03 LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ĐỂ XÂY DỰNG NHÀ HOẰNG PHÁP MẪU MỰC TRONG THỜI HIỆN ĐẠI

Thứ tư - 31/07/2019 19:07
LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
ĐỂ XÂY DỰNG NHÀ HOẰNG PHÁP MẪU MỰC TRONG THỜI HIỆN ĐẠI

ĐĐ.Ths. Thích Thiện Tuệ *
 

 

LÝ LUẬN VTHỰC TIỄN

ĐXÂY DNG NHÀ HOẰNG PHÁP MẪU MỰC TRONG THỜI HIỆN ĐẠI



ĐĐ.Ths. Thích Thiện Tuệ *

 
  1. Cơ slý lun của mt nhà hong pháp mu mực
    1. Cơ sở lý lun hoằng pháp ca đức Pht
Sau khi thành đạo dưới cội Bồ Đề, đức Pht đã dùng bảy tun đu tiên để suy tư về tt cả mọi thứ từ cảm thvề sự giải thoát, mọi sự ràng ḅc của một chúng sanh hữu tình để đạt được sự an lạc trong sự giác ngộ vĩ đại. Hai lung tư tưởng xảy ra lúc by giờ bởi những yêu cu bức yếu của hai thế lực đi lp và trái ngược. Kinh sử ghi lại rằng, Ma Vương Ba Tun đã đến gp đức Pht để yêu cu Ngài nhp vào Niết bàn và không nên truyền bgiáo lý mNgài đã đạt được sau quá trình suy tư thiền quán đạt được bằng sự thng lợi những cảm thvề thế giới khch trn của phàm tình thế gian được bao phủ và phong tỏa của thế giới dục vng (sự ảnh hưởng của Ma vương). Đức Pht vẫn yên lng trước sự xut hiện của Ma Vương Ba Tun. Sau lúc đó, vua trời Đế thích và Phạm thiên vương đã đến để đảnh lễ với mong mun đức Thế tôn chuyển vn bánh xe chánh pháp để giáo hóa chúng sanh. Đức Pht vẫn yên lng trước sự thỉnh cu của vua trời Đế thích và Đại Phạm thiên vương. Với hai thế lực đã đến với yêu cu của riêng mình, đức Pht vẫn chưa có đưa ra quyết định gì sau khi chứng ngộ Pht quả. Cui cùng, khi Ngài quán sát những hoa sen trong hồ nước trong khu- ôn viên của Thánh địa Bồ Đề Đạo Tràng. Đức Pht nhn thy rằng, với giáo lý cao thâm mNgài vừa tìm ra để mbày cho chúng sanh thì sẽ có nhiều hng người (chúng sanh) nhờ đó mà đạt được sự giải thoát khổ đau và ra khi luân hi sanh tử.
Tuy nhiên, không phải ai cng có đy đủ nhân duyên để học hi và thực tp lời Ngài dạy. Vrồi, cui cùng, Ngài, đức Pht đã quyết
--------------------------------------------------------
* y viên BTS GHPGVN tỉnh Thừa Thiên Huế.
 


định đến vùng Ba La Ni, nơi năm người bạn cùng tu khhạnh với Ngài trước kia. Ở đây thể hiện tinh thn ứng thế độ sanh của đức Pht, tức là, ứng cơ nhi hiện thế, nghĩa là, quán xét nhân duyên căn cơ của mỗi chúng sanh để hóa độ. Đức Pht đã giảng dạy chánh pháp tại vườn Nai (Lộc Uyển). Từ đó mà thế gian đã xut hiện một cột mc quan trng trong lịch sử thế giới loài người lúc đó, đó là sự hình thành Tam Bảo đu tiên.
Từ sự thành lp Tam Bảo đu tiên đó, giáo lý từ đó mà có cơ sở để được truyền brộng rãi đến những ai hữu duyên với chân lý Pht đà. Đức Pht dạy với những Tkheo đu tiên trong giáo đoàn Tăng già rằng: Các Thy Tkheo, các Thy hãy lên đường để đem giáo lý giải thoát cho những ai hữu duyên và hai người không nên cùng đi một hướng.” Như vy, chúng ta thy rằng, đức Pht đã hướng đến mục đích của Ngài là đem giáo lý giải thoát cho những ai hữu duyên và khuyến kch hng đệ tử của Ngài hãy lên đường vì mục đích cao quý đó.
Như vy, trong tứ chúng đng tu theo Pht, chúng ta thy có đy đủ mọi giai tng xã hội của xứ n Độ cổ đại và mỗi thành phn này đều có một vài đóng p tích cực trong sự nghiệp hoằng pháp của đức Pht và giáo đoàn của Ngài. Nằm rải rác trong nhiều kinh điển Nguyên Thy (Nikaya); thỉnh thoảng chúng ta thy những vị tôn túc đứng ra để thay thế đức Pht nói về giáo lý trong một vài hội chúng. Và tt nhiên, đức Pht đã xác chứng nhn sự vic như thế, giáo lý như vy, hay phương pháp tu tp như vy là đúng với chánh php, đúng với lời Đức Thế Tôn. Điều ny, chúng ta thy rằng, xuyên sut từ lúc khai thị truyền bchánh pháp tại Lộc Uyển cho đến sau cùng, đức Pht tin tưởng vào sự tu học của đệ tử Ngài, người có thể thay thế Ngài để hoằng truyền lời chân lý.
    1. Cơ sở lý lun hoằng pháp ca giáo đoàn tăng giPht giáo
Trong sut 45 năm trụ thế sau khi giác ngộ dưới cội thiêng Bồ Đề, đức Pht đã đi và truyền b giáo lý của Ngài bằng nhiều phương tiện khác nhau để hóa độ cho những con người khác nhau từ những hoàn cảnh khác nhau. Đặc biệt, chúng ta thy rằng, không chỉ đức Pht mới là người truyền bgiáo lý giải thoát của đức Pht, mà các đệ tử của đức Pht cng là những con người thực hiện nhiệm vụ đó. Trong đó, chúng ta thy những lời dạy của các vị Thánh Tăng Đệ tử Pht cng đã được đức Pht thông qua như chứng minh rằng các vị cng có cùng nội dung hướng dẫn tu học với đức Pht như các Ngài Xá-lợi-pht,
 


Đại Ca-chiên-diên, Ngài Phú-lâu-na, hay các vị Thánh Ni Đệ tử Pht như Tkheo Ni Kema, Tkheo Ni Đại Ái Đạo. vv.
Trong Tiểu kinh Saccaka, Trung Bộ Kinh 1, một Nigantha đệ tử (Lõa thNi kiền tử) tên là Saccaka đã hi lời Pht dạy với Tôn giả Asajji (Mã Thng), sau khi được Tôn giả Asajji trả lời, Saccaka đến gp đức Pht với câu hi tương tự, và Đức Thế Tôn cng đáp tương tự giống Tôn giả Asajji. Với dẫn chứng ny, chúng ta thy, chư Thánh Tăng đệ tử đã nm bt lời Pht dạy với nội dung căn bản như sự tht.
Người hoằng pháp phải lngười luôn biết lắng nghe từ cnh kiến ca bạn đng tu. Đức Pht đã nhiều ln nhc nhở đến các Tkheo đệ tử phải luôn sng trong tinh thn lc hòa cộng tr; trong đó, vi vn đề hoằng pháp v tu học, chúng ta u tâm đến Kiến hòa đng giiđể hoàn thiện bản thân trong sự nhìn nhn chánh kiến ca đức Pht vgiáo lý được đức Pht khai th. Kinh không uế nhiễm (Anangana sutta), nhị vtôn đức Xá-lợi-pht vĐại Mục-kiền-liên đã đàm lun vi nhau về lời Pht dạy để đi đến kết lun cui cùng llàm sng tgiáo pháp không chỉ cho vic tu học ca bản thân mà cho cả hội chúng cùng thy được kiến giải ca từng vn đề giáo lý để từ đó mà tu tp. Nvy, vic hoằng pháp không những đem lại lợi ích cho người nghe mà còn tiếp thu thêm kiến giải ca cnh người hoằng pháp. Đức Đạt Lai La Ma thứ 14 từng nói rằng Người nói chỉ lp li những gì nh đã có, người nghe là người tiếp thu thêm những gì nh ca c.Tinh thn biết học hi này lcơ slý lun đxây dựng nên một người hoằng pháp mẫu mực.
Xây dựng một hoằng pháp mẫu mực là xây dựng nên một niềm tin sâu sắc đến với người Pht tử cư sĩ. Chúng ta thy trong Tăng đoàn Thánh đệ tử đức Pht, có nhiều vị là nhhoằng pháp mẫu mực, người khéo vn dng lời Pht dạy trong vic tu tp bản thân và vn dng để tạo nên niềm tin của qun chúng đi với giáo đoàn. Trong đó, chúng ta không thkhông nhắc đến vị Đại chánh pháp Xá-lợi-pht. Kinh sử ghi lại vic Tôn giả Xá-lợi-pht đã đến thành Xá-vệ để kiến tạo Tinh xá KViên theo lời thỉnh cu của Trưởng giả Cp cô độc Tu-đạt-đa và thm ckhi đức Pht chưa đến Xá vệ thì những tin tt về đức Pht và Tăng đoàn đã được phbiến khp xứ Kô-sa-la. Chỉ một sự kiện này thôi, chúng ta dễ dàng thy rằng, Tôn giả đã khéo hoằng pháp bằng giáo lý của đức Pht. Trong kinh Bát Thành (Atthakanagara sutta) có ghi lại vic Tôn giA-nan-da đã nói chánh pháp cho một vị gia chủ (thương gia) tại thành Tỳ Xá Ly để ri vị Gia chnày đã phát nguyện
 


Quy y Tam Bảo và làm đệ tử đức Pht và Hộ trì Tam Bo. Ngoài ra, chúng ta thy nhiều Tôn giả khác cng là những nhhoằng pháp mẫu mực trong Tăng đoàn đức Pht.
Tuy nhiên, trong giáo đoàn của đức Pht vẫn có những Tkheo đệ tử không nm bt được lời Pht dạy để ri sinh ra những tư tưởng tà kiến. Điều này không chỉ gây ra những điều không tt trong lộ trình tu tp của chính những Tkheo y mà còn nguy hại hơn khi họ lại là người đi rao giảng những tà kiến của mình về giáo lý giải thoát đến những người khác. Trong Trung bộ 1, Đại kinh Đoạn tn ái (Ma- hatanhasankhaya sutta), có nhắc đến tỳ kheo Sati với tâm tà kiến về chánh pháp của đức Pht và đức Pht cho gọi để xoay chuyển tâm tcủa Tkheo Sati. Như vy, chúng ta có thể nhn rõ ràng vn đề hoằng pháp rằng, cơ slý lun để hoằng pháp không những phải có đy đủ yếu tchánh kiến về lời Pht dạy, mbên cạnh đó cn phải hiểu rõ lời Pht dạy bằng con đường tu tp bản thân. Chính người hoằng pháp phải nm bt được chánh và tà trong từng lời nói khi hoằng php. Trong câu chuyện 500 kiếp là chn bởi vì lỡ nói về chính điều không hiểu giáo lý, với một tà kiến tự nlbài học trong vic hoằng php. Đức Pht đã chỉ rõ rằng Kmê mkia!cho những đệ tử không hiểu rchân lý và thm chí là còn đi rao giảng điều tà kiến. Như vy, nếu không hiểu rchân lý mnói về chân lý thì đức Pht cho rằng người đó không những đang xuyên tạc đức Pht vì chp thsai lạc, mà còn tự phhoại mình, tạo nhiều tn đức, hu quả tht vô lường.
Như vy, chúng ta thy rằng cơ slý lun để xây dựng một nhhoằng pháp mẫu mực cn phải ý thức rõ ràng về lời Pht dạy. Lý lun không những từ phương pháp tu tp mà còn phải biết nhìn nhn giáo lý bằng nhiều góc độ khác nhau. Cơ sở để diễn ging giáo lý là áp dng cách thun tiện nht để vic hoằng pháp hiệu quả đến với tha nhân (thỉnh giả). Cơ slý lun này dựa trên ba yếu tchính, đó là thu hiểu lời Pht dạy qua Tam vô lu học Văn, Tư, Tu; ứng dng Tứ Vô Lượng Tâm Từ, Bi, Hỷ, Xả trong vic hoằng pháp và ly Từ Bi và Hiểu Biết để chỉnh đn bản thân theo tinh thn học hỏi.
  1. Tinh thn dn thân ca nhà hong pháp mu mực

Trong nhà Thiền có câu Ly từ bi làm lẽ sống, ly trí tuệ làm sự nghiệp”. Đó chính là tinh thn để xây dựng một nhhoằng pháp mẫu mực. Từ Bi cao nht ở đây chính là Bố Thí Php, tức là đem lời Phật
 


dạy đến với tt cmọi người. Hay nói cch khác là Hoằng pháp vi gia vụ, Lợi sanh vi sự nghiệp”. Đức Pht truyền bchánh pháp sau khi Thành Đạo cng không đi ra ngoài mục đíchny. Các Thánh đệ tử và các bậc Tổ sư xuyên sut 26 thế kỷ truyền thừa qua cng không đi ra ngoài nhiệm vny. Như vy, tinh thn dn thân trong vic hoằng pháp là bản hoài của mọi Tăng sĩ đệ tử Pht.
Nói đến tinh thn dn thân trong vic hoằng php, chúng tôi chỉ lượt một vài trường hợp thể hiện tinh thn dám chu dn thân của chính đức Pht và các Thánh Tăng đệ tử Pht.
Trước hết, đức Pht là người chu dám dn thân trước hết khi Ngài đưa ra những quan điểm về rt nhiều vn đề nan giải lúc by giờ của xứ n Độ. Với vn đề về vị trí của người phụ nữ, đức Pht đã cho phép phía nữ xut gia làm một thành phn chính trong hng đệ tử giáo đoàn (Sangha). Đi với vn đề giai cp, đức Pht chp nhn đón nhn người gánh phân Ni Đề được phép xut gia như rt nhiều người khác đã được hiện diện trong giáo đoàn của Ngài. Thm chí, đức Pht cho phép Nng dâm nữ Am-bà-pa-li và Nữ nô tỳ Ma-đăng-già tại xứ Tỳ-xá-ly. Thêm một trường hợp đặc biệt khác, đức Pht cho phép ksát nhân Angulimala (Ương-qut-ma) được xut gia. Trong sut 45 năm truyền giảng chánh php, đức Pht tùy vào từng hoàn cảnh đã hóa độ rt nhiều người vào tu học trong giáo đoàn. Tuy nhiên, với nhiều trường hợp cbiệt như lượt kể thì, ở đó đã thể hiện tinh thn dn thân hoằng pháp của đức Pht.
Các Thánh tăng của đức Pht, chúng ta thy có những vị thể hiện tinh thn dn thân một cách sâu sắc. Tuy nhiên, câu hi đt ra ở đây là, ai sẽ là người và có khnăng để thể hiện tinh thn dn thân của một nhhoằng pháp mẫu mực để bảo vchánh pháp? Để trả lời cho câu hi ny, chúng ta xét trên ba khía cạnh của vn đề hoằng php. Đó là, hoằng pháp bằng khu gio, hoằng pháp bằng thân gio, hoằng pháp bằng ý giáo.
Thông thường, vic hoằng pháp bằng khu giáo đượcng dng rt nhiều trường hp vi đức Pht vchư Thnh đt(như đã lượt kể). Phương pháp này được ghi trong hu hết kinh điển Nguyên thủy Nikaya được đức Pht hoặc Thnh đtthay đức Pht để nói đến hội chúng, hay một cnhân nào đó. Phương pháp bằng thân giáo mc dù được sdng thường xuyên đi vi đức Pht hay các Thnh
 


đtnng hu như chúng ta knhận thy phương pháp này. Trong phương pháp này, đức Pht đã tinh tấn trong sut thi gian Ngài hành đạo. Ngài đã du hành trong sut 45 năm trthế đến ngày nhp Niết bàn tại Câu-thi-na (Kushangar). Những vic thường nht, đức Pht thường vào thnh đi kht thực như các Tkheo đkhác, Ngài độ thực dưới gc cây, hay tnh xá, hay nhà ca Tín chủ, Ngài thuyết pháp, ngi thiền, hnh thiền, v.v. Thi gian trong một ngy, Ngài sdng dnh cho vic tu tp lchính; thi gian để nghỉ ngơi thì chiếm tlnhỏ hơn rt nhiều. Cũng phương pháp thân giáo này, chúng ta thy ở Tôn giAngulimala hay Tôn giĐại Mục-kiền-liên đã thể hiện tinh thần bt bạo động theo lời dạy ca đức Pht. Tôn giƯơng-qut-ma thì bđnh giữa đường trong lúc đi kht thực; tôn giĐại Mc Kiền-liên thì bđnh đến chết trước cng Tnh xTrúc Lâm. Cả hai trường hp này đều dùng thân đgiáo hóa lời Pht dy, giáo lý bt bạo động. Hay trường hp ca Tôn giXá-lợi-pht, chúng ta nghe qua công hạnh ca Tôn gilluôn hi thăm tôn giMã Thắng (hay Ác B) khi đến một ng nào đó hnh đạo nghe Tôn gitrên đang cư trú, và nghluôn hướng đu về phía Tôn giả. Đó ldùng thân giáo đthể hiện tinh thần biết ơn vy. Phương pháp ý giáo ch dùng ở đức Pht trong một vài trường hp nht định khi đã dùng qua phương pháp thân giáo vkhu giáo. Ngài đã mc nhiên đTôn githực hiện hạnh đu đkhổ hạnh.
Tinh thn dn thân bảo vchánh php. Đó chính là vn đề lớn cho mỗi nhhoằng pháp mẫu mực và điển hình nht là Tôn giả Phú- lâu-na. Kinh giáo giới Phú Lâu Na (Punnovada sutta), thứ 145 trong kinh Trung Bộ thứ 3, đức Pht đã đt những vn đề liên quan đến cch tiếp cn một nước tên là Tây phương Du-na Quc (Sunaparanta). Sau khi nhn thy Tôn giả Phú-lâu-na có đủ nhiệt thành để giáo hóa tại đây, đức Pht thun ý để Tôn giả ra đi. Như vy, chúng ta thy rằng tinh thn dn thân để truyền bgiáo lý giải thoát đã được các Thánh Tăng đệ tử Pht mạnh dạn đứng ra đảm nhiệm. Kết quả là Tôn giả Phú-lâu-na đã nhiếp độ được 500 nam cư sĩ và 500 nữ cư sĩ tại vùng đt hung bạo và thô ác Tây phương Du Na quc. Tinh thn hoằng pháp này có thnói như lbài học sâu sắc cho rt nhiều thế hTăng Ni dn thân hành đạo.
  1. Mt vài định hướng xây dựng nhà hong pháp mu mực cho Pht giáo trong giai đon hin nay
Như đã biết, Trú pháp vương gia, trì Như Lai tngchính lbản
 


nguyện xưa nay của bao thế hTăng Ni. Sng trong nhà Như Lai, mặc áo Như Lai và ngồi tòa Như Lai vừa là con đường Đạo, vừa là mục đích Sng, cng là trch nhiệm của mỗi một hành giả đệ tử Pht. Trong giai đoạn hiện nay của thời đại mi, mỗi người con Pht không những phải tự hoàn thiện bản thân bằng sự chuyên tâm tu hành cá nhân mà còn cn phải hoàn thiện nhiều yếu tkhch quan khác để phù hợp với thời đại mi. Có làm được như vy, người hoằng pháp mới có đy đủ tài và đức” để đem lời Pht dạy đến với qun chúng một cách ý nghĩa và thiết thực.
Thường nghe, Y kinh diễn nghĩa, tam thế Pht oan; Ly kinh nht tự, tức đng ma thuyết. Nghĩa là, sự vn dng phương pháp hoằng pháp cn phải hiểu rõ vn đề ôn cố nhi tri tân” để không đi sai lạc lời Pht dạy mà còn tiếp cn phương cch hành đạo và truyền đạo mi, trong một xã hội mi, và giai đoạn mi. Do đó, qua bài nghiên cứu ny, người viết xin được nêu một vài định hướng để xây dựng một nhhoằng pháp mẫu mực cho Pht giáo trong giai đoạn hiện nay như sau.
Thứ nht, để có một nhhoằng pháp mẫu mực, người viết đng ý với chánh kiến xưa nay là phải đào tạo một nhtu hành mẫu mực. Không thể có một nhhoằng pháp mẫu mực trên một nhtu hành không mẫu mực. Nghĩa là, với truyền thng truyền thừa từ thế hnày sang thế hkhác, con người Pht giáo được ươm mm trong môi trường tự viện, giáo dưỡng trong môi trường tự viện. Điều này chính là li sng căn bản được chỉ dẫn bằng nếp sng trong khuôn khcủa giới lut Pht chế và thanh quy tự viện được áp dng trong đời sng thường nht.
Thứ hai, để có một nhhoằng pháp mẫu mực, người viết đng ý với vic mcác trung tâm đào tạo cho Tăng Ni như trong các giai đoạn trước. Phải xem vic Đào tạo Tăng tài là mục tiêu hng đu của các thời đại Tăng già Pht giáo. Các trung tâm giáo dục này phải được quan tâm đúng mức và thích hợp với nội dung tu học của từng giai đoạn. Nh hoằng pháp xut thân tại các trung tâm này tht sự phải có phm cht của một Tăng sĩ hoằng pháp mẫu mực.
Thứ ba, tạo mọi điều kiện thun lợi nht để có được nhiều nhhoằng pháp tích cực tham gia công tác Pht sự khó khăn là hoằng php. Vn dĩ, hoằng pháp là bản nguyện của người Tăng sĩ, tuy nhiên, nhiều lúc khi hoằng pháp lại không được thun duyên, nên không còn tích cực tham gia. Đó l một sự tn tht lớn trong vn đề hoằng php.



Vì vy, trong giai đoạn hiện nay, nếu được tạo điều kiện thun lợi nht, sẽ thu hút được rt nhiều Tăng sĩ trẻ có đy đủ phm cht hoằng pháp để đóng góp.
Thứ tư, phương tiện hoằng pháp cn được mrộng bằng nhiều phương pháp phù hợp với thời đại mi, thế hmi. Chúng ta thy, công nghmới là thông tin điện tử đang chiếm vị trí hiện nay trong các lãnh vực khác nhau; nên thiết nghĩ, vic hoằng pháp bằng thông tin điện tử cng là cách để hoằng php.
Thứ năm, cng là cui cùng, kiểm lượng cht lượng hoằng pháp với vic mục tiêu ngn hạn hay mục đích dài hạn trong sut quá trình thực thi vic phác hoạch chương trình hoằng php. Ví dụ như về số lượng, vic hoằng pháp có đem lại lợi ích cho một số lượng lớn thay đi theo hướng tích cực của cht lượng đời sống. Hay về cht lượng nội dung hoằng pháp có phù hợp với yếu tố xã hội đang cn để giải quyết các mâu thuẫn và vn đề xã hội.
  1. Kết lun
Lương tâm và lý trí lhai khía cạnh của một con người hướng thiện và đang đi trên con đường hướng thiện. Lương tâm đại diện cho con tim; Lý trí đại diện cho bộ não. Có con tim thì tình thương sẽ được lan tỏa; có lý trí thì hành động được mẫu mực và chính xác. Bằng ngược lại, với sự vô tâm và ngu dt, phía trước nht định gp phải những tai nạn và bóng tối. Đi với vic xây dựng một nhhoằng pháp mẫu mực cng thế. Đệ tử đức Pht, là người có chí Thượng cu Pht đạo, Hhóa chúng sanh. Vy nên, vic tu đạo và hành đạo gn liền với nhau như người có lý trí bên cạnh lương tâm. Nếu có lý trí mkhông có lương tâm, thì lý trí đó dẫn dt để làm điều xu ác, kết quả là khổ đau; nếu có lương tâm mkhông có lý trí thì mọi vic làm không được hoàn thiện và không đem lại lợi ích mong mun. Cng thế, một nhhoằng pháp mẫu mực là có cả hai phm cht, đó là tu đạo và hành đạo. Hay nói cách khác, vừa tự độ vừa độ tha. Nếu mun có đy đủ hai mt trên, thì môi trường thun lợi để ươm mm là điều kiện quan trng, nht là giai đoạn hiện nay.

--------------------------------------------------------------------------------
Tài ḷu tham khảo
Thích Minh Châu, Trường Bộ kinh, Trung Bộ kinh tp 1, 2, 3.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây