34. VẬN DỤNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Thứ sáu - 06/12/2019 08:54
VẬN DỤNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC
VIỆT NAM HIỆN NAY

 
TS. Thị Hạnh
 
 
TÓM TẮT
Phật giáo được du nhập vào Việt Nam từ rất sớm đã trở thành một phần trong đời sống văn hóa tinh thần của dân tộc Việt Nam. Với triết từ bi, hỷ xả, cứu khổ, cứu nạn…, Phật giáo đã dễ dàng đi vào lòng người, hướng con người đến lối sống vị tha, bình đẳng, khoan dung. Triết Phật giáo phù hợp vớitưởng, tình cảm, đạo đức, lối sống của con người Việt Nam đãnhững đóng góp tích cực cho sự nghiệp xây dựng bảo vệ Tổ quốc. Văn kiện Đại hội XI của Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhấn mạnh: “Tôn trọng phát huy những giá trị đạo đức, văn hóa tốt đẹp của các tôn giáo”1. vậy, việc vận dụng tưởng vào việc giáo dục đạo đức, lối sống cho sinh viên các trường đại học hiện nay rất cần thiết.
  1. MỞ ĐẦU
Ngày nay, trong xu thế hội nhập quốc tế phát triển cuộc cách


*. Phó trưởng khoa luận chính trị, Trường Đại học Tài chính – Quản trị kinh doanh.
    1. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb. Chính trị Quốc gia, H., 2011, tr. 81.
 

mạng 4.0, khi con người đang tiến những bước dài trên con đường phát triển, hướng đến hội tri thức, hội mở thì nhiều “nguy cơ” lớn đặt ra cho toàn hội, trong đó sự xuống cấp về đạo đức, lối sống đang trở thành một vấn nạn toàn cầu, đặc biệt, tình trạng đó lại diễn ra nhiều nhất trong thế hệ trẻ, học sinh, sinh viênnhững chủ nhân tương lai của hội. Sinh viên các trường đại học ở Việt Nam một trong những quốc gia đang cần gióng lên hồi chuông báo động về đạo đức, lối sống. Đứng trước yêu cầu phát triển bền vững của đất nước, giáo dục đại học cần thiết phải xây dựng một phương pháp giáo dục đạo đức mới, phù hợp với thời đại trên sở kế thừa các giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc cho các em sinh viên hiện nay.
  1. NỘI DUNG
    1. Giáo dục đại học giáo dục đạo đức Phật giáo
      1. Giáo dục đại học
Theo định hướng phát triển giáo dục trong thời đại mới, Ủy ban khoa học, giáo dục văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) đã đề xướng mục đích học tập là: “Học để biết, học để làm, học để chung sng, học đtkhng định mình. Hiu một cách ngn gn là: Hc để phát triển toàn diện, hài hòa về trí tuệ, k năng, lẫn đạo đức, lối sống.
Giáo dục quá trình được tổ chức ý thức, hướng tới mục đích khơi gợi hoặc biến đổi nhận thức, năng lực, tình cảm, thái độ của người dạy người học theo hướng tích cực, nghĩa góp phần hoàn thiện nhân cách người học bằng những tác động ý thức từ bên ngoài, góp phần đáp ứng các nhu cầu tồn tại phát triển của con người trong hội đương đại. Giáo dục bao gồm việc dạy học, giáo dục nền tảng cho việc truyền thụ, phổ biến văn hóa từ thế hệ này đến thế hệ khác. Giáo dục phương tiện để đánh thức nhận ra khả năng, năng lực tiềm ẩn của chính mỗi cá nhân, đánh thức trí tuệ của mỗi người. Theo quan điểm của các nhà giáo dục, giáo dục thông qua 3 môi trường chính, đó là: gia đình, nhà trường hội.
 
Giáo dục đại học (Higher education) giai đoạn giáo dục bậc cao thường diễn racác trường đại học, trường cao đẳng, học viện, viện công nghệ, bao gồm các bậc sau trung học phổ thông như cao đẳng, đại học sau đại học. Giáo dục đại học bao gồm các hình thức giáo dục diễn racác sở học tập bậc sau trung học, cuối khóa học thường được trao văn bằng học thuật hoặc cấp chứng chỉ. Các sở giáo dục đại học không chỉ bao gồm các trường đại học viện đại học còn các trường chuyên nghiệp, trường phạm, trường cao đẳng, trường đại học công lập thục hệ hai năm, viện k thuật. Điều kiện nhập học căn bản đối với hầu hết các sở giáo dục đại học phải hoàn thành giáo dục trung học, tuổi nhập học thông thường 18 tuổi.
Giáo dục đại học bao gồm các hoạt động giảng dạy, nghiên cứu, thực tập (như trong các trường y khoa nha khoa), phụng sự hội của các sở giáo dục đại học. Các hình thức giáo dục đại học bao gồm: giáo dục tổng quát (general education), thường bao gồm đáng kể những yếu tố thuyết trừu tượng cùng với những khía cạnh ứng dụng; giáo dục chú trọng đến các ngành khai phóng (liberal arts education), bao gồm các ngành nhân văn, khoa học, nghệ thuật; giáo dục mang tính huấn nghệ (vocational educa- tion), kết hợp cả việc giảng dạythuyết lẫn những k năng thực hành; giáo dục chuyên nghiệp (professional education), như trong các ngành kiến trúc, kinh doanh, luật, y khoa, v.v...
nhiều quốc gia phát triển, tới 50tram% dân số theo học trong các sở giáo dục đại học. Giáo dục đại học do đó rất quan trọng đối với kinh tế quốc gia, vớicách một ngành kinh tế nơi giáo dục đào tạo nhân lực cho phần còn lại của nền kinh tế. Những người theo học đại học thường kiếm được mức lương cao hơn ít khả năng bị thất nghiệp hơn so với những người học vấn thấp hơn.
Theo thống của Bộ Giáo dục Đào tạo, tính đến hết năm học 2016-2017, cả nước hiện 37 viện nghiên cứu khoa học được giao nhiệm vụ đào tạo trình độ tiến sĩ, 235 trường đại học học 
viện, bao gồm cả phân viện các sở (trong đó 170 trường công lập) 33 trường cao đẳng phạm, 2 trường trung cấp phạm2.
Năm học 2016-2017, tỉ lệ học sinh tốt nghiệp trung học đăng xét tuyển vào đại học 74%, tỉ lệ học sinh đậu vào đại học, cao đẳng khoảng 41%. Về quy mô đào tạo, tổng quy mô đào tạo tiến 15.112 nghiên cứu sinh, quy mô đào tạo thạc 105.801, sinh viên đại học 1.767.879 sinh viên, quy mô sinh viên cao đẳng phạm 47.800 sinh viên3. Về số lượng giảng viên các trường đại học công lập hiện tại khoảng 55.400 người, số lượng giảng viên các trường đại học tư thục hiện tại khoảng 14.190 người4. Về ngân sách chi cho giáo dục, theo thống năm 2017 của Bộ Giáo dục Đào tạo, Chính phủ đã chi 248,1 nghìn tỉ đồng cho lĩnh vực giáo dục, chiếm 20% ngân sách nhà nước, trong đó chi cho đơn vị giáo dục bậc đại học chiếm 9%.
Cùng với quá trình đổi mới hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay, giáo dục đại học Việt Nam cần được đổi mới trên sở vẫn giữ được những nét đặc thù của giáo dục đại học trong nước, đồng thời tiệm cận được các chuẩn chung của thế giới. Việt Nam chỉ xếp thứ 70/100 về nguồn lực 81/100 về lao động chuyên môn cao. ràng, yêu cầu quan trọng nhất để chuẩn bị cho cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đối với bất kỳ quốc gia nào cải thiện nguồn vốn con người để thể đáp ứng được các yêu cầu về kiến thức, về k năng liên tục thay đổi trong môi trường lao động mới.
Trong bi cnh này, hệ thống giáo dục phải tập trung vào phát triển phẩm chất năng lực của người học thông qua việc định hướng các con đường phù hợp nhất cho các nhóm học sinh, sinh viên khác nhau để giúp họ phát huy được tiềm năng của mỗi cá nhân. Điều này cần được áp dụngtất cả các cấp học, ở tất cả các trình độ đào tạo. Đặc biệt, đối với các trường đại học: “Thành công của một trường đại học không chỉ đơn thuần tỷ lệ sinh viên tốt


  1. “Đại học cần được cấu trúc lại”, Báo Tuổi trẻ, 22/09/2015.
  2. “Những con số “biết nói” về giáo dục đại học Việt Nam”, Báo điện tử VietNamNet.
  3. “Ngân sách chi cho giáo dục tăng thế nào 5 năm qua?”,Báo VnExpress.
 

nghiệp, khả năng tìm kiếm việc làm của sinh viên hay vị trí trên bảng xếp hạng quốc tế, còn sự phát triển bền vững lâu dài, khả năng sẵn sàng chấp nhận rủi ro, năng lực đổi mới sáng to của sinh viên.
      1. Giáo dục Phật giáo
Giáo dục Phật giáo được hiểu dạy cho con người biết hiểu giáoPhật giáo. Qua đó, bồi dưỡng, phát triển con người hoàn thiện hơn về mặt trí thức tâm thức, để trở thành những con người tốt hơn, phẩm hạnh đạo đức, trở thành những người tốt, chân thật, từ bi biết kính trọng người khác, trở thành những con người trí tuệ, sống tưởng, suy nghĩ hợp lý, thích ứng được với bối cảnh hội. Giáo dục Phật giáo để phát triển trí tuệ, thấu hiểu bản chất thật sự của các pháp, hiểu được những điều chân thực giá trị. Học Phật đi theo con đường Đức Phật đã dạy để nhận sự chân thật, qua đó loại bỏ những quan điểm sai lầm, trái đạo đức.
Từ góc độ giáo dục Phật giáo, giáo dục không chỉ việc dạy việc học còn quá trình chuyển hóa nội tâm, cải tạo cái xấu, thay thế, bồi dưỡng phát huy cái tốt, trang bị cho mỗi cá nhân những nhận thức chính kiến, đức tin chân chính những phẩm chất tâm linh cao thượng để mỗi người thể làm hành tranglượng cho đời sống an lạc, hạnh phúcnhân, gia đình, học đường cộng đồng hội. Giáo dục Phật giáo nhằm trang bịhoàn bị cho con người thể sống an lạc hạnh phúc, phục vụ cho tha nhân, góp phần xây dựng một quê hương đất nước giàu đẹp, một hội công bằng văn minh. Giáo dục Phật giáo không đào tạo con người trở thành con người nghề nghiệp giáo dục con người trở thành con người an lạc hạnh phúc. Con đường giáo dục của Phật giáo khá thiết thực thực tiễn. Vậy, giáo dục Phật giáo giảng dạy hệ thống giáoPhật giáo cho con người, hướng đến sự phát triển toàn diện của con người qua các mặt của đời sống, đặc biệt tâm thức, nhằm kiến tạo một đời sống trí tuệ hạnh phúc.
Về mục tiêu giáo dục Phật giáo: Giáo dục giáo dục con người. Vậy phải hình dung ra con người như thế nào, bản tính ra sao.
 
Phật giáo chủ trương ba tính thiện, bất thiện, ký, bản chất con người duyên khởi ngã. Con người một hữu thể đặc tính như vậy. Đức Phật Thích Ca Mâu Ni trước khi từ giã cõi thế đã dặn bảo đệ tử hãy lấy giáo pháp Ngài đã trao truyền làm người hướng dẫn. Ngài chính một nhà giáo dụcđại, đã dành cả cuộc đời mình đi khắp mọi nơi trao truyền chính pháp. Giáo dục Phật giáo hướng đến giúp tất cả các Tăng ni, Phật tử tại gia theo Phật để đạt được thanh tịnh tâm ý, để đạt đến trạng thái giải thoát, trạng thái niết bàn. Đức Phật đã nêu rõ: “Cũng như nước biển chỉ một vịvị mặn, này Paharada, PhápLuật của ta chỉ một vị, vị giải thoát. Hnh phúc chỉ đến tht skhi giải thoát đồng nghĩa với tinh thần ngã, tâm linh con người thoát khỏi tham, sân, si… bỏ qua tất cả phiền não an vui trong cảnh giới niết bàn. Giáo dục Phật giáo không phải phương tiện để thực hiện địa vị quyền thế cũng không phải nghề nghiệp để mưu cầu sinh sống, phải cứu cánh để thực hiện chí nguyện độ sanh để giải thoát khổ đau. Đức Phật đã dạy: “Nước bốn biển trong đại dương chỉ một vmặn, cũng vy, giáo pp của Ta chỉ có một vgiải thoát.
Giáo dục Phật giáo chỉ con người hội trong mối tương quan biện chứng hai chiều giữa cá nhân hội, tạo thành động lực giữa hội hỗ tương phát triển. Tức nền giáo dục trong đó bao gồm sự phát triển tâm linh, sự quan hệ huyết thống sự quan hệ hội trong những chuẩn mực nhất định. Giáo dục con ngườinhân nhắm vào các đặc tính sẵn đánh thức những tiềm ẩn trong con người trỗi dậy, nhằm đưa mọi người đến chỗ giải thoát mọi khổ đau, nhưng giáo pháp của Đức Phật phân biệt từng trường hợp, từng hoàn cảnh, tùy theo căn của từng chúng sinh hướng dẫn từngnhân đi theo những con đường nhanh hay chậm, trực tiếp hay gián tiếp. Giáo dục Phật giáo hướng đến giúp con người biết phát triển tâm linh cao thượng, biết nuôi dưỡng tinh thần độc lập tự do, tự chủ tự do sáng tạo. Xây dựng con người hữu ích, hạnh phúc, nhân cách tốt, con người chân thiện m, một đời sống trọn vẹn hạnh đức, tâm đức tuệ đức để con người đó thể góp phần xây dựng một nếp sống tốt đạo, đẹp đời xây dựng một nền 
văn hóa văn minh cho nhân loại. Đào tạo những con người kiến thức sống động, những tâm tư mới lạ, sáng suốt, tính sáng tạo, biết khơi dậy đánh thức những hạt giống hạnh phúc giác ngộ nơi tự thân, những con người tấm lòng tương trợ, tương thân, tương ái, tương kính, tình yêu nhân loại.
Như vậy, giá trị của giáo dục Phật giáo hướng đến sự phát triển toàn diện của con người qua các mặt của đời sống, đặc biệt tâm thức, nhằm kiến tạo một đời sống trí tuệ hạnh phúc thật sự ngay tại con người này trong cuộc đời này, nhắm đến mục tiêu đặc biệt giúp con người hạnh phúc đích thực, biết tu tập, chuyển hóa tham, sân, si; biết thanh lọc ác pháp tham, sân, si thành thiện pháp tham, sân, si; biết chuyển hóa phiền não thành bồ đề; biết vun trồng tưới ẩm những hạt giống chính niệm trong tâm thức của mỗi con người.
Về phương pháp giáo dục: Giáo dục Phật giáo nhằm hoàn thiện con người, con người một chúng sinh khả năng thành Phật. Phật Phật đã thành, chúng sinh Phật sẽ thành. Phật giáo khu- yên con người phát huy tính tự lực, tự thân, nỗ lực hoàn thiện mình trên lộ trình giải thoát. Phương pháp giáo dục lĩnh vực hoạt động của khoa học giáo dục về việc giảng dạy học tập, tổ chức các phương tiện giáo dục, soạn thảo các chương trình giáo dục, giáo hóa truyền chánh pháp, nhằm đáp ứng với mọi trình độ căn của chúng sinh, với sự thật, lẽ phải, thực tế, với các nhu cầuluận, với các nhu cầu thời đại hoàn cảnh hội.
Như vậy, phương pháp giáo dục trong Phật giáo phương pháp kinh nghim, phương pp giáo dục từ kinh nghim thực tế. Trong giai đoạn đầu tổ chức, giáo dục Phật giáo nhắm đối tượng tu sĩ, nhưng nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của dân cư thì cho đến nay, nền giáo dục Phật giáo đã mở rộng hơn, bên cạnh các hệ thống giáo dục Phật giáo được đào tạo từ cấp tiểu học, trung học, cấp đại học Phật giáo cho các tu sĩ thì còn các khóa tu, khóa thiền cho tất cả mọi người.
Phương pháp giáo dục Phật giáo cần phải đáp ứng được mục 
đích của từng nhóm đối tượng. Như đối với người bình thường các tỳ kheo cũng ra sức giảng pháp, đem tinh thần Phật giáo để truyền đạt cho mọi người không cần hệ thống tổ chức đầy đủ, giáo trình môn học nghiêm ngặt như giáo dục cho các tu sĩ.
Phương pháp soạn thảo chương trình, tổ chức học tập bằng phương pháp soạn thảo chương trình tổ chức học tập, việc giáo dục Phật giáo đã phát triển rất sâu rộng trong tất cả mọi tầng lớp hội, đặc biệt thế hệ thanh niên, học sinh, sinh viên. Ngày nay, chương trình giáo dục của Phật giáo đang bước vào một thời đại mới, thời đại hòa nhập hội thông tin. Ở đó, cái chậm chạp, thụ động, khép kín phải nhường chỗ cho cái nhạy bén, sáng tạo, cởi mở. Con người phải hòa nhập vào cuộc sống, vào hội như một mạng lưới đan xen vào nhau phủ trùm lên mọi ngõ ngách nhận thức. Phật giáo tôn giáo thiết chế mang đậm tính tương tác với hội.
    1. Nội dung giáo dục đạo đức của Phật giáo
Thích nghi với hội cái cần thiết cho Phật giáo ngày hôm nay nói chung nội dung trong chương trình giáo dục của Phật giáo nói riêng theo chiều hướng thích nghi, để định hướng phát triển cho mi một tnh viên trong cng đồng. Trong đó, bộ phận giới trẻ luôn những đối tượng chương trình giáo dục của Phật giáo hướng đến. Chính vậy, việc soạn thảo chương trình giáo dục của Phật giáo phù hợp với nhiều lứa tuổi. 30 người trở thành mẫu mực, đạo đức, an lạc hạnh phúc. Những giáo lý đó nền giáo dục đặc thù của Phật giáo được Đức Phật truyền đạt cách đây đã trên
2.500 năm đến nay vẫn còn nguyên giá trị rất thiết thực. Đức Phật dạy: “Các ngươi phải siêng năng tu tập các điều thiện được mạng sống lâu dài, nhan sắc thắm tươi, sống yên ổn, vui vẻ, của cải di dào, uy tín đy đ. HCMinh đã nhận xét: Tôn chỉ mục đích của đạo Phật nhằm xây dựng cuộc đời thuần m, chí thiện, bình đng, yên vui và no m5. Trong quá trình tu tập và bảo vssống của muôn loài, con người phải hiểu về lòng từ bi.



  1. Những lời kêu gọi của Hồ Chủ tịch, tập IV, Nxb. Sự thật, Nội, 1958, tr.39.
 

Th nhất, xây dựng các mối quan hệ bình đẳng, khoan dung, tôn trọng lẫn nhau trong gia đình, hội. Đức Phật Thích Ca người đầu tiên trong lịch sử nhân loại đấu tranh cho tự do công bằng hội, cho bình đẳng giữa các giai cấp giữa con người với con người trong hội. tưởng bình đẳng trong Phật giáo được đề cao. Phật giáo cho rằng mọi người đều như nhau, mọi người đều bình đẳng, phải yêu thương lẫn nhau. Hãy nhìn thế giới xung quanh bằng ánh mắt vị tha hơn, bao dung hơn. Với tâm từ bi, với lòng yêu thương con người, Phật giáo đã phá đi hàng rào ngăn cách nhân đạo giữa con người với con người. Phật giáo không tách rời lợi ích cá nhân lợi ích hội nhấn mạnh đồng thời, lợi ích cá nhân hội phải đi cùng để to ra một shạnh phúc cho nn loi. Triết lý này của Phật giáo thể bắt gặp trong năm giới, chuẩn mực nền tảng đạo đức của Phật giáo. Con người nên tuân giữ năm giới để làm cho cuộc sống không bị tổn hại, không vi phạm pháp luật quốc gia, lợi ích cá nhân lợi ích cho cả hội. Phật giáo muốn đem lại cho các tín đồ của mình một triết lí sống vị tha, nhân bản. Khi đã thấu suốt được chân này, con người sẽ vươn lên khỏi cuộc sống vị kỉ mà sng theo tinh thần Tbi, h, x, vô ngã, vị tha, có tinh thần nhân ái, yêu thương mọi người, thông cảm sâu sắc với những nỗi đau khổ của người khác như nỗi đau khổ của chính mình, tìm cách giảm nhẹ nỗi đau khổ cho họ, thành thực chia sẻ niềm vui với người khác như chính niềm vui của mình, làm tất cả mọi việc ích cho mọi người trong tâm không một chút đắn đo tính toán, không mong được báo đáp, không vị lợi, không cầu danh. “Chính mệnh” trong Bát chính đạo của Phật giáo còn nghĩa biết làm chủ cuộc sống, không lãng phí, không bủn xn, biết làm phúc. Biết chăm lo cuộc sống của người thân, quyến thuộc, biết tích lũy cho đời nay chuẩn bị cho đời sau. Đức Phật dạy rằng các cư sĩ sống bình thường ở gia đình 4 điều lạc thú: (1) được hưởng cảm giác an toàn do của cải sở kinh tế được bằng phương pháp chính đáng;
(2) thể khảng khái sử dụng của cải ấy cho mình, cho người nhà cho bạn hữu, đồng thời dùng nó đề làm nhiều việc từ thiện; (3) không bị khổ sở nợ nần; (4) thể sống cuộc đời thanh tịnh, 
không lỗi lầm. Đạo Phật đã chỉ dẫn cho con người cần đào luyện một số đức tính của một tình thương chân chính với những tình cảm trong sáng tốt đẹp đầy tình người: không thể giẫm đạp lên hạnh phúc của người khác để xây dựng hạnh phúc cho riêng mình, phải sống một cách chân chính, bằng chính sức lực mồ hôi của mình, và, cuộc sống đầy rẫy đau khổ, không nên gây thêm đau khổ cho người khác mà phải đến với mi người với hạnh bố thí, với tình thương yêu, tương trợ giúp đỡ lẫn nhau vượt qua những khó khăn đầy rẫy trong cuộc sống.
Thhai, giáo dục đạo đức môi trường nhằm giúp con người hiểu được môi trường, tham gia cải thiện môi trường. Môi trường tốt thì con người khỏe mạnh, phát triển tốt, môi trường xấu thì con người bị đối mặt với bệnh tật, thiên tai… Giáo dục môi trường giáo dục ý thức thức tỉnh con người phải trách nhiệm tự bảo vệ môi trường, bảo vệ môi trường tức bảo vệ chính mình. Môi trường nơi cho mọi loài sinh sống tồn tại, trong bối cảnh hội ngày càng phát triển như hiện nay, dưới sự tác động của rất nhiều khí thải công nghiệp, nạn chặt phá rừng… môi trường đã bị biến đổi, bị tổn hại rất nghiêm trọng. thế, giáo dục Phật giáo cũng hướng con người đến việc bảo vệ môi trường làm cho cuộc sống muôn loài được bình yên. Đức Phật khuyên con người nên thực hành giáoTứ lượng tâm (từ, bi, hỷ, xả) vào trong đời sống hàng ngày. Tu tập lòng từ để đối trị lòng sân, tu tập lòng từ bi để không hại người hại vật, tu tập lòng hỷ để trừ diệt lòng ganh ghét tu tập hạnh xả để đoạn diệt hận thù. Từ bi tâm thương yêu tất cả chúng sinh muôn loài như loài thủy tộc, chim bay, thú chạy, côn trùng, cỏ cây, rừng núi, sông ngòi, biển… Hỷ xả tâm vui vẻ chấp. Cái tâm bình đẳng, đồng nhất, hài hòa với thiên nhiên. Từ, bi, hỷ, xả nguồn năng lượng biên, nó giúp con người thể xây dựng được môi trường tốt đẹp, an bình hạnh phúc giữa người với người, giữa người với thiên nhiên. Chúng ta đến với môi trường thiên nhiên như con ong đến với hoa, chỉ hút nhụy rồi đi chứ không làm tổn thương hương sắc của hoa. Kinh Phápkệ số 49 ghi: “Như ong đến với hoa Không hại sắc hương Che chở hoa, 
ly nhụy Bậc Thánh đi vào làng. Môi trường tốt là môi trường trong đó đất, nước, không khí không bị ô nhiễm, muôn thú tồn tại, trăm hoa đua nở, cỏ cây rừng núi xanh tươi, tăng chúng Phật tử tu học nghiêm túc để đem lại niềm an lạc hạnh phúc cho mình, cho hội. Với tinh thần Từ bi, đạo Phật đem lại cho con người tình thương yêu muôn loài, không được hủy diệt cuộc sống thì quyền sống của thú vt và cây cỏ cũng được tôn trng như con người. Trong thuyết Thp Nhị Nn Duyên, yếu tDanh sc có nghĩa là tn th. Đo Phật tán dương một nếp sống hài hòa với thiên nhiên hài hòa với loài người, tán thán lòng từ bi, khích lệ thương người thương vật, đề cao hạnh thiểu dục, tri túc, sống đời sống lành mạnh giản dị, với mục đích xây dựng một môi trường sống xanh sạch. Đây sở để thiết lập nền hòa bình cho nhân loại. Từ quan điểm sống hài hòa với thiên nhiên Đức Phtđã thực thi, chúng ta cần rút ra những bài học, biện pháp xây dựng một môi trường sống hạnh phúc thật sự.
Quan điểm giáo dục của Phật giáo về thái độ sống bảo vệ môi sinh trong điều kiện hiện nay là: (1) Giáo dục con người nhận thức con người mối liên hệ mật thiết với thiên nhiên môi trường sống. Học thuyết Duyên khởi của Phật giáo chỉ ra rằng không ai thể sống một mình không sự liên hệ với một cá nhân, cộng đồng, hội, với môi trường sống. Con người tập hợp Ngũ uẩn một mối liên chặt chẽ với thiên nhiên, thế hãy tự nguyện sống hòa mình vào thiên nhiên, trên hết tự nguyện bảo vệ môi sinh bảo vệ nền hòa bình cho nhân loại; (2) Dựa vào thành tựu khoa học để giải thích sự ô nhiễm môi sinhdo thiếu ý thức bảo vệ môi sinh, khai thác tài nguyên thiên nhiên để chạy theo lợi nhuận kinh tế thị trường; (3) Giáo dục mọi người thực hành nếp sống trên nền tảng đạo đức Phật giáo hướng thiện, tôn trọng sự sống, thực thi hạnh từ bi hỷ xả. thế, mọi người hãy sống gần thiên nhiên, yêu thiên nhiên yêu sự sống của chính mình của cộng đồng; (4) Nhận thức mọi ham muốn của bất cứ ai về sự mong cầu hưởng lợi lộc từ việc khai thác các nguồn năng lượng dự trữ của thiên nhiên ý thức để trục lợi làm giàu thì sẽ bị thiên nhiên trừng phạt đã phá vỡ sự mất cân bằng về sinh thái, gây ra khổ đau cho con người. 
biện pháp cụ thể, thiết thực không chỉ dựa trên văn bản của luật bảo vệ môi sinh, hay trông chờ vào thành tựu của ngành khoa học của môi sinh trên hết vẫn thực hành nếp sống yêu thiên nhiên, hài hòa với thiên nhiên, tôn kính thiên nhiên để tự nguyện bảo vệ hành tinh quý giá này.
Th ba, giáo dục lối sống lành mạnh, tích cực, hướng đến hạnh phúc, an lạc. Phật giáo khuyên con người sống ở đời phải nhớ “Tứ ân” bốn ơn lớn: ơn cha mẹ, ơn thầy bạn, ơn quốc gia, ơn Tam bảo. Công lao sinh thành, nuôi nấng, dạy bảo của cha mẹ cả đời mỗi người cũng không thể đền đáp hết. Giáo dục Phật giáo hướng: con người phải hiếu hạnh, luôn biết cung kính cha mẹ, vâng lời hết lòng phụng dưỡng cha mẹ. Ơn thầy bạn,đó những người đem đến cho ta những tri thức để ta trưởng thành, khôn lớn, đạo đức, chúng ta phải siêng năng học hành, lễ phép, chân thành, kính thầy mến bạn. Ơn Tổ quốc, nhờ đó ta có được cuộc sống bình an. Ơn Tam bảo, ơn Đức Phật đã xây dựng nên một học thuyết đạo đức với những điều Giới luật khuyên răn con người sống lòng từ bi, bình đẳng, luôn tu dưỡng rèn luyện đạo đức hoàn thiện nhân cách. nhận định viết rằng: “Làm người ở đời, được sống thành đạt chút nhờ công ơn của ông, bà, cha, mẹ sinh thành, của mọi người, bạnthầy cô, của hội… Nên những ai muốn thành tựu nhân cách, muốn nhận ý nghĩa của đời sống tương quan không thể kng biết đến bốn ân và nhng phương pp đn đáp. Là một trong những thành tố tạo nên nền văn hoá dân tộc trong suốt hàng nghìn năm, Phật giáo ngày nay vẫn lưu giữ những giá trị tích cực thể góp phần xây dựng đạo đức lối sống cho con người Việt Nam.
Tính hướng thiện của Phật giáo một trong những nguồn gốc của chủ nghĩa nhân đạo; lòng từ bi, bác ái góp phần cứu giúp người hoạn nạn, giữ vững tinh thần lành đùm rách của dân tộc, triết lý thường, ngã giúp con người giảm bớt cái tôi vị kỷ. Giáo lý nhà Pht khuyên con người luôn nhớ đến đo hiếu, ly chữ hiếu làm đu: hạnh hiếu là hạnh Pht, m hiếu là m Pht, muôn vic ở thế gian kng gì hơn công ơn nuôi dưỡng của cha m... Đó 
những giá trị tích cực, thiết thực góp phần giáo huấn con người, giúp cho thế hệ trẻ vững bước trước những cám dỗ của cuộc đời, khích lệ họ quan tâm đến số phận của cộng đồng, sống lương thiện, coi trọng tính nhân bản.
Phật giáo khuyên con người giữ ngũ giới, nếu bất cứ ai thực hành các chỉ dn này sgặt hái được ích lợi. Trong Ngũ giới, Giới kng sát sinh với ý nghĩa giáo dục con người không sát hại loài vật, không tự mình giết, không bảo người giết, không chấp nhận, không tán thành người giết trong tâm thức hay trong cách sống, ý thức tôn trọng bảo vệ quyền sống sự sống của muôn loài trong đó con người, con vật, thực vật... Tôn trọng bảo vệ đời sống của mọi loài động lực hữu ích nhất thiết thực nhất để tôn trọng bảo vệ đời sống của chính bản thân mình. Giữ giới không sát sinh nghĩa phải biết quý trọng, bảo vệ, làm phong phú nâng cao giá trị sự sống của muôn loài trong mọi hình thức, phải xây dựng cho mình một nếp sống đạo đức, một nếp sống từ, bi, hỷ, xả từ trong thâm tâm thì con người mới thực sự xây dựng một gia đình hạnh phúc, hội an bình thịnh vượng. Hạnh phúc theo quan niệm của Phật giáo con người phải biết quay về với đời sống tinh thần tu tập, diệt trừ mọi phiền não để tâm hồn thanh tịnh, an lạc ngay trong kiếp sống hiện tại, con người biết quay về với đời sống tâm linh cao cả, đó phần tinh túy nhất của con người, được sống quay về với chính mình hiện tại. Hạnh phúc Phật muốn dạy con người chính đạt đến cảnh giới Niết bàn tại tâm. thể nói, đến với giáo dục Phật giáo đến với con đường phương pháp đạt được cuộc sống hạnh phúc trong đời này đời sau.
Ngay từ khi mới du nhập vào Việt Nam, Phật giáo đã được quần chúng nhân dân đón nhận một cách nồng nhiệt bởi tư tưởng của Phật giáo rất gần gũi với văn hoá, tín ngưỡng của dân tộc Việt Nam. Cùng với chiều dài lịch sử dân tộc, những giá trị đạo đức Phật giáo như: tinh thần đại từ, đại bi, cứu khổ, cứu nạn, rất gần gũi với tâm tư, tình cảm của người dân Việt Nam. tưởng “từ bi, bác ái, cứu khổ, cứu nạn” của nhà Phật đã hòa quyện vớitưởng yêu nước, 
nn nghĩa của Vit Nam. Trong suốt quá trình tồn ti, đo Pht đã không ngừng truyền các giáotưởng đạo đức của mình. Sự truyền đó không chỉ ảnh hưởng đến các Phật tử, còn ảnh hưởng rộng rãi đến quần chúng nhân dân.
    1. Vận dụng giáo dục đạo đức Phật giáo trong việc giáo dục đạo đức, lối sống sinh viên ở các trường đại học hiện nay
Trong xu thế phát trin của cuộc cách mạng công nghip 4.0, khoa học k thuật đã, đang sẽ ngày càng tiến bộ, nền kinh tế của nhân loại sẽ ngày càng phát triển theo xu thế văn minh, hiện đại. Theo đó, đạo đức lối sống của con người cũng cần phải biến đổi để phù hợp với hoàn cảnh sống mới, nhưng biến đổi, đạo đức lối sống của con người luôn phải dựa trên các chuẩn mực của những giá trị nhân bản truyền thống “không thể tách rời đạo đức khỏi những quy tắc tôn giáo” như cựu tổng thống Nga V. Putin đã nói. ràng bất cứ tôn giáo nào ngoài hệ thống những giá trị đặc thù để bảo vệ niềm tin tôn giáo, còn những chuẩn mực đạo đức mang tính nhân bản sâu sắc, như sống hiếu thảo với cha mẹ, trung thực, nhân ái, hướng thiện… vậy, việc giáo dục đạo đức lối sống trước đây hôm nay không thể tách rời khỏi đạo đức lối sống của tôn giáo, nhất Phật giáo. Điều đó nghĩa chúng ta cần phải những giải pháp để phát huy hơn nữa những giá trị đạo đức tốt đẹp của tôn giáo nói chung Phật giáo nói riêng trong việc xây dựng nhân cách đạo đức lối sống cho sinh viên Việt Namnhững chủ nhân của tương lai.
Th nhất, về mặt nhận thức, nên xem tưởng Phật giáo về giáo dục giáo dục đạo đức một trong nhữngtưởng giáo dục tiến bộ trong lịch sử nhân loại.
Việt Namtưởng chính thống chủ nghĩa MácLênin tưởng Hồ Chí Minh. Nhữngtưởng này không chỉ ý nghĩa trong đời sống chính trị - hội còn được vận dụng mang lại nhiều hiệu quả tích cực trong lĩnh vực giáo dục. Tuy nhiên, giáo dục đại học cần phải vận dụng nhiều phương thức giáo dục khác nhau nhằm đạt đến những giá trị cao nhất của con người, nhất giáo dục 
về đạo đức, lối sống. Nghĩa là, chúng ta cần phải tìm kiếm vận dụng nhữngtưởng giáo dục tiến bộ vốn trong lịch sử giáo dục của nhân loại từ phương Đông sang phương Tây ý nghĩa giáo dục góp phần đem lại cho con người một cuộc sống chânthiệnm thực sự… Phật giáo hàm chứa nhiều giá trị quí báu về giáo dục nhân cách sống cho con người, đó điều đã được khẳng định. Hơn nữa, Phật giáo ảnh hưởng sâu đậm đến đời sống văn hóa tinh thần của người Việt cái dễ đi vào nơi sâu thẳm nhất của lòng người lưu lại đó một cách bền vững. thể nói, Phật giáo thế giới cũng như Phật giáo Việt Nam đều nhằm giáo dục xây dựng con người thành những người ích, thế nó cũng thể phục vụ đắc lực cho sự nghiệp giáo dục đại học Việt Nam hiện nay, nhất đối với việc giáo dục đạo đức, lối sống cho sinh viên.
Th hai, kết hợp tư tưởng Phật giáo với cáctưởng khác để tuyên truyền giáo dục đạo đức, lối sống cho sinh viên trong giảng dạy cũng như các hoạt động giáo dục khác. tưởng về con người cuộc sống của con người, đó vấn đề “khổ” và “cứu khổ” bằngBát cnh đo và Tam học, được thể hin rõ nét trong học thuyết Tứ diệu đế. Tuy vậy, để sinh viên quan tâm thực hành những lời dạy tốt đẹp của Đức Phật về cách làm người thì việc cố vấn, chỉ dẫn định hướng của các thầy giáo, giáo những người làm công tác giáo dục rất cần thiết. Để làm được điều này, người dạy cần phải những hiểu biết nhận thức nhất định về Phật giáo nói chung giá trị về đạo đức, lối sống của Phật giáo nói riêng; quan trọng hơn, họ phải biết cách lồng ghép, đưa vào một cách tự nhiên, nhẹ nhàng, hợp lý, hợp tình nhữngtưởng đó vào các tiết dạy, những bài nói chuyện, những buổi hoạt động ngoại khóa, những lời căn dặn, khuyên bảo về k năng, cách sống… cho sinh viên.
Th ba, khuyến khích sinh viên tìm về những giá trị đạo đức tốt đẹp của nhân loại được chứa đựng trong các tôn giáo, đặc biệt Bát cnh đovà Tam học” của Pht giáo Ngày nay, từ phương Tây cho đến phương Đông, giáo dục thường nhắm đến hiệu quả về mặt kinh tế - hội, do vậy thường nghiêng về giáo dục những tri 
thức về khoa học k thuật, k năng nghề nghiệp cho người học coi nhẹ vic phổ biến nhng giá trđo đức cho h. Trong khi đó, giáo dục ở nhiều nơi đều nhấn mạnh phải phát triển toàn diện cho người học. Trong thc tế, giáo dục nhân cách sng cho người học là một việc cùng quan trọng nhưng không hề đơn giản, thậm chí còn khó khăn hơn rất nhiều lần so với việc trang bị về tri thức, k năng.
Thứ , giáo dục nhà trường cần phải kết hợp với các tổ chức hội, với các sở tôn giáo (trong đó Phật giáo) trong việc giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh – sinh viên. Thiết nghĩ, những sự kết hợp này sẽ không những làm đa dạng, phong phú hoạt động giáo dục còn tận dụng phát huy được các ưu thế của những tổ chức hội, sở tôn giáo vào việc giáo dục đạo đức, lối sống cho người học.
Th năm, sinh viên tự ý thức tầm quan trọng của việc rèn luyện nhân cách sống khuyến khích họ chủ động tìm về những giá trị tốt đẹp của truyền thống dân tộc, giá trị đạo đức, lối sống của Phật giáo… Các thầy gợi ý, động viên, khuyến khích cho sinh viên, phải để sinh viên tự nguyn, lựa chọn, tự chiêm nghim, tự tu tập” tư tưởng đạo đức Phật giáo hay bất kỳ một giá trị đạo đức tốt đẹp nào khác họ thấy phù hợp yêu thích.
3. KẾT LUẬN
Giáo dục đạo đức, lối sống cho sinh viên các trường đại học hiện nayViệt Nam một nội dung bản, thường xuyên, nhưng trong từng giai đoạn cụ thể thì giáo dục cần phải vận dụng nhữngtưởng, phương thức giáo dục phù hợp thì mới thể mang lại hiệu qu. Trong giai đon hin nay, đt nước đang trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa hội, tồn tại nhiều phong tục, tập quán, quan điểm lỗi thời. Bên cạnh đó, tiếp nhận cái tiến bộ, cái mới của sự hội nhập quốc tế. Đặc biệt, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư mở ra cho chúng ta hội mới thách thức không nhỏ, ảnh hưởng đến môi trường giáo dục đại học những thay đổi phù hợp. Giáo dục đạo đức cho sinh viên trong bối cảnh hiện nay hết sức quan trọng.
 
Vận dụng tưởng Phật giáo thể mang lại những hiệu quả tích cực trước mắt lâu dài cho việc giáo dục đạo đức lối sống cho sinh viênViệt Nam trong thời đại hiện nay, bởi Phật giáo “sẽ một tôn giáo toàn cầu, vượt lên mọi thần linh, giáo điều thần học. Tôn giáo ấy bao quát cả phương diện tự nhiên lẫn siêu nhiên, đặt trên căn bản của ý thức đạo lý, phát xuất từ kinh nghiệm tổng thể, gồm mọi phương diện trên, trong cái nhất thể đầy ý nghĩa”6.


 
***



6. “Đức Phật Phật Pháp”, đăng trên http://chuahoangphap.com.vn/news.php?id=445




Tài liệu tham khảo
Daisets Teitaro Suzuki (2000), (người son dịch: Thun Bạch),
Thiền, Nxb. TP. Hồ Chí Minh.
Thích Minh Châu (1972), Trường Bộ Kinh (Digha-Nikaya), Viện Đại học Vạn Hạnh xuất bản, Sài Gòn.
Nguyễn Tài Thư (chủ biên) (1998), Lịch sử Phật giáo Việt Nam, Nxb. Khoa học hội, Nội.
Văn tuyển (2004), Lịch sửtưởng Việt Nam, t.2, Nxb. Chính trị Quốc gia, Nội.
Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam (Nhiều tác giả), “Giáo dục Pht giáo trong thời hin đi, Kyếu Hi tho khoa học, Nxb. TP. Hồ Chí Minh, 2001.
Giáo dục Việt Nam trước yêu cầu của cách mạng công nghiệp 4.0 - http://baochinhphu.vn/Khoa-hoc-Cong-nghe/Giao-duc-Viet- Nam-truoc-yeu-cau-cua-cach-mang-cong-nghiep-40/308970. vgp.
PGS. TS. Nguyn Cúc (2017), Tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đối với sở giáo dục đại học ở Việt Nam gợi ý chính sách cho Việt Nam”, Học viện Chính trị khu vực I – Báo điện tử baomoi.com, ngày 27/8/2017.
Tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đối với sở giáo dục đại học ở Việt Nam gợi ý chính sách cho Việt Nam, Báo điện tử baomoi.com.vn, ngày 27/08/2017.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây