11 SỰ LÃNH ĐẠO BẰNG CHÁNH NIỆM ​​​​​​​VÌ HÒA BÌNH BỀN VỮNG

Thứ tư - 08/05/2019 06:06
HT. Thích Minh Thiện
127




 
SLÃNH ĐO BNG CNH NIM
VÌ HÒA BÌNH BỀN VỮNG

HT. Thích Minh Thin






DN NHẬP

Tngàn xưa cho đến ngày nay, xã hội loài người lúc nào và bao giờ cũng cn một slãnh đo của một cá nhân hay tp thể để bo vvà dn dt qun chúng số đông thực hin theo nhng mục đích lợi ích chung nht. Slãnh đo y giúp cho qun thể xã hội hot động vn hành một cách ổn định và phát trin. Điu này như một quy lut bt di bt dịch của cuộc sng, từ thế giới của các loài động vt cho đến xã hội hin đại văn minh của nhân loi. Đặc bit nht là slãnh đo đối với xã hội của loài người, ngoài sự hot động ổn định, còn đưa con người phát trin đến nhng giá trđo đức cao đp Chân - Thin - M.

Chúng ta đang sng trong thế kỷ thXXI, với một nn văn minh hin đại thể hin qua sphát trin vượt bc của khoa học, kỹ thut và công nghCon người đã phát minh ra rt nhiu phương tin vt cht để phục vụ cho đời sng xã hội ngày một tốt đp hơn. Thế nhưng, xã hội loài người vn đang quay cuồng trong nỗi lo âu và shãi trước nhng xung đột, khng b, bo động, giao tranh và đc bit là sự cực đoan của ý thức hgiữa các quốc gia, bộ tộc, tôn giáo đã và đang din ra hằng ngày trên thế giới. Đứng trước nhng din biến phức tp của xã hội đy bt an, bao nỗi khổ nim đau của khng b, chiến tranh luôn rình rập và p đến bt cứ lúc nào trong đời sng… Vì vy, từ bao đời con người luôn ao ước có được một đời sng an bình hnh phúc và một thế giới hòa bình kng còn bóng dáng của bo động, chiến tranh. Hơn bao giờ hết, nhân loại đang cn nhng vlãnh đo của quốc gia, của tổ chức, hay của tôn
 


giáocó đy đủ trí tu, sự thông minh sáng suốt, có tm nhìn xa, trông rng và đc bit nht là lòng thương yêu con người, để dn dt xã hội loài người đi đến chm dứt chiến tranh, xây dựng một nn hoà bình độc lp bn vng cho thế giới.

Năm nay, Đại lễ Pht Đn Liên Hip Quốc Vesak lại được t chức tại Vit Nam ln thứ 03. Đây là một nim vinh dự và cũng là cơ hội để cho nhng người con Pht nói riêng và dân tộc Vit nam nói chung chuyn tải thông đip nhân văn ngàn đời góp phn đem lại hoà bình cho nhân loi. Với chủ đề của Đại lễ Vesak là “ch tiếp cận của Pht go vslãnh đạo toàn cu và trách nhiệm ng chia sẻ vì xã hi bền vng, người viết xin được góp phn chia sẻ đề tài tham lun Sự lãnh đạo bng chánh niệm vì hoà bình bền vng, nhm nói lên tm quan trng của slãnh đo và giá trvô cùng to lớn của s lãnh đo bằng chánh nim theo quan nim nhà Pht, để xây dựng một thế giới hoà bình bn vng.

Đtài tuy rng nhưng góc nhìn và sự hiu biết của người viết vn còn nhiu hn chế, cho nên trong lúc trình bày nhng lp lun và quan đim của mình, người viết kng sao tnh khỏi nhng điu thiếu sót, kính mong quý đọc gi, quý thin hữu tri thức đóng góp và cùng hoan h.

Kính chúc Đại lễ Kính mng Pht Đn Vesak 2019 được thành công tốt đp, và đem lại nhng lợi ích thiết thực cho nhân loi.
  1. NI DUNG
 
    1. Ki nim vnh đo

Chc hẳng rằng trong mỗi chúng ta ai cũng đã nghe qua danh từ lãnh đo, trên thông tin báo chí, đài truyn thanh truyn hình hay trên các trang mạng xã hộivà đôi khi danh từ y nghim nhiên mt định kng thể thiếu trong một tp thể hay một tổ chức từ nhng cp bt nhỏ nht như gia đình, nhóm bạn, xóm làng… cho đến lớn lao vĩ đại như quốc gia, tổ chức quốc tế. Khái nim vlãnh đo kng phải trong thời hin đại mới có mà nó đã có từ khi con người xut hin trên trái đt này, nó là một thành tkng thể thiếu trong cuộc sng xã hội.

Khi nói vlãnh đo thì có rt nhiu định nghĩa và khái nim khác nhau, nhưng tt cả đu có chung một quan đim: Lãnh đo là
 


một quá trình nh hưởng mang tính xã hội trong đó lãnh đo tìm kiếm sự tham gia tự nguyn của cp dưới nhm đt mục tiêu chung của tổ chc. Lãnh đo là quá trình sử dụng và phối hợp hot động của các cá nhân trong tổ chức bằng cách gây nh hưởng và dn đt hành vi của cá nhân hay nhóm người nhm hướng tới mục tiêu của tổ chc. Lãnh đo là một trong nhng khái nim quan trng nht trong khoa học vtổ chức - nhân s1.

Tht vy, trong tt cả các tổ chức của qun thể xã hội kng thể kng có lãnh đo, người đứng ra dn dt và chịu trách nhim trước số đông về định hướng cũng như thống nht thực hin nhng mục tiêu mà tp thể tổ chức y cn đt được. Và quan trng hơn hết lãnh đo là sự điu hành và điu phối các cá thể trong một tổ chức hay một qun thể xã hội vn hành một cách nhịp nhàng và an ổn nht. Lãnh đo chính là linh hồn của tp thể y.
    1. Tm quan trng của snh đo

Tt cả các loài động vt sng trên trái đt này đu có slãnh đo của chúng, từ các loài nhỏ bé hay các loài động vt sng by đàn tp thể to lớn khác đu có con đu đàn hay còn gọi là chúa” để thống nhiếp các thành viên theo một mô tiếp sng nht định của qun thể loài vt y. Loài người chúng ta cũng vy, kng thể tách rời với svn hành chung của vũ trto hoá, tuy rằng loài người chúng ta có một ý thức hệ cực kỳ cao thông qua lao động và ssáng to, to nên của cải vt cht và kng ngng phát trin về thể cht ln tinh thn, nhưng kng thể thiếu đi slãnh đo của một cá nhân hay một tổ chức trong xã hội.

Trong đời sng xã hội, vai trò của lãnh đo rt quan trng, nó là cht liu to sự liên kết hoà hợp cho tp th, cho qun chúng số đông. Chúng ta thđt một giả thuyết rằng xã hội loài người sẽ như thế nào nếu kng có slãnh đo? chc chn rằng một sự hỗn loại khng khiếp sxy ra hay nói đúng hơn đó chính là thời khuỷ dit nhân loi. Một minh chng cho chúng ta thy rằng, từ ngàn xưa cho đến ngày nay, xã hội loài người luôn có slãnh đo theo từng cp bực từ tổ chức nhỏ đến tổ chức lớn… Nhưng chúng ta vn thy có smâu thun giao tranh và lon lc, huống chi là kng có lãnh đo.

 
      1. vi.wikipedia.org
 


Mt thế giới, một quốc gia, hay một tchức xã hi có yên n hay bt an, có phát trin hay lc hu là do nn tlãnh đo y quyết định.
        1. Lãnh đo bằng cnh nim

Ngày nay, xã hội loài người đã phát trin một nn khoa học kỹ thut được xem là đỉnh cao với cuộc cách mạng công nghip 4.0, nhưng nhng giá trvề đời sng tinh thn vn còn bấp bênh và đy biến động qua các cuộc giao tranh, các cuộc khng bố đm máu đã din ra trên khp thế giới. Lại càng nguy him hơn khi lãnh đo của các quốc gia đang shữu những loi vũ khí ht nn, vũ khí hudit ng lot….nếu không giđược cnh nim, tỉnh táo thì chcn một i nhấn nút nhđã tàn phá đi một phần hoc một nửa trái đt2.

Chính vì vy, con người càng phát trin vvt cht thì đòi hỏi sphát trin vđo đức tinh thn phải song hành. Sự cân bằng giữa đời sng vt cht và đời sng đo đức rt cn thiết của một con người, mà đc bit hơn đó là đối với một người lãnh đo. Sự chánh nim tỉnh thức giúp cho người lãnh đo hay tổ chức lãnh đo nhìn nhn thu đáo được vn đề và đưa ra nhng quyết định đúng đn nht. Như vy, chánh nim là ? và tm quan trng của chánh nhim như thế nào?
          1. Đnh nga vCnh niệm

Chánh nim (samma sati) là một trong nhng giáo lý, là phương pháp sng, phương pháp tu tp cốt lõi nht của đo Pht. Sự thiết lp chánh nim chính là thiết lp một đời sng tỉnh thức luôn biết rõ nhng gì đang xy ra ngay trong giây phút hin tại của tự thân và svt hin hu.

Có một pháp này các tkheo, Như lai kng thy có một pháp nào có nhiu năng lực như sự chuyên cn chú nim, để làm phát sinh nhng tư tưởng thin chưa phát sanh, và làm tan biến nhng tư tưởng bt thin đã phát sanh. Với người hằng có chánh nim, nhng tư tưởng thin, nếu chưa phát sanh sphát sanh, và nhng tư tưởng bt thin, nếu đã phát sanh stan biến.3
Tht vy, một trạng thái tâm thức thường xuyên giác tỉnh và kiên
  1. Chiến tranh ht nn.
  2. Anguttara Nikaya, Kinh Tăng Chi Bộ I, Chương một pp, phẩm thin định, HT. Thích Minh Châu dịch, NXB Tôn Giáo 2005, trang 89.
 


trì tinh tn là điu kin thiết yếu để tnh nhng hành động bt thin và để thực hin nhng thin nghip.
          1. Tm quan trng của Chánh niệm trong đời sng

Tm quan trng của chánh nim trong tt cả mọi hành động của ta được din tả một cách rõ ràng. Một tâm trí thông minh mà kng chánh nim thường dn dt con người đi sai đường lc no và quyết rũ con người bước ra khỏi con đường chân chánh. Chí đến nhng người đy đủ kiến thức và trí não minh mn cũng kng thy được svt một cách chân chánh trong giây phút dễ duôi để tâm buông lung, trong khoảng khc kng an trú trong chánh nim tỉnh giác. Điu này đã minh chng rằng có nhng người quyn quý cao sang phải bị chỉ trích nghiêm khc mà kng thể chi cãi được chỉ vì hành động vô ý thức, hay có nhng lời nói bt cn trong lúc kng chú tâm đến hu quả của nó, huống hồ chi là nhng quyết định trng đại nếu thiếu đi chánh nim tỉnh thức thì dn đến nhng hệ quả tai hại vô cùng to lớn cho tự thân và cho nhân loi. Chỉ khi nào giác tỉnh chú nim và nhn biết đy đủ nhng hành động của mình thì con người mới có thể phân bit được điu nào tốt điu nào xu, đâu là chính đâu là tà; cũng trong chánh nim con người mới nhìn nhn ra hành động của chính mình là đp hay xu, đúng hay sai

Tóm lại chánh nim là đc tính chính yếu của tt cả nhng hành động thin có chiu hướng đem lại lợi ích to lớn cho tự thân và cho người khác. Chánh nim dn đến lợi ích to lớn” (Appamado mahato atthaya Samvattati)4. Đây chính là con đường phát trin nhn thức đt đến mức độ cao nht và đó chính là con đường và là phương thức để thiết lp hnh phúc và giải quyết mọi khổ đau trong đời sng hin tại và tương lai.
        1. Tm quan trng của snh đo bằng cnh nim

Như trên đã phân tích sự lợi ích to lớn của chánh nim đối với đời sng của một con người trong xã hội nếu thiết lp được sự chánh nim tỉnh thức, còn ngược lại stác hại của một đời sng thiếu tỉnh thức sgây ra nhng hu quả cũng kng nhỏ cho chính mình và nhng người xung quanh. Cho nên người lãnh đo phải hết sức cn trng trong vic hành xvà đưa ra nhng quyết định của mình.
 
  1. Kinh Tiểu Bộ, Phm Sagathaka Vagga, HT. Thích Minh Châu dịch, NXB Tôn Go 2005.
 
 
    1. Tác hại của sự lãnh đo không cnh niệm

Lãnh đo là một quá trình nh hưởng mang tính xã hội chính vì vy người lãnh đo là người có sức nh hưởng rt lớn đến qun chúng xung quanh h. Ở cp độ càng cao thì sức nh hưởng cành lớn, cho nên tác hại của lãnh đo thiếu tp trung và tỉnh giác sgây ra nhng hu quả nghiêm trng khi đưa ra một quyết định sai lm. Lịch sđã ghi lại nhng quyết định sai lm của nhng nhà lãnh đo, nhng nhà độc tài đã gây nên các cuộc chiến tranh gieo đau thương và tổn tht đối với nhân loi.

Với đo Pht, tâm thức của con người quyết định mọi hành vi của h, vì thế để giữ cho tâm thức được tỉnh táo và sáng suốt kng phải là vic làm đơn gin. Đa phn khi phân tích tâm lý của con người thì tâm thường khởi đam mê cá nhân và chy theo nhng tham vng; bước đu chỉ là nhng đam mê và ước vng bình thường, nhưng sđam mê được đy lên cao độ thì nó sẽ trở thành tham vng, scgắng để đt được nhng tham vng y mà bt chp tt cả thì đó chính là hành động bt thin.

Ta không thy mt pp nào khác, này các Tkheo, đưa đến bt lợi lớn, này các tkheo như tâm không được điều phc, không được hộ trì, không được phòng h, không được bo v.5

Điu này chúng ta đã thy một khi tâm của con người kng được điu phục, kng được png hộ và kng được bo vbằng chánh nim tỉnh giác thì đưa đến sbt lợi lớn. Sbt hnh lớn đưa đến đời sng của nhng vtâm kng được điu phục đó chính là lòng tham và ssân hn rt dễ phát sinh. Một khi sự tham lam và sân hn bùng phát trong tâm thức thì nhng quyết định được đưa ra đa phn là sai lm và gây nên hu quả vô cùng nghiêm trng.

Một người chgia đình nếu đưa ra một quyết định sai lm có thể làm cho nhà tan cửa nát, một lãnh đo của công ty nếu thiếu chánh nim slàm cho công ty bị phá sn, nếu một nguyên thủ quốc gia thiếu chánh nim slàm cho đt nước và nhân dân phải lm than cơ cực, nếu nhng vlãnh đo của các nước đu nung nu lòng tham chiếm hữu và thù hằng thì sẽ đến nhng cuộc chiến tranh tàn khóc,

 
  1. Kinh Tăng Chi Bộ I, Chương một pp, Phẩm tam kng điu phục, HT. Thích Minh Châu dịch, NXB Tôn Giáo 2005, trang 19.
 


nếu một lãnh đo của tổ chức tôn giáo thiếu chánh nim thì slàm cho hàng triu tín đồ phải lm đường lc li đi vào u mê đen ti

4.2. Lợi ích của sự lãnh đo bng cnh niệm


Ngược lại với nhng tác hại của slãnh đo thiếu chánh nim là lợi ích của slãnh đo bằng chánh nim tỉnh thc. Slãnh đo bằng tỉnh thức là slãnh đo tối thắng nhứt trong tt cả lãnh đo, slãnh đo này kng cn dùng vũ lực hay các bin pháp để hàng phục nhân tâm mà mọi người tự quy phc. Tt cả mọi vn đề trên thế gian này đu có cách giải quyết bằng phương pháp hoà bình, chỉ có điu là con người chúng ta chưa tìm ra hướng giải quyết đó. Sự bình tĩnh trong tinh thn chánh nim lc quan với tình thương đồng loại thì phương án giải quyết bằng hoà bình sxut hin. Giải quyết các vn đề từ mâu thn nội bộ đến cp độ rng lớn vượt tm kim soát giữa các quốc gia… đu có phương án, quan trng ở chỗ là các nhà lãnh đo có được bình tĩnh và chánh nim sáng suốt để nhìn nhn thu đáo vn đề hay kng. Một khi đã nhìn nhn mọi vn đề một cách thu đáo và tường tn thì chc chn scó phương án giải quyết một cách êm đp.

Với cuộc sng của con người ai cũng yêu thích sự hoà bình thịnh vượng, yêu thích điu hay lẽ phải và sự chân chánh. Slãnh đo với tâm kng vụ lợi cá nhân, vì lợi ích cho số đông vì mọi người vì tp thể thì chc chn rằng sẽ được tp thể và số đông đồng tình và ủng h. Slãnh đo bằng chánh nim chính là thiết lp tình thương yêu nhân loi, bo vệ nhân loi, mọi suy nghĩ hành động hay quyết định đu đt sự lợi ích của số đông của con người lên hàng đu thì sẽ đem lại nhng kết quả tốt đp và lợi ích lớn.

Một gia đình sng chánh nim thì gia đình đó an vui hnh phúc, một lãnh đo đa phương chánh nim tỉnh giác thì đa phương đó bình an êm m, một nguyên thủ quốc gia sng chánh nim tỉnh thức thì quốc gia đó phồn vinh hưng thịnh, một lãnh đo tổ chức sng chánh nim thì tổ chức đó hoà hợp đn kết và vng mnh, một lãnh đo tôn giáo có chánh nim tỉnh giác thì tôn giáo đó đem lại lợi ích lớn cho tín đồ và qun chúng tin theo…..

5. Đời sống cnh nim là cht liệu để xây dựng thế hoà bình bn vng


Đời sng chánh nim chính là một đời sng tỉnh thức, làm chđược tâm tư và suy nghĩ ca chính mình. Trong kinh đức Pht có dy:
 


Dù ở bãi sa trường,
Thng ngàn ngàn quân đch, Cũng không bng thng mình, Là chiến thng lớn nht6.
Lãnh đo là dn dt, chỉ đo và đưa ra nhng phương hướng hay kế hoch cho tp thể thực hin để đt được nhng mục đích chung nht. Nhưng trước khi lãnh đo được nhng người xung quanh mình trước hết là phải lãnh đo được chính mình. Ngoài nhng tố cht lãnh đo do thiên phú bẩm sinh ra, người lãnh đo còn phải được đào to và học tp một cách căn bản với nhng tiêu chí nht định của tp thể tổ chức đưa ra. Bênh cnh đó người lãnh đo còn phải rèn luyn tính cách cao thượng của một người lãnh đo, mà trong đó yếu tố chánh nim là kng thể thiếu.

Thế giới con người luôn ao ước được sng trong cnh hoà bình an vui và xây dựng mưu cu hnh phúc. Nhưng chng nghip của con người còn mang đy sự tham lam, sân hn và mê mờ trong tâm thức, vì vy có nhng lúc mt đi sự tỉnh thức để rồi gây nên nhng hu quả đau buồn cho tự thân và nhân loi.

Sự thiết lp chánh nim chính là một chìa khóa để tháo gtt cả nhng gút mt, là cht liu đngăn nga mi ni khnim đau trong cuộc đời. Tmột nhân tố sống có chánh nim tỉnh thc sđem li kết qutức thời trong hin ti, nhiu nhân tố sống chánh nim stạo nên một tp thbình an và hạnh phúc, nhiu tp thể sống trong chánh nim tỉnh thc stạo nên một xã hi hoà bình thịnh vượng. Schánh nim tỉnh thc kng còn là ca riêng đạo Pht. Đức Pht chính là người thiết lập nên phương pháp khoa học này cho nhân loi đgigìn tâm thc luôn minh mn và ng suốt.

Cho đến thời đim này, nguyên nhân dn đến sxung đột và chiến tranh đó chính là sự tht nim mt tỉnh giác của lãnh đo quốc gia hay tổ chức, đồng thời thiếu vắng đi tình thương đối với nhân loại và một sự tham vng quá đáng.
Chính vì vy, cuộc sng chánh nim tỉnh thức đối với từ cá nhân,



6. Kinh Pp C, phm Chiến Thng.
 


từng tổ chức, từng quốc gia, chính là phương pháp và cht liu thiết thực để xây dựng một thế giới hòa bình bn vng.

III. KT LUN

Con người sinh ra trong cuộc đời này ai cũng có một ước ao chung đó là được sng, được tự do và được mưu cu hnh phúc bình an. Kng ai trong chúng ta muốn sbt hnh và khổ đau đến với chính mình, người thân, gia đình và xã hội. Nhưng nhng nỗi khổ nim đau y nó cứ đến và dày xéo xã hội, gia đình, người thân và tâm hồn của mình như một quy lut kng thể chi bỏ được. Đã bao thế kỷ trôi qua, con người luôn đi tìm câu trả lời cho vn nn xã hội y. Thế nhưng nhân loại dường như đã quên đi rằng cách nay hơn 2563 năm một bc vĩ nhân đã xut hin, đã tìm ra, truyn lại cho nhân loại vbản cht tht của cuộc đời là khổ đau, nguyên nhân đưa đến khổ đau, sự đoạn tn khổ đau và phương pháp đưa đến đoạn tn khổ đau… xây dựng một đời sng an lc hnh phúc ngay trong hin tại đó chính là đức Thích Ca u Ni Pht.

Hơn 25 thế kỷ trôi qua lời dy y và phương pháp y vn còn lưu giữ một cách nguyên vn, mà đôi khi chúng ta lại có xu hướng tht nim, vt vả đi tìm nhng thxa xôi o vng khác để xây dựng sự bình an và hnh phúc, nhưng rốt cuộc vn kng hề đt được. Dù trải qua bao nhiêu ngàn năm đi chăng nữa thì chân lý của Đức Pht vn tồn tại mãi mãi, vì bản cht của nó là như vy.

Chánh nim là một phương cách sng tỉnh thức mà tt cả mọi người ai cũng thiết lp và sng với chánh nim tỉnh thức, chkng riêng gì người theo đo Pht. Đây là một phương thức sng của khoa học và của xã hội loại người văn minh phát trin.

Slãnh đo bằng chánh nim chính là xây dựng một ý thức hệ tỉnh thức để nhìn nhn mọi svt hin tượng, các vn đề một cách khách quan và trung thc. Khi thy rõ được mọi vn đề thì người lãnh đo sẽ đưa ra nhng phương thức giải quyết một cách tốt đp nht. Đây chính là giá trị đích thực của chánh nim trong đo Pht.

Ngày nay, khoa học và kỹ thut đang phát trin trên một tm cao mới, nhưng vn kng ngăn chn được nhng trào lưu tư tưởng tiêu cực đem nỗi đau thương tổn tht đến nhân loại như thm sát, khng b, bo động và chiến tranhĐó chính là nhng thành tlãnh đo



thiếu chánh nim và tình thương đối với nhân loại gây nên nhng hu quả như vy.

Hơn bao giờ hết, chúng ta phải thiết lp sự chánh nim tỉnh thức, phát trin tình thương nhân loại ngay trong đời sng hin tại của chính mình, thiết lp sự chánh nim trong nhà trường để giáo dục cho thế hệ tr, thiết lp chánh nim trong công ty xí nghip, trong bnh vin, trong cơ quan tổ chức quốc gia và quốc tế… đó chính là slãnh đo bằng chánh nim vì một thế giới hoà bình bn vng.







***

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây