Người Hoằng Pháp trong thời đại Truyền thông mạng Xã hội.

Thứ hai - 17/09/2018 07:27
ĐĐ.Thích Chúc Tiếp - Ủy viên HĐTS-GHPGVN, Phó Thư ký Ban Hoằng pháp Trung ương - GHPGVN
chuc tiepNGƯỜI HOẰNG PHÁP TRONG THỜI ĐẠI TRUYỀN THÔNG MẠNG XÃ HỘI
           Tóm tắt:
          Hoằng pháp là một hạnh nguyện được Phật khuyến khích. Trong thời đại của Ngài, Ngài khuyến các học trò nên du hành, vì lợi ích của số đông, vì an lạc của chư Thiên và loài người. Tiếp nối truyền thống, các bậc Thầy xưa nay có thành tựu pháp đều rất nhiệt tâm cho sự nghiệp độ sinh. Ngày nay, với tiện ích vượt trội của truyền thông mạng xã hội, sự nghiệp hoằng pháp có thêm rất nhiều trợ lực. Tuy nhiên, nếu không có con người hoằng pháp, mọi tiện ích hỗ trợ cũng bằng không. Con người hoằng pháp mới là nhân tố trung tâm, là tiền đề cho sự nghiệp hoằng pháp. Nhưng thế nào là một con người hoằng pháp? Xưa cũng như nay, ngoài tinh thần hạnh nguyện như Phật khuyến khích, người hoằng pháp không thể thiếu năm phẩm chất tốt đẹp: (1) Có tu tập tâm theo lời Phật; (2) Học Phật Pháp có hệ thống trong liên hệ, so sánh, đối chiếu với tôn giáo, văn hóa, triết học và những phát minh khoa học hiện có; (3) Nói và làm là một; (4) Thiểu dục tri túc; (5) Không đại diện cho chính thể hay đảng phái chính trị.
            Thời đại khoa học công nghệ 3.0 và 4.0 là thời đại của logic, trí tuệ, pháp trị và quyền sống. Người hoằng pháp phải có phẩm chất và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật, tổ chức, đạo đức và nghiệp báo cho những phát biểu của mình, người ấy mới có thể làm tốt việc hoằng pháp.
            Hơn nữa, Phật pháp không chỉ là một hệ thống triết lý, một lời khuyên đạo đức hay một cẩm nang mô tả tâm lý, mà Phật pháp còn là một con đường đưa đến giải thoát, thành tựu Niết bàn ngay trong hiện tại. Người hoằng pháp lý tưởng nhất là người tự mình thành tựu pháp. Phật pháp sẽ hiện hữu bất cứ nơi nào có người thành tựu pháp. Dù thời đại nào, nếu muốn Phật pháp truyền lưu, con người hoằng pháp là yếu nhân không thể quên được.
           
            Từ ngữ quan trọng (key words): Người hoằng pháp, phẩm chất người hoằng pháp, thành tựu pháp, hạnh nguyện độ sanh.

          Con người, trong mọi thời đại, khổ đau và hạnh phúc là hai vấn đề cốt lõi nhất của kiếp sống. Đức Phật giác ngộ và giải thoát như một con người. Những gì Ngài chia sẻ trong 45 năm sau ngày giác ngộ cũng không ngoài vấn đề khổ đau và hạnh phúc (chấm dứt khổ đau)[1]. Và ngay từ những ngày đầu tiên, Ngài đã khuyến khích tinh thần hoằng Pháp trong những người xuất gia.[2]
          a. Con người thời đại
          Với những khám phá mới về vũ trụ, vật lý, sinh học, công nghệ và những đổi thay trong phương thức sản xuất, con người thời đại có vẻ như đang ở đỉnh cao của văn minh nhân loại và đang thụ hưởng những tiện nghi vật chất chưa từng có với sự thõa mãn, vui sướng như một con người. Đặc biệt, với cuộc cách mạng 3.0 hiện tại và 4.0 đang tới[3], con người càng tin tưởng và hy vọng vào khả tính tốt đẹp của một tương lai không xa. Nhưng, có một sự thật không khó để nhìn thấy trong những tốt đẹp mà thời đại mang lại là những cuộc khủng hoảng, hơn hết là sự khủng hoảng tâm lý càng lúc càng nhiều. Các hình thức lo âu, nghiện ngập và chạy trốn kiểu mới không hề có dấu hiệu giảm xuống mà còn ngược lại. Nói như Alan W. Watts, thời đại hiện tại là một thời đại lo âu[4].
          Sự thật của thời đại lo âu không khó để nhìn thấy qua những nghiên cứu gần đây về con người thời đại đang đối mặt với nhiều vấn nạn chính trị, xã hội, tâm lý, kinh tế và môi sinh nhất. Các nguy cơ sụp đổ tài chính có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Chiến tranh cũng vậy, đặc biệt là chiến tranh hạt nhân, có thể đưa con người trở về thời đại đồ đá trong một phút. Môi sinh và thực phẩm cũng là một vấn nạn lớn. Con người đã từng mong ước có đủ cơm áo, có đủ phương tiện sản xuất và tri thức khoa học để bảo đảm an ninh và hạnh phúc tự thân cùng cộng đồng. Nhưng khi có đủ cơm áo, đủ tiện nghi vật chất, con người vẫn bế tắc, vẫn đối diện với nỗi cô đơn, và hơn hết là sự lệ thuộc do tiêu thụ tạo nên. Những báo cáo về tự tử do áp lực công việc; những tội ác do ám ảnh các thần tượng âm nhạc và phim ảnh; những bế tắc trong hôn nhân và gia đình; những thảm cảnh do nghiện ngập, tham vọng và mặc cảm; bạo lực học đường... càng cho thấy con người thời đại không có nhiều hạnh phúc. Mặt trái của tiện nghi và danh vọng thời đại cách mạng công nghiệp 3.0 và 4.0 không hề đẹp hơn các thời đại khác[5]. Có thể nói, bên cạnh đời sống vật chất hiện đại, con người không thật sự hạnh phúc. Con người có quá nhiều lo âu. Hơn bao giờ hết, con người thời đại cần đặt lại vấn đề khổ đau, hạnh phúc và mục đích sống.
          b. Nhu cầu Phật pháp
          Khi con người đặt lại vấn đề khổ đau, hạnh phúc và mục đích sống, người ấy bắt đầu thấy rõ hơn sự thật bất toại nguyện mình và người đang gặp phải trong thời đại. Những giải pháp xa xưa như cầu cúng, vâng phục thượng đế, thay đổi phong thủy, tìm kiếm những trợ lực từ quyền năng siêu nhiên, không còn có thể đáp ứng được nữa. Ánh sáng khoa học, sự tiến bộ trong văn minh công nghiệp và sự thức tỉnh lương tri đã cho con người thấy cần phải tìm giải pháp cho vấn nạn của mình ngay chính mình, chính điều kiện của mình. Bấy giờ con người sẽ thấy một sự hợp lý trong những phát biểu của Đức Phật như:
          "Tự mình là ngọn đèn cho chính mình, tự mình nương tựa chính mình, không nương tựa một điều gì khác, dùng Chánh pháp làm ngọn đèn, dùng Chánh pháp làm chỗ nương tựa, không nương tựa vào một gì khác"[6].
          "Các dục, vị ngọt ít, khổ nhiều, não nhiều; sự nguy hiểm ở đây lại nhiều hơn"[7].
          " Ý dẫn đầu các pháp. Ý làm chủ, ý tạo. Nếu với ý ô nhiễm, khổ não sẽ theo sau hành động. Nếu với ý thanh tịnh, an lạc sẽ theo sau hành động"[8].
          "Không có giai cấp khi máu cùng đỏ và nước mắt cùng mặn".
          "Cao thượng hay thắp hèn là do hành động của con người, mà không phải do nguồn gốc xuất thân và thanh danh gia tộc"[9]
          Nhờ thấy hợp lý trong lời nói của Đức Phật, con người thời đại có niềm tin, có nhiệt tâm, tinh cần học hỏi và ứng dụng lời Phật dạy, vì hạnh phúc của tự thân, gia đình và xã hội. Nhu cầu học Phật, nghe giáo Pháp và thực hành giáo Pháp từ đây trở thành một phần của đời sống con người hiện đại.
          c. Người hoằng Pháp
          Con người trong mọi thời đại, nguyên nhân đưa đến khổ đau về mặt hình thức có khác, nhưng khổ đau là một và nguồn cội của khổ đau về mặt bản chất không ngoài tham ái, sân hận và si mê. Đức Phật, sau khi đã tự mình giải thoát, nhận thấy không gì hạnh phúc hơn tự do chính mình, tự do khỏi tham ái, si mê và sân hận. Ngài cho biết thêm mỗi con người cần có trách nhiệm về khổ đau và hạnh phúc chính mình. Phật chỉ là Thầy, một bậc Thầy không bao giờ giữ riêng cho mình bất cứ bí mật gì. Ngài còn khuyến khích các học trò đã làm xong việc của mình (giải thoát) du hành hoằng Pháp, vì lòng thương đời, vì an lạc và hạnh phúc cho số đông, cho chư Thiên và loài người.
          Trong thời đại công nghiệp 3.0 và 4.0, các phương tiện truyền thông, lưu trữ, trí tuệ nhân tạo và tự động hóa ngày càng hoàn hảo. Con người không cần đi xa để nghe thuyết Pháp. Có internet là có tất cả 45 năm thuyết pháp của Đức Phật ngay bên mình. Các luận giải của Tổ sư và các bài Pháp thoại mới do những vị Thầy cùng thời chia sẻ cũng không khó để tìm thấy trên Youtube, Facebook và các website. Thậm chí có cả những ngôn ngữ khác nhau, những vị Thầy khác nhau trên internet để người học chọn lựa theo tâm nguyện. Học và thực hành Phật Pháp trong thời đại mới không còn phụ thuộc quá nhiều vào không gian và thời gian nữa. Có thể học Phật Pháp mọi nơi và thực hành Phật Pháp mọi lúc. Hơn nữa, Con người thời đại là con người của logic, của những gì có thể kiểm chứng hoặc có minh họa cụ thể, nên vấn đề hoằng Pháp bây giờ không còn là vấn đề phương tiện và nơi chốn mà là vấn đề con người. Con người hoằng Pháp mới là nhân tố trung tâm của việc hoằng Pháp trong thời đại tự động hóa và truyền thông mạng xã hội.
          Và thế nào là một con người hoằng Pháp? Ngoài tinh thần hạnh nguyện "vì hạnh phúc cho quần sanh, vì an lạc cho quần sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài người", người hoằng Pháp trong thời đại này cần có năm phẩm chất sau: (1) Có tu tập tâm theo lời Phật; (2) Học Phật Pháp có hệ thống trong liên hệ, so sánh, đối chiếu với tôn giáo, văn hóa, triết học và những phát minh khoa học; (3) Nói và làm là một; (4) Thiểu dục tri túc; (5) Không đại diện cho chính thể hay đảng phái chính trị. Một người hoằng Pháp mà không có hạnh nguyện và phẩm chất như trên, thật khó để hoằng Pháp đúng nghĩa.
          Tất nhiên, thành tựu Pháp như chư vị Thánh đệ tử thời Đức Phật là tối ưu nhất trong những tối ưu của một người hoằng Pháp. Phật Pháp không chỉ là một hệ thống triết lý, một lời khuyên đạo đức và một cẩm nang mô tả tâm thức. Phật Pháp còn là một con đường sống, một nghệ thuật chuyển hóa khổ đau, đi đến hạnh phúc tối thượng và tự do đích thực trong kiếp sống. Nếu không có người hiện thực hóa được mục tiêu giải thoát như Phật hay các Thánh đệ tử vào thời Phật, Phật Pháp chỉ có giá trị ứng dụng như là một ngành tâm lý trị liệu và tư vấn đạo đức mà thôi.
          d. Phương tiện truyền thông    
          Với phương tiện truyền thông ngày nay, nhất là truyền thông mạng xã hội, một người có hạnh nguyện và phẩm chất hoằng Pháp không khó để mang chánh pháp đến cho mọi người. Qua Youtube, Facebook, Zalo, Wechat, WhatsApp, Twitter, QQ và Google+, người hoằng pháp có thể mang lời dạy của Phật đi đến bất cứ nơi đâu và với bất cứ ai thấy cần trong cuộc đời. Tuy thế, yếu tố chính danh cần được luy ý khi sử dụng mạng xã hội. Ban hoằng Pháp hay hoằng pháp viên cần phải có những kênh thông tin chính danh, được xác định tính đúng đắn và chịu trách nhiệm trước pháp luật. Bởi lẽ, tiện ích của truyền thông mạng xã hội là không thể phủ nhận, nhưng lạm dụng truyền thông mạng xã hội gây hiểu lầm, hoang mang, bôi nhọ và có ý đồ không lành nhân danh cá nhân và cộng đồng Phật giáo cũng không phải là ít.
          Từ ban hoằng Pháp trung ương cho đến các ban hoằng pháp địa phương và cả những thành viên ban hoằng pháp đủ phẩm chất cần thông báo chính thức trên báo chí và truyền thông về kênh thông tin hoằng pháp chính thức của mình, bao gồm những cam kết trách nhiệm trước pháp luật, tổ chức, nhân phẩm và nghiệp báo, đến với từng ngôi chùa và từng người con Phật.
          Trong thời đại truyền thông mạng xã hội, thông tin tiếp nhận trên không gian mạng rất khó biện biệt thật và không thật. Với số đông không chuyên, lầm lẫn có thể xảy ra khi tìm hiểu Phật Pháp qua truyền thông mạng xã hội. Sự đan xen giữa tín ngưỡng thần giáo, văn hóa bản địa và Phật pháp chân chánh có thể làm cho nhiều người hiểu lầm Đạo Pháp. Một kênh thông tin hoằng pháp, với những bài giảng và nguyên cứu chính thức được biên tập bởi chư Tôn đức ban hoằng pháp thuộc GHPGVN, là rất cần thiết cho Phật tử và những người có duyên muốn tìm hiểu và thực hành Phật pháp một cách đúng đắn.
          e. Đi cùng thời đại
          Đức Phật giác ngộ và giải thoát khổ đau trong thân phận một con người. Bởi thế, đối tượng trung tâm của giáo Pháp mà Ngài chia sẻ chính là con người. Con đường Bát chánh đạo mà Ngài tuyên bố là Trung đạo, là con đường giải thoát khổ đau và thành tựu Niết bàn cũng vì con người, trên căn bản con người, mà xây dựng. Con người có thể đi trên con đường Bát chánh đạo bằng chính phương tiện và nhận thức trong thời đại của mình.
          Ở đây, có một sự thật là mỗi thời đại nhận thức của con người có ít nhiều khác biệt. Các phát minh khoa học ra đời; các tiến bộ trong phương thức sản xuất; các trải nghiệm không gian, văn hóa và tri thức khác nhau, dẫn đến những quan kiến khác nhau về nhân sinh, vũ trụ, tâm tư và tín ngưỡng. Mỗi thời đại đều có những hiện tượng tâm linh, tín ngưỡng, tôn giáo và văn hóa đặc thù đáp lại nhu cầu tinh thần của con người trong thời đại đó.
          Và thời đại cách mạng khoa học công nghệ 3.0 hiện tại và 4.0 đang tới là một thời đại tâm tư con người khá phức tạp. Sầu, bi, khổ, ưu, não càng lúc càng tỷ lệ thuận với sự tiêu thụ. Chưa bao giờ nội dung số bùng nổ như ngày nay. Và cũng chưa bao giờ số đông nghiện và phụ thuộc quá nhiều vào truyền thông và nội dung số như con người hiện đại. Con người hiện đại, nếu dám nhìn thẳng, là một con người rất cô đơn, nhiều bệnh và lo âu. Những vấn nạn tinh thần như Stress, nghiện ma túy và tự tử trong giới trẻ và những người nỗi tiếng ở những nước phát triển là một minh chứng đáng báo động.
          Phật giáo, với hệ thống đạo đức nhân bản, quan kiến nhân sinh và phương pháp Thiền định, có thể giúp cho căn bệnh tinh thần thời đại rất hiệu quả. Các nhà trị liệu tâm lý phương Tây đã ứng dụng Thiền Chánh niệm trong trị liệu và một số trường đại học Âu-Mỹ cũng như công ty Google, Facebook đã mời các Thiền sư Phật giáo chia sẻ Phật pháp và hướng dẫn Thiền tập... đã cho thấy tâm lý và tinh thần con người thời đại rất cần giáo Pháp đã hơn 2500 của Đức Phật. Có điều, Giáo Pháp cần được chia sẻ bằng ngôn ngữ thời đại và Thiền định cũng cần thực tập trong tinh thần thời đại. Nói cách khác, người hoằng pháp cần đi cùng thời đại, mà không phải yêu cầu thời đại đi cùng mình, thì hiệu quả hoằng pháp mới cao.
          Nhìn lại lịch sử hoằng pháp của Tổ sư từ Ấn độ, Việt nam cho đến Trung hoa, tất cả đều nhất quán một tinh thần "khế lý và khế cơ". Người hoằng pháp không thể không đi cùng thời đại của mình để hoằng pháp. Tất nhiên, tiền đề thành công cho hạnh nguyện hoằng pháp luôn là con người hoằng pháp có đủ phẩm chất. Nếu không có con người hoằng pháp có đủ phẩm chất, các phương tiện hoằng pháp càng thuận lợi, sự nguy hiểm càng lớn lao. Có con người hoằng pháp có phẩm chất, dù trong thời đại nào, quốc độ nào, Phật pháp cũng sẽ được phổ biến muôn nơi.

 
NGƯỜI HOẰNG PHÁP TRONG THỜI ĐẠI TRUYỀN THÔNG MẠNG XÃ HỘI
ĐĐ.Thích Chúc Tiếp
Ủy viên HĐTS-GHPGVN,
Phó Thư ký Ban Hoằng pháp Trung ương - GHPGVN

Thư mục tham khảo:
  1. Trung bộ kinh I, Viện nghiên cứu Phật học Việt nam, Nxb Tôn giáo, 2016, Hòa thượng Thích Minh Châu dịch.
  2. Tương ưng bộ kinh V, Viện nghiên cứu Phật học Việt nam, Nxb Tôn giáo, 2016, Hòa thượng Thích Minh Châu dịch.
  3. Kinh Pháp Cú, Tiểu bộ kinh I, Viện nghiên cứu Phật học Việt nam, Nxb Tôn giáo, 2016, Hòa thượng Thích Minh Châu dịch.
  4. Minh triết sinh ra từ bất an, Nxb Hồng Đức, 2016, Alan W. Watts,  Thái An dịch.
  5. Mặt trái của danh vọng, Nxb Tri Thức, 2017, Nguyễn Kiều Dung.
  6. Phải trái đúng sai, Nxb Trẻ, 2016, Michael Sandel, Hồ Đắc Phương dịch.
  7. Tấm lưới sự sống, Nxb Tri Thức, 2017, Fritjof Capra, Nguyễn Nguyên Huy dịch.
  8. Bách khoa toàn thư mở (Wikipedia)       
 

[1] "Này các Tỳ kheo, xưa cũng như nay Ta chỉ nói lên sự khổ và sự diệt khổ" (Trung Bộ I)
[2] "Này các Tỳ kheo, hãy du hành, vì hạnh phúc cho quần sanh, vì an lạc cho quần sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài người" (Tương Ưng I).
[3] "Cách mạng công nghiệp đầu tiên sử dụng năng lượng nước và hơi nước để cơ giới hóa sản xuất. Cuộc cách mạng lần 2 diễn ra nhờ ứng dụng điện năng để sản xuất hàng loạt. Cuộc cách mạng lần 3 sử dụng điện tử và công nghệ thông tin để tự động hóa sản xuất. Bây giờ, cuộc Cách mạng Công nghiệp Thứ tư đang nảy nở từ cuộc cách mạng lần ba, nó kết hợp các công nghệ lại với nhau, làm mờ ranh giới giữa vật lý, kỹ thuật số và sinh học" (Klaus Schwab).


 
[4] Alan W. Watts, Minh triết sinh ra từ bất an, Thời đại lo âu.
[5] Nguyễn Kiều Dung, Mặt trái của danh vọng.
[6] Kinh Tương Ưng Bộ V, chương 3, phẩm Ambapàli, phần Bệnh.
[7] Trung Bộ I, Tiểu kinh khổ uẩn.
[8] Kinh Pháp Cú
[9] Lời Phật khắc trên trụ đá, đánh dấu nơi Phật lưu trú trong tuần lễ thứ năm sau ngày giác ngộ.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây