12 - Hòa thượng Thích Khế Chơn - PHONG TRÀO CHẤN HƯNG PHẬT GIÁOTRƯỚC NĂM 1954 TẠI QUẢNG BÌNH

Thứ hai - 16/12/2019 03:08
PHONG TRÀO CHẤN HƯNG PHẬT GIÁO TRƯỚC NĂM 1954 TẠI QUẢNG BÌNH
 
 
  1. Gii thiu
HT. Thích Khế Chơn*
 
Nói đến phong trào chấn hưng Phật giáo trước năm 1954 tất cả chúng ta đều biết giá trị mà phong trào này đem lại là một luồng khí mới trong vic nghiên cứu và hc tập giáo lý Phật giáo theo mt mô hình hc thuật mi, hệ thống trường học Phật giáo mi theo mô hình hiện đại, đặc biệt là hệ thng tổ chức hành chính hiện đại. Tất cả to nên một kết quả giúp cho Phật giáo Việt Nam hiện nay có mt tầm vóc đáng ghi nhn trong Phật giáo quốc tế nói chung và Phật giáo ba min Việt Nam nói riêng.
Riêng ảnh hưởng của phong trào chấn hưng này đối vi Phật giáo tnh Quảng Bình vẫn còn một dấu ấn đặc biệt qua di chỉ chùa chiền, tinh thần phục hưng và đời sng tu tập của hàng xuất gia và tại gia trong những thập niên gần đây, đặc biệt là sau 10 năm Giáo hội Phật giáo tnh Quảng Bình được thành lập mà hòa thượng Thích Tánh Nhiếp được Giáo hội Trung Ương bổ nhiệm với vai trò Trưởng ban trị s vào năm 2009.
  1. Cơ sở lch sử
Pht giáo hiện đại được tái thiết ở tỉnh Quảng Bình khá muộn so vi những tỉnh thành khác, thế nhưng trong dòng sử Việt và trên thực tế, Phật giáo Quảng Bình hoàn toàn khác. Theo ghi chép, khi Trần Nhân Tông tiến về Nam, tháng 3 năm 1301 (Tân Sửu), nhà vua ghé qua chùa Am Tri Kiến, sau đó ngài đổi tên thành Am Kính Thiên. Năm 1609, trên đường đi qua đất Thuận Hóa, chúa Nguyễn Hoàng cũng đã đến nghỉ tại Am Kính Thiên sau đó không lâu, chúa Nguyễn Hoàng đã cho dựng chùa lớn ngay trên nền am cũ và đặt tên là Kính Thiên. Sau đó vua Minh Mạng đổi thành chùa Hoằng Phúc (1862). Như vậy kể t khi vua Trần Nhân Tông đến đây thì lịch sử của ngôi chùa này đã hơn 700 năm. Qua câu chuyện trên có lẽ chúng ta có th suy đoán rằng Pht giáo ở Quảng Bình còn xa hơn thế, ít nhất thế kỷ th 9203.
điểm này, qua con đường từ Quảng Bình đi Lào có thể để li nhiều dấu tích văn hóa Ấn Độ dọc theo tuyến này từ thi cổ đại. Phật giáo khả năng du nhập vào đây từ rất sm204. Tuy nhiên đây không phải phỏng đoán, vì Phật giáo Chăm Pa và vị


  • Phó Chủ tịch HĐTS TW GHPGVN
203 Tạp chí Liễu Quán, số 5, Phật giáo Chăm-Pa dưới triều đại Indrapura (thế kỷ IX-X), tr. 22.
204 Xem Tạp chí Liễu Quán, số 7, Tín ngưỡng thời Pụt trong văn hóa người nguồn (Nguyễn Hữu Thông), tr. 48-58.
 




trí của vùng đất Quảng Bình đã khẳng định điều đó và trong hành trình mở cõi của các triều đại đã định hình nên một truyền thống Phật giáo chắc chắn và ổn định.205
Khảo sát những văn bia còn lại ở các di chỉ chùa cổ ở Quảng Bình chúng ta có th tìm thấy nhiều thông tin chùa được sắc phong và trùng tu từ thời Lê, các chúa Nguyễn và các triều đại nhà Nguyễn, chẳng hạn như chùa Non (hay chùa Kim Long), chùa Đại Giác, chùa Quán Âm, chùa Thanh Quan… Hoặc chúng ta có thể đọc những dòng chữ khắc trên những chiếc chuông cổ cũng cho chúng ta thấy được những thông tin Phật giáo tỉnh Quảng Bình hiện hữu từ 300 đến 400 năm trước206. Như vậy có thể nhận ra được Phật giáo tỉnh Quảng Bình được hình thành trước cả các tỉnh thành từ đó trở vào Nam. Đây là điều cực k vinh dự.
  1. S kin và dấu ấn lịch sử ca thời chấn hưng Phật giáo tại Quảng Bình
Theo sự thăng trầm của lch sử, các biến cố chiến tranh diễn ra ở ba miền của nước Việt. Chùa chiền và phong khí Phật giáo cũng dần suy vi ở Vit Nam nói chung và Quảng Bình nói riêng. Phật giáo Việt Nam được khi sắc trở lại qua phong trào chấn hưng Phật giáo vào năm 1932. Như vậy sự kiện này được diễn ra khắp cả nước sau khi tại miền Nam, Hội Nam Kỳ Nghiên cu Phật học được thành lập, trụ s ti chùa Linh Sơn, Năm 1930, Hội trưởng là Thiền sư TPhong. Hội cũng xuất bản tạp chí Từ Bi Âm do thiền sư Khánh Hòa chủ nhiệm, số đầu tiên ra mắt vào ngày 1 tháng 3 năm 1932. Năm 1932, tại Huế, Hội An Nam Phật học được thành lập, do cư sĩ Đình Thám làm Hội trưởng, Thiền sư Giác Tiên làm Chứng minh Đạo sư, trụ s đặt ti chùa Trúc Lâm. Hội xuất bản tạp chí Viên Âm, ra s đầu tiên ngày 1 tháng 12 năm 1933. Năm 1934, tại Nội, Hội Phật giáo Bc Kỳ được thành lập, do Cư sĩ Nguyễn Năng Quốc làm hội trưởng, tôn Thiền sư Thích Thanh Hanh (Tổ Vĩnh Nghiêm) làm Thiền gia Pháp chủ. Hội xut bản tạp chí Đuốc Tuệ năm 1935.
Do đó, phong trào chấn hưng Phật giáo tỉnh Quảng Bình giai đoạn này hoàn
toàn ảnh hưởng phong trào chấn hưng Phật giáo miền Trung, trung tâm chính là ở Huế. Đọc lch sử chùa Phổ Minh tnh Quảng Bình có ghi li rằng “Sau 12 năm chuyên trì học đạo, nghiên tầm kinh giáo tại kinh đô, Hòa thượng trở về quê nhà hoằng dương Phật pháp, và việc đầu tiên là khởi dựng chùa Phổ Minh (năm 1920) để làm nơi tu học cho tín đồ Pht tử tại địa phương từ những năm 1928 – 1930, ngoài việc chăm lo giáo hóa đồ chúng, thu nhận đệ tử, vi tâm nguyện chấn hưng Phật giáo Quảng Bình, Hòa thượng đã ra sức chấn chỉnh lại hàng ngũ Tăng già cũng như tín đồ Pht tại địa phương. để thức hiện được ước nguyện đó, Hòa thượng đặc biệt lưu tâm vi việc đào tạo Tăng tài, gửi nhiều v tăng sĩ trẻ vào Huế học đào tại Phật đường


205 Tạp chí Liễu Quán, số 5, tr. 22-27 và 28-33
206 Tạp chí Liễu Quán, số 7, tr. 31-37, tr. 86-91.
 




Báo Quốc; quy y, truyền giới cho hàng nghìn Tăng, tín đồ khắp nơi trong tỉnh, nhất là ti huyện Lệ Thủy. Đây chính là thời kỳ mà Phật giáo ở Quảng Bình có những chuyn biến mạnh mẽ: Hội quán Tỉnh hội Phật giáo được thành lập, Sơn môn Tăng già ra đời, chùa và tịnh thất được xây dựng tại nhiều địa phương trong tỉnh”207. Ở đây cho thấy sư Phổ Minh đã vào Huế tu học và đặc biệt đã thực hiện hình chấn hưng Phật giáo như đã được học ở Huế. Từ năm 1948 đến năm 1952, Phong trào Chấn hưng Phật giáo tại Qung Bình phát triển mạnh, chùa Phổ Minh được chọn làm nơi đặt trụ s của Chi hội Phật giáo và Hội Phật học Quảng Bình. Chính trong thời gian này, chùa đã được Chi hội Phật giáo, hội Phật học kết hp với Hòa thượng Phổ Minh trùng tu lại quy mô hơn. Chùa được xây dng thành 3 gian cao rộng, hai bên tả hữu của chùa còn được xây dựng thêm nhà Tăng, nhà thiền rất khang trang. Kể tđó chùa PhMinh trở thành mt trung tâm Phật giáo ni tiếng của tnh Quảng Bình.208 Đây bằng chứng xác thực để thấy được phong trào chấn hưng Phật giáo tỉnh Quảng Bình mt thi quang rạng.
Đọc  Trí  Quang  Tự  Truyện   chúng   ta   thấy   có   dòng:   “Tổng   hội Pht hc min Trung thành lp tại Huế  năm  2476,  (1932),  sau  đó  các  tỉnh  hội thành lp khá nhanh. Quảng Bình là một. Tổng hi cử giảng sư ra giảng Phật pháp cũng khá liên tiếp”209. Hình ảnh mà HT. Thích Trí Quang tả chính xác chính là lúc phong trào chấn hưng Phật giáo tỉnh Quảng Bình lúc by giờ vào giai đoạn sôi nổi. Đồng thời trong miêu t tiếp theo của HT. Thích Trí Quang, bản thân hòa thượng đã phát tâm xuất gia chính trong giai đoạn này nhờ vào phong khí và tinh thần tu tập Pht giáo ở đây đang phát triển mạnh mẽ kể c trong hàng ngũ xuất gia cũng như tại gia. Ở giai đoạn lịch s mi của phong trào chấn hưng này đã giúp tín đồ Pht tử ti gia tiếp xúc một làn gió mới, tri thức Phật giáo mới không như cổ truyn từ trước. Với câu “nhà mình theo Phật lâu đời mà chưa có ai như hai thầy ấy,” khiến chúng ta suy nghĩ đến giai đoạn của Hội An Nam Phật Học, bao gồm hai cơ quan chính là Hội Pht Học và Hội Phật Giáo210 đã ứng dụng và đưa vào chương trình giảng dạy và hong Pháp một phong thái mới, cập nhật tri thức Phật giáo trong nước cũng như nước ngoài, đồng thời mở rộng phạm vi nghiên cứu sang những lĩnh vực khác. Tu sỹ lúc bấy giờ không còn chỉ chuyên ở mt nghi lễ mà còn giảng giải và diễn thuyết ở môi trường mở rộng hơn, chính vì thế hình thành các cơ sở ging dạy, điển hình là hệ thống trường Bồ Đề sau này. Đương nhiên là Phật giáo ở Quảng Bình cũng thế, s của Hội Phật học và trường Bồ Đề các cấp giáo dục theo mô hình trường học mi hi ứng vi xã hội hiện đại. Ngoài ra phong trào chấn hưng còn để li một di sản văn hóa Phật giáo là các Nim Phật Đường để các hội viên bình dân tu học vẫn còn hoạt

207 Văn hóa Phật giáo, số 41, bài của tác giả Nguyễn Ngọc Trai.
208 Sđd.
209 Hòa thượng Thích Trí Quang (2011), Trí Quang Tự Truyện, Nxb Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, tr. 21
210 Xem HT Thích Trí Quang, Tâm Ảnh Lục, Hội Phật học, Nxb. Văn Hóa Sài Gòn, I, tr. 135-158 III, tr. 746-753.





động cho đến ngày nay. Sinh hoạt của các Nim Phật Đường hoàn toàn mới mẻ khác hẳn hình thức sinh hoạt chùa làng theo li cổ truyn. Vì vậy đã thu hút rất nhiều giai tng xã hội đến sinh hoạt. Bên cạnh đó là sinh hoạt của Gia đình Phật tử vẫn còn sống động đến ngày nay, là một tổ chức và hình thc sinh hoạt cho tuổi trẻ, tạo một sự kết nối cần thiết giữa thế h ln tuổi và trẻ tui, cung cấp nhân sự tr cho Giáo hi và các cơ sở Niệm Phật Đường.
Gần đây các hoạt động hoằng Pháp ở tnh Quảng Bình đều mang đậm dấu ấn của các bc tiền bối từ thi chấn hưng Phật giáo. Rõ ràng tầm ảnh hưởng của lần chấn hưng này còn một tiếng vang rất lớn.
Hệ thống trường Bồ Đề đã từng tồn tại ở Quảng Bình vào thời bấy gi, thế nhưng rất tiếc những di chỉ đó hầu như đã biến mất hoàn toàn, ch còn nghe qua lời kể. Như vậy cho thấy ở thi chấn hưng trước năm 1954, Hội Phật giáo và Hi Phật học đã tồn tại, thể hiện vai trò hoằng Pháp theo thời đại mới, để li một tầm ảnh hưởng sâu sắc trong Phật giáo sỹ tại gia. Tuy nhiên sau đó chúng ta chỉ tìm thấy vai trò quan trọng của những người cư sỹ và các vị bán thế xuất gia duy trì Pht giáo ở đây trước khi Giáo hội Phật giáo tỉnh Quảng Bình được thành lập (2009). Họ rất ngưỡng một Phật Pháp và quyết chí xây dng lại Phật giáo tỉnh nhà như chúng tôi thường gặp. Đây là kết quả được hun đúc từ thời điểm lch sử của phong trào chấn hưng đã để li tm ảnh hưởng sâu sắc trong người dân qua sự gìn giữ bản chất văn hóa Phật giáo của một thời quang rạng. Đồng thời sự tr li của Tăng Ni làm cho Pht giáo hiện ti thêm một niềm tin mi.
  1. Tng kết
Nhìn lại quá khứ để thấy được tương lai, ở đây chúng ta nhận thức được lch sử Pht giáo tnh Quảng đã có một nền tảng căn bản từ hơn 1000 năm trước đã để li một cơ sở cùng quan trọng, sau đó được phong trào chấn hưng Phật giáo trước năm 1954 thổi vào mt luồng gió mi, mang li sắc màu Phật giáo hiện đại về mt t chức cũng như tu tập nghiên cứu theo mô hình mới. Đây là kết quả to thành Phật giáo tỉnh Quảng Bình đã lưu giữ li những ngôi chùa cổ danh tiếng và trào lưu tu tập và thực hành theo hình thức mà phong trào chấn hưng Phật giáo đã để li.
Trong hoàn cảnh của Phật giáo hiện tại, Pht giáo tỉnh Quảng Bình đã tiếp nối truyn thống cao đẹp đưa Phật giáo tỉnh nhà, chư Tăng Ni và tín đồ ti gia tích cc hoằng dương chánh Pháp, đặc biệt sau khi Giáo Hội Phật giáo Trung Ương bổ nhim Ban trị s Pht giáo tỉnh Quảng Bình do hòa thượng Thích Tánh Nhiếp đảm nhiệm. Nhiều chùa chiền và sở Phật giáo được tái hưng, số lượng Tăng Ni và Phật tử tăng nhanh, hoàn cảnh tu học và hoằng Pháp ngày càng tiến bộ, đã để li cho tnh nhà một niềm tin mới và tương lai hưng thịnh.
 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây