13. Triết lý giáo dục của tổ chức Gia đình Phật tử Việt Nam - ThS.Đinh Đức Hiền

Thứ sáu - 06/12/2019 10:27
TRIẾT GIÁO DỤC
CỦA TỔ CHỨC GIA ĐÌNH PHẬT TỬ VIỆT NAM
 
ThS. Đinh Đức Hiền

 Gia đình Phật tử Việt Nam một tổ chức trực thuộc Giáo hội Pht giáo Vit Nam, ra đời cách đây khong gn 70 m. Trong hệ thống tổ chức của Giáo hội Phật giáo Việt Nam hiện nay, Gia đình Phật tử tổ chức vai trò quan trọng tạo được nhiều ảnh hưởng lớn trong việc đưa thế hệ trẻ tiếp cận với những giá trị văn hóa, đạo đức của Phật giáo.
Song trên thực tế, không phải đâu, lúc nào, những triết lý, văn hóa giáo dục của tổ chức Gia đình Phật tử cũng được nhìn nhận, đánh giá phát huy toàn diện, nhất đối với những điều kiện được xem lợi thế vốn của tổ chức này.
Trên sở khái quát, phân tích, đánh giá những ý nghĩa triết lý, văn hóa giáo dục mục đích hướng đến của tổ chức Gia đình Phật tử Việt Nam trong hơn nửa thế kỷ qua, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần phát huy những giá trị giáo dục của tổ chức này trong giai đoạn hiện nay mai sau.

 


*. Ban Tôn giáo, Sở Nội vụ thành phố Đà Nẵng.
 
 

GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO TRONG TRƯỜNG HỌC HỘI
 
  1. TỔ CHỨC GIA ĐÌNH PHẬT TỬ VIỆT NAM NHỮNG TRIẾT LÝ, VĂN HÓA GIÁO DỤC
Cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, chịu sự ảnh hưởng của phong trào chấn hưng Phật giáonhiều nước trên thế giới như: Ấn Độ, Srilanka, Trung Quốc..., sau đó lan ta đến nước ta mà khởi đu là phong trào chấn hưng Phật giáo tại miền Nam dẫn đến việc thành lập “Phật Học Viện Thư Xã” tại chùa Linh Sơn - Sài Gòn lấy Tạp chí TBi Âm làm cơ quan truyn bá. Năm 1932, ở Trung KHi An Nam Phật học được thành lập, vừa mới ra đời Hội này đã nhiều sự chú trọng về giáo dục cho thế hệ thanh thiếu niên, với tôn chỉ: “Toàn thể Hội viên phải tùy theo hoàn cảnh của mình tham học Phật pháp, quan sát Phật lý, tu tập Phật hạnh, tinh tấn hành Phật sự. Cần phải xây dựng đội ngũ tri thức trẻ để tham gia kế thừa phát huy tôn chỉ của hội đề ra”1. Trên sở đó, năm 1938, tại Đại hội đồng Tng trsđu tiên của An Nam Pht học ở chùa TĐàm (Thừa Thiên - Huế), sau khi đã quy tụ được một số thanh niên tri thức đồng thời giảng dạy Phật pháp chuyên môn để họ dìu dắt hướng dẫn các đoàn Đồng Ấu Phật tử, Tâm Minh - Đình Thám đã khởi xướng thành lập Đoàn Thanh niên Đức Dục. Năm 1941, tổ chức này đổi tên Gia đình Phật Hóa Phổ, đến năm 1951 cũng tại chùa Từ Đàm (Thừa Thiên - Huế) diễn ra Đại hội đầu tiên lấy tên gọi thống nhất Gia đình Phật tử Việt Nam.
    1. Gia đình Phật tử Việt Nam tổ chức giáo dục, đào tạo Thanh, Thiếu, Đồng niên tin Phật
Như lời của huynh trưởng Đình Cường, một trong những người sáng lập tổ chức Gia đình Phật tử Việt Nam trong tác phẩm: “Đây Gia đình” đã khẳng định: Chúng tôimục đích giáo dục chọn Phật giáo làm nền tảng, chứ không phảiPhật giáo lôi kéo thanh niên… Không đâu thuận tiện cho bằng Gia đình Phật tử để đào tạo con em thành những Phật tử chân chính… Đây miếng đất rất tốt để đào tạo con người về mọi phương diện… Gia đình Phật tử chỉ một tổ chức giáo dục trong hội Phật học”. Điều này cho đến nay cũng đã



1. Lệ Như, Trung Hậu, Tâm Minh Tuyển tập, 1983.
 
TRIẾTGIÁO DỤC CỦA TCHỨC GIA ĐÌNH PHẬT TỬ VIỆT NAM

được chính thực tiễn của hơn nửa thế kỷ tồn tại, trưởng thànhphát triển của tổ chức Gia đình Phật tử Việt Nam hiện nay minh chứng.
Cụ thể trong thời kỳ đầu khi còn mang danh xưng “Đoàn Thanh niên Phật Học Đức Dục” (1940) mục đích được xác định của tổ chức này đó là: “để người thanh niên nghiên cứu học tập thực hành theo giáo lý đạo Phật, tu sửa mình cho thanh cao, nêu gương tốt phổ biến đạo đức Phật giáo ra ngoàihội”. Về sau, khi các đoàn viên Phật học Đức Dục thành lập các đơn vị Gia đình Phật Hóa Phổ, mục đích được xác lập là: “Đào tạo những Phật tử chân chính, xây dựng hạnh phúc gia đình trên nền tảng luân Phật giáo”. Kế đó, đến năm 1951, khi Gia đình Phật Hóa Phổ cả nước thống nhất đổi danh xưng thành Gia đình Phật tử, mục đích được xác định cụ thể hơn là: “huấn luyện Thanh, Thiếu, Đồng niên Phật tử về ba phương diện Trí dục, Đức dục Th dục trên nền tảng Phật giáo để đào tạo Phật tử chân chính”. Năm 1964, tại Đại hội Gia đình Phật tử toàn quốc, mục đích này lại được tu chỉnh lại lần nữa là: “Đào tạo những Thanh, Thiếu Đồng niên Phật tử thành những Phật tử chân chính để phục vụ Chánh pháp thành những hội viên chính đáng của Hội’’. Cho đến hiện nay, tại Điều 2, Chương I của Nội quy Gia đình Phật tử Việt Nam, mục đích này một lần nữa được khẳng định là: Đào tạo Thanh, Thiếu, Đồng niên tin Phật thành Phật tử chân chính, góp phần phụng sự đạo pháp xây dựng hội”…
Như vậy, tùy từng thời điểm lịch sử khác nhau mục đích của Gia đình Phật tử Việt Nam được diễn đạt bằng những mệnh đề khác nhau, song triết lý, văn hóa giáo dục trọng tâm vẫn là: đào tạo những thanh, thiếu, niên niềm tin vào Phật giáo trở thành những con người phật tử chân chính để phục vụ cho đạo pháp Phật giáo dân tộc Việt Nam.
    1. Gia đình Phật tử Việt Nam lấy giáo dục Phật giáo làm nền tảng căn bản
Theo quan điểm của Phật giáo: tất cả chúng sanh đều Phật tánh, đều khả năng giác ngộ khả năng thực hiện niềm hạnh phúc chân thực ngay trong hiện tại… vậy đã chỉ nguồn gốc
 
GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO TRONG TRƯỜNG HỌC HỘI

của an lạc, hạnh phúc thật sự trí tuệ, giáo dục toàn diện giáo dục vừa cung cấp kiến thức vừa tạo điều kiện cho trí tuệ phát triển. Đồng thời, Phật giáo lại lấy con người làm đối tượng cứu cánh cũngcon người, không chối bỏ con người để tìm kiếm một thần thánh nào khác ngoài con người. Về nhân sinh quan, Phật giáo hoàn thiện con người của tangay trong hiện tại, còn về phương diện thế giới quan Phật giáo không dạy con người chán đời, yếm thế để cầu về một cõi ảo. Do đó, giáo dục Phật giáo trong bản thânhàm chứa tính tự do tư tưởng, không lấy tín điều làm căn bản “trong Bát Chính đạo (The Eightfold Noble Path) tức là con đường với 8 phương hướng đúng đắn để diệt khổ, Phật giáo đặt chính kiến (right view) nghĩa sự hiểu biết đúng đắn lên hàng đầu.” Đồng thời, luôn coi trọng tinh thần thực tiễn lấy con người làm đối tượng cứu cánh cũngcon người, lấy thế gian làm đối tượng cứu cánh cũngthế gian, tư tưởng nhất thừa trong giáo dục Phật giáo không dạy ta chối bỏ con người thực tại để tìm kiếm một hiền thánh dạy chúng ta làm cho con người trở thành hiền thánh, không dạy ta từ bỏ ta để đi tìm tịnh độ mà dy ta chuyển hóa ta bà thành tịnh đ. Trong khi đó, Gia đình Phật tử tổ chức trực thuộc được sự bảo trợ trong lòng Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã lấy những giáo lý của đạo Phật làm nền tảng giáo dục. Theo đó, khi áp dụng phương pháp tinh thần nêu trên vào tổ chức Gia đình Phật tử để xây dựng đường hướng giáo dục, cụ thể với việc lấy ba đức tính chính yếu Bi (tình thương); Trí (trí tuệ); Dũng (lòng dũng cảm), đồng thời không đặt nặng vấn đề tuyên tuyền đạo pháp để lôi cuốn tín đồ Phật tử cốt để hướng dẫn thanh thiếu niên phật tử sống tốt đời - đẹp đạo thông qua việc giữ gìn giới luật, nâng cao phẩm chất để họ trở thành những Phật tử chân chính, để rồi một trong những thành quả tinh thần giáo dục này đạt được, như lời cố Hòa thượng Thích Thiện Siêu đã khẳng định tại buổi nói chuyện với Huynh trưởng ở lễ khai mạc trại họp ban huynh trưởng Lục hòa Gia đình Phật tử Thừa Thiên Huế năm 1999, đó là: “Nếu ai đó bị sa ngã trong cần sa, ma túy thì Gia đình Phật tử khôngmặtđó. Những nơi nào cờ bạc, rượu chè bê bối thì những nơi đó Gia đình Phật tử không mặt. Những nơi nào
 
TRIẾTGIÁO DỤC CỦA TCHỨC GIA ĐÌNH PHẬT TỬ VIỆT NAM

quán nhậu nhẹt say sưa, gây lộn đã thương nhau bằng binh khí, miệng lưỡi, giành giựt chém giết nhau thì những nơi đó Gia đình phật tử không mặt.” Đây thật sự một trong những đóng góp nhiều ý nghĩa quan trọng cho hội hiện nay.
    1. Chương trình giáo dục của Gia đình Phật tử Việt Nam nhiều ý nghĩa lợi thế về mặt giáo dục văn hóa truyền thống đạo đức cho con người
Để thực hiện mục đích giáo dục của mình, Gia đình Phật tử đã xây dựng được các hình thức sinh hoạt, các bộ môn tu học Phật pháp tương đối phù hợp với từng tâm sinh lý lứa tuổi tổ chức được nhiều hoạt động mang tính giáo dục như: hoạt động thanh niên, văn nghệ, hoạt động hội…. Đồng thời, đã biết kết hợp, gắn liền với việc sử dụng các hình thức giáo dục tính nghiệp vụ phạm như: giảng, kể chuyện, ghi chép, sinh hoạt vòng tròn tập thể, kiểm tra, thi kết khóa v.v… Song, điều cần được quan tâm trong chương trình giáo dục này đã thật sự chú trọng đến các hoạt động nhằm góp phần phát huy tính cộng đồng tập thể, xây dựng ý thức trách nhiệm của công dân với hội, quan tâm tính hướng thiện, phát triển khát vọng vươn lên vun đắp tính tự nguyện, tính đồng đội, đức hy sinh cho tuổi trẻ Điều này đã góp phần giáo dục cho Thanh, Thiếu, Đồng niên tin Phật hình thành những đức tính đạo đức căn bản đúng với danh nghĩa người Phật tử chân chính, hướng cho các em trách nhiệm với hành vi của mình, biết tôn trọng kỷ cương luật lệ, sống thật thà, không dối trá, không làm điều ác… ngoài bổn phận đối với bản thân, gia đình còn phải làm tròn trách nhiệm đối với quê hương, đất nước.
Như vậy, thể nói trong gần 70 năm qua (1951-2019) đã không ít những sự biến đổi, thăng trầm cùng với dòng chảy lịch sử Phật giáo dân tộc, nội quy nói chung, mục đích Gia đình Phật tử nói riêngđã qua không ít lần tu chỉnh, sửa đổi song thể thấy rằng mục đích duy nhất của tổ chức Gia đình Phật tử từ những ngày đầu mới thành lập cho đến hôm nay trước sau như một, đó chính xây dựng một tổ chức giáo dục thanh thiếu đồng niên tin Phật với
 
GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO TRONG TRƯỜNG HỌC HỘI

nội dung cốt lõi của nó giáo dục, đào tạo, huấn luyện thế hệ trẻ tin Phật thấm nhuần những tinh thần giáonhà Phật, biết phụng sự đạo pháp xây dựng hội tốt đẹp trong ngôi nhà chung của Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Trên sở lấytưởng giáo dục chung của Phật giáo làm nền tảng, cùng với những đặc thù riêng về khách thể, về nội dung chương trình giáo dục của mình, Gia đình Phật tử đã góp phần vào việc giáo dục văn hóa truyền thống đạo đức, đồng thời ngăn chặn các tiêu cực, tệ nạn hội giúp cho các huynh trưởng, đoàn sinh nói riêng, thế hệ trẻ hôm nay nói chung ý thức về nguồn cội tổ tiên, quốc gia dân tộc, tự giác tu thân, nhưng vẫn ý thức được trách nhiệm của bản thân đối với hội, đất nước.
  1. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT HUY NHỮNG GIÁ TRỊ GIÁO DỤC CỦA TỔ CHỨC GIA ĐÌNH PHẬT TỬ VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
    1. Sự cần thiết của việc phát huy những giá trị giáo dục trong tổ chức Gia đình Phật tử ở giai đoạn hiện nay
Tổ chức Giáo dục, Khoa học Văn hóa của Liên Hiệp Quốc (UNESCO) đã nêu lên 4 trụ cột của giáo dục đó là: học để biết, học để làm, học cách chung sống học để khẳng định mình, qua đó nhấn mạnh: Thời đại mới đòi hỏi con người phảicách nhìn mới, cách nghĩ mới những kỹ năng, kiến thức mới của chính thời đại đó”. Riêng đối với nước ta, trong điều kiện hiện nay với việc xây dựng nền kinh tế nhiều thành phần, vận hành theo chế thị trường định hướng hội chủ nghĩa mở cửa hội nhập quốc tế, bên cạnh những thời cơ, thuận lợi, không ít vấn đề mới phức tạp được đặt ra trong lĩnh vựctưởng. Đó sự du nhập ngày càng nhanh, rộng của lối sống phương Tây, sự tràn ngập của các loại hình văn hoá đồi trụy vào lối sống các thế hệ trẻ, sự lôi kéo, lợi dụng của các thế lực thù địch luôn tìm cách chống phá, thực hiện diễn biến hoà bình, sử dụng các chiêu bài nhân quyền, dân chủ, tự do tôn giáo làm lung lay ý chí hệ tư tưởng của nhiều tầng lớp nhân dân trong đó bộ phận thanh thiếu niên Phật tử.
Mặt khác, từ nhiều nghiên cứu cũng như thực tế đã cho thấy, cho đến nay về bản “Mục đích, tôn chỉ, nội dung, phương pháp rèn luyện
 
TRIẾTGIÁO DỤC CỦA TCHỨC GIA ĐÌNH PHẬT TỬ VIỆT NAM

của Gia đình Phật tử khá hoàn thiện nhiều điểm phù hợp với tâm sinh thanh thiếu niên… vậy hoạt động của Gia đình Phật tử có tác dụng nhất định đến việc giáo dục thanh thiếu niên về nề nếp, lòng nhân ái, ý thức tổ chức kỷ luật, các hoạt độnghội”. Song, chúng ta cũng không thể thế cho rằng phương thức giáo dục của tổ chức Gia đình Phật tử như vậy đã hoàn thiện, đã đáp ứng được những đòi hỏi mới của thời đại hiện nay, thời đại của sự bùng nổ công nghệ thông tin, của nền kinh tế tri thức, thời kỳ cách mạng 4.0 của quá trình toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế đang ngày càng trở thành một xu thế khách quan… tác động đến hầu hết các lĩnh vực của đời sống hội trong đó Phật giáo đồng bào Phật tử. Do đó, bản thân tổ chức Gia đình Phật tử cũng cần thiết phải nhiều sự đổi mới phù hợp, nhất trong việc phát huy được những lợi thế các giá trị giáo dục đạo đức vốn của tổ chức mình.
    1. Một số giải pháp cụ thể
Để góp phần giữ gìn phát huy ý nghĩa giáo dục của tổ chức Gia đình Phật tử trong giai đoạn hiện nay, tác giả xin đưa ra một số giải pháp sau:
Thứ nhất, cần tiếp tục giữ vững phát triển truyền thống sâu sắc của tổ chức Gia đình Phật tử về giáo dục lòng yêu nước, giáo dục đạo đức hướng thiện cho thanh, thiếu, đồng niên tin Phật, tạo được một lớp huynh trưởng, đoàn sinh mới ý thức, hệ giá trị tưởng sống dân tộc đạo pháp chân chính, đất nước Việt Nam “dân giàu, nước mạnh,hội công bằng, dân chủ văn minh”.
Để thực hiện được điều này, bên cạnh những vấn đề thuộc về tính đặc thù, về sứ mệnh truyền thống những lợi thế về mặt tổ chức, pháp những nội dung chương trình phù hợp đã được khẳng định trong gần 70 năm qua, trong mô hình chiến lược giáo dục của Gia đình Phật tử hiện nay tất yếu phải gắn liền song hành với mục tiêu, các nguyêngiáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân, đó là: Đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với tưởng độc lập dân tộc chủ nghĩahội; hình thành bồi dưỡng
 
GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO TRONG TRƯỜNG HỌC HỘI

nhân cách, phẩm chất năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng bảo vệ Tổ quốc. Hoạt động giáo dục phải được thực hiện theo nguyên học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình giáo dụchội”.
Th hai, Gia đình Phật tử Việt Nam cần phát huy được những lợi thế được về các hình thức giáo dục đa dạng của mình.
Giáo dục quá trình truyền đạt lĩnh hội kinh nghiệm - lịch sửhội của các thế hệ, quá trình này giúp cho mỗi nhân tích lũy kiến thức, mở mang trí tuệ, hình thành văn hóa, đạo đức, giúphội bảo tồn phát triển nền văn hóa của mình”. Đồng thời, quá trình này được thực hiện bằng nhiều con đường quan trọng khác nhau, như giáo dục thông qua dạy học; giáo dục thông qua tổ chức các hoạt động vui chơi, lao động, hoạt động hội; giáo dục thông qua sinh hoạt tập thể, giáo dục bằng con đường tự tu dưỡng (còn gọi tự giáo dục)... Thực tế cho thấy mô hình giáo dục của tổ chức Gia đình Phật tử đã bản sử dụng kết hợp được các hình thức giáo dục này, đây thể xem lợi thế trong mô hình giáo dục của Gia đình Phật tử. Tuy nhiên, hiệu quả của việc sử dụng kết hợp các hình thức này còn nhiều hạn chế, chưa phát huy hết được những chức năng, vai trò sức nặng của mỗi hình thức cũng như trong cách phối kết hợp giữa chúng. vậy, trong giai đoạn tới nếu Gia đình Phật tử chú ý quan tâm khai thác được những lợi thế này, chắc chắn hiệu quả giáo dục của tổ chức này sẽ ngày càng nâng cao hơn.
KẾT LUẬN
“Hạnh phúc lớn của một dân tộc, của những người đi trước đào tạo được lớp người hậu sinh khả uý, lớp người kế tục trung thành xứng đáng sự nghiệp vẻ vang, tiếp tục thực hiện tưởng cao đẹp” . Trên tinh thần đó, vớicách một bộ phận, tổ chức trực thuộc Giáo hội Phật giáo, trong hơn nửa thế kỷ tồn tại của mình, thông qua phương thức giáo dục, Gia đình Phật tử đã để lại nhiều ảnh hưởng tốt đẹp đến nếp sống hiền thiện của hàng ngũ thanh, thiếu, đồng
 
TRIẾTGIÁO DỤC CỦA TCHỨC GIA ĐÌNH PHẬT TỬ VIỆT NAM

niên Phật tử. vậy, việc tiếp tục phát huy những ý nghĩa triết lý văn hóa giáo dục của tổ chức Gia đinh Phật tử Việt Nam, nhất về phương diện giáo dục văn hóa truyền thống đạo đức để góp phần xây dựng lối sống cho thế hệ thanh niên phật tử trong giai đoạn hiện nay vấn đề cần thiết quan trọng.



***

GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO TRONG TRƯỜNG HỌC HỘI



Tài liệu tham khảo
Lệ Như, Trung Hu, Tâm Minh Tuyển tập, 1983.
Đình Cường, Đây Gia đình, Nxb. TP. Hồ Chí Minh, 2001. Nguyễn Tấn Hùng, Hữu Ái, Triết học, Nxb. Đà Nẵng, 2010.
Kim Hoa Ph.D, Giáo dục học Phật giáo, Nxb. Tôn giáo, Nội, 2009.
Đinh Văn Ân, Hoàng Thu Hoài, Giáo dục đào tạo chìa khóa của sự phát triển, Nxb. Tài Chính, Nội, 2008.
Thị Xuân Hà, Gia đình Phật tử, Nxb. Văn hóa - Thông tin, Nội, 2010.
Quốc hội nước Cộng hòa hội Chủ nghĩa Việt Nam, Luật giáo dục, Nxb. Pháp, Nội, 2010.
Phạm Viết Vượng, Giáo dục học, Nxb. Đại học Quốc gia Nội, 2007.
Nguyễn Phú Trng, Đảng Cộng sản Việt Nam trong tiến trình đổi mới đất nước, Nxb. Chính trị Quốc gia, 2002.
Thích Qung Trí, Tiến trình hình thành và phát triển Gia đình Pht tử Việt Nam, Luận văn tốt nghiệp khóa II (2001 - 2005), Huế, 2005.

  

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây