02 VAI TRÒ SỨ MỆNH CỦA NHÀ HOẰNG PHÁP MẪU MỰC

Thứ tư - 31/07/2019 19:05
VAI TRÒ SỨ MỆNH CỦA NHÀ HOẰNG PHÁP MẪU MỰC

TT. Thích Thiện Thống *
 

 

 

VAI TRSỨ MỆNH

CA NHÀ HOẰNG PHÁP MẪU MỰC

TT. Thích Thiện Thống *




Trong quá trình tn tại, phát triển ở Việt Nam, vai trò, sứ mệnh của nhhoằng pháp mẫu mực có một vị trí đặc biệt quan trng. Bởi l, mun đưa Pht giáo vào đời thì người làm công tác hoằng pháp phải quan tâm đến sự hài hòa các tôn gio, truyền bChính pháp bằng văn hóa Pht giáo và văn hóa dân tộc Việt Nam. Từ đó tạo nên một bức tranh Việt Nam đa tôn giáo nhưng luôn chung sng thân thiện, hợp tác, đoàn kết1, và Pht giáo không ngừng phát triển. Do đó, Pht giáo đã được xem là đạo của ông bà, lịch sử đã ghi nhn không có một xung đột tôn giáo tại Việt Nam. Một câu hi được đt ra là tại sao các tôn giáo tại Việt Nam luôn hài hòa với nhau và Pht giáo luôn được người dân tin tưởng qua các giai đoạn lịch sử dựng nước, giữ nước của dân tộc. Để trả lời cho câu hi ny có thphân chia lịch sử Việt Nam thành 02 giai đoạn: Giai đoạn thế kỷ 16 trvề trước, giai đoạn thế kỷ 16 đến nay.

 
  • Giai đoạn thế kỷ 16 trvề trước: Khi Pht giáo có mt, Việt Nam đã có những tín ngưỡng bản địa và hệ tư tưởng khác là Nho giáo, Lão giáo. Nhưng với hệ tư tưởng của mình, Pht giáo đã tôn trng và dung hóa các tín ngưỡng có trước, tạo nên một Pht giáo Việt Nam tam giáo đng nguyên, tôn trng tục thcúng Tổ tiên, thMẫu của cư dân bản địa. Từ đó tạo nên sự hài hòa và tiếp tục phát triển cho đến ngày nay.
  •  
  • Giai đoạn thế kỷ 16 đến nay: Do sự tiếp biến văn hóa, thế kỷ 16 tại Việt Nam bt đu xut hiện nền văn hóa phương Tây và tôn giáo ngoại sinh, nội sinh mới tại Việt Nam. Trong sự đan xen niềm tin tôn

* P Chtịch Hi đồng Trị sự GHPGVN, Chánh Thư ký Ban Tăng sự TƯ.
  1. Nguyễn Hiền Đức, Lch sử Pht giáo Đng trong, Nxb.Thun Hóa, 1995.
 


giáo, Pht giáo Việt Nam tiếp tục phát huy truyền thng của mình và đã tạo nên sự hài hòa tôn giáo tại Việt Nam, Pht giáo tiếp tục khẳng định vị thế của mình trong lòng dân tộc.
Trong phạm vi tham lun, tôi xin chia smột vài ý kiến Vai trò, sứ mệnh của nhhoằng pháp mẫu mực” tại vùng đt phương Nam. Qua các cứ liệu lịch sử, công c̣c khai hoang, lp p của các cư dân người Việt tại vùng đt phương Nam đã hoàn tt vào thế kỷ 18 (1611 đến 1757)2 và Pht giáo là một trong những ý thức hmà những người dân đi mở đt mang theo. Bởi vì, Pht giáo luôn là người bạn đng hành với dân tộc trong mọi giai đoạn lịch sử, là người bạn thân thiết nht của nhân dân vui cái vui của đng bo, khcái khcủa đng đạo. Vn đề hài hòa tôn giáo tại vùng đt mới phương Nam, có nhiều ý kiến khác nhau, nhưng đây cng là cơ duyên để Lãnh đạo Giáo hội có sự quan tâm hơn nữa đến công tác hoằng pháp tại những vùng có nhiều tôn giáo khác nhau, nhằm phát huy tính tích cực của Pht giáo đi với xã hội văn minh, tiến bộ hiện nay.
Như chúng ta biết, vùng đt phương Nam là vùng đt mi, trù phú, xinh đẹp nhưng cng là nơi hội tcủa nhiều dân tộc khác nhau như người Việt, người Chăm, người Khmer, người Hoa, người từ các vùng của Việt Nam đến đây cộng cư và cùng nhau chung sng một cách đoàn kết để xây dựng vùng đt mới phát triển như hiện nay. Song song đó, các tôn giáo tại đây đều thể hiện sự hiểu biết, tôn trng niềm tin tôn giáo của nhau, tạo nên một bức tranh đa sắc màu giữa các tôn giáo ngoại sinh (Pht giáo, Công giáo, Tin Lành, Islam), tôn giáo nội sinh (Pht giáo Hòa Ho, Tứ Ân Hiếu Nghĩa, Bửu Sơn Kỳ Hương, Cao Đài). Các cư dân nơi đây có tư tưởng rt thoáng, kiến thức mở, ít chu ảnh hưởng của tư tưởng phong kiến, từ cơ sở như vy, vùng đt phương Nam trở thành nơi hội tcủa nhiều dân tộc, nhiều vùng miền Việt Nam và nhiều tôn giáo cùng tn tại, phát triển, đã mang một bản sắc độc đáo về cá tính người ở đây3.
Với vic tìm hiểu tiến trình lịch sử dân tộc và vai trcủa Pht giáo trong các giai đoạn lịch sử, qua đó để thy rằng Pht giáo là một trong những nhân tố cu thành văn hóa dân tộc” và đã trở thành mch
  1. C̣c Nam tiến bt đu từ chúa Tiên Nguyễn Hoàng đến Võ vương Nguyễn Phúc Khoát thì hoàn tt.
  2. Sơn Nam, Cá tính ca miền Nam, Nxb. Văn hóa, 1992, tr. 41.
 


sng dân tộc. Để thy rằng vai trò, sứ mệnh của nhhoằng pháp mẫu mực là không thể thiếu đi với người dân Việt Nam trong mọi giai đoạn lịch sử, đặc biệt là sự hài hòa giữa các tôn giáo tại Việt Nam nói chung và vùng đt phương Nam nói riêng nhằm p phn làm phong phú cho bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam trong giai đoạn hội nhp hiện nay, công tác hoằng pháp với hiệu quả cao nht để Pht giáo luôn là một trong những nhân tchính trong vic hộ quc an dân đi với mọi giai đoạn lịch sử của dân tộc, nht lnâng cao sự hài hòa tại những vùng có các tôn giáo cùng hoạt động.
Một câu hi khác được đt ra, giai đoạn trước thế kỷ 16, Pht giáo vẫn phát triển tuy không bằng thời Lý – Trn; sau thế kỷ 16, nht lgiai đoạn nửa cui thế kỷ 19 đến nửa đu thế kỷ 20, Pht giáo bsuy thoái về mt tchức. Vy Pht giáo bằng cách nào để giữ vai trsoi đường cho hu thế. Chúng ta dễ dàng thy rằng các bậc Cao Tăng by giờ vn dng tư tưởng Tùy duyên bt biếnmột cách hiệu quả. Do những điều kiện khác nhau của giai đoạn lịch sử ny, Nho giáo thì không còn giữ vai trò độc tôn, sùng thượng như trước tại vùng đt phương Nam; Lão giáo thì biến tướng thành đạo giáo phù thy nhằm đáp ứng nhu cu tâm linh của một bộ phn cư dân vùng đt mới; các tôn giáo ngoại sinh và nội sinh từng bước phát triển rt mạnh; Pht giáo trong bi cảnh suy thoái, dù có không ít bậc chân tu nhưng thiếu lớp trí thức Tăng Ni trẻ và một bộ phn Tăng Ni trkhông được đào tạo chính quy, từ đó tạo nên sự mt cân đi trong đội ngũ Pht giáo đã dẫn đến những chuyện không hay trong nội bộ Pht giáo by giờ. Vì thiếu một đội ngũ trí thức tr, nên Pht giáo chỉ co cụm lại tại các vùng dân cư n định và đô th, không tỏa rộng đến các vùng xa vùng sâu, cho nên Pht giáo không còn là người bạn đng hành với nhân dân như bui đu đi mở đt, đôi khi cng có những đợt hoằng pháp đến các vùng sâu vùng xa, nhưng hiệu quả đạt được không nhiều.
Trước bi cảnh chung như thế, các bậc Cao Tăng phải thực hiện song song hai công vic: vai trò, sứ mệnh của nhhoằng pháp mẫu mực. Tức là các bậc Cao Tăng vừa giữ được sự hài hòa tôn giáo, vừa cng cố và phát triển Pht gio. Chính tư tưởng tùy duyên bt biếnphát huy tác dng. Bằng hành động cụ th, các bậc Cao Tăng tchức trường hương, trường kỳ, các lớp gia giáo để truyền trao tinh hoa Pht học cho Tăng Ni tr, cng cố Tăng đoàn; tchức các pháp sự khoa
 


nghi để tạo điều kiện cho tín đồ giữ niềm tin với Đạo Pht. Các bậc Cao Tăng by giờ đã vn dng một cách linh hoạt học thuyết Biện tâmcủa Pht giáo thời Trn trong công c̣c hoằng pháp lúc ny. Đặc biệt là khi phong trào chn hưng Pht giáo Việt Nam thành công, các Pht học viện được thành lp tại nhiều địa phương trong cả nước, tchức Giáo hội được thành lp, quan trng nht là được sự hu thuẫn của các vị nhân sĩ, tri thức cư sĩ.4
Nhìn chung, Pht giáo với cái nhìn thoáng, bao quát, bao dung, thông cảm, không đi khng với bt cứ ai mluôn chủ trương sng hòa bình. Vì thế Pht giáo đã tp hợp được lực lượng, p phn vào những thng lợi vẻ vang của dân tộc. Pht giáo Việt Nam nói chung là một nền Pht giáo hợp sng. Cho nên tư tưởng phng đạo yêu nước của Pht giáo kết hợp với tư tưởng yêu nước của dân tộc luôn là động lực tạo nên sức mạnh tng hợp của dân tộc trong mọi giai đoạn lịch sử. Pht giáo luôn là hệ tư tưởng chủ đạo và dân tộc Việt Nam là người đã biết chủ động, sng tạo, chọn lọc trong hệ tư tưởng Pht giáo với tt cả những gì tinh hoa nht, tích cực nht, phù hợp nht với hoàn cảnh lịch sử, địa lý của Việt Nam trong từng giai đoạn lịch sử, biến nó thành cht men hội tụ và làm cht xúc tác, làm cho cả dân tộc Việt Nam triệu người như một đứng dy bảo v tquc, làm cho mỗi người dân Việt Nam trên những cương vị khác nhau, luôn phát huy cao độ trí huệ và dng kcủa chính mình để lo cho dân cho nước.
Tóm lại, quá khứ tt đẹp là nền tảng, là động lực, là sức mạnh để làm nên một tương lai tt đẹp. Qua các giai đoạn lịch sử, lúc thịnh, lúc suy, Đạo Pháp luôn soi đường cho hu thế. Trong xu thế hội nhp quc tế hiện nay, tình hình chính trị trên thế giới luôn có sự đan xen, sự xung đột tôn giáo là một trong những nguy cơ thường trực trên thế giới. Đi với Việt Nam trong sut chiều dài lịch sử không có xung đột tôn giáo. Nguyên nhân thì có nhiều, tựu trung các tôn giáo tại Việt Nam luôn chung sng hài hòa, tôn trng những giá trị về niềm tin tôn giáo của nhau, không vì lợi ích cục bộ của tôn giáo mình mà làm ảnh hưởng đến lợi ích của quc gia, bên cạnh đó các bậc Tôn túc làm công tác tôn giáo luôn nêu cao tính mẫu mực, làm rt tt vai trò, sứ mệnh của mình trong sự nghiệp xương minh Đạo php.
  1.  
  1. Trn Đình Sơn, Nghĩ vvai trò cư sĩ trong việc chn hưng Pht gio, Báo Giác Ngộ số 1002, ngày 07/6/2019.
 


Những thành tựu của quá khứ vẫn còn nguyên giá trị thực tiễn đi với hiện tại. Trong bi cảnh hội nhp quc tế hiện nay, người làm công tác hoằng pháp mẫu mực cn phát huy vai trò, sứ mệnh của mình khi tạo nên sự hài hòa giữa các tôn giáo tại Việt Nam; sự phát triển Pht giáo ở tm cao mi. Giáo hội các cp, từng cá nhân Tăng Ni, tín đ, cư sĩ Pht tử đã rt quan tâm, thì hôm nay cn được quan tâm hơn nữa để vai trò và sứ mệnh của bậc Trưởng tử Như Lai được phát huy, có hành xử đúng mực dưới góc độ văn hóa.
Vấn đề hài hòa tôn giáo, phiên dịch Kinh điển, thành lp trường Pht học các cp, Pht giáo đã làm rt tt ta đến nay. Tuy nhiên vấn đề truyền bPht pháp, mỗi giai đoạn có cách truyền bkhác nhau, nn chung đều hướng đến một mc tiêu duy nht, đó ltạo nên nhận thức đúng đắn giáo lý Pht giáo, đề ra một phương pháp tu hành tương ng vi trình độ tín đ, cư sĩ Pht tử. Trước đây khi có cnhân có hành vi chưa chuẩn mực đều được tổ chức Giáo hội giáo dục, phê phn, các huynh đđng học động viên, nhc nhở để sự trong sáng ca Đạo pháp được givững, người có hnh vi lch chuẩn phc thiện.
Trong thi đại kỷ nguyên s, Giáo hội đã, đang hội nhp sâu rộng vi thế giới thì vai trò, sứ mnh ca người làm công tác hoằng pháp càng nặng nề hơn. Đó lvừa tuyên truyền, giáo dục, truyền bCnh pháp, vừa hài hòa vi các tôn giáo đvừa tạo nên sự nhận thức chuẩn mực trong Tăng Ni, tín đ, cư sĩ Pht tử. Nếu làm tt công tác này, thì các hoạt động Pht sự sẽ hanh thông. Ngược li, nếu vai trò, sứ mnh ca người làm công tác hoằng pháp chưa phát huy gitrthì những tư kiến, quan điểm chủ quan stạo nên những phức tạp không cần thiết. Thực tế hiện nay cho thy đã xut hiện, biểu hiện lch chuẩn trong tu học.
Hiện nay có một sít người, khi được Giáo hội phân công tham gia một số công tác, họ lại cho rằng mình là đu tàu lãnh đạo, là trung tâm, hạt nhân quan trng bậc nht, có quyền quyết định mọi vn đề, cho nên hmang tính chquan. Do vy, khi phê phán một hành vi lch chun nào đó, cá nhân sẵn sng bới lông tìm vết, tự cho mình là trên thiên hạ, không cn bn tâm đến hly phê phán sự lch chun của mình, công bố trên diện rộng và chỗ đông người. Lut Tkheo cng không cho phép hành vi ny. Qua đây đã p phn làm cho đức
 


tin của tín đ, cư sĩ Pht tử bi mòn, hquả tiếp theo là xã hội đánh giá thp sự trong sng của Đạo Pht. Vn đề “bới lông tìm vếtnếu không được chn chỉnh kp thi, vn đề nêu gương trong tu học nếu không được phát huy, tiếp tục khen chê nhau không được khắc phục, như ông cha chúng ta đã dạy Núi cao vì bởi đt bồi, núi chê đt thp núi ngồi với ai, thì hquả là người không tt sẽ lợi dng vic này để tuyên truyền theo kiểu: Nước trong một giếng múc ra, đó chê kia đục đó là trong chi.
Đức Pht dạy 5 hng người trong Kinh Ví dụ lõi cây5: Hng thứ nht con người được lợi dưỡng, tôn kính, danh vng, nên khen mình, chê người; hng thứ hai con người do không tự mãn với lợi dưỡng, tôn kính, danh vng nên thành tựu giới đức và khen mình, chê người; hng thứ ba con người do không tự mãn với lợi dưỡng, tôn kính, danh vng nên thành tựu thiền định và khen mình, chê người; hng thứ tư con người do không tự mãn với lợi dưỡng, tôn kính, danh vng nên thành tựu tri kiến và khen mình, chê người” đã cho chúng ta cái nhìn tng thvề tính tự mãn con người, mục đích ti thượng phải hướng đến là Giải thoát bt động” (hng người thứ năm). Những gì đức Pht dạy từ bỏ thì những thứ đó lại được một bộ phn người đang ngưỡng vng và hướng đến.
Qua bài kinh ny, về cách hành xử của một ít cá nhân có hành vi lch chun và phê phán lch chun đã cho chúng ta những bài học vô giá trong công tác quản lý. Hòa thượng Thích Thiện Nhơn chia sẻ: Quy lut khch quan của sự phát triển, trong bt ktchức nào trên thế giới, hiện tượng một ít cá nhân có hành vi tiêu cực làm ảnh hưởng đến tchức đó, không thể vì một ít cá nhân mchúng ta đánh đng với bản cht của tchức đó6”.
Một vn đề khác được đt ra hiện nay là sự kết hợp giữa hai mẫu người: Một mẫu người thoát tục hoàn toàn đó là các Tăng Ni, một mẫu người nữa là những tín đ, cư sĩ Pht tử với vai trhộ trì Chính php, tùy hoàn cảnh, tùy người mmang lại sự an lạc, lợi ích cho số đông, dùng trí huệ và tâm từ bi làm hành trang xây dựng cho chính mình và tha nhân để cùng thăng hoa trong c̣c sng, tạo dựng một
  1. HT. Thích Minh Châu, Kinh Tương ưng bộ III, VNCPHVN, 1993, tr. 31-32
  2. HT. Thích Thiện Nhơn, Chủ tịch HĐTS, Không thvì một ít cnhân mđnh đồng bn cht ca tchức, Báo Giác Ngộ số 994, ngày12/4/2019.
 


hội an lạc giải thoát. Đây là một mô hình mà các bậc tiền bi đã thực hiện rt thành công, mô hình này cn được quan tâm và nhân rộng trong một xã hội văn minh, hiện đại ngày nay.
Đt nước và Giáo hội Pht giáo Việt Nam không ngừng phát triển về mọi mt, nhưng hiện nay đã xut hiện những thực trạng tiêu cực như đã trình by. Vn đề tuy không nhiều, nhưng nếu không có giải pháp chn chỉnh kp thời có thsẽ trở thành nguy cơ cho một giai đoạn suy thoái mới của Pht giáo trong tương lai không xa. Giải pháp thì có nhiều, nhưng giải pháp thiết thực nht chính là tt cả đệ tử Pht đều phải y cứ một cách đy đủ lời Đức Pht dạy trong tu tp và hành trì. Để từng bước khắc phục thực trạng ny, theo chúng tôi phải tuyên truyền và giáo dục về 7 nguyên lý phát triển Giáo hội theo lời Đức Pht dạy: 1/. Hòa hợp để cùng nhau giải quyết và chung lo các Pht sự; 2/. Đoàn kết để thực hiện các Pht sự; 3/. Tuân thủ các nguyên tắc của Giáo hội và đặc thù của hphái; 4/. Biết kính trên nhường dưới; 5/. Sng không tham ái; 6/. Sng đời sng an tịnh; 7/. Tự thân có chánh niệm để đem lại an lạc cho mọi người.
Hy vng rằng những gì mchúng tôi trình by, chúng ta sẽ có cái nhìn toàn diện hơn về thực trạng và có giải pháp khả thi để làm cho Giáo hội Pht giáo Việt Nam không ngừng phát triển, vị thế của Giáo hội luôn được khẳng định, niềm tin của Tăng Ni và Pht tử đi với Giáo hội luôn được giữ vững; với đường li chủ trương đúng đn của Giáo hội sgiúp chúng ta vừa hoàn thành các Pht sự, vừa thành tựu Giải thoát bt động như lời Đức Pht đã dạy./.

--------------------------------------------------------------------------------

Tài ḷu tham khảo
  1. HT. Thích Minh Châu, Kinh Tương ưng bộ III, Viện Nghiên cứu Pht học VN, 1993.
  2. HT. Thích Minh Châu, Những lời dy Đức Pht va nh vgitrcon người, Viện Nghiên cứu Pht học VN, 1995.
  3. Nguyễn Hiền Đức, Lch sử Pht giáo Đng trong, Nxb. Thun Hóa, 1995.
  4. Viện Nghiên cứu Tôn giáo, Tôn gio, tp 1, Nxb. Khoa học Xã hội, HNội, 1994.
  5. HT. Thích Thiện Hoa, 50 năm chn hưng Pht giáo, Viện Hóa đạo Giáo hội Pht giáo Việt Nam thng nht, 1970.

 
  1.  
  1. Lê Hương, Đo Pht vcác giáo phái min Nam, Tp san Văn hóa s2, 1972.
  2. Viện Khoa học Xã hội, Đi việt Sử ký toàn t(03 tp), H Nội, 1985.
  3. Trn Hng Liên, Đo Pht trong cộng đng người Việt ở Nam bộ, Nxb. Tp. HCMinh, 1995.
  4. Trn Hng Liên, Pht giáo Nam bộ, Nxb. Khoa học Xã hội, HNội, 1995.
  5. Nguyễn Lang, Việt Nam Pht giáo sử lun, Nxb. Văn học, 1994.
  6. Viện Nghiên cứu Pht học Việt Nam, Thiền học đời Trần, Viện Nghiên cứu Pht học Việt Nam, 1995.
  7. HT. Thích Đức Nghiệp, Đo Pht Việt Nam, Thnh hội Pht giáo Tp. HCM, 1995.
  8. Sơn Nam, Cá tính ca miền Nam, Nxb. Văn Hóa, 1992.
  9. Squán triều Nguyễn, tập 3, Minh Mạng chính yếu (bản dịch), Sài Gòn, 1974.
  10. Sơn Nam, Lch sử An Giang, Nxb. Tng hợp An Giang, 1988.
  11. Phan Lạc Tuyên, nh hưởng ca một số Đo giáo trong nông dân vùng đng bằng sông Cửu Long, Tạp cKhoa học Xã hội, số 9. III/1991.
  12. Nguyễn Đăng Thục, Thiền học Trần Thái tông, Nxb.Văn hóa Thông tin, 1996.
  13. Nguyễn Khắc Thun, Đi cương Lch sử ctrung đi Việt Nam, Trường Đại học Tng hợp Tp. HCMinh, 1991 (lưu hành nội bộ).
  14. HT. Thích Thanh Từ, Pht giáo với dân tộc, THPG Tp. Hchí Minh, 1995.
  15. Chính Văn, Các hệ phái đo Pht ti An Giang, lch sử vhuyền thoi,
Tạp cKhoa học Xã hội, số 18. IV/1993.
  1. Báo Giác Ngộ số 994, 1002.
  1.  
  1.  
  1.  
  1.  

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây