22. GIÁO SƯ MINH CHI CHÂN DUNG MỘT NHÀ NGHIÊN CỨU PHẬT HỌC TẬN TỤY

Thứ sáu - 06/12/2019 07:57
GIÁO MINH CHI CHÂN DUNG MỘT NHÀ NGHIÊN CỨU PHẬT HỌC TẬN TỤY
 
ThS. Văn Thành


Giáo Minh Chi tên thật Đinh Văn Vinh, Pháp danh quy y Tâm Thông, ông còn dưới các bút danh Huyền Chân, Vân Bình (tên người con gái) một số dịch phẩm dưới bút danh Hoài Minh (tên người con trai út). Ông sinh 07/7/1921 tại Nghệ An trong một gia đình truyền thống ba đời tiến1, ông mất tại nhà riêng (Thành phố Hồ Chí Minh) vào ngày 25 tháng 4 năm 2006 (tức 26 tháng 3 năm Bính Tuất).
Ông cụ tổ họ Đinh ở Nghệ An Đinh Hồng Liên2 đời Gia Long bị lưu đày vào Tiên không xem kỹ để lọt một văn bằng đời Tây Sơn trong kho lưu trữ văn khố. Con ông Tiến Đinh Văn Phác lúc by giđang m Tri phBình Thun đã kng ngn ngi tquan, đi theo cha để hầu hạ, phụng dưỡng trong cảnh lưu đày gian khổ.




*. ThS. NCS tại khoa Văn hóa học, Trường Đại học Khoa học hội & Nhân văn, ĐHQG TP.HCM.
 
  1. Đời thứ tư đỗ tiến sĩ Tiến sĩ Đinh Văn Nam tức HT. Thích Minh Châu (1918 - 2012).
  2. Chúng tôi viết theo tài liệu của GS. Minh Chi “Truyền thống của dòng họ”, tài liệu bản thảo lưu ở gia đình giáo Minh Chi, còn quyển Tuyển dịch thơ đời - Trần chép tên cụ Đinh Hồng Phiên.
 

Ông nội giáo Tiến sĩ Đinh Văn Chất (丁文質,1829 - 1887)3 làm quan dưới thời vua Tự Đức đến chức Tri phủ Nghĩa Hưng. Ông đã cương quyết chống lại hai tàu chiến Pháp từ Nam Định kéo xuống đánh chiếm phủ. Công cuộc chống giặc Pháp không thành, ông trở về quê tổ chức khởi nghĩaNghi Lộc nhưng cũng thất bại thế lúc đó triều đình Huế đã đầu hàng người Pháp. Ông chiến đấu tới giây phút cuối cùng, bị bắt bị hành hình thảm khốc cùng với con trai ông Đinh Văn Báu.
Thân phụ ông, Hoàng giáp Đinh Văn Chấp (18824-1953) người duy nhất còn sót lại sau vụ khởi nghĩa chống thực dân Pháp không thành. Ông được một người nô bộc trung thành trong gia đình bế lên xứ Mường lánh nạn nên mới bảo toàn được mạng sống. Ông sinh thời là người khẳng khái, ktiết. Trong nhngm 1930
- 1931, ông bị điều ra làm Án sát Tĩnh. Mục đích của sự điều động này người Pháp muốn mượn tay ông đàn áp phong trào Viết Nghệ Tĩnh. Hoàng giáp Đinh Văn Chấp bậc túc Nho, lại nghiên cứu Phật học, ông cộng tác viết bài cho Tạp chí Nam Phong5. Trong công trình Thơ văn Lý - Trn đồ sgồm 3 tập của Vin Văn học [tập 1: 1977, tập 3: 1978, tập 2 (quyển thượng): 1989], trong Lời nói đầu tập 2 (quyển thượng), các soạn giả, chủ biên đã trân trọng ghi tên cụ Đinh Văn Chấp trước tiên vớicách người sớm dịch thơ văn của một số thin sư, văn nn thời Lý - Trn6. Tác giĐào Nguyên (2006) xem Hoàng giáp Đinh Văn Chấp “Người mở đu cho công vic dịch thơ Thin thời Lý - Trn7. Ông công


  1. Viện Bảo tàng Cách mạng Nghệ An ghi tên tiến sĩ Đinh Văn Chấthàng đầu trong số các nhà cách mạng của tỉnh (xem thêm Đinh Văn Chất trong Việt Nam vong quốc sử của cụ Phan Bộ Châu).
  2. tài liệu chép ông sinh năm 1893 nhưng thực ra cụ sinh năm 1882, cụ khai sụt 10 tuổi để đi thi, [theo bài “Hoàng giáp Đinh Văn Chấp: Thân thế sự nghiệp” do ông Đinh Văn Niêm (trưởng nội duệ họ Đinh) viết tại Nội ngày 10 tháng 09 năm 2010. Năm 1913, ông đỗ Hoàng giáp năm ông 31 tuổi.
  3. Xem mục từ: ĐINH VĂN CHẤP: Dịch thơ đời Trần (1-123 bài): XX, 114, 146- 147. - XX, 115, 238-244. - 116, 340-347 (Nguyễn Khắc Xuyên, 1968, tr.244).
  4. Xin xem thêm Lời nói đầu công trình Thơ văn - Trần, tập 2 (Quyển thượng) trang 9.
  5. Xem Đào Nguyên (2006): “Đinh Văn Chấp, người mở đầu cho công việc dịch thơ Thiền - Trần”, Nguyệt san Giác Ngộ, số 126, tháng 9/2006.
 

bố các bài dịch thơ Thiền - Trần trên Tạp chí Nam Phong các số 114, 115, 116 từ năm 1927 đã được sưu tầm xuất bản bởi Trung m Văn hóa Ngôn ngĐông - Tây liên kết với nhà xut bn Lao động (2011) dưới tên Tuyển dịch thơ đời - Trần, do hai nhà nghiên cứu Đông Tùng Nguyễn Quang sưu tầm chú giải và được hu học Hoàng Hng Cm hiu đính. Trong cuộc hi tho khoa học Quốc tế “Phật giáo thời đại” tổ chức tại Thiền viện Trúc Lâm Paris, tng 9 m 1995, giáo sư Minh Chi có sang dự và o cáo tham lun. Trong cuộc hi tho này, tt cả các đại biu được nghe giáo Hoàng Xuân Hãn đọc bài tham luận “Họ Đinh ở Nghệ An từ Nho học đến Phật học”8. Rất tiếc, chúng tôi không tiếp cận được bài tham luận toàn văn của cố giáo Hoàng Xuân Hãn đã nêutrên.
Thuở nhỏ giáo Minh Chi theo học trường ở làng. Lớn lên, ông theo cha vào Huế đi học cùng với người anh Đinh Văn Nam, tức Hòa thượng Thích Minh Châu (1918 - 2012) ở trường Quốc học Huế. Sau khi tốt nghip Tú tài II, giáo sư tiếp tục học Trường luật Đông Dương tốt nghiệp vào năm 1944. Cuộc chiến tranh chống Pháp bùng nổ năm 1945, ông tình nguyện vào quân đội. Giai đoạn từ những năm 1946 - 1950, ông công tácPhòng Chính trị Quân khu IV với cương vị Phó ban Tuyên huấn Chủ nhiệm tờ o quân đi Vệ Quốc đoàn. Trong nhng m 1950 - 1960, giáo công tácPhủ Th tướng của ngài Phạm Văn ĐồngChiến khu Việt Bắc, rồi sau đó dời về Th đôNội.
Trong nhng m tiếp theo, giáo sư làm o, công tác và ging dạy ở trường Nguyễn Ái Quốc I & II, phụ trách môn Phân vùng kinh tế9. Sau ngày giải phóng, ông cộng tác thường xuyên với Viện Văn hóa, Vin Triết học v.v Năm 1983, giáo sư vhưu, chuyn hẳn vào


  1. Giáo Minh Chi viết bài “Thương tiếc giáo Hoàng Xuân Hãn” khi hay tin giáo Hoàng Xuân Hãn mất tại Paris ngày 10 tháng 3 năm 1996 (tài liệu bản thảo chúng tôi tiếp cận được lưu ở gia đình cố GS. Minh Chi).
  2. Xem thêm quyển Kinh tế Việt Nam 1945 - 1960, Bùi Công Trừng, Minh Chi, Quang Tình, Nxb. Sự thật 1960; Bàn về phân vùng kinh tếmiền Bắc Việt Nam, Minh Chi, Nxb. Sự thật, 1962.
 

sinh sốngThành phố Hồ Chí Minh, ông chuyên tâm nghiên cứu và ging dy đo Pht ở Trường Cao cp Pht học tại Thành phố Hồ Chí Minh cho đến khi qua đời vào ngày 25/4/2006. Sinh thời, giáo sư Minh Chi đm nhận các chức danh như: Trưởng ban Lịch sử Phật giáo Việt Nam tại Viện Nghiên cứu Phật học Thành phố HCMinh, Trưởng ban từ vng Đại Tng kinh Vit Nam, PVin trưởng Học vin Pht giáo tại Thành phố HCM, Trưởng Ban từ vựng Phật học v.v…
Tôi gp giáo sư Minh Chi ln đu tiên vào tng 2 m 1998, khi còn sinh viên trường Đại học Văn Lang. Giáo Minh Chi được PGS.TS. Phan Huy Xu, Trưởng khoa Du lịch, trường Đại học Văn Lang, mời giảng môn Tôn giáo học cho sinh viên ngành Du lịch. Chúng tôi còn nhớ, hôm đầu tiên giáo lên lớp, thầy Phan Huy Xu đi cùng với giáo Minh Chi vào lớp học trịnh trọng giới thiệu sinh viên với giáo sư. Ông gọi giáo Minh Chi bằng thầy căn dặn sinh viên chúng tôi học hành nghiêm túc, lên lớp đầy đủ, đúng giờ, ghi chép cẩn thận ông còn nói thêm: “Giáo Minh Chi bậc thầy của thầy, kiến thức cùng uyên thâm, các con thắc mắc về tôn giáo thì cứ hỏi giáo sư. Thầy cũng phải đi học với giáo sư!. Bui học đu tiên, thy Phan Huy Xu ngi dự trong lớp chúng tôi, ông ghi chép cẩn thận đến hết buổi học. Ý tứ của ông muốn cổ tinh thần học tập cho sinh viên, một phần (sau này tôi mới hiểu ra) thầy Phan Huy Xu rất kính trọng giáo Minh Chi vớicách một học giả, kiến thức về tôn giáo học, triết học Đông - Tây rất uyên bác.
Giáo Minh Chi một người tầm thước nhỏ nhắn, nhanh nhẹn, năm đó ông đã 78 tuổi nên tóc đã bạc trắng. Giáo luôn ăn mặc giản dị, mang theo một chiếc cặp da nâu đã sờn, ông lên lớp vào mỗi buổi chiều thứ 5 (nếu tôi nhớ không nhầm)một giảng đường lớn chừng hơn 100 sinh viên, phòng quạt, lớp mở cửa sổ khi học.
Lớp học chúng tôi thể nói khá đông sinh viên thuộc cả hai khối Quản trị Du lịch Hướng dẫn Du lịch với hơn 100 người nhập lại. Những buổi chiều sau Tết Nguyên đán, thời tiết bắt đầu
 

nóng dần lên, phòng quá rộng, cửa sổ lúc nào cũng mở với quạt máy chạy ù ù. Sinh viên đông đúc, bọn họ nói chuyện ồn ào, đặc biệt ở cuối lớp học. Ai muốn chăm chú nghe bài giảng của giáo thì vào lớp sớm, ngồi gần bục giảng. Mỗi buổi lên lớp, giáo giảng say sưa, nhiệt tình nhưng chúng tôi đâu cảm nhận hết những điều ông nói môn học này chúng tôi chỉ học cho biết tình hình tôn giáo trên thế giới Việt Nam, học cho đủ học phần nên bản thân tôi cũng không quan tâm lắm.
Một buổi học với ông kết thúc như thường lệ, tôi ra bãi xe, lấy xe gắn máy để về nhà. Tình cờ, tôi gặp giáo Minh Chi đang ôm cp chờ trước cng trường. Tôi tiến đến chào giáo sư và hi tm và biết giáo chờ con gái ông đến đón. Đáng lẽ giờ này, đã đến đón ông về nhà nhưng hôm nay không biết việc đột xuất chưa đến (lúc đó đin thoại di động chưa phổ biến). Tôi cũng kng có việc gấp gáp sẵn xe gắn máy, tôi ngỏ lời đưa giáo về nhà. Ông ngần ngại một chút rồi đồng ý. Nhà giáo tận đường Hồng Hà, gần sân bay Tân Sơn Nhất, một căn nhà đủ rộng cho ba người: giáo sư, vợ ông người con gái sinh sống.
Sau buổi gặp gỡ, làm quen ấy, tôi còn dịp đưa giáo về nhà mấy lần sau buổi giảng cho đến hết học phần môn Tôn giáo học. Trên đường đưa ông về, vài lần tâm sự với tôi rằng: “Sinh viên làm ồn quá, không chịu nghe bài giảng lớp học nóng bức nên thầy ging khá mt. Ông còn nói với tôi rng, sau lớp học này, ông skhông nhận giảngcác trường đại học nữa. Sau đó tôi được biết, ông chỉ giảngHọc viện Phật giáo Việt Nam cho quý Tăng, Ni sinh vTôn giáo học, Triết học n Đ, Triết học phương Đông, Nn minh học Phật giáo, Thuyết Bốn Đế nhiều môn chuyên ngành Phật học khác thỉnh thoảng ông đi nói chuyện chuyên đề ở các câu lc b, các hi với tư cách là một din gi. Tôi trở tnh thế hệ học trò thế tục nhỏ nhất của giáo Minh Chi. Môn Tôn giáo học ở lớp chúng tôi đã kết thúc từ lâu, tôi thỉnh thoảng chạy đến thăm ông, đôi lúc hỏi thêm bài vở, hỏi những từ tiếng Anh khó trở thành người quen lúc nào với gia đình giáo tôi không hay biết.
 

Sau khi tốt nghiệp trường Đại học Văn Lang với chuyên ngành hướng dẫn Du lịch vào tháng 5 năm 2000, tôi chịu thất nghiệp khoảng hơn nửa năm chưa xin được việc, do thiếu kinh nghiệm làm việc, kiến thức ngoại ngữ (tiếng Anh) lại chưa đủ tốt để làm việc. Chưa có vic làm, tôi có nhiu thời gian rnh rỗi. Tôi tập trung học thêm tiếng Anh ở trung tâm ngoại ngữ Đại học phạm, thời gian còn lại tôi đến chơi nhà giáo Minh Chi nhiều hơn, vừa để học thêm tiếng Anh dịch thuật, vừa tìm hiểu thêm Phật học tôi còn học cả chHán từ ông với quyn Luận ngcủa Khổng Tử. Tôi cũng giúp ông nhập liệu vi tính rất nhiều bản thảo ông đã viết tay hoặc đã viết bằng máy đánh chữ không biết từ lúc nào. Lúc này, tôi được biết giáo một học giả nổi tiếng, một nhà nghiên cứu Phật học uyên thâm được nhiều người kính trọng. Nhà giáo luôn khách thăm viếng các nhà nghiên cứu, các vị Tăng, Ni đến hỏi bài vở, Phật pháp, trao đổi học thuật khiến ông rất bận rộn nhưng ông cũng sắp xếp được cho tôi hai người bạn nữa học dịch thuật tiếng Anh mi tun 3 bui chiu, mi bui một giờ đồng h. Tôi đến nhà ông thường xuyên, cả nhà ông rất thân mật với tôi, họ xem tôi như một đứa cháu nhỏ trong nhà. Nhiều bữa, tôilại ăn cơm trưa rồi nghỉ trưa ngay trong nhà giáo cho đến giờ đi học tiếng Anh ở Trung tâm. Có bữa, tôi ở ăn cơm ti cùng với gia đình ông. Nhiều lần, biết tôi túng tiền, giáo sẵn tiền nhuận bút của các tờ báo mới đem tới nhà, thế ông đưa cho tôi bảo: Cháu cầm tiêu vt. Tôi cm động vô cùng với nhng cử chỉ vô tư, nhit tình giúp đỡ của ông. Không những chỉ mình tôi, giáo còn giúp đỡ nâng đỡ một vài người bạn trẻ khác như tôi tùy hoàn cảnh, tùy duyên. Khi chúng tôi hỏi bất cứ một vấn đề gì, ông đều giảng giải cặn kẽ, nhiệt tình mặcnhiều lúc ông đã khá mệt công việcViện Nghiên cứu Phật học, giảng ở học đường viết bài cho các báo, tham luận các cuộc hội thảo, trao đổi học thuật với các học giả, chấm bài v.vTôi tin rng, nhiu người gp ông cũng cm nhận được ở ông sự nhiệt tình, chân thành, tư. Nhiều lúc ông mệt quá, thế ông bảo tôi bày cờ tướng ra chơi. Giáo đánh cờ tướng rất tư, vui vẻ hết mình, rất cao hứng rất cao cờ! Đánh cờ xong, giáo
 

sư lại lao vào làm vic ng say mà kng cm thy mt nữa! Tôi trthành một trong những người bạn trẻ đánh cờ giải trí với ông lúc nào không hay! Nhiều bữa tôi rảnh việc, đưa ông đến Câu lạc bộ Lao động để giáo sư nói chuyện chuyên đề về Phật giáo với cách diễn giả. lần, tôi đưa giáo đến nói chuyện tại Câu lạc bộ Lao động với chủ đề “Pht giáo và m linh. Mi người đt câu hi và họ rất hài lòng với sự trình bày cũng như trả lời những câu hỏi liên quan của ông.
Giáo Minh Chi được mọi người kính trọng cả về nhân cách, học thuật uyên thâm bản thân ông hành thiền rất tích cực. Về sau, tôi xin được việc làm ở Khu Di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi nên vhẳn trên y công tác. Tôi ít có dịp đến tm ông và gia đình.
Sau vài năm công tác Củ Chi, tôi trở lại trung tâm Thành phố HCMinh làm vic, kiếm sng và học tập. Tôi đến tm giáo tại nhà riêng, lúc này ông còn rất mạnh khỏe, mặcđã hơn 80 tuổi. Hằng ngày, giáo vẫn dùng chiếc Charly đến học viện Phật giáo Việt Namđường Nguyễn Kiệm để giảng bài cho Tăng, Ni sinh hoặc làm việcViện cho đến trước Tết Ất Dậu (2005) vài ngày. Ông bị chứng đau bụng cấp phải nhập viện. Các bác sĩ ở bệnh viện Thống Nhất bảo ông phải mổ để điều trị. Thế ông lên bàn mổ ở tuổi 84. Kể từ cuộc giải phẫu đó, sức khỏe của ông suy dần. Giáo phải mang bên hông một cái bịch đựng chất thải đại tiện ông không thể kiểm soát được khiến cho ông rất ngứa ngáy khó chịu. Ông nhiều lần tâm sự với tôi cuộc giải phẫu lần đó sai lầm lớn nhất trong đời ông về vấn đề sức khỏe. Giáo vẫn tiếp tục làm việc tại Viện Nghiên cứu Phật học Thành phố Hồ Chí Minh lên giảng đường, nhiều lần ông đang giảng bàiHọc viện thì ngất đi các vị Tăng ni đưa giúp ông về nhà. Sức khỏe của giáo sau hơn một năm tiến hành phẫu thuật bị suy giảm trầm trọng cho đến khi ông mt ở nhà riêng vào 25 tng 4 m 200610. Trước khi mt,



  1. Trong bài “Nhớ cụ Hoàng giáp Kim Khê” của PGS. Ngọc Khánh in trong Tuyển dịch thơ đời Lý-Trần nhắc về GS. Minh Chi: “… tôi lên học ở thành phố Vinh, lại may mắn được quen với Đinh Văn Vinh, anh học trước tôi vài ba lớp, nhưng rất thân nhau. Mãi cho đến
 

giáo còn cố gắng chuyển ngữ xong một quyển Thiền học ứng dụng tựa Dưới ánh sáng của Thiền từ nguyên bản Anh ngữ của tác giMike Georges (In the light of Meditation). Tôi được biết ông còn một số công trình đang thực hiện dở dang như dịch Triết học Đại thừa Phật giáo từ nguyên bản tiếng Anh, dịch Kinh Hoa Nghiêm từ chữ Hán, viết một số chương trong đề cương Triết học phương Tây ông đã vạch ra, soạn gần xong bộ Đại cương Tôn giáo học phương Tây v.v…11
Thầy Thích Phước Đạt đến thăm giáo Minh Chi vào những ngày cuối đời, thầy được nghe giáo đọc vài câu thơ như tâm sự lòng mình: Thân dẫu bệnh tâm không bệnh; chế phục cơn đau cho đến cuối đời; bộ Kinh dịch khai thông từng câu chữ; tấn tu đạo nghiệp vẫn không rời12. Giáo Minh Chi mất đi để lại biết bao sự thương tiếc trong lòng học trò nhiều thế hệ, các nhà nghiên cứu độc giả trongngoài nước và từ ngày ấy chúng ta không còn được đọc những bài nghiên cứu mới của ông nữa. Chúng ta đã vĩnh biệt một nhà nghiên cứu Phật học uyên thâm, một cây đại thụ trong giới nghiên cứu hơn 13 năm rồi.
Hôm nay ngồi lại đây, chúng tôi ghi lại vài kỷ niệm với giáo Minh Chi để tưởng nhớ tới ông, một nhà nghiên cứu Phật học tận tụy, một người thầy uyên bác, giản dị dễ mến. Cuộc đời ông một tấm gương lớn cho những nhà nghiên cứu trẻ hiện nay, một tấm gương tự học, dạy người không biết mệt (hối nhân bất quyện) như các nhà Nho thường nói những đóng góp của ông cho nền văn hóa Phật giáo Việt Nam thật đáng trân trọng.
Theo bài viết của giáo Minh Chi: “Chủ tịch Hồ Chí Minh Pht giáo Vit Nam(Tp chí Xưa & Nay, số 116, tng 5/2000,



saunàyanh nghiên cứu tôn giáo lấy hiệu Th     Minh Chi, chúng tôi vẫn thường gặp nhau. Tôi họcanh rất nhiều tri thức về Phật học. Trước khi qua đời, anh còn viết một bài đại luận phê bình cuốn Ca riêng không khép, bài này đã được công bvà rt được các nhà thc gitrân trng.
  1. TS.TT. Thích Phước Đạt, giáo Minh Chi còn dịch 2 tác phẩm: Phật học quần nghi Phật học chánh tín (dịch từ bản chữ Hán của HT. Thánh Nghiêm). Hiện chúng tôi chưa sưu tầm được tài liệu này.
  2. Thích Phước Đạt: Cư sĩ Minh Chi, một đời tận tụy với Pht giáo Vit Nam.
 

tr.5-7), ông tác phẩm đầu tay quyển Đạo Phật I (dưới bút danh Huyền Chân) được nhà Thụy in năm 1945. Khi Chủ tịch Hồ CMinh đến dự bui lễ kỷ nim vua Trn Nn Tông tại chùa Quán Sứ, Phật tử Nguyễn Văn Tiến đưa đến buổi lễ nhờ tác giả xin chữ của Hồ Chủ tịch. Bác đã vào quyển sách Đạo Phật I nhưng rất tiếc, quyển Đạo Phật I chuyền từ tay này sang tay khác rồi mất hút trong đám đông13.
Lúc sinh thời, giáo Minh Chi được nhiều viện nghiên cứu như Vin Triết học, Vin Văn hóa, Vin Nghiên cứu Tôn giáo mời viết bài tham luận, viết sách. Một số đầu sách xuất bản dưới tên ông được các vị thiện tri thức các Viện nghiên cứu tập hợp xuất bản như: Lch sử Pht go Việt Nam thời Bc thuc, Vin Triết học, Nxb. Khoa học hội, Nội 1991, do GS. Nguyễn Tài Thư chủ biên. Từ điển Phật học Việt Nam, viết chung với HT. Thích Minh Châu, Nxb. Khoa học hội, Nội, 1991. Đại cương triết học phương Đông, viết chung với Hà Thúc Minh, Trường Đại học Tng hợp TP. HCMinh 1993. Tôn go hc và n go vùng Đông Á, Trường Đại học Tng hợp TP. HCMinh 1994. Thuyết Bn Đế, Vin Cao cấp Phật học (in nội bộ) 1996; Giáo trình Triết học Ấn Độ (tài liệu viết dưới dạng giáo trình in nội bộ cho Tăng Ni sinh khóa IV). Các vấn đề Phật học, Viện Nghiên cứu Phật học ấn hành 1995. Thiền học đời Trần (chủ biên), Nxb. Tôn giáo tái bản 2003. Quan niệm của đạo Phật đối với Sống - Chết, Nxb. Thành phố Hồ Chí Minh 2002; Nxb. Tng hợp Thành phố HCMinh tái bn m 2007 nn kỷ nim một năm ngày mất của ông. Truyền thống văn hóa Phật giáo Việt Nam, Nxb. Tôn giáo 2003. Thiền Nguyên thủy Thiền phát triển (chủ biên), Nxb. Tôn giáo 2005. Tin tức từ biển tâm (dịch từ nguyên tác Tâm hải đích tiêu tức của nhà văn Phật giáo Đài Loan, Lâm Thanh Huyn), Nxb. Tôn giáo 2004; Nxb. Tng hợp Thành phố HCMinh in lại năm 2007. Những yếu tố căn bản để sống thanh thản nhnhàng (biên dịch từ sách của Tarthang Tulku Rinpoche, người



  1. Xem thêm Minh Chi (2000): “Chủ tịch Hồ Chí Minh Phật giáo Việt Nam”, Tạp chí Xưa & Nay, số 116, tháng 5/2000, tr.6.
 

Tây Tng), Nxb. Tng hợp Thành phố H CMinh 2004. Lão hc giảng theo quan điểm Phật giáo, Nxb. Tôn giáo 2005. Nhân Minh học Phật giáo, Nxb. Tôn giáo 2005. Từ nội tâm hướng ra bên ngoài - Một phương thức tốt hơn để sống, học tập thương yêu được ông chuyển ngữ từ bản tiếng Anh của tác giả Dadi Janki (Giám đốc Brahma Kumaris World Spiritual University). Dưới ánh sáng của Thiền (dịch từ nguyên bản tiếng Anh: In the light of Meditation của tác giả Mike Georges), Nxb. Tri thức 2008; Nxb. Hồng Đức tái bản 2012. Các vấn đề về Phật học, Nxb. Đông Phương 2011.
Giáo Minh Chi người viết nhiều nhưng ông không quan tâm đến việc in ấn, cho nên còn rất nhiều bài viết của ông tản mác, vẫn chưa được in thành sách. Nếu được tập hợp lại, chúng tôi nghĩ rằng, ít nhất giáo Minh Chi sẽ thêm khoảng 10 công trình ng- hiên cứu nữa dưới các tiêu đề như: Đạo đức học Phật giáo, Văn hóa Phật giáo, Triết học Phật giáo, tưởng Phật giáo, Nghiên cứu Kinh Pháp cú, Phật giáo Thái Lan quá khứ và hiện tại, Tôn giáo học v.v…
Gia đình giáo Minh Chi hy vọng trong thời gian sắp tới sẽ tập hợp xuất bản các bản thảo còn lại ông viết lúc sinh thời. lẽ một ngày nào đó, chúng ta nên tổ chức một cuộc tọa đàm về giáo Minh Chi những đóng góp của ông đối với Phật giáo văn hóa Việt Nam. Kính thay!




***
 

Phụ lục một số ảnh tư liệu




Giáo Minh Chi qua nét phác họa của nhà học Nguyễn Phan Quang, 28/10/2001. Tác giả chụp từ tư liệu lưu tại gia đình cố giáo Minh Chi.
 




Thư giáo Khiêu gửi GS. Minh Chi đề ngày 9/1/1995. Tác giả chụp từ tư liệu lưu tại gia đình cố giáo Minh Chi.
 



Tài liệu tham khảo
Đào Nguyên (2006): “Đinh Văn Chấp, người mở đầu cho công việc dịch thơ Thiền - Trần”, Nguyệt san Giác Ngộ, số 126, tháng 9/2006.
Đinh Văn Chấp: Wikipedia tiếng Việt. Đinh Văn Chất: Wikipedia tiếng Việt.
Hoàng giáp Đinh Văn Chấp (2011): Tuyển dịch thơ đời - Trần (Đông Tùng & Nguyễn Quang sưu tập chú giải, hậu học Hoàng Hng Cm hiu chỉnh), NXB. Lao động & Trung m Văn hóa ngôn ngữ Đông Tây.
Minh Chi: Truyn thống của dòng h(tài liu lưu ở gia đình).
Minh Chi (1996): “Thương tiếc giáo Hoàng Xuân Hãn” (tài liệu lưu ở gia đình).
Minh Chi (2000): “Chủ tịch Hồ Chí Minh Phật giáo Việt Nam”,
Tạp chí Xưa & Nay, số 116, tháng 5/2000, tr.5 - 7.
Nguyễn Khắc Xuyên (1968): Mục lục phân tích Tạp chí Nam Phong (1917-1934), Bộ văn hóa Giáo dục Sài Gòn.
Thích Phước Đạt: “CưMinh Chi, một đời tận tụy với Phật giáo Việt Nam”, đăng trên: http://chuyenphapluan.com/connguoi/ 11cusiminhchimotdoitantuyvoipg.htm.
Viện Văn học (1989): Thơ văn - Trần, tập 2 (quyển thượng), NXB. Khoa học hội.


 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây