05. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ NHỮNG SỰ KIỆN CỦA PHẬT GIÁO NAM TÔNG KHMER Ở VIỆT NAM TRONG LỊCH SỬ

Thứ bảy - 08/09/2018 12:20
QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ NHỮNG SỰ KIỆN CỦA PHẬT GIÁO NAM TÔNG KHMER của Thạch Minh Mẫn*
 
  1. Quá trình hình thành Phật giáo Nam tông Khmer ở Việt Nam

Phật giáo Nam tông đưc truyền vào các nước Đông Nam Á như: Sri Lanka, Myanmar, Thái Lan, Lào, Campuchia và min Nam Việt Nam (vùng đất Phù Nam ngày xưa) bằng hai con đưng: đưng thy thông qua việc buôn bán vi thương gia n Độ và đưng bộ qua sự giao lưu văn hóa vi các nưc phát triển trong đó có Trung Quc.

Phật giáo Nam tông đến vi Việt Nam  thông qua con đưng hòa bình. Mặt khác, giáo lý của Phật giáo chuyn tải tư tưng bình đẳng, bác ái, cu khổ, cu nạn… gần gũi vi tôn giáo, văn hóa Việt Nam, nên được ngưi Khmer ở Vit Nam tìm hiểu, nghiên cu và dễ dàng chấp nhận.

Trưc khi Phật giáo truyn vào, ngưi Khmer chủ yếu theo Bà La Môn hoặc thờ cúng các thần như thần đất, thần nưc, thần la, thần gió và thần Arặk Nặk Tà,v.v... Việc Phật giáo truyn vào các nưc Đông Nam Á, trong đó có vùng đồng bào dân tộc Khmer đưc đm nhim bi hai vị cao tăng thuộc hệ phái Nam tông là Sônathê và Utarathê. Khi đó, Phật giáo Nam tông đã đưc đồng bào Khmer đón nhận một cách nhiệt tình và đy sự n kính.




* Nguyên Chtịch y ban Mt trận Tquc tnh Trà Vinh.
 
Trải qua gần 2.000 năm tn tại, Pht giáo Nam tông Khmer lúc thnh lúc suy. Nhưng tư tưng, văn hóa, đo đc Phật giáo đã bám rễ và ảnh hưng sâu sắc đến con ngưi và xã hội của đồng bào Khmer ở Việt Nam. Phật giáo Nam tông Khmer ở Việt Nam đã có bưc phát triển rõ rệt như cùng nhau đoàn kết góp sc, góp của để xây dng chùa chiền, có các vị sư sãi tu học, mỗi chùa đều có bổn đạo và Phật t, có Nhôm wót, Achar wót và Mề vền,v.v... Hiện trên đất nưc Việt Nam, Phật giáo Nam tông Khmer có trên 460 chùa, có chùa tuổi thọ gần 2.000 năm (điển hình như chùa Sâm Bua Răng Sây ở huyn Cầu Kè, tnh Trà Vinh xây dng vào năm 373), nhiều chùa đưc Đảng và Nhà nưc công nhận là Di tích Lch sử cấp Quốc gia, gần 9.000 tăng , trên 1 triệu đồng bào Phật t.

Nhng thành quả đó là do sự tình nguyn chấp nhận giáo thuyết ca Đc Phật. Vì ngưi Khmer cho rằng, Phật giáo Nam tông có nhng đim phù hp vi đạo đc, tâm lý của đồng bào. Từ đó, Phật giáo Nam tông Khmer ở Việt Nam đưc giữ gìn và bảo tồn cho đến ngày nay. Chng nhng vy, ngôi chùa còn là nơi giảng dy con em ngưi Khmer để phát triển nhân tài, là trung tâm tổ chc sinh hoạt cộng đồng ngưi Khmer, trong kháng chiến còn là nơi nuôi chứa các đồng chí hoạt đng cho cách mạng,v.v...
  1. Những sự kiện của Phật giáo Nam tông Khmer ở Việt Nam trong lịch sử

Dưi sự đàn áp của thc dân Pháp và đế quốc M, các chùa Phật giáo Nam tông Khmer cùng đng bào Khmer thm thía nghĩa tình của Đảng và Nhà nưc về chính sách đại đoàn kết dân tộc, trên nguyên tắc bình đẳng dân tộc và tôn giáo, ra sc giúp
 
đỡ lẫn nhau nhm tranh thủ thoát khỏi ách thống trị của bọn thc dân và đế quốc, mang lại độc lập, tự do và hnh phúc của đại gia đình Việt Nam. Sthất bại hoàn toàn của âm mưu cưỡng bc để đồng hóa dân tộc, đồng hóa tôn giáo của đch là lẽ đương nhiên.

Sau năm 1954, chính quyền Sài Gòn tìm mi cách để chia rẽ nội bộ Phật giáo Nam tông Khmer, trong ngưi Khmer ở Nam Bộ, thông qua một tổ chc Mặt trận Liên tôn chống Cộng bp bm xảo quyệt. Năm 1957, CIA giật dây cho tổ chc Đại hội Phật giáo Khmer tại chùa Chan ThRng Sây ở Sài Gòn để thành lp mt giáo phái mi gọi là Theravada thay thế cho hệ thống tổ chc Phật giáo truyền thng, bắt buc các Hội Pht giáo tnh (Mekon) đồng lot đổi tên và khắc mộc mi. Dân biu Sơn Thái Nguyên, mt đa chủ đưc cử làm thủ lĩnh của hệ thống tổ chc cư sĩ trong các Ban Quản Trị chùa. Các y viên Trung ương của Khmer Sêrêy như sư Kim Sang, sư Thạch Gng,v.v... khống chế thc tế hệ phái này tuy cố dng Hòa thưng Lâm Em lên chc Tăng thống hu danh vô thc. Cuối năm 1969, Mỹ ngy còn tổ chc thêm một giáo phái na ly tên là Phật giáo Khemărănikay do sư Thạch Ngộ làm Tăng thống. Sư sãi và đồng bào Khmer tng biết thái độ tâng bốc Ngô Đình Dim của vị Tăng thng này, cho nên đã gọi châm biếm a là Ngô Sme, nghĩa là đệ tử của họ Ngô.

Trong năm 1960, theo sự chỉ đạo của Tnh y Trà Vinh, có khoảng 3 vạn đng bào, sư sãi Khmer xung đưng, đồng khi giành chính quyền trong cùng một ngày ở các xã tiếp giáp nhau gia 3 huyện: Trà Cú, Cầu Ngang, Tiểu Cần.

Đến ngày 20/12/1960, Mặt trận Dân tộc Gii phóng miền Nam Việt Nam ra đi đáp ng nguyn vọng của nhân dân miền
 
Nam, là cái mốc lch stập hp rộng rãi đồng bào các dân tộc đoàn kết đấu tranh chống Mỹ và chính quyền Sài Gòn, tng bưc giành thắng li và tiến ti giải phóng hoàn toàn min Nam.

Tại Đại hội thành lập Mặt trận Dân tộc Giải phóng khu Tây Nam B, một vị đại diện sư sãi và đồng bào Khmer đã phát biu như sau: “Trước nhng tội ác tày tri của Mỹ - Dim đi vi nhân dân miền Nam thì dù là tượng Phật cũng phải đng dy phản đối”.

Phát huy tinh thần yêu nưc, sư sãi Khmer chân chính không thể ngồi yên nhìn kẻ thù giết hi đồng bào, tàn phá quê hương, xóm làng, chùa chiền mà không đng lòng thương xót đau đn. Các vị đã tập hp lại trong Hi Đoàn kết Sư sãi Yêu nưc do Hòa thượng Sơn Vọng, kế đến Hòa thưng Thạch Xom làm Hội trưng khu y Nam Bộ. Họ đã khẳng khái thoát ly ra khỏi vùng giải phóng để lãnh đạo và huy đng đoàn kết sư sãi yêu nưc khu Tây Nam Bộ, một thành viên của Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam, thc hiện trách nhim tham gia cu nưc, giải phóng dân tộc.

Nhiều ngôi chùa Khmer được mang danh là chùa Mặt trn vì đông đảo sư sãi trtuổi tự nguyện xin lên đưng tham gia đấu tranh giải phóng dân tộc. Nhiều vị đã trở thành cán bộ chỉ huy quân sự gii hoặc cán bộ lãnh đạo các cơ quan Dân, Chính, Đảng như là Maha Sơn Tng, Sơn Ngọc Minh, Thạch Mẹnre, Trần Lai, Thạch Tm, Achar Sabút, Lui Sarát,v.v...

Đch cài mật vụ, chỉ đim vào gii sư sãi để chống phá phong trào yêu nưc trong chùa. Nhưng phần ln chúng bị sư sãi và quần chúng tín đồ vạch mặt, cơ bản đã thất bại.
 
Chiến lược quân sự y thất bi đến chiến lưc quân sự khác, quân lc bị tiêu hao, tiêu diệt ln đưa đến thiếu binh trm trọng nên Mỹ và chính quyn Sài Gòn buc phải ng phó bằng cách ra lệnh cho các sư sãi cũng phải đi lính, bãi bỏ chế độ “động viên tại chỗ”. Điều này càng gây nên sự phẫn nộ trong sư sãi và nhân dân Khmer - Việt - Hoa ở Nam Bộ. Nhiều chùa đã trở thành pháo lũy chng đch bắt lính, có sẵn vũ khí thô sơ (gy gộc, gạch đá,...) do sư sãi trí thc (Achar) và sư sãi trẻ làm lc lưng xung kích. Kng ít cuộc xung đột, xô xát đã xy ra trong mt số chùa, có thương vong, chết chóc, hy sinh. Chùa Kropum Chhuk Chral Char ở huyn Trà Cú, tnh Trà Vinh vẫn rạng danh 2 vị sư liệt sĩ hi sinh anh dũng đó là Tkheo Dương Sóc và Tỳ kheo Kim Sum vào ngày 21/02/1975 tại trận đa chống quân Mỹ ngy bao vây tấn công chùa. Các sư sãi còn tập trung lc lưng tại chùa Sâm Bua xã Lương Hòa A, Châu Thành (nay là km 7, phưng 8, Thành phố Trà Vinh) nhm phân tán lc lưng cảnh t và lính ngy.

Sáng ngày 21/2/1975, hàng trăm sư sãi Khmer xuống đưng biểu tình hô vang khẩu hiệu “Đả đo chính quyn Sài Gòn”, “Chính quyền phải tôn trọng quyn tự do tín ngưng”, “Cm cảnh sát vào ca bắt sư sãi”… Đoàn biểu tình va đi va hô khẩu hiệu trong lòng thị xã Trà Vinh (nay là Thành phố Trà Vinh), khi đến ngã tư chùa Phưng (Wót Chòm Pọt Mies Khươn) thì bị lính của Tiểu khu chặn lại không cho về chùa. Bọn chúng muốn ht các nhà sư đưa lên xe GMC nên cuộc chiến bắt đầu xy ra. Lính ngy dọa nạt thô bạo, rồi nhả đạn xối xả vào lc lưng sư sãi, khiến Sadi Kim Nang hy sinh tại chùa Phưng và hàng chc vị sư khác bị thương.
 
Đặc biệt, khi Achar Phơ, Lui Sa Rát ở chùa Bãi xào chót Kim Sơn Trà Cú và nhiều sư sãi cùng Achar ở các chùa khác bị Mỹ - Dim bắt vào ngày 14/9/1960, thì nhng cuộc đấu tranh chính trị quyết liệt của đồng bào Khmer chyếu là do lc lưng sư sãi làm xung kích, nhất là các cuộc đấu tranh quy mô ln liên huyện kéo vào thị xã đưc huy động lc lưng từ các sư sãi và Phật tử Kinh - Khmer - Hoa vi quy mô ln nhỏ theo 3 mũi từ các huyện Trà Cú, Tiu Cần - Cầu Kè, Cu Ngang - Duyên Hải vi hơn 6.000 ngưi tham gia. Họ đi bằng đưng bộ và đưng thy, khi đi ti cầu Giồng Lc thì bị lính ngy dùng xe tăng và lc lưng cán bắn và chặn li.

Mt cuộc mít tinh tại chùa Sâm Rông Ek đưc tổ chc vi trên 1.000 người tham d, để tuyên truyn nhng hành động ác ôn của Mỹ - Dim có ý đồ muốn đồng hóa dân tộc và tôn giáo.

Ở Trà Vinh có Hòa thưng Sơn Vọng, trụ trì chùa Mi (Wót Chêk Chrùm) xã Kim Hòa, Cầu Ngang đưc bầu làm Phó Chủ tch y ban Trung ương Mt trận Giải phóng miền Nam Việt Nam, Phó Chủ tch y ban Bảo vệ Hòa bình Thế gii của min Nam Việt Nam, cố vn y ban Mt trận Dân tộc Giải phóng khu Tây Nam Bộ. Hòa thưng Sơn Vọng hy sinh năm 1963 do máy bay đch thả bom trong lúc đi công tác. Sau đó, Hòa thưng Hu Nhem ở chùa Trâu Trắng (tnh Bạc Liêu) lên làm Chủ tch Hội Kluật Sư sãi khu Tây Nam Bộ và Phó Chủ tch y ban Mặt trận Việt Nam Nam Bộ. Đến năm 1966 Hòa thưng Hu Nhem bị máy bay Mthả bom hy sinh tại chùa Trâu Trắng.

Năm 1967, Hội Kluật Sư sãi khu Tây Nam Bộ đổi tên thành Hội Đoàn kết Sư sãi Yêu nưc Tây Nam Bdo Hòa
 
thưng Thạch Som ở chùa Ô Mch, xã Châu Điền, huyện Cầu Kè, tnh Trà Vinh làm Chtch, kiêm PChtch y ban Mặt trận Việt Nam Nam Bộ. Từ năm 1967, các tnh ở Nam Bộ đều thành lập Hội Đoàn kết Sư sãi Yêu nưc.

Hiện nay, tiếp tục phát huy truyn thống yêu nưc, đa số chc sắc, tín đồ Phật giáo Nam tông Khmer gắn bó vi dân tộc, thc hiện chủ trương, chính sách nhà nưc theo phương châm “Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội. Gần đây, Phật giáo Nam tông Khmer bắt đầu chú ý đến việc nâng cao trình độ cho tăng sĩ và tín đồ bằng các lp học, các buổi thuyết ging, in ấn các loại sách, tham gia vào các công tác xã hội từ thiện và các công việc của nhà nưc, chính quyn đa phương vi tư cách là đại biểu Quốc hội, Hi đồng Nhân dân các cấp. Phật giáo Nam tông Khmer cũng góp phần tích cc vào việc giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc và sự lành mạnh của xã hội.
  1. Một số kiến nghị

Đề nghị Ban Tôn giáo Chính phủ làm vic vi các bộ ngành liên quan cùng Giáo hội Pht giáo Việt Nam cho phép hình thành một ban riêng đthống nhất về hệ phái Phật giáo Nam tông từ trung ương ti đa phương, có con dấu của Phật giáo Nam tông Khmer và có văn phòng đại diện làm việc riêng trc thuc Giáo hội Phật giáo Việt Nam; thành lập Trưng Cao cấp Pali Nam tông Khmer và đào tạo giáo viên giảng dy để chư tăng và Pht tử theo hc, khỏi phải du học ở các nưc khác.

Hc viện Phật giáo Nam tông Khmer cn đy nhanh tiến độ xây dng, hỗ trợ đy đủ cơ sở vật chất và trang thiết b, kiện toàn bộ máy tổ chc, nâng cao chất lưng dy và học, sm sánh vai vi các trưng đào to Phật học trong khu vc Đông Nam Á,

nhm thu hút ngày càng đông sư sãi nâng cao trình độ. Để có học viên vào học tại học viện ngày càng đông, cần quan tâm tạo điều kiện sm cho tnh Trà Vinh mở Trưng Bổ túc Văn hóa Trung cấp Pali Khmer.

Hằng tháng, hỗ trợ tin lương cho giáo viên Khmer giảng dy tiếng Pali và tiếng Khmer ở các đim chùa.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây