23 HOẰNG PHÁP - HƯỚNG RA XÃ HỘI TRÊN TINH THẦN GIÁO DỤC LÒNG TỪ VÀ BỐ THÍ QUA KINH TẠNG PHẬT GIÁO

Thứ tư - 31/07/2019 23:02
HOẰNG PHÁP - HƯỚNG RA XÃ HỘI TRÊN TINH THẦN GIÁO DỤC LÒNG TỪ VÀ BỐ THÍ QUA KINH TẠNG PHẬT GIÁO


TT. Thích Huệ Đức *
 
HOẰNG PHÁP - HƯỚNG RA XHỘI TRÊN TINH THẦN GIÁO DỤC LÒNG TỪ VBỐ THÍ QUA KINH TNG PHẬT GIÁO

 
TT. Thích Huệ Đức *




Ngày nay, nhân loại đang phải đi mt với các mi đe dọa có xu hướng ngày càng gia tăng như: chiến tranh, ô nhiễm môi trường, tài nguyên cạn kiệt, nghèo đói, bệnh dịch, tội phạm, tnạn xã hộiVà, Việt Nam cng không là một ngoại l. Để giải quyết các vn đề ny, nhà nước cn phải chung tay của cả cộng đng, nhân loi. Xuyên sut lịch sử tn tại, Pht giáo luôn có vai trquan trng trong vic hỗ trợ Nhà nước làm cho xã hội ngày càng tt đẹp hơn. Ni bt là các vn đề về an sinh xã hội, công bằng xã hội, nht là, công tác Từ thiện xã hội - điều mà đức Pht luôn đề cao và chú trng. Ngay từ bui đu hình thành Pht giáo đã thể hiện tinh thn cứu kh, cứu nạn cho chúng sanh trong giáo lý của đức Pht; tinh thn Lục độ (bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tn, thiền định, trí huệ) là con đường dẫn đến sự giác ngộ, mà điều đu tiên phải thực hiện được là thực hành bố thí. Ở Việt Nam, truyền thừa tinh thn y, trong quá trình hoằng pháp độ sanh, GHPGVN và Ban Trị sự các tỉnh thành cng luôn đề cao hoạt động hướng ra xã hội, mà đặc biệt lhoạt động từ thiện chăm lo đời sng, tinh thn cho cộng đng. Pht giáo là một tôn giáo của lòng từ bi và trí tu, luôn đề cao tư tưởng nhân ái, hướng đến một đời sng hòa đng, tương trợ. Trong mi tương quan, tương duyên mt thiết giữa người với người, đạo lý c̣c sng mPht giáo mang lại chính là đề cao lòng yêu thương: người khác đau khổ tức là mình đau kh, người khác hạnh phúc chính là mình hạnh phúc, không chà đạp lên hạnh phúc của người khác để xây dựng hạnh phúc của riêng mình. Để hiểu và thực hành được điều đó, bố thí và lòng từ được xem là pháp phương tiệncủa Pht giáo.
--------------------------------------------------------
* Trưởng ban Hong pháp tỉnh Bến Tre.
 


Tư tưởng về bố thí vừa được xem như phương tiện, vừa được xem như lcứu cánh ca mọi hoạt động hoằng pháp ca các Giáo hội Phật giáo. Tinh thn này có ththấy trong nhiều kinh tạng ca Phật giáo, như:
Đi Tng kinh Việt Nam trọn bộ 37 quyển, 24 quyển đu là Tng Nikāya gồm Trường bộ, Trung bộ, Tương Ưng bộ, Tăng Chi bộ và Tiểu bộ được Hòa thượng Thích Minh Châu dịch từ tiếng Pāli. Kinh tạng Pāli là một bộ sưu tp về toàn bộ lời dạy của Đức Pht được thuyết giảng vào những dp khác nhau trong sut 45 năm giáo hóa của Ngài. Tài liệu này thể hiện rt rgiáo lý của Đức Pht về lòng từ bi, bố thí một cách thiết thực trong từng hành vi như: thăm bệnh, gp người nghèo khó, giúp người trong lúc sinh sản, xây cu, đp đường, đóng thuyền, ct nhà, …
Từ bố thítrong kinh tạng Nikāya: Gm 176 bài kinh được Đức pht nói đến:
Trường Bộ Kinh (Dīgha Nikāya): Bộ kinh sưu tp những bài kinh dài của Đức Pht có 12 bài kinh được nhắc đến: bthí” như:
Tăng trưởng bthí, tăng trưởng php, tăng trưởng trí tuệ, tăng trưởng tài vt v lúa go, tăng trưởng đt ruộng, tăng trưởng các loài hai chân vbn chân, tăng trưởng vcon, tăng trưởng đầy tớ vlao công, tăng trưởng bcon, tăng trưởng bn bè, tăng trưởng quyến thuộc. Với tác động, cht chứa, tích tụ, vtăng thnh ca nghiệp y, sau khi thân hoi mạng chung, được sanh cõi thiện thú, Thiên giới hay đời ny. Ngài tthế từ chkia, sanh ti chny, được ba tướng Đi Trượng phu, nửa thân trên nthân con sư tử, hai vai không clõm khuyết xuống, vthân hình tròn đu1.
Trung Bộ Kinh (Majjhima nikāya): Bộ kinh này được biết đến như là bộ sưu tp các bài kinh có chiều dài trung bình, được chia thành ba tp, mỗi tp bao gồm năm mươi bài kinh (pannāsas) có 21 bài nhắc đến “bố thí, như:

Này Bà-la-môn, người nào phụng sự, do nguyên nhân phụng sự ny, lòng tin được tăng trưởng, giới được tăng trưởng, sự nghe được tăng
  1. HT. Thích Minh Châu dịch (1991), Kinh Trường Bộ 2, 30. Kinh Tướng, Viện Nghiên cứu Pht học Việt Nam, tr. 508.
 


trưởng, bthí được tăng trưng, trí tuệ được tăng trưởng, Ta nói người y cần phi phụng sự”.2
Kinh Tương Ưng Bộ (Saṁyutta Nikāya) là bộ kinh thứ ba của kinh tạng Nikāya, hàm chứa nhiều giáo lý đặc biệt và phong phú, ở đây từ “bố thí” có 17 bài kinh, như:
đây, này các người Thmộc, vị Thnh đệ tử thnh tựu lòng tin bt động đi với đức Pht: “Đây lNhư Lai... Pht, Thế Tôn”... đi với Php... đi với chúng Tăng... Vy sống ở gia đình, với tâm gột sch, cu uế, xan tham. Vy thường bthí, bàn tay rộng mở, ưa thích từ b, thích được nhcy, thích thú chia sẻ vt được bthí. Thnh tựu bn pháp ny, này các người Thmộc, vị Thnh đệ tử lbc Dự lưu, không còn bthi đọa, quyết chắc chứng qugiác ngộ3.
Tăng Chi Bộ Kinh (Anguttara Nikāya): Kinh này là một  bộ kinh được sp xếp theo pháp s, từ một pháp đến mười một php, có 30 bài kinh nói về bố thí”:
Vnày Gia chủ, thế nào l đầy đbthí? Ở đây, này Gia chủ, vị Thnh đệ tử sống ở gia đình, tâm không bcu uế xan tham chi phi, bthí rộng rãi, với bàn tay rộng mở, ưa thích từ b, sn sàng để được yêu cầu, vui thích san sẻ vt bthí. Này Gia chủ, đây gi lđầy đbthí4.
Tiểu bộ là bộ kinh cui cùng của kinh tạng Nikāya. Nội dung mô tả theo từng thời điểm khác nhau. Một sbài kinh của Tiểu bộ ra đời từ rt sớm, nhưng một skinh khác thì mới xut hiện gn với hu tạng, “bố thí” được nhắc đến trong 96 bài kinh, như:
Này các Tkheo, cba phần thuộc vngười bthí vcba phần thuộc vngười nhn vt phm bthí. Thế nào lba phần thuộc vngười bthí ? Này các Tkheo, người bthí, trước khi bthí, ý được vui lòng; trong khi bthí, tâm được tnh tín; sau khi bthí, cm thy hoan h. Đây lba phần ca người bthí. Thế nào lba phần ca người nhn phm vt bthí? Ở đây này các Tkheo, những người nhn phm vt b
  1.  
  1. HT. Thích Minh Châu dịch (2012), Kinh Trung Bộ 2, 96. Kinh Esukārī, Tôn Giáo, HNội, tr. 219.
  2. HT. Thích Minh Châu dịch (1991), Kinh Tương Ưng 5 Đi Phm, Chương XI Tương Ưng Dự Lưu I. Phm Veludvàra II. Phm Một Ngàn Hay Vườn Vua III. Phm Saranàni, Viện Nghiên cứu Pht học Việt Nam, tr. 516.
  3. HT. Thích Minh Châu dịch (1996), Kinh Tăng Chi Bộ 1, Chương IV Bn Pháp
VII. Phm Nghiệp Công Đức, Viện Nghiên cứu Pht học Việt Nam, tr. 678.
 


thí, đã được ly tham hay đang thực hnh hnh ly tham; đã được ly sân hay đang thực hnh hnh ly sân; đã được ly si hay đang thực hnh hnh ly si. Đây lba phần ca người nhn phm vt bthí. Nvy, này các Tkheo, đây lthí vt có sáu phần.
Này các Tkheo, công đức ca thí vt sáu phần tht vô lượng: Lngun sanh phước, ngun sanh thiện, món ăn an lc, thuộc Thiên giới, lqulc dthc, dn đến cõi trời, đưa đến khlc, khh, hnh phúc van lc5.
Tương tự, “lòng từ”; “sự thương yêucng được thể hiện rt nhiều trong kinh tạng Nikaya, gồm: 120 bài kinh như sau: kinh Trường bộ: 10 bi, kinh Trung bộ: 35 bi, Kinh Tương ưng: 14 bi, Kinh Tăng chi: 20 bi, Kinh Tiểu Bộ: 41 bi.
TGiúp đ: 55 bài kinh: Kinh Trường bộ: 2 bài; Kinh Trung bộ: 2 bài; Kinh Tương Ưng: 4 bài; Kinh Tăng chi: 8 bài; Kinh Tiểu bộ: 39 bài.
Ngoài những Kinh tng ktrên nói về tinh thn tbi, bthí lmột trong những nội dung ct yếu của Pht giáo thì một công trình được đnh gicao vtrích dẫn nhiều khi nghiên cứu về Pht giáo lĐức Pht vPht pháp của Đại đức Narada Maha Thera. Tác phm được xem lcun sch xut sắc, căn bản cho những ai mun tìm hiểu về Pht giáo Nguyên Thy. Trong tác phm ny, lng tbi, tính tt yếu của hoạt động tthiện của Đức Thế Tôn vTăng gicng được đề cp đến.
Trong cun Bthí và trì ǵi độca Tkheo Chánh Minh biên soạn, (2005), Nxb. Tôn Giáo. Tác giả đã trích dẫn những bài kinh trong Tam tng nói về bố thí: Đức Pht thường xem btnlđức hạnh cơ bản nht ca đời sng tâm linh, vì b tphc vcho vic bgãy cái tâm trạng ích kỷ mà chúng ta thường có thói quen sử dng khi giao tiếp vi kkhác. Nghĩa bố thítrong Pht giáo Nguyên Thy không chỉ có nghĩa là hoạt động từ thiện ca các nhà hảo tâm hướng đến những người nghèo  và  những  người  chu  thiệt thòi trong xã hội. Trường bộ kinh - Tiểu Chuyển Luân vương sư tử hng có ghi: Các vvua Chuyn Luân thường trớc bằng vương php, trong đó bố thí được nêu tớc tiên nên đi sng dân chúng an
  1. HT. Thích Minh Châu dịch (1991), Tăng Chi Bộ III, phm Chư thiên, phn Bố thí, Viện Nghiên cứu Pht học Việt Nam, tr. 91.
 


lành, những hình pht không cần dùng đến... Vsau các hu duệ của vua Chuyn Luân Vương không còn thực hnh pháp bố thí, thế là trộm cp khi lên, ri nh pht được thiết lp, sát sanh hình thnh, nói di hiện khởi....
Ngoài ra, Kinh Diệu pháp Liên Hoa, một trong những bộ kinh quan trng của Pht giáo Bắc truyền Đức Pht đã khuyên đệ tử hành thiện, làm công đức là con đường tu tp hướng đến giải thoát khổ đau: “Nếu Thiện nam tử! Thiện nữ nhơn thnh tựu bn php, thời sau khi Như Lai diệt độ sẽ đng kinh Pháp Hoa ny: Một là được các đức Pht hộ niệm, hai l trồng các cội công đức, ba l trong chnh đnh, bn lphát lòng cứu tt cchúng sanh. 6
Trong Kinh Công Đức Ruộng Phước, Đức Pht dạy về bảy pháp bố thí để tăng trưởng công đức phước báo, lnền tảng để thiết lp cái chung cho cộng đng xã hội: Một lxây dựng chùa tháp thPht vlu gác phng ốc cho chúng Tăng . Hai ldựng lp vườn cây ăn tri, ao tm, cây ci trong sạch mát mđphc vmọi người. Ba là thường bố thí thuốc thang chữa trị cứu giúp những người tt bnh. Bn llàm thuyền bền chc đưa đón nhân dân qua lại trên sông. Năm llp đt cu cng giúp người gy yếu đi qua lại được thun lợi. Sáu lgn đường đào giếng đngười khát nước mi mt được ung. Bảy là tạo lp nhvsinh đt chỗ tiện lợi. Đy là bảy việc được phước Phạm Thiên.
Trong Kinh Tng Bắc truyền tính hướng thiện trong nguyên lý bố thívà “lòng từ” được thể hiện qua Lc độ (Bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tn, thiền định, trí huệ), tinh thn này được thể hiện nhiều trong các kinh điển như: Kinh Địa tạng, Đại thừa Vô lượng nghĩa, Bn môn Pháp hoa, Kinh Dược Sư, Ckinh Tp yếu, Kinh Duy Ma Ct, Kinh Bi hoa, Kinh ThLăng Nghiêm, Kinh Đại Bát Niết bàn, Kinh Hiền Ngu, Kinh Bảo tích, Kinh Niết Bàn; Bộ Du Già, kinh Bch D. Đại Phương quảng Pht Hoa nghiêm, Kinh Bát Nhã ba la mt…
Có thnói, tinh thn hướng ra xã hội trong Pht giáo luôn đề cao lòng từ bi, nhân ái, được định hướng bởi nguyên lý Pht pháp bt ly thế gian php, và Phụng sự chúng sinh cnh là cúng dường cPht.”
Như vy, giáo lý Pht giáo trong kinh điển cả Nam truyền và Bắc
  1. Giáo hội Pht giáo Việt Nam, (2008), Kinh Diệu pháp Liên Hoa, Thích TTịnh dịch, HNội, Nxb. Tôn Giáo, tr. 570.



truyền đều đề cao quan niệm con người cn có lòng từ, bi, hỉ, xả (tứ vô lượng tâm). Trong sáu hạnh của Bồ tát, hạnh Bố thí cng được đưa lên hng đu, là một đức hạnh ti quan trng trong cách thức tu tp. Trong quan niệm của Pht giáo, những vic tu phước, làm vic thiện chính là con đường để giúp con người có được một c̣c sng an bình. Kinh nhPht luôn nhắc đến tinh thn vô ngã, vị tha, khuyên con người sng có trách nhiệm với cộng đng, thể hiện lòng nhân ái của mình với người khác. Hoạt động hướng ra xã hội, bảo trợ xã hội không chỉ là sự thể hiện tinh thn từ bi, cứu kh, cứu nạn của tín đồ Pht giáo mà còn là một phương thức thể hiện chức năng hỗ trợ xã hội của Pht giáo. Không chỉ là sự giúp đỡ, bù đp con người về mt tinh thn (an sinh tinh thần) mà còn bằng những hành động mang tính thực tiễn, thiết thực, cụ th, hỗ trnhững người yếu thế” được đảm bảo những điều kiện sng cơ bn.

--------------------------------------------------------------------------------
Tài Ḷu tham khảo
  1. HT. Thích Minh Châu dịch (1991), Kinh Trường Bộ 2, 30. Kinh Tướng, Viện Nghiên cứu Pht học Việt Nam.
  2. HT. Thích Minh Châu dịch (2012), Kinh Trung Bộ 2, 96. Kinh Esukārī, Nxb. Tôn Giáo, HNội.
  3. HT. Thích Minh Châu dịch (1991), Kinh Tương Ưng 5 Đi Phm, Chương XI Tương Ưng Dự Lưu I. Phm Veludvàra II. Phm Một Ngàn Hay Vườn Vua
III. Phm Saranàni, Viện Nghiên cứu Pht học Việt Nam.
  1. HT. Thích Minh Châu dịch (1996), Kinh Tăng Chi Bộ 1, Chương IV Bn Pháp VII. Phm Nghiệp Công Đức, Viện Nghiên cứu Pht học Việt Nam.
  2. HT. Thích Minh Châu dịch (1991), Tăng Chi Bộ III, phm Chư thiên, phn Bố thí, Viện Nghiên cứu Pht học Việt Nam.
  3. TKheo Chánh Minh (biên soạn), (2005), “Bố thí vtrì giới độ, Nxb. Tôn Giáo.
  4. Giáo hội Pht giáo Việt Nam, (2008), Kinh Diệu pháp Liên Hoa, Thích TTịnh dịch, HNội, Nxb. Tôn Giáo.
  5. Pht Nói Kinh Công Đức ruộng Phước, (..) Thích Tuệ Thông dịch, Nxb. Hng Đức.
  6. Narada Mahathèra, Đức Pht vPht php, Phạm Kim Khánh dịch, (1980), Nxb. Hng Đức.
  1.  

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây