30. GIÁO DỤC PHẬT GIÁO VỀ GIÁ TRỊ SỐNG CHO TRẺ VỊ THÀNH NIÊN HIỆN NAY

Thứ sáu - 06/12/2019 09:09
 
GIÁO DỤC PHẬT GIÁO VỀ GIÁ TRỊ SỐNG CHO TRẺ VỊ THÀNH NIÊN HIỆN NAY
 
 
NCS. Nguyễn Thị Thanh Tùng*


 
 
  1. LỜI NÓI ĐẦU
Phật giáo một trong những tôn giáo lớn trên thế giới, đã du nhập vào nước ta từ 2.000 năm trước những ảnh hưởng tích cực lên mọi mặt của đời sống hội từ chính trị, văn hóa đến đạo đức, lối sống,… Với triết lý từ bi, hỷ xả, cứu khổ cứu nạn,… Phật giáo dễ dàng đi vào từng đời sống của từngnhân, gia đình, hướng con người tới những điều tốt đẹp như lối sống vị tha, bình đẳng, khoan dung, yêu thương, đoàn kết, tương thân tương ái. Các tôn chỉ, triết lý của Phật giáo phù hợp với tưởng, đạo đức, lối sống của người Việt Nam, dần dần dung nhập vào đời sống tín ngưỡng, văn hóa bản địa của người Việt đã những đóng góp tích cực cho công cuộc xây dựng bảo vệ tổ quốc.
Trải qua dặm dài lịch sử, chứng kiến biết bao thăng trầm, biến đổi của đất nước, đạo Phật vẫn đồng hành với dân tộc Việt Nam góp phần không nhỏ trong sự phát triển của các lĩnh vực: văn hóa, giáo dục, chính tr, xã hộiTrong lĩnh vực giáo dục, cùng với các




*. Đại học Khoa học hội Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
 

chế chính thống của nhà nước hệ thống các trường học từ cấp mầm non đến đại học, Phật giáo cũng đã song hành với gia đình Việt trong hình thành nuôi dưỡng các giá trị sống tốt đẹp cho cá nhân, nhất giới trẻ. Tuy nhiên, với những biến đổi hội hiện nay, các giá trị sống của con người đang dần dần thay đổi. Lối sống theo chủ nghĩa cộng đồng gia đình, hội đang được thay thế bằng lối sống theo chủ nghĩa vị kỷnhân. Tinh thần tương thân tương ái, sẵn sàng hỗ trợ giúp đỡ lẫn nhau trong khó khăn, hoạn nạn “lá lành đùm rách” được thay bằng sự tâm, cảm. Các tệ nạn hội như ma túy, cướp giật,… đang trở thành nỗi lo của tất cả mọi người. Đặc biệt đối với thanh thiếu niên, nhất vị thành niên, vấn đề này càng trở nên nghiêm trng hơn bao giờ hết. Trong thời gian qua, các phương tiện truyền thông đại chúng không ngừng đưa thông tin về các băng nhóm cướp giật táo tợn, các vụ giết người man rợ, các nhóm trẻ tụ tập hút chích ma túy… không ít thủ phạm trong số đó đang ở độ tuổi vị thành niên. Chính vậy, việc giáo dục để hình thành những giá trị sống tốt đẹp cho tầng lớp thanh thiếu niên, chủ nhân tương lai của đất nước - nhất trẻ vị thành niên, lứa tuổi những biến đổi tâm sinh lý quan trong - càng được quan tâm hơn bao giờ hết. Phật giáo với vai trò một tôn giáo lâu đời, những đóng góp cho sự phát triển của đất nước cũng được nhắc tới trong việc chung tay với các thành phần thể chế khác trong hội góp sức giáo dục, hình thành các giá trị sống theo tiêu chí duy trì các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, tiếp thu các giá trị văn hóa mới chọn lọc theo hướng tích cực cho tầng lớp này.
  1. NỘI DUNG
    1. Trẻ vị thành niên, họ ai?
Vị thành niên - được hiểu người sắp đến tuổi trưởng thành, độ tuổi giữa trẻ em thanh niên, một khái niệm chưa được thống nhất về độ tuổi. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thì vị thành niên được quy định nằm trong lứa tuổi 10 - 19. Tuy nhiên, theo đặc trưng về dân số của mối quốc gia thì những quy định khác nhau. Ở một số quốc gia như Australia, New Zealand, Ấn Độ,
 

Philippines, Brazil, Croatia Colombia, trẻ vị thành niên được xác định là người dưới tui 18. Trong khi đó Nht Bn, Đài Loan, Thái Lan Hàn Quốc, trẻ vị thành niên người dưới 20 tuổi.
Tại Việt Nam, trẻ vị thành niên trẻ ở lứa tuổi từ 10 đến 19 tuổi.
Tuổi vị thành niên còn được chia thành 3 nhóm, cụ thể:
  • Nhóm vị thành niên sớm (10 - 13 tuổi)
  • Nhóm vị thành niên giữa (14 - 16 tuổi)
  • Nhóm vị thành niên muộn (17 - 19 tuổi)
Sự phân chia các nhóm như vậy dựa trên sự phát triển thể chất, tâm hội của từng thời kỳ. Sự phân chia này cũng chỉ mang tính chất tương đối trong thực tế yếu tố tâm sinh lý, phát triển thể lực của mỗi em những đặc điểm riêng biệt, không hoàn toàn đúng theo như sự phân định.
Theo quy định của pháp luật nói chung Luật Trẻ em của Việt Nam năm 2016 nói riêng, trẻ em được luật pháp bảo vệ chăm sóc giáo dục dưới 16 tuổi. Về mặt luật pháp trẻ vị thành niên trẻ dưới 18 tuổi.
Theo các nhà nghiên cứu, những lý do về mặt sinh học khiến họ tin rằng cần phải mở rộng khái niệm vị thành niên, trong đó thuyết phục nhất việc sau tuổi 18, 19, thể con người vẫn tiếp tục phát triển. Chẳng hạn não người vẫn tiếp tục hoàn thiện hơn sau tuổi 20 để hoạt động nhanh hiệu quả hơn. Chưa kể với không ít người, răng khôn chỉ bắt đầu xuất hiện khi họ đã bước vào tuổi 25. Cùng với lý do sinh học, những xu hướng lựa chọn cuộc sống mới của người trẻ cũng lý do để nhóm nghiên cứu đề xuất việc “xét lại” độ tuổi vị thành niên. Trên thực tế, người trẻ hiện nay đã đang ngày càng kết hôn, con muộn hơn1.
Tuổi vị thành niên thời kỳ những thay đổi lớn lao trong thể cả sinh lý lẫn tâm lý. Đây giai đoạn con người đứng



1.     https://bigschool.vn/hay-hieu-dac-diem-cua-tuoi-vi-thanh-nien-de-tranh-hau-qua- xau-cho-tre-va-gia-dinh
 

trước ngã ba đường, giai đoạn sôi nổi nhưng cũng phức tạp nhất của con người. Ở tuổi này, nếu bắt đầu cuộc sống một cách thuận lợi họ thể được một sức sống ý chí chiến đấu để làm việc, tạo dựng cuộc sống tốt đẹp trong tương lai, nhưng họ cần giúp đỡ, được tạo hội được một mạng lưới an toàn hỗ trợ khi va vấp. Những khả năng phát triển mới tạo ra những hành vi mới. Những hành vi này không những tùy theo giới tính sự trưởng thành về thể lực, trí tuệ những quan hệ hội của cácnhân của mỗi vị thành niên còn phụ thuộc vào hoàn cảnh gia đình, môi trường hội, hoàn cảnh kinh tế, văn hóa, vật chất nơi họ sống.
Điểm đánh dấu cho tuổi vị thành niên sự thay đổi về mặt thể chất, tâm hành vi ở một đứa trẻ. Về mặt thể chất đó sự thay đổi hormone dẫn tới những thay đổi về chiều kích các bộ phận thể như ngực, chiều cao,…; sự thay đổi giọng nói sự xuất hiện râu của bé trai, mụn trứng cá ở cả nam lẫn nữ; các phát triển dẫn đến cân nặng tăng nhanh;… Về mặt tâm lý, hormone không chỉ ảnh hưởng đến thể chất còn ảnh hưởng đến cả cảm xúc của trẻ. Thanh thiếu niên độ tuổi nằm giữa tuổi trưởng thành trẻ em. vậy, trẻ thường hay bị nhầm lẫn về vai trò trách nhiệm của một người trưởng thành với những mong muốn của trẻ nhỏ. Tâm trạng của trẻ rất dễ thay đổi. Bất cứ thứ cũng thể khiến trẻ hạnh phúc, vui mừng hoặc tức giận. Trẻ thường rất dễ khóc. Sự thay đổi về tâm trạng thường xảy ra ở cả bé trai lẫngái. thể thay đổi khiến trẻ trở nên thiếu tự tin. Trẻ dậy thì sớm thể cảm thấy khác thường. Cảm giác về sự thấp kém hoặc ưu thế thể phát triển ở giai đoạn này. Bên cạnh, thanh thiếu niên độ tuổi trẻ bắt đầu những cảm giác về tình dục. Những suy nghĩ cảm giác này thể khiến trẻ cảm thấy tội lỗi. Chính những thay đổi về mặt thể chất tâm lý đưa tới những thay đổi về hành vitrẻ như sự bốc đồng, thể gây hại cho trẻ cũng như những người khác. Trẻ phát triển thực hiện sự độc lập của mình, dẫn đến việc trẻ đặt câu hỏi về các quy tắc của cha mẹ “đứng lên đấu tranh” những trẻ tin đúng. Sự thay đổi của hormone thể tạo những mâu thuẫn về thể chất. Trẻ thể muốn thử những điều mới trong một số 
trường hợp khiến trẻ dễ gặp rủi ro như thử hút thuốc, uống rượu. Đôi khi, áp lực từ bạn nhu cầu “muốn giống mọi người” thể khiến trẻ hành động phát triển những thói quen rất khó bỏ. Trang phục, kiểu tóc phong cách thời trang của bé gái cũng thay đổi. Đa phần sẽ khác với quan điểm của bố mẹ họ không thể chấp nhận. Nói dối thể vấn đề thường gặptrẻ độ tuổi này. Trẻ nói di để tránh đi đu với cha mẹ2. Trong giai đon này, nếu như trẻ sự định hướng tốt từ phía gia đình nhà trường, trẻ sẽ bắt đầu một hành trình tươi đẹp trong cuộc đời của mình, ngược lại nếu không sự hỗ trợ sẽ đưa tới những hành vi lệch chuẩntrẻ.
Các hành vi lệch chuẩn trong độ tuổi vị thành niên thường rất đa dạng như trốn học, đối đầu lại với bố mẹ thầy cô, tham gia các băng nhóm hành vi bạo lực, trộm cắp, cướp giật thậm chí giết người,… Theo số liệu thống của Bộ Công an, trong năm 2012, tình hình tội phạm do người chưa thành niên (từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi) thực hiện chiều hướng gia tăng chiếm tỷ lệ cao nhất, khoảng 60%. Hành vi phạm tội từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chiếm khoảng 32% dưới 14 tuổi chiếm khoảng 8% trong tổng số các vụ phạm tội do người chưa thành niên trẻ em thực hiện. Số liệu phân tích cũng chỉ ra, năm 2012, cả nước xảy ra 8.820 vụ vi phạm pháp luật (tăng 231 vụ so với năm 2011) do 13.300 trẻ em, người chưa tnh niên gây ra. Trong đó, độ tui từ 14 đến 16 chiếm 31,9% từ 16 đến 18 chiếm 61,1%; tập trung nhiều nhấtbậc trung học sở (41,8%), sau đó trung học phổ thông (31,9%)3. Trẻ trong độ tuổi vị thành niên còn hành vi sử dụng lạm dụng chất gây nghiện. Điều này thể xuất phát từ các nguyên nhân như sức ép của bạn một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy trẻ hút thuốc, uống rượu hoặc dùng ma túy; xu hướng muốn mạo hiểm khuyến khích trẻ thử hút thuốc hoặc uống rượu ngay cả khi trẻ chưa đủ tuổi. Lúc ban đầu thể một “sự kích động” nhưng lâu dần,sẽ trở thành một thói quen khó kiểm soát. Nếu ai đó




2.https://hellobacsi.com/nuoi-day-con/bi-quyet-day-con/5-thay-doi-o-tre-vi-thanh-nien/
3. Huyền Nga, “Bạo lực học đườngSOS, Báo Nhân dân, thứ sáu, ngày 20/9/2013.
 

hút thuốc hoặc uống rượu ở nhà, trẻ nhỏ thể sẽ bắt chước. Sự thiếu tự tin mong muốn trở thành người “phong cách” thể thúc đẩy trẻ hút thuốc hoặc uống rượu. quan trọng hơn việc trẻ quá dễ dàng tiếp cận với các chất gây nghiện như thuốc lá, rượu, ma túy. Ngoài các hành vi trên, với những áp lực từ sự thay đổi tâm sinh lý thể, áp lực từ những người xung quanh, không ít trẻ đã không chịu đựng được, lại không sự hỗ trợ từ các mạng lưới cần thiết đã lựa chọn tự tử để giải thoát cuộc sống. Theo TS.BS. Đỗ Minh Loan - phụ trách khoa Sức khỏe vị thành niên, bệnh viện Nhi Trung ương - thì tỉ lệ trvị tnh niên bị trm cm là 26,3%, trcó suy nghĩ về cái chết 6,3%, ngoài