13 MỘT CÁCH TIẾP CẬN CHÁNH NIỆM VÀ SỰ LÃNH ĐẠO CÓ CHÁNH NIỆM

Thứ tư - 08/05/2019 06:01
TT. Thích Minh Thành
165
 




 
MT CÁCH TIẾP CN CNH NIM VÀ SLÃNH ĐO CÓ CNH NIM

TT. Thích Minh Thành1






TOÁT YẾU:

Chánh nim xut hin như là nhân vt chính trên bảng hiu dn đu của hội tho nhóm trong hội nghị được y ban đại lễ Vesak của Liên hip quốc 2019 tổ chc. Bài viết bt đu như là một cgắng xem xét chánh nim đã được tư duy như thế nào trong nhng hội nghị trước đây của y ban đại lễ Vesak. Sau đó vic xem xét được mở rng với vic chuyn hướng nhìn đến chuyn chánh nim là gì để cho công dân của mạng lưới tn cu thưởng thc. Tt cả đu dn dt đến chuyn thừa nhn rằng chánh nim của nhà Pht đang ở trong quá trình thế tục hóa, đc bit là khi nó được giảng dy và đưa vào thực tế ở các nước phương Tây. Giáo sư J. Abraham Vélez de Cea là người quan ngại chuyn thế tục hóa và nêu lên vn đề phải chăng dạng chánh nim đã được chế biến là cái biến dạng hay cái khế hợp và ông đã cgắng giải quyết. Bài viết này chia sẻ mối quan ngại đó và cng hiến một ánh nhìn mới, trong đó cái lõi của chánh nim có một trung đim có mối liên quan hay cu nối với sự chng ngmà đức Pht Thích ca đt được khi chánh nim xut hin như là một yếu tmu chốt trong thin thba. Chánh nim còn một cu nối khác tinh tế với s lãnh đo, đc bit được gia công trong một quyn sách tựa là Nghệ Thuật Quyền Lực của Thích Nht Hnh. Điu chót nhưng kng kém, bài viết dường như đã dợm nêu lên một ánh nhìn bứt phá nn tảng. Nó khơi gợi một cu nối giữa nụ niêm hoa của Thin sư Nht Hnh và nụ niêm hoa thn tích của vsư già thời xa xưa Đại Ca-diếp.

 
  1. TS., y viên Thường trc GHPGVN, Phó Vin trưởng Vin Nghiên cứu Pht học Vit Nam.
 


Skin ngày đại lễ Vesak của Liên hip quốc 2019 đã được quyết định bởi Hội đồng quốc tế cho ngày đại lễ Vesak (ICDV) stổ chức ở tỉnh Hà Nam từ ngày 12 tháng Năm đến ngày 14 tháng Năm. Hội đồng quốc tế cho ngày đại lễ Vesak cũng quyết định chủ đề chính của skin là Cách tiếp cn của Pht giáo đối với slãnh đo tn cu và chia sẻ trách nhim cho nhng xã hội bn vng. Chủ đề chính sẻ được trin khai cùng với năm chủ đề phkhác như dưới đây:
    1. Lãnh đo có chánh nim cho một nn hòa bình bn vng.
 
    1. Cách tiếp cn của Pht giáo đối với gia đình hòa thun, săn sóc sức khỏe và xã hội bn vng.
 
    1. Cách tiếp cn của Pht giáo đối với nn giáo dục tn cu vđo đức.
    2. Pht giáo và cuộc cách mạng công nghip ln thứ tư.
 
    1. Cách tiếp cn của Pht giáo đối với sự tiêu thcó trách nhim và sphát trin bn vng.

Thut ngữ nhà Pht chánh nim đã trở nên phổ biến và xut hin dày đc trong nhng bài giảng về thin định, lý thuyết và thực hành, chuyên sâu và thường nht. Kng cn phải nói, nó đã thăng hoa tht sự trong nhng bài giảng của Làng Mai. Hội đồng quốc tế cho ngày đại lễ Vesak (ICDV) đã đưa nó vào vị trí hàng đu chc chn nhm gợi lên tm quan trng của nó. Điu này đã khiến tôi chú ý, do đó bài viết này được thực hin. Điu đu tiên mà tôi muốn nói là chánh nim nên được áp dụng đại trà và thông thường trong tt cả mọi phương din hot động của người con Pht, kng phân bit truyn thống, sông môn, hệ phái, tông phái. Vic thực hin chánh nim cn rng khp và lưu cữu trong bu kng khí của thế giới Pht giáo. Chủ đề Lãnh đo có chánh nim cho một nn hòa bình bn vng vì vy chỉ là một mảng được chọn lựa từ bức tranh tng thể của Pht giáo. Bài viết của tôi scgắng kho sát cả ba tiêu đề chính sau đây:
  1. Nhn xét thut ngữ chánh nim trong tiến trình của nhng ngày đại lễ Vesak của Liên hip quốc.
 
  1. Đọc qua thut ngữ “Lãnh đo có chánh nim” trên thế giới mng.
 
 
  1. Lãnh đo có chánh nim dưới ánh sáng tuệ giác của Thin sư Nht Hnh.
 
  1. NHẬN XÉT THUT NGCNH NIMVÀ SỰ LÃNH ĐO TRONG DIỄN TIẾN CA NHNG SỰ KIỆN TRƯC ĐÂY VNGÀY VESAK CA LN HIỆP QUC

Trong hơn một tm bài tham lun được đăng vào và được lên danh sách cho 5 hội tho nhóm của hội nghị thuộc lễ Vesak Ninh Bình 2014, chỉ có bốn tham lun n về chánh nim và kng có tham lun nào n về nhà lãnh đo hay slãnh đo có chánh nim.
    1. Thực tập thiền chánh niệm trên thế giới của Hozan Roshi.
    2. Thiền chánh niệm có thlàm lành bnh của Hng Quang.
 
    1. cấu “Thực tập chánh niệmvào chương trình cấp đại hc: Nâng cao lòng khoan dung và sự đng cm trong mt môi trường đã văn hóa đa tín ngưỡng của Padmasiri de Silva.
 
    1. Chánh niệm vì nhng mc tiêu thế tc: Làm biến dạng hay làm khế hơp nhng lời Đức Pht dy của J. Abraham Vélez de Cea.

Sự im lặng như đã đề cp trên đây đối với đề tài vsự tương tác giữa chánh nim và slãnh đo, nó tương ứng với nhn thức sơ khởi của tôi: Có một cu nối giữa hai bên. Thot nhìn thì thy lý do là chánh nim có nhiu liên quan với sự chú ý sâu sc khoảnh khc này đến khoảnh khc kế tiếp, sự chú ý ở đây và bây giờ. Chẳng có điu gì liên can tới đa đim cn phải đi tới hay chương trình cn phải hn thành trong tương lai. Chỉ có cái hin tại mà thôi. Trong khi đó, slãnh đo thì lại có nhiu liên quan với sự lèo lái mọi skin bt kỳ loại nào hay tm cra sao theo một chiu hướng tốt nht như đã được tính tn đúng mức từ trước trong quá khngõ hu đt đến chổ tốt nht trong tương lai. Slãnh đo do vy rõ ràng là vướng mc với dòng suy nghĩ trong quá khvề cái sẽ được thực hin, vướng mc với vic vn hành cái thích hợp trong hin tại và vướng mc với cái kết quả trong tương lai như đã được kvng. Giờ đây, chúng ta hãy xem xét bốn bài viết y.

Bài viết của Hozan Roshi đã trao cho chúng ta một vài mnh thông tin tốt vsphát trin của nhng xut bản phm về chánh nim như sách, tp san, DVD. Năm 1998 khởi đu với 13 xut bản
 


phẩm; con sng liên tục suốt 14 m cho đến m 2012 đt đến 477 xut bn phẩm. Một kho sát theo kiu thống kê được thực hin vào m 2007 cho chúng ta biết rng gn 20 triu người Hoa kđã thực tập cnh nim. Thực tập cnh nim chc chc có thể sn sinh nhiu lợi lc đáng mong muốn. Hng Quang trong phần của mình đã trình bày một cách chi tiết, đôi khi bng kiu nói của khoa học thần kinh, đôi khi bng kiu nói của thi ca như “Tôi đang đến từ cái sinh và cái chết. Trên đnh núi ta ngi cười nvới vng trăng. Kiếm mt vic làm để nuôi ta và gia đình và đóng góp nhng điều thiện lành cho xã hi. Chánh niệm giúp chng ta hoàn thành công vic hiệu quhơn và to nên tinh thn đng đi với nhng người đng svới ca chng ta.2

Tựa đề “cu ‘Thực tp chánh niệmvào chương trình cp đại họcđã được đt cho bài viết của Padmasiri de Silva là một đề xut đy tham vng trong đôi mt của ba phn năm hay hai phn ba của dân sVit Nam. Hlà con nhà Pht hay có cm tình với đo Pht. Tựa phụ của bài viết là “Nâng cao lòng khoan dung và đng cảm trong mt môi trường đa văn hóa và đa tín ngưỡng3. Đó là điu mà ông đã trích dn từ Tuyên bố Băng Cốc Ngày Vesak Liên hip quốc năm 2012 “Nâng cao ứng dụng đạo đức ca chánh niệm theo mt cách có thê áp dụng phquát trong nhng lãnh vực như săn sóc y tế, go dục, quản trị và go dục cng đng.” trong đó “Nâng cao ứng dụng đạo đức ca chánh niệmcó thể phục vụ như một quan đim hàng đu.

It is quite helpful that Padmasiri de Silva has started addressing in a scholastic way a kind of bridge that crosses over two sides, i.e., observational mindfulness and wisdom-oriented mindfulness, saying, “In the Buddhist context mindfulness as sati is just moment- moment awareness, knowing what you are doing in the moment, but we also need to use sati-sampajña, as sampajña serves as a bridge between the observational function of mindfulness and the direction towards wisdom. It is this sense of direction which makes way for the coherent continuity of mindfulness.


 
      1. daophatngaynay.com/vn/files/sach/vesak2014/ (Unfortunately the address seems to collapse)
      2. daophatngaynay.com/vn/files/sach/vesak2014/ws5_01_en       Integrating           Mindfulness_Practice     932596010.pdf
 


Tôi thy có độ nht quán trong cách hiu cnh nim dù nó được gợi ý nhẹ nng bởi Hội đồng quốc tế của ngày lễ Vesak (ICVD) vào m 2012 hay nó được trực tiếp đề xut bởi ICVD của m 2019. Câu chuyn được bàn ở đây là chiếc cu nối giữa hai định nghĩa – nghĩa căn bn và nghĩa đo đức của từ cnh niệm; hoặc nói một cách tng quát hơn, giữa nghĩa cơ bn và nghĩa vận dụng của từ cnh nim.4 Quả là ích lợi, Padmasiri de Silva đã bt đu nói đến một dng cu nối bt ngang qua hai bên theo một cách n m học thut. Đó là cnh nim có tính quan sát và cnh nim hướng đến tuệ giác. Ông nói: Trong môi trường Pht giáo khi mà nim (sati) chỉ là sự tỉnh thức khonh khc này rồi khonh khc kế tiếp, nhận thức điu mà bn đang m trong khonh khc y, nhưng chúng ta cũng cn sử dụng sati-sampajña vì sampajña phục vụ như cu nối giữa chức ng quan sát và tính cht hướng đến tuệ giác của cnh nim. Chính ý nghĩa định hướng y đã mở thông cho tính cách tương tục gn bó của cnh nim.5 Ông đã thi thiết dng cnh nim trị liu này trong phạm vi đo đức. Nn đây, tôi muốn nói rng tôi cm thy hng thú với sự tương thích giữa nhng đim nhấn trong ngành Tây Tng học và truyn thống thin khi cả hai đối xvới nhng cm xúc tiêu cực, đc bit là khi sử dụng dng ngôn ngữ hình nh: Có nhng tác phẩm tuyt vời trong truyn thống thin và trong truyn thống Pht giáo Tây Tng liên quan đến vic ứng đối với nhng cm giác. Ngành Tây Tng học tập trung ở chuyn chuyn hướng và chuyn hóa khối ng lượng của nhng cm xúc tiêu cực qua vic sử dụng n dụ con công nó ăn cái có độc và chuyn hóa cht độc thành nhng màu sc rực rỡ trên bộ lông của nó. Trong khi đó, nhà thin thy được vai trò nhận thức và trị liu trong vic chuyn hóa nhng cm xúc tiêu cực tnh tuệ giác. Silva trích dn Wheeler và nói: Sự hin hữu của m và cnh nim giúp cho vic phát trin của sự quân bình và sự mm do cho nhng cuộc thương lượng, cho vic trở nên tỉnh thức đối với dòng suy nghĩa và nhng cm xúc nơi bn tn một cách vô chấp thủ – nhận ra trng thái tự điu nh hay nhng quy quá đu tiên của skhó chịu mà kng có một tnh kiến tiên định nào về chúng: Có
 
      1. Or I can put it in more critical terms: Rigid sense and liberalist sense.
      2. http://daophatngaynay.com/vn/files/sach/vesak2014/ws5_01_en         Integrat- ing     Mindfulness_Practice           932596010.pdf
 


giá trhay kng phù hợp. Hãy chp nhn scó mt của chúng và tiếp tục như thể đang là một khách lữ hành ngồi bên trong khung cửa scủa một toa tàu nhìn ra bên ngoài: Dòng chy của nhng cnh trí bên ngoài đang trôi qua. Đừng cgắng hủy dit nhng phát quy quá đu tiên của cơn gin bên trong mà hãy quan sát nó bằng tuệ giác của nhà Pht. Cm giác tức tối bộc phát, ở lại một lúc và trôi đi mt.6 Quan sát như vy giúp cho vic kiến to nên một tính khí tự chủ đối với cm xúc nơi nhng người thuộc din lãnh đo, gợi lên ý nghĩa: Lãnh đo có chánh nim.

Bài viết “Chánh niệm cho nhng mục tiêu thế tc: Làm cho méo mó hay m cho khế hợp nhng lời Pht dy?7 do J. Abraham Vélez de Cea8 biên soạn đã tha mãn phn lớn vic tìm hiu của tôi đối với chánh nim được áp dụng trong nhng môi trường thế tục. Bài viết vốn là một chương trong tác phm “Tm quan trng ca vic thúc đy go dục Pht go9. Trên nn tảng đó tôi đã thy được khá tốt về nhng gì đang din ra ở trời Tây trong mối liên quan đến chánh nim. Với sự cn trng J. Abraham Vélez de Cea gọi nó là chánh nim thế tục, tiên định rằng chánh nim có tính tôn giáo. Lý do cho vic thế tục hóa này được nêu ra: “Một ch tiếp cận thế tc dành cho chánh niệm đã phổ biến rng khắp trong thế giới phương Tây, m lợi lạc cho nhiều người dù có nền tảng nhân thân là con nhà Pht hay không phi là con nhà Pht; nhng người này nếu chánh niệm không như thế thì sẽ không có cảm hng đi với thiền tp.10 Tôi còn có thêm thông tin nói rằng trong hàng ngũ nhng nhà tiên phong
      1. Sđd.
      2. http://daophatngaynay.com/vn/files/sach/vesak2014/ws5_08_en Mindfulness_ for_secular_purposes_400086783.pdf
      3. Born in Saragossa, Spain, Dr. J. Abraham Vélez de Cea teaches Buddhism and World Religions at Eastern Kentucky University since 2006. Before joining EKU he taught Buddhist Ethics and Buddhist-Christian Mysticism in the department of theology at Georgetown Uni- versity. He is active in the Society for Buddhist-Christian Studies, and the Buddhist Criti- cal-Constructive Reflective Group of the American Academy of Religion.
He is interested in peace-building through interfaith dialogue, which he sees as a spiritu- al practice for everybody, not just scholars and representatives of religious communities. He believes that interreligious education, comparative theology, and interreligious studies are in- dispensable tools to foster mutual understanding and cooperation among people from diverse faiths.  https://philosophy.eku.edu/people/velez-de-cea.
      1. Thich Nhat Tu and Thich Duc Thien (Eds.), The Importance of Promoting Buddhist Edu- cation, Vietnam Buddhist University Publications, Phu Nhuan 2014.
      2. ibid. p. 110.
 


nổi trội trong vic thế tục hóa cnh nim để m lợi lc cho nhiu người phương Tây có Kabat-Zinn và Scott R. Bishop. Tuy nhiên, điu gây cho tôi cm hng hơn nữa lại phát xut từ Tse-fu Kuan với tác phẩm của ông tựa đề là Chánh niệm trong Pht giáo thời kỳ đu11 bởi vì quyn này đề cp tới điu mà tôi xem là quan trng: Mục tiêu tối hu của cnh nim để một nh giả nhắm đến: “Quyển sách này chra rng chánh niệm không chgiới hn trong vai trò làm thành pp môn thiền quán (vipassana) như đã được nhiều nhà xiển dương Thượng ta bộ trình bày, chánh niệm còn có vai trò chcht trong thiền tnh ch(samatha). Quyển sách làm sáng tlàm thế nào mà chánh niệm thực hiện nhng chức năng ca nó trên con đường gii thoát từ góc độ tâm lý hc. Tức là, làm cách nào mà nó giúp cho người ta đạt được năng lực nhn thức và trng thái cm xúc thù thng, nhvy mà nó khiến cho người ta đạt đến mc tiêu ti hậu ca vic tu Pht12. Tôi s quay trlại gia công thêm cho đim này.

Giờ đây tôi muốn din đt lại đu mà J. Abraham Vélez de Cea đã viết vChánh nim trong Pht giáo thời kđu một cách đơn gin và hình tượng hơn. Chánh nim có thể phác ha như là có một cái lõi ở giữa và ba lớp bao quanh. Cái lõi biu trưng cho bản cht của chánh niệm; ba lớp bao quanh biu trưng cho nhng tương tác của nó với nhng phương din khác nhau của hot động tâm thức như được miêu tả trong Tnh đin Pht giáo. Cái lõi của chánh nim trước hết cn được tu tp để khiến cho nó trở nên hiếu k, cởi mở, cả nhn, kng gia công và kng lượng giá. Cái lõi đó có cao nht là ba chức năng: “(a) Quan sát và ghi nhn từng i trình hiện trong dòng chy của m thức; (b) Nhn ra và phân biệt nhng loi tri nghiệm: Một ý tưởng, mt cảm xúc hay mt cảm xúc... (c) Xem xét nhng trình hiện mà mt người tri nghiệm và xem xét m thế nào




11.https://www.bookdepositor y.com/Mindfulness-Early-Buddhism-Tse-fu- Kuan/9780415437370. This book identifies what is meant by sati (smrti), usually translated as `mindfulness, in early Buddhism, and examines its soteriological functions and its central role in the early Buddhist practice and philosophy. Using textual analysis and criticism, it takes new approaches to the subject through a comparative study of Buddhist texts in Pali, Chinese and Sanskrit. It also furnishes new perspectives on the ancient teaching by applying the findings in modern psychology.
12.https://www.bookdepositor y.com/Mindfulness-Early-Buddhism-Tse-fu- Kuan/9780415437370
 


mà mt tri nghiệm kích khởi mt tri nghiệm khác13. Theo tôi, khi cnh nim hot động nhiu hơn ba điu đã nói ở trên thì nên xem là cnh nim đã bị rơi khỏi cái lõi của nó.

Tôi thy rằng cái tinh thể cốt lõi đó, tuy nhiên, nên là sự tỉnh thức mang phm tính siêu vượt đối với tt cả mọi trình hin nơi bản thân của dòng tâm thức, một dạng phân bit siêu thế hay là một dạng vô phân bit đỉnh cao. Tht kmà din đt. Cái đó là tiên đề cho cái mà tôi xem là cái xuyên phá tn nn tảng để đi vào cnh giới giác ngmà Đức Pht Thích Ca u Ni đã trải nghim.

Tầng đu tiên của chánh nim là khi nó tương tác với cái mà bt kỳ cá nhân hành ginào đang trải nghim từ khoảnh khc này sang khoảnh khc kế tiếp. Tầng chánh nim mang tính thin tp cao độ này bt đu bằng sự tương tác của nó với nhng trải nghim về thân hay về th, vtâm hay vpháp đã được nhn thc. Trong ánh nhìn của tôi thì rt có thể rằng khi trin khai đến nhng tầng càng xa (tầng hai, tầng ba) thì càng cách bit với cái lõi của chánh nim.

Tng thhai là khi cnh nim (sati) thực hin chức ng trong mối tương tác của nó với vic thực nh Tnh đo m ngành, nơi mà cnh nim được gọi bng thut ngChánh nim” (Samma sati). Tnh đo m ngành là nếp sng của người con Pht, nó bao quát mọi phương din của vic tu Pht ng ngày: Đo đức, thin định và trí tu. Chánh nim cùng với cnh kiến và cnh tinh tấn sphục vụ cho tt cả ba phương din nêu trên. Chánh nim là lực ng nó giúp cho vic tu tập Tnh đo m ngành đi đến chổ rốt o viên n. Đi Tứ Thập Kinh i: “Ai tinh tấn đoạn trtà kiến, thành tựu cnh kiến, đó là cnh tinh tấn của vy. Chánh nim, vy đoạn trtà kiến; cnh niệm vy chng nhp và an trú trong cnh kiến. Đây là cnh niệm của vy. Như vy ba pháp y chy ng quanh và chy theo cnh kiến. Đó là cnh kiến, cnh tinh tấn và cnh niệm.14 Dng cnh nim này rõ ràng là diu dụng và phổ quát.

Tầng thba có lẽ là tầng xa nht tính từ cái lõi chánh nim. Nó tham dự vào khía cnh cm xúc trong đời sng của người con Pht


 
  1. Thich Nhat Tu and Thich Duc Thien (Eds.) op cit., 114.
  2. The Collection of the Middle Length Sayings, I. B. Horner, O.B.E., M.A. (transl.), The Pali Text Society, Oxford 1996, p. 115.
 


– lòng từ ái15. Đây là nơi mà chánh nim song song với cm xúc có nhiu liên quan với vic lãnh đo. Ý tưởng “Lãnh đạo có chánh niệm cho mt nền hòa bình bền vng” trở nên khả tín khhành trong khung nhìn bao quát của nhà Pht nói chung và trong đu trường chính trtn cu nói riêng, nơi mà tình yêu thương, skhoan dung và lòng thành tín đối với nhau càng lúc càng trở nên thiếu thực cht đến mức nguy him.

Đây là điu mà tôi sgia công thêm khi tôi đọc thin sư Nht Hnh về đề tài Lãnh đo có cnh nim. Tin đây, tôi muốn nói rng tôi rt cm kích điu mà Abraham Vélez de Cea đã nói v chuyn này: “Làm méo mó hay m cho khế hơp nhng lời Pht dy?” Ông đã nêu lên nhng mối quan ngại mà người con Pht cn có trong mối liên quan với chuyn Chánh nim bị thế tục hóa ở phương Tây. Ông nói: “Tôi thành tht tin rng nhng người con Phtlý do chí ít để quan ngi: Nhiều bn trình bày vchánh niệm thế tc đã tác đng như thế nào đi với nhng lời Pht dy và đi với tương lai ca Pht giáo ở nhng quc gia phương Tây. Sự tht là ny nay nhiều bn trình bày vdạng chánh niệm thế tc có xu hướng lơ đi thuật ngChánh niệm ca nhà Pht hoc tinh gin ý nghĩa ca nó thành schú ý đơn thuần. Trphi nhng người Pht tử xúc tiến để có mt vai trò năng đng hơn trong cách mà dạng thiền chánh niệm được ging dy bởi nhng người không phi là Pht tử thì nhng lời mà Đức Pht dy đang trôi vào nguy cơ bị đánh mt trong nhng dch phm và trnên hoàn toàn không liên can gì với nhng người đang thực tập kiểu chánh niệm thế tc.16
  1. NHÌN VTHUT NGLÃNH ĐO CÓ CNH NIMTRÊN KHÔNG GIAN MNG

Giờ đây tôi muốn xem lãnh đo có chánh nim trên thế giới mạng. Ngày nay, mạng tn cu có thể nhanh như chớp chuyn đến cho chúng ta một bin thông tin vbăt cứ một đề tài nào mà chúng ta có thể nghĩ ra được cgắng khám phá. Tôi tra google cụm từ lãnh đo có chánh nimvào ngày 15 tháng 12 năm 2018 vào lúc
 
  1. The mettāsutta understands loving-kindness, not as a meditation that has nothing to do with mindfulness, but rather as a particular way of practicing mindfulness... op cit., J. Abra- ham Vélez de Cea, p. 125.
  2. Thich Nhat Tu and Thich Duc Thien (Eds.) op cit.
 


8:32 sáng, kết quả tht sng sờ: Khoảng 37 triu 400 ngàn mnh thông tin được chuyn đến trong khoảng thời gian là 48 giây. Số lượng thông tin này vượt quá khnăng xử lý của bt cứ một bộ não người tht nào. Tôi chỉ tùy tin rút ra từ đó một vài ht thông tin và chú ý đến ba mục trong thể loại đim sách và chín đoạn trích dn, xem đó là một thí dụ: Vài ht cát trong sa mc Sahara thông tin. Tôi ssao chép chúng, dán xuống và gia công thêm một chút.
    1. Quyn Mũi Nhn ca Chánh Niệm: Làm sao thiết kế li bnão ca bn cho vic lãnh đạo của Matt Tenney và Tim Gard, đã được đim sách với hơn 800 từ. Để tránh lượm thượm và đi thẳng vào trng đim, tôi trích ra đon chót: “Chứa đy nhng mảnh nghiên cứu hấp dẫn, nhng mo nhỏ lợi hi và nhng bài tập, và nhng u chuyện đy sức mạnh, quyển Mũi Nhn ca Chánh Niệm không ch đơn gin là mra cánh cửa để cho chng ta có thể trnên tnh thức hơn đi với chng ta, đi với nhng thiên lch và đi với dòng tư tưởng ca chng ta, mà nó còn giúp chng ta phát hiện ra nhng nhà lãnh đạo đy uy lực bên trong chng ta.17
 
    1. Quyn Nhà lãnh đạo có chánh niệm: By phương cách đã được chng nhn để chuyển hóa slãnh đạo ca bn, tchức ca bn và cuc sống ca bn. Quyn này được cng đồng tặng cho m sao trong mục đánh giá và nhng lời sau đây: “Nhà lãnh đạo có chánh niệm là mt quyển sách không thkhông đc. Michael Bunting khai phá ra nền tng mới, to thêm mt lăng kính quan trọng cho snhn thức ca chng ta vlãnh đạo và thực hành lãnh đạo. Ông đã cống hiến nhng tia sáng tugiác vchánh niệm, nhng tía sáng này minh ha mt cách rõ ràng làm thế nào mà sphát triển ca slãnh đạo bt đu từ bên trong, và ông cũng đem khoa hc vào chánh niệm, cống hiến nhng điều được áp dụng trong thực tiển để đi ứng nhng thách thức trong vic lãnh đạo ny nay, để to nên skhác biệt phi thường cho thế giới.18
 
    1. Quyn Lãnh đạo có chánh niệm nhng công chiệu qugiúp bn tập trung và thành công của Wibo Koole và một phần của đim sách về quyn này nói: “Quyển sách này chứa đy nhng nhn thức sáng sut và nhng bài thực tập. Nó hướng dẫn nhng nhà lãnh đạo và
 
  1. https://psychcentral.com/lib/book-review-the-mindfulness-edge-how-to-rewire- your-brain-for-leadership/
  2. https://www.mindfulleaderbook.com/
 


nhng người sẽ lãnh đạo làm cách nào để thực tập chánh niệm. Nó cho bn thy làm cách nào chánh niệm cho phép bn trnên bền bỉ hơn v tâm lý và thcht, nhanh nhy hơn trong vic chuyển trng thái hành đng sang trng thái tư duy, và trang bị tốt hơn cho bic nhn ra lúc nào phi tập trung nơi bn thân hay nơi thế giới chung quanh. Nhưng s lãnh đạo có nền tng là chánh niệm không dng ở đó. Nhờ vic hc được cách chuyên chú, bn hc được cách làm vic với nhóm mt cách hiệu quhơn. Ni dưỡng mt nếp văn hóa hot đng nhóm có chánh niệm giúp cho bn giải ta nhng vn đề và xây dng được nhng chiến lược lợi lc cho bn, lợi lc cho đng nghiệp và lợi lc cho tchức.19

Lt qua một số trang, tôi kng thể kng nói rằng dường như chúng kng ý thức hay cố tình lờ đi mục tiêu tối hu trong tôn giáo của chánh nim. Đó chỉ là điu mà tôi cm thy nghi nan; dĩ nhiên, tôi có thể sai lm và mong rằng như vy. Tuy nhiên, nếu đó là sự tht thì mối quan ngại của Abraham Vélez de Cea vsự biến dạng của nhng lời dy của Đức Pht là mối quan ngại có lý l.

Giờ đây, tôi chuyn qua thưởng lãm một số câu trích dn trên mạng lưới thông tin, ở trang nhà: themindfulnessedge.com20, tôi có thể có một bộ nhng câu trích dn dưới tựa đề là “50+ nhng câu trích dn thực tin và gây cm hng vlãnh đo có chánh nim, tôi chỉ tùy ý chọn ly chín câu sau đây,
  1. Một câu thn chú đơn gin cho slãnh đo có chánh nim, một slãnh đo gây cm hng và to hiu quả: Tu tp san tĩnh trong tâm và lên đường làm điu tốt.
  • Matt Tenney, tác giThe Mindfulness Edge.
 
  1. Đối với tôi, có lẽ điu mang lại cho chúng ta tt cả nhng tốt đp là nhng hành động từ trái tim thường xuyên hơn na. Chúng ta sngc nhiên khi nhn ra làm cách nào mà nhng hành động quan tâm và tử tế nho nhỏ có thể mở khóa cho nguồn năng lượng, sự nhit tình, và khnăng tưởng tượng; nhng thđã bị kìm hãm nơi thân thể và tâm thức đã chịu đy áp lực của chúng ta.


 
  1. https://metadata.isbn.nl/88880/mindful-leadership.html
  2. https://themindfulnessedge.com/mindful-leadership-quotes-practical-and-inspir- ing-quotes-on-mindful-leadership/
 
 
    • Tim Ryan, congressman for the state of Ohio, author of A Mindful Nation: How a Simple Practice Can Help Us Reduce Stress, Improve Performance, and Recapture the American Spirit.
 
  1. Cuộc hành trình phát trin nhng phm cht của slãnh đo có chánh nim yêu cu chúng ta phải có mt trong khoảnh khc hin tin, vn có mt ngay trong vòng xoáy hot động. Hoc, nói một cách chính xác hơn cho thế giới ngày nay đó là có mt trong trùng vây của hổn tp, thường là đc trưng của cuộc sng của chúng ta. Khi mà chúng ta bt đu tu tp một pháp nào đó để phát trin nhng phm cht của slãnh đo có chánh nim, chúng ta bt đu nhn ra sngu ngốc của vic tin rằng chỉ cn chúng ta có thể tiến tới nhanh hơn, chúng ta rốt cuộc sbt kp.
 
    • Janice Marturano, founder of the Institute for Mindful Leadership and author of Finding the Space to Lead: A Prac- tical Guide to Mindful Leadership.
 
  1. Một tâm thức bt an là một tâm thức kng có hiu xut, nó kng gây cm hứng tt nht cho người khác. Ưu tiên một của những nhà nh đo có cnh nim là tu tp sbình an i tâm thức.
 
    • Matt Tenney, author of The Mindfulness Edge: How to Re- wire Your Brain for Leadership and Personal Excellence With- out Adding to Your Schedule.
 
  1. Đối với nhng nhà lãnh đo có chánh nim thì vic bồi bổ sức khỏe của tổ chức trước tiên cn nm vng hành vi của tổ chc. Đó là thông tho chín mũi nhọn căn bản: Loại trừ độc t. Xây dựng độ tinh cn. Đưa ra nhng thông đip rõ ràng. Ôm ly sphn kháng. Nhn thức smù quáng. Chp nhn nhng mời gi. Làm lành nhng tổn thương. Luôn thực tin.
 
    • Michael Carroll, author of The Mindful Leader: Ten Princi- ples for Bringing Out the Best in Ourselves and Others.
...
  1. Chánh nim là một trạng thái hn tn hin tin, tỉnh thức đối với bản thân và người khác, và nhy bén đối với nhng phn ứng của bản thân đối với nhng tình thế nhiu áp lực. Nhà lãnh đo có chánh nim thời thường hiu quả hơn trong vic hiu người khác và kết nối với người khác, và thúc đy nhng người y tiến tới mục
 


tiêu đã chia svới nhau. Do vy, nhà lãnh đo trở nên hiu quả hơn trong nhng vai trò lãnh đo.

Bill George, professor of Management Practice, and a Henry B. Arthur Fellow of Ethics, at Harvard Business School, former chairman and CEO of Medtronic, and author of True North: Discover Your Authentic Leadership.
  1. Cách mà chúng ta dùng cà pvà cách mà chúng ta đi vào png tm có tác động đối với tâm thức và slãnh đo của chúng ta. Xin đừng xem nhẹ nhng khoảnh khc y.
 
    • Matt Tenney, author of The Mindfulness Edge: How to Rewire Your Brain for Leadership and Personal Excellence Without Adding to Your Schedule.
 
  1. “Nhà lãnh đo đích thực kng bao giờ để cho nhng tổ chức đánh mt nhn thức về một cm thức được chia svới nhau đi với mục tiêu và nhng giá trị chung.
 
    • Bill George, professor of Management Practice, and a Henry B. Arthur Fellow of Ethics, at Harvard Business School, former chairman and CEO of Medtronic, and author of True North: Discover Your Authentic Leadership.
 
  1. Đđt năng sut cao nht, chúng ta nên làm ít đi, chkng phải làm nhiu hơn. Làm ít giúp chúng ta thy rõ hơn cái gì là quan trng và làm tốt nhng cái đó.
 
    • Matt Tenney, author of The Mindfulness Edge: How to Rewire Your Brain for Leadership and Personal Excellence Without Adding to Your Schedule.

Nên được nhc lại rằng trong hệ thống tư tưởng nhà Pht có ba phương din tu tp và một định hướng để nhng hành giả luôn luôn ý thức đến. Tt cả mọi hot động bao gồm cả vic lãnh đo mà một hành gicó thể thực hin đu nên đt trên nn tảng của đo đức, thin định và trí tu. Nhng hot động trên, bt kỳ loại nào, nên được định đt theo hướng tiến đến đo đức, thin định và trí tu, xem đó là mục tiêu cn hướng đến. Nói gọn, ba pháp này vừa là động lực thúc đy từ đằng sau vừa là mục tiêu đằng trước cn hướng đến. Tin vui lại đến, hu hết tt cả mọi vic trong ánh nhìn của nhà Pht trong căn cơ đu có thể làm phương tin để một hành giả thực
 


hin chuyến du hành một cách khéo léo và vui tươi từ bin khổ sang qua bến bờ giải thoát. Ba mục đim sách và chính mục trích dn về chánh nim ở trên nên được soi sáng và lượng định bởi nhng tiêu chí gồm ba phương din tu tp và một định hướng duy nht ở trên.
  1. SỰ LÃNH ĐO CÓ CNH NIM DƯI ÁNH SÁNG CA TU GIÁC THÍCH NHT HẠNH

Giờ đây, tôi muốn nói về chuyn cnh nim theo nhng gì nó được đề cp trong quyn Nghệ Thuật Quyền Lực của Thích Nht Hnh, người mà tôi xem là người nằm trong ng ngũ của nhng tác gia vĩ đi, xét về cách mà cnh nim được tiếp cn, dễ thực nh và nhiu sáng to. Liên quan đến nhng nn tảng của quyn lực đích thực, kể cả quyn nh đo, truyn thống nhà Pht sẽ tho lun bộ m quyn lực của m linh: Đức tin, tinh cn, cnh nim, thin định và trí tu. Ngoài vic nói về bộ m pp giống kiu nói giáo khoa, quyn Nghệ Thuật Quyền Lực còn khởi đu cho vic nói về bộ ba đức tính mà một nhà nh đo đúng nghĩa nên tu tập. Đó là đức tính xả ly, đức tính thương yêu và đức tính sáng suốt. Quyn sách nói rng: “Nếu bn lãnh đạo bng ba đức tính gm xả ly, yêu thương và sáng sut, bn có quyền lực đích thc. Chỉ có chức danh lãnh đạo thì không đủ. Chức danh không trao cho bn quyền lực đích thc. Khi bn thực tập chánh niệm nhuần nhuyn, từ bn ta ra niềm vui, svng chi và sự bình yên, bn đang thđắc mt quyền lực sâu sc hơn nhiều. Khi bn nói, người ta lng nghe, không phi bởi vì người ta phi lng nghe mà bởi vì bn tươi tn, thanh thoát và sáng sut. Một nhà lãnh đạo tt là mt người chthi thiết dạng quyền lực kiểu như vy. Cô y không cố đạt được quyền lực hay mun vn dụng quyền lực; thế mà quyền lực tự đến mt cách tự nhiên. Cô y to cm hng cho mi người bng nếp sống ca cô y, và người ta lng nghe cô y bởi vì phm cht đích thực ca cô y.21

Đọc được hai bộ thut ngpháp hành ở trên, tôi có cm giác rằng quyn Nghệ Thuật Quyền Lực kng n tho vvic lãnh đo theo kiu làm thế nào để chiến thắng trong trò chơi quyn lực hay thủ thut hay chiến lược nào nên được sử dụng để to nn tảng thế lực hay ưu thế trong các trận chiến tranh kinh tế hay chính tr. Thay vì vy nó lại n về nhng phm cht của nhà lãnh đo. Bộ năm
    1. Thich Nhat Hanh, “The Art of PowerHarper Collins Publishers, New York 2007, p. 34.
 


quyn lực ca tâm linh gi ý rng ngoài cách tiếp cnn m hay tmẫn xem xét n đin nhà Pht ghi li bng cngPali, Sanskrit hay dịch ng Trung n, Tng n, đcó được câu trlời chính xác cho câu hi cnh nim là gì, còn có một cách tiếp cn phquát n nhiu. Cách tiếp cn y bt đu vi đức tin và thi thiết ngang qua stinh cn, cnh nim, thin định và rt ráo là trí tu. Nói vbba đức hạnh – xly, tình thương và trí tuệ – là nói vnhng tcht thu phục nn tâm. Những tcht này được m uy lực ca tâm linh nuôi dưỡng và được những hot động trong đi sng thực tin của những nhà nh đo có cht lượng cao m hin lra bên ngoài. Nên tin ng sâu sc rằng khi những nhà nh đo được trang btâm thái xly, ng tái và trí ng suốt, hskhông ưu tiên một cho chiếc ghế mà hđang chiếm gi nó to hay nhcnào. Đi li, hsdành ưu tiên một cho slợi lc và hạnh phúc của sđông. Dưới đây là một bnhng câu trích thut ttác phm Nghệ Thut Quyn Lực.
  • Chánh nim là có mt hn toàn ngay đây và bây giờ, là tiếp xúc vi i đang din tiến bên trong chúng ta hay chung quanh chúng ta. TAOP, p.3.
 
  • Chánh nim là ng lượng tỉnh thức đi vi i đang din bày trong giây phút hin tin. Khi chúng ta có ng lượng cnh nim nơi chúng ta, chúng ta có mt trn vn, chúng ta sng viên n và sâu sc mi một khonh khc của cuộc sng hằng ngày. Đang nu ăn, đang git đ, đang dọn dp, đang ngi chơi hay đang ăn uống, mi vic đu là một thời gian đto ra nguồn ng lượng cnh nim. Và ng lượng cnh nim giúp cho bn biết i mà bn nên m và i mà bn không nên m. Nó giúp cho bn tnh khi những điu khó kn và nhng sai lầm. Nó bo vbn và chiếu ánh ng lên tt cnhững hot động ng ngày của bn. TAOP, p. 22.

- Có thcó nhiu khđau, shãi, hay lo âu trong gia đình ca chúng ta. Chánh nim giúp chúng ta nhận thức ni đau khnày, ôm nó li và chuyn hóa nó. Bn có thnói vi những người mà bn yêu thương, Tôi đang có mt ở đây cho bn. Chúng ta hãy ng nhau ôm ly ni đau và chuyn hóa nó.Chánh nim là khng có mt tại đây, có mt một cách trn vn. Khi bn thương yêu ai đó, n quà quý giá nht mà bn có thtrao cho người mà bn thương yêu là scó mt tht sca bn. Bn không thmua được khng đem li nim vui và chuyn hóa khđau. TAOP, p. 46.
 
 
    • Một trong nhng thực hành chánh nim cốt lõi là săn sóc nhng cm giác đau kh. Nhiu người trong chúng ta chy trốn khỏi chúng ta, khỏi nỗi đau của chúng ta. Thông thường khi chúng ta có nim đau, chúng ta kng muốn đối mt với nó vì chúng ta kng biết cách săn sóc nó. TAOP, p.50.
 
    • Chánh nim là một dạng năng lượng nó có thể làm dừng lại nỗi đau kh, cơn tức gin, và tình trạng tuyt vng, nếu bạn biết cách làm dừng lại nỗi đau khổ đủ lâu, bạn nguôi ngoai.
 
    • Nếu chúng ta đánh mt năng lực chánh nim, chúng ta đánh mt mọi thứ. Kng có chánh nim, chúng ta làm ra tin và sử dụng đồng tin theo cách hủy dit chúng ta và nhng người khác. Chúng ta sử dụng danh tiếng theo cách hủy dit chúng ta và nhng người khác, chúng ta sử dụng sức mnh quân sự để hủy dit chúng ta và nhng người khác. TAOP, p. 23.
 
    • Cuộc sng gia đình và cuộc sng nghề nghip của chúng ta sẽ bị nhim độc nếu chúng ta kng biết cách to dựng và bo trì một mái m tỉnh thức và một nơi làm vic tỉnh thc. TAOP,p. 42.
 
    • Chánh nim luôn luôn là Chánh nim về cái gì đó. Bn kng thể tp trung tâm ý hay trở nên chánh nim kng về cái gì c. Vì vy, để thực tp Chánh nim bạn cn có một đối tượng. Khi bạn tp trung sự chú ý nơi hơi thở, hơi thở của bạn là đối tượng của chánh nim và của sức chú ý. Khi bạn sn sinh ra nguồn năng lượng của Chánh nim thì nguồn năng lượng y sẽ ôm ly đối tượng và làm cho đối tượng đó luôn sng động trong tâm thức của bạn. TAOP, p. 1778.
 
    • Chánh nim là năng lượng của sự chú ý. Nó là khnăng nơi mỗi người chúng ta, khnăng có mt hn tn với cái đang din bày bên trong hay chung quanh chúng ta. Nó là một mu nhim cho phép chúng ta sng trọn vn trong mỗi một khoảnh khc. Nó là cái tinh cht nn tảng để trị liu và chuyn hóa bản thân chúng ta và kiến to sự hòa hợp hơn nữa nơi gia đình, nơi làm vic và trong xã hội. TAOP, p. 42.

Bằng một dạng ngôn thuyết vô cùng thực tế và dễ thực hành, TAOP đã nêu lên một bức tranh khác cho thy Chánh nim là gì. Nhiu người có lẽ xem bức tranh đó như là một phiên bản thp kém hơn so với chánh bản của Chánh nim Pht giáo, thm chí chỉ là
 


một phiên bn bị ct xén và đơn giản hóa quá độ vì nó ít liên quan với nhng nim xvà nó kng đá động gì đến Chánh nim như là một chi phần của t tnh đo. Tôi kng nghĩ như vy. Tại sao? Bởi vì tôi có cm giác rng nó là một dng tiếp cn trực tiếp tới cái tinh thể hay cái lõi của Chánh nim. Hơn nữa điu y phản ánh một mu mực từ thực tin đời sng đã được nhng nh giLàng Mai thiết lập và vẫn đồng điu với nhng điu mà Giáo sư Abraham Vélez de Cea đề nghị nhng người tu theo Pht nên làm: “Lý tưởng mà nói, tt cnhng người con Pht gn bó với vic ging dy thiền chánh niệm nên có khnăng tiếp nhn mt cách tiếp cn Phật giáo hay phi-Pht giáo tùy theo hoàn cảnh và căn cơ ca thính chng. Chnhng người được rèn luyện trong chai, Chánh niệm nhà Phật và Chánh niệm thế tc, mới có thphân biệt hai dạng Chánh niệm và ging dy Chánh niệm theo cách thức không y xung đt với nhng cm thức phi-Pht giáo, cũng không hthấp nhng lời Pht dy, khiến cho nhng lời y vu i trnên chng liên can gì với nhau.22 Tuy nhiên, điu đã bị đánh mt ở đây là: Cái lõi Chánh nim với phẩm tính thù thắng nht của nó thì chỉ còn cách bit một khong cách ngn nữa là đến cnh giới giác ngmà đức Pht Thích Ca chng đt. Là một nh gi, tôi thy sự chng đt mục tiêu tối hu như vy của vic tu tập nói chung trong mối liên quan đến Chánh nim, xem Chánh nim là tin đề là điu tôi cm thy hng thú và điu y sgây cm hng nơi nhng nh gicó nguyn vng đt được mục tiêu thù thắng nht. Khong cách giữa Chánh nim và cái thù thắng có thể được khéo thy từ cách mà tầng thin thba được miêu tả trong bài kinh Bhayabheravasutta. Bài kinh y nói: ...và Ta tri nghiệm mt lc thmà các bc Thánh gi là Với niệm xả, vy chánh niệm lc trú,’ Ta chng và trthiền thba.23 Tiến trình: Thin th ba với cnh nim trong cái lõi của nó, cnh nim là yếu tố thiết yếu. Thin thba chỉ còn một bước cách bit nữa với Thin thứ tư, và sau đó là cnh giới của sự chng đt.

Giờ đây, ngn gọn thôi, điu mà chúng ta có thể nói về cái cu nối giữa chánh nim và lãnh đo là: Chánh nim giúp cho vic kiến

 
    1. http://daophatngaynay.com/vn/files/sach/vesak2014/ws5_08_en         Mindful- ness_for_secular_purposes_400086783.pdf
    2. The Collection of the Middle Length Sayings, I. B. Horner, O.B.E., M.A. (transl.), The Pali Text Society, Oxford 1995, p. 27.
 


to nên nhng phẩm cht thù thắng nơi người nh đo trong mối liên quan đến phương din đo đức, sức tập trung và ánh nhìn sáng suốt. Cô y sẽ thi thiết mọi thứ quyn lực để mang lại lợi lc cho s đông, hạnh phúc cho số đông, hữu hình và vô hình, hin tại và mai sau. Tt cả mọi điu mà cô y thực hin bng tn th, lời nói và m ý, nhng điu mà cô y thực thi quyn lực mà vị trí của cô ta trong cơ quan hay do cuộc sng cá nn của cô ta mang lại đu sẽ thin tnh, thấm đm tình thương và trí tu. Trong gia đình, nơi m ăn và ở nhng trường phạm vi rng lớn hơn, chc chắn s có sannh vng chải một cách rt tự nhiên. Trong một quyn sách viết bng tiếng Vit Cho Đt Nước MRa (For the Country to Open), Thin sư Thích Nht Hnh nói: “Khi ta có khnăng mang li sự bình yên trong thân và trong tâm ri thì ta có thgiúp nhng người trong gia đình, trong tập đoàn, trong xã hi. Hòa bình an lc luôn luôn bt đu bng tự thân, Bình an bt đu nơi bn thân bn.’ Chng ta đng đòi hi người kia phi thế này, phi thế kia. Hãy bt đu bng chính mình, bng mt hơi thở, bng mt ncười, bng mt bước chân, bng mt lời nói, bng mt cchhòa bình, an lc.24 Nên ghi nhận rằng thời xa xưa, từ n niêm hoa thần tích trên môi của TĐại Ca Diếp đã là đim phát xut của cả một trường lưu lịch smạnh mẽ của truyn thống thin Tsư. Nụ niêm hoa của Thin sư Thích Nht Hnh ngày nay tuy thường được xếp vào phạm trù đo đức hay thin định nhưng trong thực cht và trong nhiu biu din khác -- một hơi thở, một lời nói, một bước cn, một cử chỉ an tĩnh và thảnh thơi -- lại mang phẩm cht của ht mầm. Có l, tiến trình tu tập với bước sơ khởi là một nụ niêm hoa được chỉ định và có mục tiêu mà nó cn hướng ti. Nụ niêm hoa y, ở giai đon cuối của tiến trình tu tập sẽ trở tnh một nụ niêm hoa tối thắng nở trên môi một cách trực cm và tự nhiên.











 
 

190.
    1. Thích Nht Hnh, Cho Đất Nước MRa (For the Country to Open), Vietnam 2007, p.

 

TÀI LIỆU THAM KHO




The Collection of the Middle Length Sayings, I. B. Horner, O.B.E.,
M.A. (transl.), The Pali Text Society, Oxford 1995-6.
Thích Nht Hnh, Cho Đt Nước MRa (ebook).

Thich Nhat Hanh, The Art of Power, Harper Collins Publishers, New York 2007. .

Thich Nhat Tu and Thich Duc Thien (Eds.), The Importance of Promoting Buddhist Education, Vietnam Buddhist University Publications, Phu Nhuan 2014.
https://www.mindfulleaderbook.com/ https://www.bookdepository.com/Mindfulness-Early-Buddhism-
Tse-fu-Kuan/9780415437370

h t t ps://the mind f ulne s s e d g e . c om/mind f ul -le a de r - ship-quotes-practical-and-inspiring-quotes-on-mindful-leader- ship/

https://psychcentral.com/lib/book-review-the-mindfulness- edge-how-to-rewire-your-brain-for-leadership/
https://philosophy.eku.edu/people/velez-de-cea. https://metadata.isbn.nl/88880/mindful-leadership.html http://daophatngaynay.com/vn/files/sach/vesak2014/ws5_08_
en    Mindfulness_for_secular_purposes_400086783.pdf

http://daophatngay nay.com/v n/f i les/sach/vesak2014/ w s5_01_e n__In t e gr a t in g____M ind f ulne s s_P r a c - tice 932596010.pdf

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây