13 ĐA DIỆN LÒNG BI: ĐẤNG CỨU THẾ PHẬT GIÁO VỚI GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC TOÀN CẦU CHO GIỚI TRẺ VIỆT NAM HIỆN NAY

Thứ tư - 08/05/2019 22:54
Đinh Hồng ​​​​​​​Hải
209





 






 
ĐA DIỆN LÒNG BI: ĐNG CỨU THẾ PHT GIÁO VỚI GIÁO DỤC ĐO ĐỨC TOÀN CU CHO GIỚI TRẺ VIT NAM HIỆN NAY

 
Đinh Hng Hi*



TÓM TẮT

Trong nhng năm gn đây, ở Vit Nam đang din ra một quá trình phục hưng Pht giáo vô cùng sôi động với nhiu chùa chin to lớn mọc lên. Cùng với nhng pho tượng khổng lồ là số lượng Pht tử và khách hành hương ngày một tăng cao. Một số trung tâm Pht giáo như chùa Hương hay Bái Đính thường xuyên tc nghn trong nhng dịp lễ lớn. Hỏi nhng bạn trđang đi lễ rằng: Bn đến đây làm ? Câu trả lời phổ biến là: Đi lễ Pht. Hi: LPht để làm ? Câu trả lời là: Để cu tài, cu lộc, cu bình an. Hi: Tại sao các bạn tìm kiếm tài lộc và bình an từ Đức Pht? Hu hết đu trả lời là vì Đức Pht có lòng bi. Nhưng khi hỏi lòng bi là gì thì đa số đu kng trả lời được hoc trả lời thiếu chính xác. Một skhác, khi được hỏi về các pho tượng Di Lc là ai thì câu trả lời phổ biến đó là Thần Tài (!), chỉ một srt ít trả lời rằng đó là Đức Pht Vlai hay Đấng Cứu thế Di Lc xut thế cứu giúp chúng sinh trong thời mt pp.

Từ nhng thực tế đó, bản tham lun này sẽ trình bày 02 yếu t quan trng trong Pht giáo (một yếu tố tinh thn và một yếu tvt cht), đó là lòng bi trong vô lượng tâm (từ-bi-h-x) và tượng Pht Di Lc (được coi như Đấng cứu thế Pht giáo) để to một góc nhìn
  • PGS. TS., PGĐ. Trung Tâm Nghiên Cu và Phát Trin Dân Tc Thiu S, Min Núi và Lưu Vc Sông Hng, Đi học Khoa học Xã hội và Nn n, Đi học Quốc gia Hà Nội, Vit Nam.
 


đối sánh với vn đề giáo dục đo đức tn cu cho giới trVit Nam hin nay. Thông qua góc nhìn này, tác giả mong muốn giới trcó một cái nhìn chân xác hơn vPht giáo trong vai trò của một tôn giáo trí tuệ và hướng thiện mà kng phải là nơi để cu tài – cu lộc. Từ đó nhìn nhn lại các giá trị tinh thn (như lòng bi đan lồng trong các triết thuyết Pht giáo) đóng vai trò quan trng hơn nhiu so với các yếu tvt cht (như các pho tượng khổng l) cho dù đó là tượng của một Đấng cứu thế Pht giáo với tên gọi Di Lc.
    1. LÒNG BI LÀ GÌ
Lòng bi hay tâm bi bt nguồn từ chbi. Bi () thường dùng với từ bi () hay nhn bi (, tiếng Vit gọi là bi nhn) là một thut ngữ hết sức quan trng theo quan nim của Pht giáo, đc bit là Pht giáo Đại tha. Thut ngnày được sử dụng phổ biến trong các
giáo lý Pht giáo, đc bit là trong Chú Đi Bi hay Đi Bi Chú (
悲咒), phiên âm Hán Vit là Đại Bi Tâm Đà La Ni (大悲心陀羅
/ Maha Karunika citta Dharani). Trong tiếng Anh, bi được dùng
tương đương với Compassion với hàm nghĩa của tình yêu thương
vô bờ bến với sđau khổ của chúng sinh cũng như nhng người
kém may mn và ước muốn cứu giúp và sẻ chia với tt cả nhng k
bt hnh đó.

Trong Kinh Pp cú (Dhammapada) din giải T Vô Lượng Tâm (Catvari Apramanani) bao gm: từ (maître/kindness), bi (karu- na/compassion), h(mudita/joy), xả (upeksa/indifference). Theo đó, bilà lòng thương xót cứu kh, thương dứt trđau khổ cho hết thy chúng sinh. Bi là động lực làm cho tâm rung động trước sđau khổ của kkhác. Đặc tính của tâm bilà ý muốn giúp người khác thoát khỏi cnh kh, v.v... Trước hết phải dùng tâm bi để tr giùm đau khổ cho chúng sinh, rồi kế đó dùng tâm từ mà cho họ nim vui. Như thế, cái vui mới được hn tn. Vy bilà nhân mà từ” là qu. Người sng có tâm từ bi, có tình thương thì mọi hn thù trên thế gian này sẽ tiêu tan(Tâm Minh Ngô Tằng Giao, 2006).

Có thể nói, bi là một phm trù đo đức rng lớn trong vô lượng tâm của Pht giáo. Thông qua phm trù đo đức này, bản tham lun sử dụng khái nim “Đa din lòng bi(Faces of Compassion)1  trong

 
      1. Taigen Dan Leighton 2012. Faces of Compassion: Classic Bodhisattva Archetypes and
 


cuốn sách nổi tiếng của học giả-thiền sư Taigen Dan Leighton. Trong tác phẩm này, Leighton đã đưa ra những bài học sâu sắc về lòng bi thông qua việc giải thích các nguyên mẫu có thật trong xã hội như Albert Einstein, Mohammed Ali, Mahatma Gandhi, Bob Dylan, Mẹ Teresa, Margaret Mead, Thích Nhất Hạnh, Martin Luther King, v.v… Với sự am hiểu sâu sắc về lòng bi, tác giả đã cho chúng ta thấy những vị Bồ tát trong các triết thuyết Phật giáo không xa vời mà hiển hiện ngay trong đời sống thường ngày. Họ không phải là những vị thần ở thế giới khác với khả năng siêu nhiên mà là những tấm gương sáng về lòng bi qua những việc làm hết sức đời thường. Các nguyên mẫu nói trên chính là những hình ảnh đẹp đẽ và hấp dẫn nhất về sự giác ngộ lòng bi từ những vị Bồ tát thực sự giữa cuộc đời.

Với vấn đề giáo dục đạo đức toàn cầu cho giới trẻ, sự hiểu biết về lòng bi là một yêu cầu hết sức cấp thiết trong một xã hội có tốc độ phát triển chóng mặt như Việt Nam hiện nay. Sự thiếu hiểu biết về lòng bi đã dẫn đến vô số cái ác với những hệ lụy khó tưởng tượng như con giết cha, vợ giết chồng, anh em giết nhau chỉ vì tranh giành đất đai. Nhiều người đi lễ chùa đọc thuộc lòng Chú Đại Bi nhưng lại chỉ cầu tài – cầu lộc rồi giúi tiền vào tay tượng Phật hay dán tiền lên bụng tượng Di Lặc! (Hình 1). Những hành vi đó chính là sự vô minh. Để giảm bớt sự vô minh cùng nỗi khổ đau và ảo tưởng của chúng sinh, lòng bi có thể thức tỉnh ý thức và khả năng của mỗi con người để duy trì ý chí của chính họ nhằm hướng tới Bát Chính Đạo, tìm kiếm con đường giải thoát. Trên thực tế sẽ không có một Đấng Cứu thế nào có thể cứu giúp được chúng sinh nếu bản thân họ không muốn thoát khỏi vô minh mà luôn chìm đắm trong Tam độc (tham-sân-si).







Their Modern Expression - An Introduction to Mahayana Buddhism. Wisdom Publications MA. Một sngười dịch faces đây là nhng khuôn mt skng đúng với tinh thần của tác giả cuốn sách. Trên thực tế, faces được tác gisử dụng ở đây với m nghĩa đa din vyếu tố tinh thần được thể hin qua lòng bi của nhng nn vt cụ thể như Einstein, Gandhi, Thích Nht Hnh.
 


2. ĐẤNG CỨU THẾ PHẬT GIÁO LÀ AI 2

Đấng Cứu thế là một tín ngưỡng đã tồn tại từ lâu trong đời sng xã hội của loài người trên trái đt. Đứng trước sức mnh thiên nhiên và khnăng có hn của bản thân, con người luôn cn đến nhng trgiúp (ít nht là về tinh thn) từ các thế lực siêu nhiên. Đây cũng là một trong nhng căn nguyên chính để các tôn go nguyên thu ra đời. Cho tới nay, dạng tín ngưỡng này vn đang tồn tại một cách sng động trong một scng đồng dân cư. Hơn thế, nhng khổ đau mà con người cm nhn được cả vphương din vt cht cũng như tinh thn din ra trin miên và dường như bt tn. Vì vy, chỉ có nim tin vào Đấng Cứu thế mới có thể giúp họ chm dứt hn tn mọi nỗi khổ đau.

Kng giống với Đấng cứu thế trong các tôn giáo khác, thường chỉ đóng vai trò là vị cứu tinh của loài người và cứu rỗi thế giới ở hồi kết của thế giới hin ti, Đấng cứu thế trong quan nim Pht giáo có biu hin rt đa dạng, nổi bt ở hai dạng ứng thân là Pht (Buddha) và Bồ tát (Bodhisattva). ng thân Pht thường được gọi là Pht Di Lc (Maitreya Buddha). Trong Tam thế Pht (quá khứ, hin ti, v lai), Đức Pht Di Lc được đt ở vị trí thba nên cũng thường được gọi là Đức Pht Tương lai (The Future Buddha). ng thân Bồ tát của Di Lc, thường được gọi là Bồ tát Di Lc (Maitreya Bodhisat- tva), là Đấng Cứu thế hin đang ngtại cõi trời Đâu Sut và sgiáng sinh trong tương lai xa. Hai dạng ứng thân này chính là căn nguyên của nhng khác bit rt lớn và nhng biến đổi kng ngờ của Đấng cứu thế Di Lc trong quan nim Pht giáo qua từng thời k.

giai đoạn trung đi, vic xây dựng các pho tượng Di Lc khổng lồ trên Con đường Tơ lụa có mối liên hệ rt cht chẽ với s phát trin của tín ngưỡng Đấng Cứu thế Pht giáo. Vphương din lý thuyết, đây là skết hợp giữa biu hin cụ thể của tín ngưỡng Đấng Cứu thế trong n Đgiáo (Cakravartin) với giáo lý Pht giáo và nhng truyn thuyết trong Đạo thờ lửa (Zoroastrianism) để to nên một Đấng Cứu thế riêng của Pht giáo, v.vCùng với sphát



2. Xem thêm: Đinh Hng Hải 2013. Sự biến đổi của tín ngưỡng Di Lc trong Pht giáo: TĐấng cứu thế Pht giáo đến các biu tượng Di Lc thời Trung đi.Tp chí Bo tàng và nhân hc số 3-4, 2013. ISSN: 0866-7616
 


trin nhanh chóng của Pht giáo tới nhiu trung m n hoá châu Á thời trung đi, biu tượng Đng Cứu thế Di Lc theo Con đường Tơ lụa đt du n lên hu hết các nn n minh mà nó đi qua. Rt nhiu tnh tích Pht giáo lớn ở n Đ, Afganistan, Nepal, Bhutan, Tây Tng, Trung Hoa, v.v… đu có các pho tượng Di Lc khổng l.

Chẳng hn như hai bức tượng cao 33m và 54m ở Bamiyan (Af- ganistan) (Hình 2) – di sn văn hoá thế giới bị chính quyn Taliban phá huỷ năm 2001, bức Đi Pht cao 72m ở núi Nga Mi (Trung Quốc); (Hình 3) – tượng Pht lớn nht thế giới và cũng là di sn văn hoá thế giới, bức tượng đồng Cường Ba (Qianba) cao 27m ở Tây Tạng, v.vHin nay ở n Đ, các nhà thiết kế và các công trình sư đã hn thin bản thiết kế bức Đi Pht tượng Di Lc bằng đồng cao 152m (Hình 4). Sau khi hn thành, đây slà bức tượng Pht lớn nht thế giới và cũng là bức tượng đồng lớn nht thế giới. Kinh pdành cho bức tượng khổng lồ này lên tới hơn 200 triu USD do nhiu giáo đn Pht giáo trên thế giới huy động, các nhà ho tâm và các Pht tử đóng góp. Đây chính là biu hin rõ nét nht vnh hưởng của tín ngưỡng Đấng cứu thế Di Lc trong đời sng văn hoá, nghệ thut cũng như tâm linh của người dân châu Á kng chỉ ở thời Trung đại mà còn phát trin mnh trlại trong thế kỷ 21.

Vit Nam, trong ssách cũng từng ghi chép về nhng pho tượng Pht khổng lồ như tượng Pht chùa Qunh Lâm, một trong An Nam TĐại Khí, mà rt có thể đó chính là tượng Đấng Cứu thế Di Lc. Hin nay, nhiu pho tượng Pht Di Lc khổng lồ cũng đã và đang được xây dựng ở nhiu nơi như: Chùa Pht Lớn (An Giang) shữu bức tượng Pht Di Lc cao tới 34m; Tượng Pht Di Lc nm trên đỉnh HMây, Núi Lớn Vũng Tàu cao 30m; Tượng Di Lc ở Hoa Viên Thiên Đức, Phù Ninh, Phú Thọ hơn 20m; Tượng đồng Di Lc ở Bái Đính cao 10m, v.vCó thể thy, sra đời của nhiu pho tượng Pht Di Lc khổng lồ ở Vit Nam hin nay cho thy một biu hin của sphục hưng tín ngưỡng Đấng Cứu thế Pht giáo. Tuy nhiên, đối lp với trào lưu vt cht hóa tín ngưỡng Đấng Cứu thế Pht giáo thì sự hiu biết của dân chúng vĐấng Cứu thế lại vô ng hn hp. Có lẽ vì vy mà rt nhiu người đã nhm tượng Pht Di Lc với tượng Thần Tài.

Trên thực tế, vic xây dựng nhng pho tượng khổng lồ chỉ là một phn rt nhỏ trong vô lượng công đức mà chúng sinh cn làm để
 


xin dương Pht pháp hay xa hơn là cứu nhân độ thế. Nhng pho tượng đó chỉ giúp con người nhìn thy các biu tượng Pht giáo mà kng phải là sgiác ngộ ng bi của Pht pháp. Võ Tc Thiên từng cho xây dựng nhiu pho tượng Đấng Cứu thế Di Lc khổng l, tiêu tốn vô sngân lượng của dân chúng nhưng đã kng giúp bà có được một cái kết có hu. Rõ ràng, Đấng Cứu thế Pht giáo kng nm ở nhng hình hài vt cht to lớn mà nm ở trong tâm của mỗi chúng sinh. Nhng vị “Bồ tát xut thế” như Albert Einstein hay Mahatma Gandhi (mà Leighton đã chỉ ra) chính là biu hin rõ nét nht của Đấng Cứu thế Pht giáo trong tâm của mỗi con người ở trên thế gian này. Hiu được điu đó sgiúp chúng sinh thoát khổ và giúp cho nhiu người khác cùng thoát khỏi nỗi khổ đau trong kiếp luân hồi nhờ vào Tâm Vô Lượngvà “Đa din lòng bi.
  1. ĐI TÌM ĐẤNG CỨU THẾ QUA “TÂM VÔ LƯỢNG” VÀ “ĐA DIỆN LÒNG BI”

Để biết được Đấng Cứu thế Pht giáo đang ở đâu, thay vì đi tìm ở cõi trời Đâu Sut xa xăm thì trước hết mỗi chúng sinh cn xây nn trí tuệ và thực hành hướng thin. Tvic nhìn thy nhng pho tượng Đấng Cứu thế Di Lc đến shiu biết về lòng bi qua cái
tên Từ Thị Bồ tát (慈氏菩薩)3  để rồi giác ngộ lòng bi là một
chặng đường không hề dễ dàng để vượt qua. Trong kinh Tứ Vô
Lượng Tâm, chữ tâm được xem như Phật tâm trong mỗi chúng
sinh, bao gồm:
T vô lượng tâm (慈無量心/ maitry-apramāa) Bi vô lượng tâm (悲無量心/ karuāpramāa)


 
    1. Tên gọi Từ Thị (Maitreya trong tiếng Phạn, hay là Metteyya trong tiếng Pāli) xut phát từ truyn thuyết: vì muốn giáo hóa các chúng sinh nên từ lúc mới phát tâm, Ngài đã kng ăn thịt chúng sanh. Còn theo Đại Nht Kinh Sớ, Từ Thị nghĩa là chng tính từ bi, gồm hai chữ: Ttrong Tvô lượng tâm (Từ, Bi, H, X) của Pht, Thlà chng, h, tộc, do lòng T đó sanh ra từ chng tính Như Lai, có năng lực m cho tt cả thế gian kng đoạn dứt Pht chng. Còn theo phẨm Tùy Hỷ trong Kinh Pháp Hoa và Kinh Bình Đẳng Giác, Di-lc chính là A-dt-đa (tiếng Phạn: Ajita, Hán dịch là Vô Thắng, Vô Năng Thắng hoc Vô Tam Đc). Ngài là một vị đệ tử của Pht Thích-ca. Nhưng theo Kinh Thuyết Bn trong Trung A-hàm 13, Kinh Xut Diu 6 và Lun Đại T-bà-sa 178, Di-lc và A-dt-đa là hai nn vt khác nhau. Trong bài kệ tựa phẨm BNgn Đạo (Pàràyana) của Kinh Tp (Sutta - nipàta) thuộc Đại Tạng Kinh Pàli đu nêu cả hai tên A-dt-đa (Ajita) và Đế-tu Di-lc (Tissametteyya), tức hn tn cho đó là hai người khác nhau.
 


Hvô lượng tâm (喜無量心/ mudipramāa) Xvô lượng tâm (捨無量心/ upekāpramāa).
Từ là lòng từ ái, thiện ý, thin ái, hảo tâm, bác ái, nhiu tình thương
... Người ta cũng thường nói rằng, tâm từ là tình thương quảng đại,
rng lớn, bao trùm thiên nhiên, người vt, cây cBi là lòng bi
mẫn, biết thương xót, biết rung động trước sđau khổ, bất hạnh của
người khác, là muốn xoa dịu, chia x, an ủi người khác trước hoạn
nạn, trước nghịch cảnh, thống khổ, neo đơn, cô qu, tai ương, tt
nguyn, đói rách ... Hỷ là trạng thái m tốt đẹp, thanh lương, cao
thượng, vô nhiễm, thanh khiết, vắng mặt ng tối của tư kỷ, vị kỷ... Xả
là sự quân bình, vô tư, kng luyến ái ng kng ghét b, kng ưa
thích ng như không bất mãn trước tt cả nhng tình huống của cuộc
đờiXđược ví như lá sen, nó kng hề giữ lại mà làm trượt đi tt
cả nhng giọt nước dù dơ dù sch ở bt kđâu rơi đến. 4

Trong Tâm Vô Lượng một cuốn sách nổi tiếng mới xut bản gn đây, học giAndrew Olendzki cho rằng từ bi và trí tuệ hỗ tương, nh hưởng lên nhau… con đường của chúng ta xa lìa khổ đau và hướng đến sdp tt nhng cm xúc phin não. Tiến trình chuyn hóa này dn dà cũng có thể xy ra một cách hữu hiu y ht như thế trên một bình din tp thể - hoc thm chí trên bình din tn cu(Olendzki 2018: 33-34). Qua đó có thể nói rằng, Đấng Cứu thế mà ai cũng có thể tìm thy trong tâm của mình chính là từ bi và trí tu. Từ bi và trí tuệ là ngọn qung đăng rọi sáng cho bản thân mỗi con người trong mênh mông bể khổ và cứu vớt chúng sinh trong cõi mê lm – đó chính là Đấng Cứu thế luôn hin hữu trong tâm của mỗi chúng ta.

Theo Hòa thượng Thích Thanh T, Tbi là ng thương bao la, c o cũng sn sàng san snhng ni đau khca người và đem hnh phúc an vui cho h. Lòng thương y gieo mm trên đt khổ đau và sinh trưởng trong ánh sáng ttu. Vì thế, ai mang nng ng thương này thì kng bao gian nhiên khi nhìn ktrước mt mình đang âm thm nuốt lhoc đang rên siết kêu thương, mà hnguyn chia st, gánh c cho người vơi đi, nhbớt đôi phn đau kh(Thích Thanh T, 2001). Tuy nhiên, từ-bi-h-xtrong trong kinh đin của
    1. Xem thêm TVô Lượng Tâm trong: https://thuvienhoasen.org/a18828/tu-vo-luong- tam truy cp 14/2/2019
 


Pht giáo schẳng có tác dụng gì đi vi chúng sinh nếu kng được thực nh trong đời sng hàng ngày. Vì vy, strau di giáo lý Pht giáo trong đời sng tinh thần và thực nh tâm vô lượng trong nh động của chúng sinh mi c mi i là vô ng cn thiết đthực nh ng bi mà khởi đu là tttuvà hướng thiện.

Có thể nói, từ Vô Lượng Tâm đến Đa diện lòng bi là hành trình đi tìm cái thiện ngay trong đời sng của chúng sinh mà chúng ta có thể chng ngộ qua vô scon người cụ thể và hành động cụ thể trong xã hội. Trong lời giới thiu cuốn sách của Leighton, Laura Miller nhn xét: Ông đã nhn ra nhng nhân vt lịch svà cả nhng con người trong thế giới hin tại mà hành động của họ là minh chng cho nhng biu hin giống như các vị Bồ tát của thời hin đi Đúng như tác giđã khẳng định: Chúng ta có thể cm nhn được nhng sự hin din và hành vi của hnh Bồ tát trong mỗi cá nhân Tuy nhiên, tt cả tình yêu thương và scgắng chỉ được chng ngvà hin thực hóa khi chúng ta thy du hiu của Bồ tát hnh, kng phải trong kinh đin hay huyn thoại mà là nhng thực tại din ra trong thế giới này(Leighton 2012: 127).

Rõ ràng, hành trình đi tìm i thiện trong thời đại ngày nay đòi hỏi một sự hiu biết sâu sc hơn vbản cht con người và nguyên nhân của i ác ng như nhng mt đối lp của nó: lòng trc n shiểu biết. Cuốn sách của Leighton đã cho chúng ta một phương tin để tự mình xem xét các nguyên mu Bồ tát trong skết nối với đời sng đương đại thông qua nhng con người thực của thời đi. Theo giáo lý Pht giáo, Bồ tát hnh là nhng scng hiến cho sự thức tỉnh tn cu hay sgiác ngộ của tt cả chúng sinh. Thông qua cuốn sách của mình, Leighton đã làm sáng tỏ thêm nhng ý nghĩa sâu xa từ giáo lý Pht giáo Đại thừa và giải thích lý tưởng và thực hành hnh Bồ tát như thế nào trong đời này, kiếp này của mỗi chúng sinh.

Có l, chỉ khi con người có khnăng hành động như một vị Bồ tát theo các nguyên mu nói trên thì họ mới có thể hiu được bản cht tâm linh thiết yếu của mình phù hợp với mỗi nguyên mu đó như thế nào. Và nhng biu hin của biu tượng Đấng Cứu thế Pht giáo hay Bồ tát Di Lc, với tình yêu thương bao la, chính là nguyên mu của một Đấng Cứu thế ở mọi thời đi. Như Leighton đã đúc kết trong phn kết lun: Các vị Bồ tát kng phải là một stô vẽ li
 


khay siêu nhiên mà đơn gin là nhng phẨm cht tinh túy nht của chúng ta được thể hin một cách đy đ(Leighton, 2012, tr.256). Trong bối cnh một thế giới đy biến động như hin nay, nhng lời cu xin sự trgiúp từ một Đấng Cứu thế của một tôn giáo nào đó đối với tn nhân loại dường như là bt kh. Nhưng nếu tt cả chúng sinh cùng nhau thực hành hnh Bồ tát bằng vô lượng tâm thì chc chn rằng lòng bi đó sẽ thp sáng ngọn đuốc trí tuệ cho tt cả mọi người bt ktôn giáo hay tín ngưỡng nào. Trong ánh sáng của ngọn đuốc trí tuệ và hướng thin, Đấng Cứu thế sxut hin.
  1. LÒNG BI VỚI VẤN ĐỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC TOÀN CẦU CHO GIỚI TRẺ VIỆT NAM HIỆN NAY

Trong giai đoạn toàn cu hóa đã và đang din ra vô cùng sôi động hin nay, tầng lớp được hưởng lợi nhiu nht nhưng cũng chịu tác động nhiu nht chính là giới tr. Hin nay Vit Nam đang đt cơ cu dân số trẻ cao nht trong lịch svới nhóm dân số trong độ tui 10 - 24 chiếm gn 40% dân s.5 Sự thực là tương lai của thế giới nói chung và mỗi quốc gia nói riêng sẽ nằm trong tay lớp trẻ này mà không phải chờ đến khi Đức Phật tương lai xuất hiện. Nếu tầng lớp này lĩnh hội được lòng bi thì sức lan tỏa của vô lượng tâm sẽ vô cùng mạnh mẽ nhờ vào khoa học và công nghệ mà họ đang nắm trong tay. Nhưng nếu họ thờ ở với lòng bi, với chúng sinh và với vấn đề đạo đức thì hệ lụy cũng hết sức khó lường. Một số ví dụ dưới đây cho thấy rõ điều đó.

Ngày 13/10/2011, một skin xy ra ở thành phố Pht Sơn của Trung Quốc nhưng đã gây chấn động toàn cu, đó là vvic bé
Vương Duyt (/王悅) còn gọi là Tiu Duyt Duyt (小悅
), 2 tuổi, bmột xe i loi by chtông phải và cán lên phn
gn đu ca bé. Lúc này bé Duyt Duyt còn cđộng, i xế cho xe
dừng li vài giây ri thn nhiên cho xe chy tiếp và bánh xe sau lại
nghiến nát một phn thân thbé gái. Chvài phút sau, một chiếc
xe tải nhtiếp tục cán nát đôi chân ca bé gái này. Kng thtưởng
tượng ni chtrong by phút sau tai nn, có đến 18 người đi ngang
chbé Duyt Duyt đang thoi thóp trên vũng máu, nng ai ny c


5        Trang tin BHXHVN 2017. Việt Nam đang có dân strẻ cao nht trong lịch sử” trong: http://tapchibaohiemxahoi.gov.vn/tin-tuc/viet-nam-dang-co-dan-so-tre- cao-nhat-trong-lich-su-9135. truy cp 17/2/2019
 


thn nhiên đi qua. Mt bà mng con nhìn thy tình cnh đó đã vi vã nm tay con ro bước chy qua tht nhanh. Cui ng, một người nht rác tên Trần Hin Mui phát hin bé gái đã kêu cu và đưa vào bên đường(MLoan 2011). Tương tnhư vy, ở Vit Nam thời gian qua có nhiu vxe tải, đc bit là xe container, gây tai nn chưa chết ngườinng các i xế tthnnày đã cán đi cán li cho nn nhân chết hn.6

Ddàng nhn thy, hành vi ca nhng kthác ở đây không do s manh động ca ni shãi hay thù hn trong chiến tranh mà li được thc hin một cách man rti mc vô cm do nhng lhổng của lut pháp (vi mc án chvài năm tù cho các i xế trên). Và stht là cánh i xế vn bo nhau rằng: Thà nó chết hn còn n bthương. Mt my chc triu một c còn n phi nuôi nó cđời! Đi tù ng lm chvài năm, có ai đóng hộphết án đâu. Nó sng thì mình chết!. Nó” ở đây chính là nn nhân ca nh xe.7 Nếu như trong chiến tranh, lý do giết kthù là đbo vcông lý hay bo vngười dân vô ti. Nhưng vi nhng hành vi giết người thn nhiên giữa thời bình như nhng ví dtrên thì đó chính là biu hin tt ng ca ti ác. Có lđó ng là lý do đcon strung bình 20 người chết/ngày vì tai nn giao thông ở Vit Nam (gấp 4 ln so vi con số 5 người chết/ngày trong cuộc chiến Iraq) kéo i trong nhiu năm qua.

Vy do đâu mà cái ác hnh hành dữ dội như vy khi chiến tranh đã qua từ lâu? Phải chăng lòng bi trong xã hội của chúng ta hin nay đang bị lãng quên? Vì sao đo đức xã hội xuống cấp?, v.v... Đây là nhng câu hỏi dồn dp trên các phương tin thông tin đại chúng trong thời gian vừa qua. Để trả lời nhng câu hỏi đó, chúng ta cn trlại với bản lai din mc” của phm trù đo đức và vn đề giáo dục đo đức tn cu cho giới trVit Nam hin nay.

Đạo đức là một phm trù quan trng trong đời sng nhân sinh và là một môn học kinh đin được nhc đến như tin đề của mọi loại hình giáo dục trong mọi nn văn hóa. Tmy thế kỷ trước Công

 
  1. Nht Linh-Kim Thược 2017. “Lut ngm khiến nhiu tài xế quyết tâm cán nạn nn tai nạn đến chết.Xem thêm trong: https://vov.vn/tin-24h/luat-ngam-khien-nhieu-tai-xe-quyet- tam-can-nan-nhan-tai-nan-den-chet-689031.vov. Truy cp: 15/2/2019
  2. Xuyến Chi VD 2010. Sự tht khi lái xe cố tính cán chết người. Trong: https://vn- express.net/y-kien/su-that-khi-lai-xe-co-tinh-can-chet-nguoi-2158844.html. Truy cp: 18/2/2019
 


nguyên Lão Tđã viết Đo đức kinh8, tác phẩm được xem như nền tảng của Đạo/Lão giáo. Trong truyền thống Ki tô giáo, xuất phát từ mười điều răn của Chúa, các tín đồ đã xây dựng nên một nền đạo đức có tính hệ thống. Chính hệ thống đạo đức này đã kiến tạo nên nền đạo đức Tin lành và tinh thần chủ nghĩa tư bản”. Đây cũng là tên một cuốn sách kinh điển của Max Weber đề cập đến sự thịnh vượng của phương tây có được là nhờ nền đạo đức y.9 Các tôn giáo khác cũng đều dựa trên những hệ thống kinh điển về đạo đức để tồn tại và phát triển như Vệ Đà (Vedas) với người Hindu, Tử Thư (Egyptian Book of the Dead) với người Ai Cập, kinh Koran (Qu’ran) với người Hồi giáo, v.v…

Trong kinh đin Pht giáo, vn đề đo đức kng chỉ là một môn học hay một đối tượng thiết yếu mà còn là một phm trù bao trùm của triết học Pht giáo với hai hàm nghĩa riêng bit: đạo và đức. Ch đạo đã nm ngay trong tên gọi (đo Pht), còn chđức được chia thành 3 loại: Bi đc, Tđức và Tịnh đức mà theo đó “Kẻ thù của tâm bi là sự độc ác, thờ ơ. Ta đến với Pht là học Bi đức, học tu theo hnh của Pht. Bi là hài hòa, dễ thương, kng ác ý, kng ngã mn, kng độc tài. Có Bi đức, cuộc sng sẽ tự ti, hnh phúc. Có Bi đức, ta được nhiu người quý trng.10

Kng chỉ có trong giáo lý của các tôn giáo, Đo đức còn là một môn học quan trng trong chương trình của học sinh tiu học từ thời kđu của nn giáo dục Vit Nam. Nhưng cách đây hơn ba thp niên, môn Đo đức đã bị khai tử” qua một vài ln cải cách giáo dục.Trong chương trình giáo dục phổ thông mới được ban hành gn đây nht, môn Đạo đức lại được khai qutvà đưa vào chương trình Tiu học cuối năm 2018. Tuy nhiên, ở bc Trung học

 
  1. Theo Daniel Ried kng cuốn sách nào ngoại trừ Kinh Thánh, được dịch sang tiếng Anh một cách thường xuyên như nó. Năm 1955, có 126 bản dịch khác nhau được in trên khắp thế giới: 90 bản thuộc các thứ tiếng Tây phương, còn lại là tiếng Anh (The Tao of Health, Sex and Longevity: A Modern Practical Guide to the Ancient Way. Alaska: Fireside Books, 1989). Mai Sơn dịch http://triethoc.edu.vn/vi/chuyen-de-triet-hoc/triet-hoc-dong-phuong/tieu- luan-ve-dao-duc-kinh_26.html. Truy cp 11/2/2019
  2. Max Weber 2010. Nn đo đức Tin nh và tinh thần chnghĩa tư bản. Nxb. Tri thức, Hà Nội
10 Thích Tánh Tu, Thích Đạo Nghip 2017. Chữ đức trong đo Pht. https://quangduc. com/a61314/chu-duc-trong-dao-phat. Truy cp: 15/2/2019
 


cơ svn gọi là môn Giáo dục công dân và ở bc Phổ thông trung học gọi là môn Giáo dục kinh tế và pháp lut. Vic đt vào, nhc ravà thay đổi tên gọi đối với môn Đạo đức thời gian qua cho thy sự lúng túng của các cp qun lý đối với phm trù tinh thn quan trng này. Hệ lụy của nhiu vn đề đo đức trong xã hội hin nay cũng đang thể hin rõ sự lúng túng đó.

Có thể nói, hiu biết và lan ta lòng bi với giáo dục đo đức tn cu cho giới trVit Nam hin nay là một công vic hết sức cp ch. Chúng ta cn phải đưa bi nhn đan lồng vào các chương trình giáo dục đo đức đối với giới tr. Bên cnh đó, chúng ta cn tìm hiu sâu hơn vbản cht con người trong xã hội hin nay. Bởi suy cho cùng thì mối nguy him thực svà thường trực lại đến từ con người, mà cụ thể là nhng con người kng có lòng bi, chkng phải từ một thế lực hc ám nào bên ngoài trái đt. Lòng bi kng chỉ mang đến yêu thương cho tt cả chúng sinh mà nó còn giúp ta giải trtam đc (tham-sân-si). Có lòng bi, con người skng gây tổn thương cho kkhác, lòng bi giúp cho thế giới mà chúng ta đang sng trở nên tốt đp hơn.

Để lòng bi được thực hành một cách có hiu quả thì một nn lut pháp nghiêm minh và một thiết chế xã hội công bằng chính là nn tảng để quá trình hành thinnày tồn tại và phát trin. Trong bối cnh tn cu hóa hin nay, vn đề giáo dục đo đức cho giới trđang gp phải vô số thách thức do đa dạng tộc người, biến đổi văn hóa, di dân và xung đột tôn giáo. Vic tìm kiếm một hệ giá trmang tính tn cu vđo đức dành cho cho mọi màu da, mọi quốc tịch và mọi tôn giáo cn phải phù hợp với tt cả các đối tượng đó. Lòng bi chính là một yếu tkng thể thiếu trong hệ giá trnày, bởi vì nó luôn phù hợp với mọi cuộc đối thoại liên tôn giáo. Chỉ có lòng bi mới có thể giúp cho tt cả nhân loại từ các tôn giáo khác nhau và các chng tộc khác nhau có thể nói cùng một ngôn ngữ” với nhau, đó là ngôn ngữ của tình yêu thương để hóa giải hn thù.

5. THAY LỜI KẾT

TrvVit Nam sau nhng năm nghiên cứu về Đức Pht Di Lc và Đấng Cứu thế Pht giáo ở nước ngoài, nhng vn đề đã đt ra trong tôn giáo và ngoài xã hộicó liên quan đến Di Lc vn tiếp
 


tục theo đuổi tôi tới nay.11 Đặc bit, vic sử dụng các biu tượng và triết lý sâu xa của Pht giáo như thế nào để truyn cm hng tới mọi người dân, đc bit là giới tr, luôn là một câu hỏi thường xuyên được đt ra đối với tôi. Bn tham lun này là một nghiên cứu mới nht vvn đề giáo dục đo đức cho giới trẻ ở Vit Nam hin nay để trả lời một phn câu hỏi đó.

Với vai trò vừa là một Đấng Cứu thế của Pht giáo, vừa là Bồ tát Di Lc lại vừa là Đức Pht tương lai, biu tượng Di Lc chính là một trrong nhng đối tượng nghiên cứu luôn nhn được nhiu nht s quan tâm của các học giả trong cũng như ngoài Pht giáo vgiáo dục lòng bi đối với chúng sinh. Vic tìm hiu lòng bi trong tâm vô lượng qua biu tượng Bồ tát Di Lc kng chỉ giúp chúng ta hiu sâu sc thêm nhng lời dy của Đức Pht Thích Ca mà qua đó còn có thể gửi một thông đip của Pht giáo tới nhân loại trên tn cu, đó là: Lòng bi kng có giới hn; Lòng bi có ở tt cả chúng sinh; Lòng bi có thể biu hin bằng nhng vic nhỏ nht nhưng cng hưởng lòng bi có thể kiến to nên nhng điu vĩ đại nht để xây dựng một nn hòa bình cho thế giới.

Với lòng bi, Đấng Cứu thế Di Lc kng ở đâu xa mà ở ngay trong cái tâm sn có của mỗi chúng ta. Để cứu độ chúng sinh, Đấng Cứu thế skng hin ra thành nhng pho tượng khổng lồ cm trong tay vũ kmà chính là ở lòng bi trong tâm thức của mỗi con người, đó cũng chính là một biu hin của Pht go nhập thế Thin sư Thích Nht Hnh đã xin dương từ hơn nửa thế kỷ trước. Pht go nhập thế thời chiến là chống chiến tranh, thời nay là chống lại cái ác. Với lòng bi có trong tâm của mọi chúng sinh, chúng ta hãy đánh thức lòng bi để xã hội của chúng ta bớt đi cái ác, để thế giới có được hòa bình và an lc.



11. Năm 2006, sau khi kết thúc chương trình học tp và nghiên cứu tại Khoa Pht học, Đại học Delhi, Cng hòa n Đvới đề tài: Hình tượng Di Lc trong nghệ thut Pht giáo châu Á (The Maitreya Images in Asian Buddhist Fine Art) tôi tiếp tục nhận được học bổng của Quỹ Ford nghiên cứu tại Vin Tôn giáo thế giới (Vin Hàn m KHXH Trung Quốc) với đề tài: Vai trò của Con đường Tơ lụa trong sphát trin của Pht giáo Đại thừa (The Role of the Silk Road in Development of Mahayana Buddhism). Từ các nghiên cứu đã được thực hin ở trên, tôi tiếp tục tìm hiu nhng khác bit của Đấng Cứu thế Di Lc trong tôn giáo và ngoài xã hội. Một scông bố của tôi về biu tượng này sau đó đã đăng tải trên các tp chí nghiên cứu ở Vit Nam, n Đvà Hoa K.
 


Giờ đây, vai trò của lòng bi trong vô lượng tâm và vai trò của Đấng Cứu thế Di Lc đã vượt ra ngoài phm vi của Pht giáo để thâm nhp vào mọi ngõ ngách của đời sng xã hội, trong cách nghĩ ng như trong đời sng của người dân ở nhiu quốc gia theo Pht giáo trong đó có Vit Nam. Tnghiên cứu này, chúng ta có thể nhn thy lòng bi giờ đây kng còn làcủa riêng” các vị Bồ tát như Văn Thù, Phổ Hin, Quân Âm, v.vĐấng Cứu thế Di Lc giờ đây kng còn nm ở thì tương laimà đã và đang có tác động trực tiếp đến con người trong xã hội hin tại thông qua nhng nguyên mu có thực giữa cuộc đời. Lòng bi chính là Đấng Cứu thế đang hin hữu trong tâm của mỗi con người và “Đa din lòng bilà một thông đip mang đến cho giới trẻ ở Vit Nam hướng tới vai trò và vị trí của họ cho một thế giới hòa bình và phát trin bn vng.
 




TÀI LIỆU THAM KHẢO

Chân Nguyên, Nguyn Tường ch 1999. Từ đin Pht học. Nxb. Thun Hóa, Huế.

Đinh Hng Hải 2013. Sự biến đổi của tín ngưỡng Di Lc trong Pht giáo: TĐấng cứu thế Pht giáo đến các biu tượng Di Lc thời Trung đi.Tp chí Bảo tàng và nhân học số 3-4, 2013. ISSN: 0866-7616.

Leighton, Taigen Dan 2012. Faces of Compassion: Classic Bodhisattva Archetypes and Their Modern Expression - An Intro- duction to Mahayana Buddhism. Wisdom Publications MA.

MLoan 2011. Svô cm tàn nhn.Tui tr: https://tuoitre. vn/su-vo-cam-tan-nhan-461117.htm. Truy cp 16/2/2019.

Nht Linh-Kim Thược 2017. “Lut ngm khiến nhiu tài xế quyết tâm cán nn nhân tai nn đến chết.Xem thêm trong: https:// vov.vn/tin-24h/luat-ngam-khien-nhieu-tai-xe-quyet-tam-can-nan- nhan-tai-nan-den-chet-689031.vov. Truy cp 15/2/2019.

Olendzki, Andrew 2018. Tâm vô lượng: Tâm lý học Pht giáo trit để trải nghim. Nguyn Tiến Văn dịch. Nxb. Hng Đức. TP.HCM.

Pht Quang Đại Từ đin biên tu uỷ viên hi (Fo Guang Ta- tzu-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會). Pht Quang Đại Từ đin (Fo Guang Ta-tzu-tien 佛光大辭典). Đài Bắc:
Pht Quang xut bản xã (Taipei: Fo-kuang chu-pan-she) 1988.

Ried, Daniel 1955. Trong: The Tao of Health, Sex and Longev- ity: A Modern Practical Guide to the Ancient Way. Alaska: Fireside Books, 1989. Mai Sơn dịch http://triethoc.edu.vn/vi/chuyen-de- triet-hoc/triet-hoc-dong-phuong/tieu-luan-ve-dao-duc-kinh_26. html. Truy cp 11/2/2019.

Tâm Minh - Ngô Tằng Giao 2006. Tìm hiu Kinh Pháp Cú (Dhammapada), Diu Phương Xut Bn. Thư vin Hoa sen (thuvi- enhoasen.org). Truy cp 12/2/2019.
Thích Tánh Tu, Thích Đạo Nghip 2017. Chữ đức trong đo
 


Pht.     https://quangduc.com/a61314/chu-duc-trong-dao-phat. Truy cp 15/2/2019.

Thích Thanh Từ. Tui trvới lòng TBi. Trong: http://budsas. net/uni/u-tuoitre/11-tubi.htm Truy cp: 13/2/2019.

Trang tin BHXHVN 2017. Vit Nam đang có dân số trẻ cao nht trong lịch sử” trong: http://tapchibaohiemxahoi.gov.vn/tin- tuc/viet-nam-dang-co-dan-so-tre-cao-nhat-trong-lich-su-9135. Truy cp 17/2/2019.

Weber, Max 2010. Nn đo đức Tin lành và tinh thn chnghĩa bản. Nxb. Tri thức, Hà Ni.

Xuyến Chi VD 2010. Sự tht khi lái xe cố tính cán chết người. Trong: https://vnexpress.net/y-kien/su-that-khi-lai-xe-co-tinh- can-chet-nguoi-2158844.html. Truy cp 18/2/2019.



ẢNH MINH HỌA


Hình 1. Di Lc Bái Đính ngày mùng 3 Tết Quý T. Nguồn nh: Phan Hoài Hip



Hình 2. Khôi phục tượng Di Lc. Nguồn nh: https://edition. cnn.com/videos/tv/2015/06/22/exp-gps-0621-last-look.cnn
 






Hình 3. Tượng Di Lc khổng lồ ở Nga Mi Sơn. Nguồn nh: Tác gi





Hình 4. Tượng Pht Di Lc lớn nht thế giới. Nguồn nh:www. fpmt.org

226

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây