2. GIÁO DỤC PHẬT GIÁO: SỰ KẾ THỪA VÀ PHÁT TRIỂN

Thứ sáu - 06/12/2019 20:27
GIÁODỤCPHTGIÁO:SKTHAVÀPHÁTTRIỂN
 
HT. Thích Gc Toàn

 
  1. NHỮNG TRUYỀN THỐNG ĐẶC SẮC CỦA GIÁO DỤC PHẬT GIÁO
    1. Tính khởi thủy của giáo dục Phật giáo (GDPG)
+ Tinh thần tự giác của tự thân
Nét đẹp truyền thống đặc sắc nhất của GDPG chính tinh thần tự giác của tự thân. Chính Đức Phật Tổ Thích-ca Mâu-ni của chúng ta đã thể hin nét đp độc đáo tuyt vời này ngay khi Thái tử Tt- đạt-đa vừa mới chào đời: “Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn”.
tinh thần tự giác này được thể hiện lần thứ hai khi Ngài vừa lên 7 tuổi, cùng vua cha Tịnh Phạn quần thần đi dự lễ hạ điền. Trong lúc vua cha và qun thần đến với mi người, thì chính Thái tử lại tìm một nơi thanh vắng để tĩnh tọa, tham thiền… nhìn những luống cày quán chiếu về nỗi khổ của sanh linh.
Chính tinh thần tự giác này đã được tăng lên một cách mạnh mẽ sau 5 năm tìm đạo, 6 năm khổ hạnh rừng già… giúp Bồ-tát Thái tử Tt-đt-đa chiến thắng ma quân và chiến thắng chính mình, chng đắc quả vị thượng Chánh đẳng Chánh giác.

*. Phó Chủ tịch HĐTS - Viện trưởng VNCPHVN, Cố vấn Chứng minh Ban GDPGTƯ GHPGVN.

+ Tâm lực từ bi - thương yêu con người cuộc đời
Hình ảnh Thái tử thân thương chăm sóc con chim bị bắn, bị thương hình ảnh Thái tử đi dạo bốn cửa thành, quán chiếu về các tướng già, bệnh, chết vị đạo sĩ ôm bát đi trì bình khất thực… rồi quyết định vượt bỏ hoàng cung, đi xuất gia tìm đạo đã cho chúng ta thy rõ thế nào là Tâm lực từ bi - thương yêu con người và cuộc đời” của Tt-đt-đa khi còn tui thiếu niên và thanh niên.
    1. Lớp học đầu tiên những trường hợp giáo dục đặc biệt
      1. Phật độ 5 anh em Kiều-trần-như (Koañña, Bhaddiya, Vappa, Mahānāma & Assaji)
Bui đu, trên bước đường tìm đo, B-tát Tt-đt-đa có cùng tu khổ hạnh với 5 anh em Kiều-trần-như nhưng chưa đạt đến sự chứng ngộ. Sau khi giác ngộ, Ngài quán chiếu 5 anh em Kiều-trần-như người thể liễu ngộ được giáo pháp do Ngài chứng đắc, nên Đức Phật liền tìm gặp lại 5 anh em Kiều-trần-như để truyền đạt trước.
Như chúng ta đã biết, Đức Phật chỉ khai thị, giúp cho 5 vị này nhận ra những mình vốn có, nhưng không tự biết, bị cản trở bởi những nhận thức thái quá bất cập của chính mình. Đồng thời, Ngài chỉ nguồn gốc làm nên sự “Khổ” của con người phương pháp nhận thức thấy để được tu tập, đoạn trừ tận gốc rễ của “Khổ” an trú Niết-bàn.
      1. Phật độ ngài Da-xá (Yasa)
Da-xá một thanh niên con của triệu phú, thích ăn chơi sa đọa. Trong cơn cn nản cùng cực, người thanh niên vừa đi lang thang, vừa kêu thất thanh: Thống khổ thay cho tôi, đọa đày thay cho tôi!”. bấy giờ chính Đức Phật đã tiếp độ Ngài bằng lời nói cùng ân cần tha thiết: Nơi đây khôngthống khổ, hỡi này Yasa! Nơi đây khôngđọa đày, hỡi này Yasa! Hãy đến đây, Yasa, hãy ngồi xuống đây, Như Lai sẽ thuyết pháp cho con”.
Sau khi được Đức Phật hóa độ, Ngài đã trở thành người đệ tử thứ 6 trong giáo pháp. Sau này, Ngài một tuổi thọ vượt bậc - thọ 165 
tuổi. Đặc biệt, cha mẹ Ngài những đệ tử tại gia đầu tiên. Nghe tin Ngài đi tu, bốn người bạn thân thiết 50 người bạn thân cận tìm đến thăm, nghe Đức Phật thuyết pháp xong, lần lượt xin đi xuất gia đắc quả A-la-hán trong Chánh pháp. Trong vòng 2 tháng đầu đi hành đạo, Đức Pht đã có mt Tăng đoàn 60 vị.
      1. Phật độ Xá-lợi-phất (Sāriputta) Mục Kiền Liên (Moggallāna)
Xá-lợi-phất Mục-kiền-liên hai thanh niên trí thức tiêu biểu trong dòng dõi Bà-la-môn được Đức Phật tiếp độ trở thành hai đệ tử tn cn, làm TrsGiáo hi Tăng-già, hu cn Đức Pht. Xá- lợi-phất Trí tuệ đệ nhất Mục-kiền-liên Thần thông đệ nhất.
      1. Phật độ chàng Não (Angulimāla)
Ban đầu ông tên Ahisaka (người tội), con của Quốc xKosala, ăn học ở Taxila, trthành học trò li lc, bbn ganh tỵ, gièm siểm đầu độc, bằng cách nói thầy dạy học bảo đem đến 1.000 ngón tay út bàn tay mặt dâng lên thầy để được truyền tâm ấn. Từ đó, ông mang nỗi ám ảnh vào rừng Jalina, xứ Kosala bắt đầu một chuỗi ngày sát hại, cho đến khi gặp được Đức Phật hóa độ.
      1. Phật độ nàng thiếu nữ vườn xoài (Ambapāli)
Ambapāli, còn được gọi thiếu nữ Vườn Xoài, hiện thân của người con gái xinh đẹp, nhưng cuộc sống sa đọa, tội lỗi. Khi gặp được Đức Phật thuyết pháp giáo hóa, tỉnh ngộ, quy ngưỡng Phật pháp. Đến nỗi 500 thanh niên dòng tộc Licchavi xin nàng nhường lại một buổi cúng dường Đức Phật bằng nhiều trăm lượng vàng, nàng nhất định không nhường. Thế mới biết, Đạo đã thấm sâu, thì vàng bạc trở thành nghĩa.
    1. Tng bước hình thành Tăng đoàn, Go hội Tăng-già và Ni giới
      1. Hình thành Tăng đoàn
Đầu tiên, Đức Phật 5 anh em Kiều-trần-như. Sau đó, Đức Phật tiếp độ thanh niên Da-xá, 4 người bạn thân thiết của Da-xá 50 thân hữu của Da-xá đồng đi xuất gia theo Đức Phật.
      1. Thành lập Go hội Tăng-già
Khi được một Tăng đoàn 60 vị Tăng thanh tịnh, chứng A-la- hán quả thì Đức Phật quyết định cho thành lập Giáo hội Tăng-già để bắt đầu thời kỳ mở rộng, hoằng hóa.
      1. Hình thành Giáo đoàn Ni giới
Sau khi hình tnh Tăng đoàn và tnh lp Giáo hi Tăng-già, Đức Phật đã về thăm lại triều đình, độ vua cha Tịnh Phạn lần lượt chứng các tầng Thánh quả qua đời; độ các vị hoàng tử trong hoàng tộc xuất gia. Tiếp sau đó, qua đầu mùa hạ năm 584 trước Tây lịch (TL), Đức Phật đã chấp thuận lời thỉnh cầu của Tôn giả Ānan- da cho Di mẫu Ma-ha Ba-xà-ba-đề các nữ giới trong hoàng tộc được xuất gia, trong đó cả công chúa Da-du-đà-la.
  1. MỤC TIÊU - TỔ CHỨC & NỘI DUNG GIÁO DỤC PHẬT GIÁO
    1. Mục tiêu của giáo dục Phật giáo
Qua một số kinh điển căn bản, chúng ta thấy mục tiêu chính của GDPG 3 điểm trọng tâm:
      1. Trong kinh Pháp Hoa, Đức Pht nhn mnh Như Lai ra đời vì một đại sự nhân duyên khai thị chúng sanh ngộ nhập Phật tri kiến”.
      2. Trong Kinh tạng A-m, Nikaya thì Đức Pht luôn nhấn mạnh: “Này chư Tỳ-kheo, hãy luôn du hànhan lạc, vì lợi ích,hạnh phúc cho chư Thiên loài người”.
      3. Trong nhiu kinh lun thì mục tiêu chính yếu của giáo dục hoằng hóa chính chuyểnkhai ngộ. Làm thế nào, giúp cho chúng sanh nói chung, mỗi người chúng ta nói riêng, nhận ra tu tập theo lời dạy của Đức Phật:
“Dứt các điều ác / Làm các điều lành Giữ tâm ý trong sạchẤy lời chư Phật dạy.”
    1. Tổ chức của giáo dục Phật giáo
Về tổ chức Giáo dục Phật giáo, trong thực tế chúng ta thấy 3 hình thái tổ chức:
      1. Phương cách truyền dạy trực tiếp giữa thầy trò… (tính tự giác).
      2. Thành lập đạo tràng tịnh xá, chùa chiền, tự viện… làm nơi quy tụ Tăng Ni, Phật tử để giáo dục chuyển hóa, như lâu nay chúng ta đã làm.
      3. Quy mô hơn, căn bản hơn, tổ chức thành trường lớp, quy củ, chương trình dạy học cho từng cấp, từng thế hệ.
    1. Nội dung căn bản của giáo dục Phật giáo
      1. Kinh - Luật - Luận làm nội dung căn bản để truyền thọ.
      2. Giới - Định - Tuệ làm nền tảng tu tập, thân chứng.
      3. Thân - Khẩu - Ý giáo trực tiếp, bằng tinh thần tự giác hoặc rèn luyện, hun đúc, tích tụ để đưa đến thành tựu thực tế cho mỗi người.
  1. GIÁO DỤC PHẬT GIÁO VIỆT NAM QUA DÒNG LỊCH SỬ
  1. Chùa Dâu ngôi trường Phật học đầu tiên tại Việt Nam
Trong các sử liu còn lưu li, từ thế k II - III TL, tại Giao Châu đã hơn 20 ngôi chùa hơn 500 vị Tăng tu học. Chùa Dâu (Pháp Vân) sớm nhất nơi đào tạo Tăng tài nổi bật nhất thời đó.
  1. Go dục Phật go thời Lý - Trn
Thời Lý, Phật giáo Việt Nam 3 thiền phái: Tỳ-ni-đa-lưu-chi, Ngôn Thông Thảo Đường; đến thời Trần - vua Trần Nhân Tông đi tu, trở tnh Thin sư Điu NgGiác Hoàng, đứng ra thống nht 3 thin phái li, tnh lp Thin phái thun Vit - Trúc Lâm Yên Tử.
Phần nhiều chư Tổ thường dùng phương pháp Ấn tâm truyền tâm. Thầy truyền trực tiếp cho trò, theo phong cách ấn khả.
  1. Giáo dục Phật giáo thời cận đại (đầu, giữa, cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI)
    • Phong trào Chấn hưng Phật giáo nước nhà (1930 - 1945)
    • Min Bắc có: Trường Pht học ở chùa Quán S(Tăng) và chùa
      Bồ Đề (Ni); chùa Bằng Sở (ấp Thái Hà, Đông). Chương trình Tiu học (4 m); Trung học (3 m); Cao đng (3 m); Đại học (5 m); do HT. Trung Thvà chư vị cao Tăng thc đức đm nhận.
      • Min Trung có: Pht học đường o Quốc (1934 ) từ chùa Trúc Lâm dời v, do các HT. Giác Tiên, HT. Phước Hu, HT. Trí Độ, Tâm Minh, HT. Trí Thủ… nối tiếp lãnh đạo.
      • Miền Nam có: Hội Nam Kỳ Nghiên cứu Phật học (1933); Hội Phật học Lưỡng Xuyên (1934); Phật học đường Phật Quang (1946
    • Trà Vinh); Phật học đường Nam Việt (chùa Ấn Quang - 1950)… Do quý HT. Khánh Hòa, HT. Huệ Quang, HT. Khánh Anh, HT. Thiện Hoa, HT. Thiện Hòa, HT. Trí Hữu, HT. Nhật Liên… chủ xướng, duy trì.
      • Từ 1964 - 1975: Phật học viện Huệ Nghiêm, Sài Gòn; Phật học vin Hải Đức, Nha Trang; Vin Đại học Vn Hnh, Sài Gòn… do quý HT. Nhất Hạnh, HT. Trí Tịnh, HT. Trí Đức, HT. Trí Thủ, HT. Minh Châu khai lập lãnh đạo.
  1. GIÁO DỤC PHẬT GIÁO VIỆT NAM: KẾ THỪA VÀ PHÁT TRIỂN
    1. Giáo dục Phật giáo Việt Nam thời hiện đại (1976 - 2018)
Năm 1976: Trường Tu học Pht pp, chùa Quán Sứ - Hà Nội. Năm 1981: Trường Cao cp Pht học Vit Nam, Cơ sở I, chùa
Quán Sứ, Nội.
Năm 1985: Trường Cao cp Pht học Vit Nam, Cơ sII, Pht học viện Vạn Hạnh, TP. HCM.
Năm 1997: Trường Cao cp Pht học Vit Nam, Pht học vin Hồng Đức, Huế.
Sau đó, đến cui m 1997, cả 3 Trường Cao cp Pht học Vit Nam đều được đổi danh xưng “Học viện Phật giáo Việt Nam” gắn liền danh xưng địa phương (Hà Nội, Huế, TP. HCM).
Năm 2015 Học viện Phật giáo Nam tông Khmer tại Cần Thơ được thành lập.

Tm 1987 đến m 2018, hệ thống Trường Trung cp Pht học Việt Nam được thành lập 32 sở; Lớp Cao đẳng Phật học 8 sở Lớp cấp Phật học hơn 40 sở.
Trong gn 40 m qua, có hơn hai mươi ngàn (20.000) Tăng Ni thế hệ trẻ được đào tạo từ các cấp trường Phật học Việt Nam. Hiện nay hàng chục ngàn Tăng Ni sinh trưởng thành đã tham gia gánh vác Phật sự tại các tỉnh, thành trên cả nước.
    1. Th hiện tính kế thừa, hội nhập & phát triển
      1. Tổ chức, quản
+ một số sở trường lớp đạt yêu cầu về mặt tổ chức:
        • Nội trú toàn bộ quảntốt số Tăng Ni sinh theo học.
        • Bán trú hoặc ngoại trú, không quản lý được số Tăng Ni sinh theo học.
      • Chương trình học được phân làm 4 cấp
        • cấp Phật học:       2 năm
        • Trung cp Pht học:  3 m (Cao đẳng Phật học:     2 năm)
        • Cử nhân Phật học:   4 năm
        • Thạc sĩ, TiếnPhật học: Từ 2 năm đến 5 năm
      • Nội dung học phân bố tương ứng với từng cấp học
        • Kinh, Luật, Luận… thuộc 3 hệ thống: Nguyên thủy (Thượng tọa), bộ phái Đại thừa.
      • Các môn học ngoại điển, ngoại ngữ
        • Lịch sử, Văn học, Triết học, Xã hội, Pháp lut…
        • Hán, Pāli, Anh…
    • hội hóa giáo dục Phật giáo
      1. Giáo hội các cấp Giáo hội cần chủ trương đẩy mạnh hội hóa GDPG thâm nhập cộng đồng hội.
      1. Mở rộng hệ thống giáo dục, giảng dạy giáoPhật học tổng quát chuyên sâu đến với nhiều thành phần, tuổi tác Tăng, Ni, Phật tử.
      2. Mở thêm nhiều loại hình GDPG đến với cộng đồng hội:
  • Giáo dục mầm non, mẫu giáo cho con em Phật tử.
  • Tham gia thành lập hệ thống trường trung học dân lập, tương tự trường trung học Bồ-đề của Phật giáo.
  • Thúc đẩy việc thành lập trường đại học dân lập Phật giáo, góp phần hội hóa giáo dục hội (tương tự Đại học Vạn Hạnh của Phật giáo trước đây).
  1. KẾT LUẬN
    • Cần thúc đẩy tính thể nhập của Phật giáo góp phần phụng sự Đạo pháp Dân tộc trong thời đại hội nhập, phát triển văn minh.
    • Đặc biệt, tinh thần Giáo dục Phật giáo cần mạnh dạn gắnvới cộng đồng dân tộc cuộc sống nhân sinh.
    • Dòng thời gian luôn qua mau, dòng đời luôn luôn đi tới… Như vậy, dòng sinh mệnh Phật pháp nhất định phải được nâng cao, phát triển nhịp nhàng theo bước tiến của dân tộc nhân sinh.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây