. Ngày nay, quyền nam nữ được xem bình đẳng nhưng để đạt được kết quả ấy con người đã phải đấu tranh suốt thời gian khá dài.8 V quyền bình đẳng nam nữ, đức Phật đã đề cập cách đây hơn hai thiên niên kỷ. Phật nói về vai trò của người n nhân dịp con gái vua Ba-tư-nc được sinh ra: Người nữ có trí tuệ, có giới đức được thán phục. Người nữ sinh con trai để h trở thành vua, anh hùng dân tộc thì xứng đáng là bc thy của n.9 Đặc bit, Pht đã cho phép ngiới xut gia – một sự kiện chưa từng xảy ra lúc đó ngay cả ngày nay đối với một số tôn giáo. Phật cũng khẳng định khả năng chứng thánh quả của người nữ. Những ghi chép về sự chứng thánh của các T kheo Ni trong Trưởng lão ni kệ chứng minh lời tuyên bố của đức Pht.10


  1. Thích Thiện Hoa (2010). Phật Học Phổ Thông, quyển 1. Hà Nội: Nxb Tôn Giáo, tr. 231.
  2. [2016]. Lịch sử phong trào đấu tranh đòi bình đẳng giới, [online] Phụ N Việt Nam. Tại http://phunuvietnam.vn/lich-su-phong-trao-dau-tranh-doi-binh-dang-gioi-post12091.html [truy cập 7/2/2019].
  3. Thích Minh Châu dịch. (2013). Kinh Tương Ưng Bộ, tập 1, chương Kosala, phẩm 2, mục Người Con Gái. Hà Nội: Nxb Tôn Giáo, tr. 154-155.
  4. Thích Minh Châu dịch. (2015). Kinh Tiểu Bộ, tập 2, Trưởng Lão Ni Kệ. Hà Nội: Nxb
 
 
 
192


GIA ĐÌNH A HỢP HỘI BỀN VỮNG
 


Trong xã hi ngày nay, phnữ đóng góp nhiu cho sphát trin hội. Phụ nữ thể tổng thống, thủ tướng, CEO của các tập đoàn, giáo của các trường đại học họ thành công trong vai trò được giao. Chính bình đẳng giới nên họ mới hội được bầu chọn vào các vị trí vừa nêu. Như vậy, hội cạnh tranh đóng góp giữa nam n bình đng n tạo ra động lực thúc đẩy hi phát trin bn vng hơn. Trong lịch sử, sbt công đã đưa đến đấu tranh lật đổ chính quyền, đấu tranh đòi công bằng gây bất ổn hội. Do đó, công nhận quyền bình đẳng một sự tiến bộ của hội mà đo Phật đã đi trước hơn 2000 năm.
Trong Pht giáo, người nữ được xut gia đã đóng góp cho s phát triển Phật giáo.những nước theo Phật giáo Đại thừa một vài nước theo Nam truyền/Theravada, n tu sĩ góp phn không nhỏ để hướng dn tín đồ tại gia tu tập như Làng Mai, vận động xây dựng chùa để tín chúng sinh hoạt, dạy trẻ qua hệ thống trường mm non làm từ thiện như Ni Chứng NghiêmĐài Loan.11 Tất nhiên, giới luật đặt ra để bảo vệ cho nữ giới cần thiết họ cần tuân thủ.
  1. MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA CON NGƯỜI TRONG HỘI
Sự hình thành phát triển hội được quan niệm theo các thuyết khác nhau đưa đến lối sống khác nhau. thuyết thừa nhn sự can thiệp hay quyết định bởi thượng đế nên mặc nhiên chấp nhận. Phật giáo dạy rằng tất cả đều tương quan nhau theo quy luật duyên khởi. Do đó, không cái thể tách rời tồn tại. Vì vậy, mọi người đều phải trách nhiệm xây dựng hội phát triển bền vững quyền thừa hưởng thành quả.
các nước phương Tây, chính quyền xây dựng hệ thống luật pháp chặt chẽ để bảo vệ quyền lợi công dân. Tất cả người dân đều phải đóng thuế như nghĩa vụ bắt buộc tùy theo thu nhập. Ngược lại, tất cả người dân đều quyền lợi được hưởng các chính sách an sinh hội theo luật định. Luật pháp ràng người thực thi nghiêm minh nên người dân buộc phải ý thức để xây dựng đất nước. Người dân no đủ thì tình trạng ti phm được giảm thiểu,


Tôn Giáo, tr. 529.
11. Thích Hải Châu. (2010). Ni Chứng Nghiêm, nhà hoạt động từ thiện Phật giáo trong mọi thời đại. [online] Giác Ngộ. Tại https://giacngo.vn/PrintView.aspx?Lan- guage=vi&ID=53F41B [truy cập 10/2/2019].
 


SỰ ĐÓNG GÓP CỦA PHẬT GIÁO CHO SỰ PHÁT TRIỂN HỘI BỀN VỮNG  193


hội ổn định. Đặc biệt, những nước không giàu nhưng được ảnh hưởng bởi đạo đức người dân biết hài lòng nên cuộc sống con người khá bình n, hnh phúc như Bhutan. Ngược lại, những nước tồn tại sự bất công, lãnh đạo tham nhũng, dân đóng thuế nhưng không được hưởng c dịch vụ an sinh hội thì người dân chịu bất hạnh chung. T đó, hội dễ bất ổn tệ nạn hội phát sinh, đạo đức bị suy thoái
Giáo duyên khởi một khám phá vi diệu của đức Phật. Qua giáo duyên khởi, đức Phật chứng minh một cách thuyết phục về sự tương quan tương dun của mọi sự vật hiện tượng trong đó mối tương quan giữa con người trong hội. Kinh Phật T Thuyết (Tiểu Bộ I, tập 1) ghi “do cái nàymặt, cái kia hiện hữu; do cái này sanh cái kia sanh…12 Theo thuyết này, hội phát triển bền vững cần phải phát triển đồng bộ giữa đời sống vật chất đời sống đạo đức. S giàu vật chất làm cho hội văn minh phải đi đôi với bảo vệ môi trường thiên nhiên con người. S gu dựa trên bóc lột người khác, tham nhũng, n phá môi trường, khai thác tài ngun quá mức thì hội khó ổn định lâu dài. Tuy nhiên, nếu đời sống đo đức ý thức trách nhiệm được phát huy thì con người sẽ phát triển lòng từ bi để thể nghĩ về đồng loại, nghĩ về cái chung trong đó bản thân họ.
Áp dụng giáo duyên khởi vào đời sống thực tiễn một thách thức lớn. Với nền giáo dục phát triển, con người thể hiểu mối tương quan giữa con người với nhau giữa con người với môi trường nhưng lòng tham, sự ích kỷnhân, tội ác sự tàn phá vẫn tồn tại. Do đó, các nhà lãnh đạo phải một mặt giáo dục ý thức con người, một mặt nâng cao đời sống của người dân. S phát triển hài hoà giữa vật chất đạo đức giải pháp hữu hiệu góp phần ổn định hội phát triển lâu dài.
  1. LỜI KẾT
Phật giáo những giải pháp đóng góp thiết thực cho sự phát triển hội bền vững. Hơn hai thiên niên hỷ qua, những lời dạy của đức Phật vẫn còn giá trị ứng dụng. Nền giáo dục đạo đức nhân bản,



12. Thích Minh Châu dịch. (2015). Kinh Tiểu Bộ, Kinh Phật T Thuyết, tập 1, phẩm Bồ Đ. Hà Nội: Nxb Tôn Giáo, tr. 107.
 
 
 
194


GIA ĐÌNH A HỢP HỘI BỀN VỮNG



lối sống trung đo, quyền con người godun khởi vừa u trên thể góp phn m cho hội phát triển bền vững. Vấn đề còn lại các tổ chức hội làm sao thể ứng dụng những lời dạy ấy một cách rộng rãi trong cộng đồng. Đây cũng hạn chế bài viết chưa thể đưa ra giải pháp thực hiện. Hy vọng rằng các học giả uyên thâm sẽ bổ sung sự thiếu sót này.




***

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây