28 - NNC. Vạn Xuân - CHÙA CỔ KIM PHONG TRÊN NÚI THẦN ĐINH

Thứ hai - 16/12/2019 03:56
CHÙA C KIM PHONG TRÊN NÚI THẦN ĐINH
 

NNC. Vạn Xuân

 
  1. Đôi nét về núi Thần Đinh và cổ tự Kim Phong
Núi Thần Đinh nằm cách thành phố Đồng Hi khoảng 25km về phía nam, cách th trn Quán Hàu khong chừng 20km, thuộc xã Trường Xuân - một xã miền núi của huyn Quảng Ninh. T cửa biển Nhật Lệ, đứng trên động Hải Đăng, khi trời quang mây tạnh, chúng ta sẽ nhìn thấy cuối dãy núi Đầu Mâu kéo dài về phía nam có một ngọn núi nhô lên, đó chính là núi Thần Đinh. Người dân biển Hải Ninh xem núi Thn Đinh như ngọn hải đăng, để t biển khơi có thể xác định phương hướng cho thuyền vào bờ. Người xưa nhận xét, địa thế núi Thần Đinh là “Sơn chí, thủy giao”, có nghĩa núi tột cùng cao nhô ra đồng bằng, nước thì giao hòa quanh năm371.
Lối lên núi là chặng đường dốc gồm 1.225 bậc đá. Đỉnh núi ở độ cao khoảng 350m cách mặt nước biển, không khí ôn hòa mát mẻ. Núi Thần Đinh nằm trong tổng th thiên nhiên hài hòa: phía đông là ngọn K Lân, phía tây nam là ngọn Long Lão, núi Thần Đinh nằm phía tây bắc. Ở các ngọn núi đều có hang động, nhưng hang động núi Thần Đinh có cửa hang quay ra sông Long Đại phía Bắc là k thú nhất372.
Sách Ô châu cận lục của Dương Văn An chép: “Núi Thần Đinh ở xứ Thạch Giang, huyện Khang Lộc. Tục truyền, ngày xưa vua Lê [Thánh Tông] đi đánh Chiêm Thành, đến đó sai lực sĩ đánh đập (lối tượng trưng) gọi là núi Bất Nghĩa. Vì các núi đều quay về phía tây, chỉ có ngọn núi ấy quay trái hướng mà thôi”373. Qua đó cho thy, kể tnăm 1470, trong đợt chinh phạt phương Nam, vua Lê Thánh Tông đã từng đến núi Thần Đinh, và tương truyền vua còn đề thơ cho khắc lên vách núi, nhưng đến nay vẫn không tìm thấy bài thơ ấy. Lộc Khê hầu Đào Duy Từ và Chiêu Vũ hầu Nguyn Hữu Dật là hai bậc danh sĩ Đàng Trong đã từng nhiều lần lên núi Thần Đinh





371 Vì ở đây, vào mùa hạn, nước từ thượng nguồn Đại Giang và Kiến Giang đổ về ngã ba Trần Xá, cộng với thủy triều từ cửa biển Nhật Lệ dâng cao, hội quanh chân núi Thần Đinh. Mùa lũ nước từ các sông cũng hội về đây để xuôi ra biển cả.
372 Cửa vào động là một ngách đá hẹp và sâu khoảng 2m, qua khỏi ngách đá thì lòng hang mở rộng dần và có nhiều ngách hang sâu hun hút. Đáng chú ý, hang đá phía bên trái (theo hướng bắc Nam), tại điểm cuối của hang có mái vòm với các nhũ đá hình thù rất ly kỳ, các mầm đá mọc lên có hình dạng như những tượng Phật. Song song với hang này còn hang bên cạnh, vòm hang rộng, từ vách hang vời ra những mái đá có hình như lọng tán, khi ánh sáng chiếu vào thì chúng ánh lên, lung linh như được dát vàng dát bạc. Tán đá khá rộng, có thể che hàng chục người đứng. Thật là cảnh quan kỳ thú.
373 Dương Văn An, Ô châu cận lục, Nxb. Á Châu, Hà Nội, tr.12.
 




viếng chùa Non374, bấy giờ chùa chỉ là ngôi thảo am, tiền thân của cổ t Kim Phong sau này.
Từ cuối thế kỷ XVII đến khoảng đầu thế kỷ XVIII, chùa cổ Kim Phong do sư An Khả tr trì. Sau chùa bị hỏa hoạn thiêu rụi. Khoảng đầu triều Gia Long, hộ thin chùa Cảnh Tiên đã đứng ra tu sửa, tạo dựng chùa tranh. Mãi đến năm 1825, đại sư Trần Gia Hi375 mi về phục dựng lại và đổi tên chùa là Thần Đinh tự376.
Công đức tu bổ, xây dựng chùa và làm đường lên chùa của đại sư Trần Gia Hội vẫn còn được ghi rõ trong thư tịch viết về chùa Kim Phong và núi Thần Đinh hiện được lưu giữ trong hòm bộ nhà thờ họ Trần của làng Đức Phổ (Đức Ninh)377. Theo đó, được sự ủng hộ của thiện nam tín nữ trong vùng, đặc biệt là s hộ trì của hưu quan Lê Văn Trúc (quê gốc Phan Xá [Lệ Thủy] về ngụ ở Phan Hiền [Cổ Hin, Hiền Ninh]) và cựu xã trưởng Cổ Hiền Trương Thiên Thị, sư đã tổ chức lực lượng, đóng góp công của xây chùa bằng gạch, lp ngói, lát sân, dựng miếu thờ sơn thần núi Thần Đinh, xây 1.225 bậc đá dẫn lên núi. Đợt trùng tu này tiến hành trong vòng một năm, khi công từ năm 1829, hoàn thành vào ngày Rằm tháng 7 âm lịch năm 1830.
Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, núi Thần Đinh luôn nằm trong tâm điểm của tọa độ lửa, cộng vi thiên tai khắc nghiệt nên chùa Kim Phong dần đi vào hoang tàn, đổ nát. Thêm vào đó, từ những năm cuối thập niên 70 đến đầu thp niên 80 của thế k trước, một số người kéo nhau lên đào xới nền chùa để hy vọng tìm ra kho báu, cộng với quá trình mưu sinh của cư dân quanh vùng, tiến hành khai thác gỗ, đốn củi, đốt phá bừa bãi nên đã đẩy nhanh quá trình tàn phá cảnh quan sinh thái cũng như di tích còn lại của cổ t Kim Phong trên núi Thần Đinh.
  1. Du tích còn li của c tự Kim Phong
Trải qua bao biến thiên của thời cuộc, thiên tai cũng như nhân họa, cổ t Kim Phong hiện nay hầu như không còn gì. Hiện tại, chùa Kim Phong đã hoàn toàn bị đổ



374 Tương truyền, năm 1625, trên đường vào Nam tìm minh chủ, Đào Duy Từ đã từng viếng chùa Kim Phong trên núi Thần Đinh, được vị cao tăng tu luyện trên chùa núi là Hoàng Phủ Chân Quân trao cho binh thư
375Sư nguyên quán làng Đức Phổ, Đức Ninh, tu ở chùa Cảnh Tiên (Dinh Mười, Gia Ninh) rồi vào tu ở chùa Thiên Mụ (Huế), năm 1825, phát nguyện về núi Thần Đinh, xẻ gai góc dựng chùa tranh trên núi Thần Đinh để tu luyện. Sư viên tịch vào ngày 13 tháng Giêng năm Canh Dần (1830) khi chùa mới sắp xây xong, hưởng dương 44 tuổi.
376 Về truyền thuyết, dân giankể rằng, núi Thần Đinh oai linh, chùa Thần Đinh rất thiêng. Vua Càn Long (Trung Quốc) là vị vua thọ hơn 90 tuổi, làm vua gần 70 năm, lại được nhà Phật cho biết là phát tích từ núi Thần Đinh ở nước Nam nên đã dâng chuông cho chùa mong thỉnh cầu Đức Phật phù hộ độ trì. Nhưng khi đoàn sứ bộ đến cửa biển Nhật Lệ thì bị thổ địa nước Nam quở trách, gây sóng gió nhấn chìm. Tuy là giai thoại dân gian, nhưng qua đó cho thấy danh tiếng vang vọng của chùa núi Thần Đinh.
377 Xem bài “Khảo sát một số văn bản Hán Nôm ghi chép về cổ tự Kim Phong ở núi Thần Đinh” của tác giả Nguyễn Phúc Vĩnh Ba trong chuyên đề này.
 




nát, nền móng chùa, bo tháp (của sư Trần Gia Hội), miếu thờ Sơn thần từ lâu đã bị đào xới, bia đá bị tht lạc (chỉ còn hai đế bia), giếng Tiên trước đây đã bị san lấp, hang động bị lãng quên. Miếu thờ Thần Đinh sơn tuy bị đào xới một góc nhưng cơ bản vẫn còn nguyên dáng. Giếng Tiên hiện đã được nạo vét, khơi dòng. Các kè đá tạo khuôn viên bậc thang giữa thung lũng trên núi tương đối còn nguyên vẹn. Bậc đá dẫn lên núi các đường đi lại đã được chỉnh trang.
Hai di vật quý giá nhất của cổ t Kim Phong hiện vẫn còn bảo lưu được đến tận hôm nay đó là quả đại hồng chung và các văn bản Hán Nôm ghi chép v lch sử chùa. Đại hồng chung hiện được lưu giữ tại chùa Phổ Minh (thành ph Đồng Hới), được chú đúc năm Thành Thái thứ 9 [1897], nặng 155 cân, trên thân chuông có khắc bốn đại tự “Thần Đinh tự chung” (chuông chùa Thần Đinh [Kim Phong])378. Văn bản Hán Nôm hiện được lưu giữ ti nhà thờ h Trần (nhà thờ họ của sư Trần Gia Hi) ở làng Đức Phổ. Văn bản gm có 9 trang, ghi chép lại những nội dung liên quan đến quá trình hình thành, phát triển và những sinh hoạt Phật sự của ngôi cổ t này kể t năm Minh Mạng th 11 [1830] đến năm Khải Định thứ 10 [1925]379, trong đó một số trang đã nhàu nát, mất góc, mất chữ, được bồi giấy và đóng chung tập với các văn bản ghi chép v m chí.
Như vậy, từ xa xưa, các bậc quốc vương, đại thần, danh sĩ như vua Lê Thánh Tông, Đào Duy Từ, Nguyễn Hữu Dật đã từng đặt chân đến núi Thần Đinh, viếng chùa Kim Phong. Ngn núi thiêng và ngôi cổ t này không chỉ được Dương Văn An, Lê Quý Đôn ghi chép lại cẩn thận trong Ô châu cận lục Phủ biên tạp lục còn được lit vào c trong Đại Nam nhất thống chí – chính s của triu Nguyễn.
Ngày 18-8-2004, Uỷ ban Nhân dân tỉnh Quảng Bình ra quyết định công nhận di tích danh thắng núi Thần Đinh. Lãnh đạo huyện Quảng Ninh đã tích cực xây dựng dự án, xin tỉnh hỗ trợ và kêu gọi đầu tư. Ngày 14-12-2005, thực hiện kế hoạch của UBND huyện, Ban Qun lý xây dựng dự án huyện đã hoàn chỉnh việc hợp đồng khảo sát, thiết kế các hạng mục công trình và chính thức gửi t trình cho Sở Giao thông thẩm định thiết kế thi công hạng mục đường lên núi Thần Đinh và trình Sở Xây dựng



378 Câu chuyện quả chuông có nhiều sự tích ly kỳ. Trong kháng chiến chống Pháp, núi Thần Đinh là khu căn cứ, nên quân Pháp thường lên càn. Sau khi đập phá chùa, quân Pháp đã mang luôn quả chuông này về đồn. Về sau, Hội Phật tử Quảng Bình đã đấu tranh đòi lại, nhờ đó mà chuông chùa Thần Đinh hiện vẫn còn bảo lưu được tại chùa Phổ Minh (Đức Trường, Đức Ninh Đông, Đồng Hới).
379 Tư liệu này gồm 5 văn bản, ghi lại các nội dung sau: Văn bản 1: Nói về chùa Non [Kim Phong] trên đỉnh núi Thần Đinh; Văn bản 2: Ghi chép về hành trạng của đại Trần Gia Hội; Văn bản 3: Ghi chép về lễ rước tượng Phật Di Lặc; Văn bản 4: Ghi chép về các người góp của trùng tu chùa Thần Đinh; Văn bản 5: Tờ bẩm của vị chủ sự chùa gửi quan bản xứ xin đề cử người kế tục trông coi chùa sau khi qua đời.





tnh thẩm định thiết kế thi công hạng mục công trình: Nhà đón tiếp hướng dẫn khách, chùa Kim Phong, nhà thiền, miếu thờ Sơn thần. Đến hôm nay, tỉnh đã đầu tư xây dựng hơn 1.000 bậc đá của lối dẫn lên chùa đã kéo cáp điện lưới lên núi. Tại khu vực dưới chân núi, tỉnh đồng ý vi quy hoạch xây dựng chùa Trình do các nhà ho tâm đầu tư. Đây là một công trình khá quy mô, nhưng thật đáng tiếc phải dừng lại dở dang, vì việc khai thác mỏ đá bằng chất nổ tại khu vực gần chân núi gây chấn động nên công trình không th tiếp tc xây dựng.
Rt mong việc quy hoạch, trùng tu di tích cổ t Kim Phong và danh thắng Thần Đinh sớm được hoàn thành, để nhân dân Quảng Bình và du khách thập phương thêm một địa ch văn hóa tâm linh để hành hương, chiêm bái và thưởng ngoạn.
 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây