Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo cơ hội và thách thức cho Phật giáo Việt Nam.

Thứ hai - 17/09/2018 07:30
ĐĐ.Thích Đồng Niệm - Ủy viên Ban hoằng pháp tỉnh Bình Định.
thich dong niem 1LUẬT TÍN NGƯỠNG, TÔN GIÁO  CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC CHO PHẬT GIÁO VIỆT NAM

Sau khi thành đạo, đức Phật đã hóa độ năm anh em Kiều-trần-như, Da-xá và năm mươi bốn người bạn của Da-xá. Sáu mươi vị này tu tập theo sự hướng dẫn của đức Thế Tôn tại vườn Lộc Uyển. Khi tất cả đều chứng đắc Thánh quả A-la-hán, Đức Phật liền bảo các vị đệ tử: “Này các tì-kheo! Hãy du hành vì hạnh phúc cho quần chúng, vì an lạc cho quần chúng, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài người. Chớ có đi hai người một chỗ. Này các tì-kheo! Hãy thuyết pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện[1]. Ngay từ những ngày đầu tiên thành lập Tăng đoàn, đức Phật đã rất chú trọng việc hoằng pháp, đem giáo pháp giải thoát đến mọi người, mọi nơi trong nhân gian.
Cho đến nay, đã hơn hai mươi lăm thế kỉ nhưng chúng ta vẫn còn thừa kế được gia tài pháp bảo vô giá của đức Thế Tôn, cũng nhờ vào sự hoằng pháp không ngừng nghỉ của bao nhiêu thế hệ Tổ sư nối tiếp nhau. Tùy theo quốc độ, tùy theo từng thời kỳ mà phương cách hoằng pháp có thể thay đổi cho phù hợp, nhưng mục tiêu chính vẫn là muốn cho ngọn đèn chánh pháp được tiếp tục lan tỏa mãi trong nhân gian.
Lần đầu tiên, Quốc hội Việt Nam thông qua Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo vào ngày 18 tháng 11 năm 2016 và bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2018. Luật này ảnh hưởng rất lớn đối với sinh hoạt Phật giáo nói chung và công việc hoằng pháp nói riêng. Đặc biệt, Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo đã cho Phật giáo Việt Nam nhiều cơ hội để hoằng pháp, bên cạnh đó chúng ta cũng phải đối diện với nhiều thách thức mới.
  1. Luật tín ngưỡng, tôn giáo
Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo[2] được Quốc hội Việt Nam ban hành bao gồm 9 chương, 68 điều quy định đầy đủ mọi vấn đề liên quan đến hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo. Trong đó đáng chú ý nhất là chương VI, mục 3, điều 54 và 55:
Điều 54. Hoạt động xuất bản, sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu văn hóa phẩm
Được thực hiện hoạt động xuất bản kinh sách và xuất bản phẩm khác về tín ngưỡng, tôn giáo; sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu văn hóa phẩm tín ngưỡng, tôn giáo, đồ dùng tôn giáo theo quy định của pháp luật về xuất bản và quy định khác của pháp luật.
Điều 55. Hoạt động giáo dục, y tế, bảo trợ xã hội, từ thiện, nhân đạo
Được tham gia các hoạt động giáo dục, đào tạo, y tế, bảo trợ xã hội, từ thiện, nhân đạo theo quy định của pháp luật có liên quan.
Trong Nghị định của Chính phủ: Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật tín ngưỡng, tôn giáo[3] không thấy có điều nào hướng dẫn chi tiết về hai điều này trong Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo. Như vậy, đây là hai điều luật đã công nhận: các tổ chức tôn giáo được quyền tham gia các hoạt động xuất bản, giáo dục, y tế…theo quy định của pháp luật có liên quan các ngành trên.
  1. Cơ hội
Để nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng nhu cầu người dân, chính phu Việt Nam đang khuyến khích tư nhân cũng như doanh nghiệp đầu tư vào các lĩnh vực y tế và giáo dục, nhằm từng bước xã hội hóa hai lĩnh vực này[4]. Do đó, quốc hội Việt Nam đã ban hành Luật tín ngưỡng, tôn giáo, cho phép các tổ chức tôn giáo đều được tham gia vào y tế, giáo dục, xuất bản… là điều tất yếu. Như vậy, Phật giáo Việt Nam có cơ hội để tham gia đầu tư các lĩnh vực này nhằm đem giáo pháp giác ngộ phổ cập hơn trong mọi tầng lớp nhân dân. Với tinh thần từ bi cứu khổ, Phật giáo Việt Nam lâu nay vẫn làm rất tốt các lĩnh vực từ thiện, nhân đạo, bảo trợ xã hội; còn ba lĩnh vực y tế, giáo dục và xuất bản tương đối mới đối với Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
Trong tương lai gần, Phật giáo có thể hình thành hệ thống trường tư thục Phật giáo từ mầm non, tiểu học, trung học cho tới đại học. Trước đây, một số chùa vẫn tham gia giáo dục ở cấp mầm non, còn các cấp giáo dục khác thì chưa được pháp luật cho phép. Tuy nhiên, sự tham gia giáo dục mầm non chỉ mang tích chất cá nhân của một vài chùa, còn giáo hội vẫn không có một ban, viện nào hoạt động trong lĩnh vực này cả. Cho đến hôm nay, Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo đã cho phép tôn giáo được tham gia vào giáo dục thì các cấp Giáo hội phải nắm bắt cơ hội và gấp rút xây dựng đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất nhằm hình thành hệ thống giáo dục tư thục Phật giáo càng sớm, càng tốt.
Đối với y tế, trước đây một số chùa tự thành lập các Tuệ tĩnh đường nhằm mục đích từ thiện, tuy nhiên vẫn chưa có một cơ sở y tế nào của Phật giáo được chính thức hoạt động với đầy đủ trang thiết bị và đội ngũ y, bác sĩ đúng theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế. Trước đây, có một vài thầy cũng muốn mở bệnh viện tư Phật giáo nhưng đều vướng phải vấn đề pháp lí, cuối cùng không thực hiện được. Đến hôm nay, Quốc hội đã tháo gỡ sự vướng mắc này, vì vậy Giáo hội phải tính đến việc thành lập cơ sở y tế Phật giáo trong thời gian gần nhất.
Phật giáo là một trong những tôn giáo có nhiều kinh sách nhất, hằng năm, số lượng kinh sách Phật giáo được xuất bản rất lớn. Nhưng lâu nay, Phật giáo vẫn chưa được phép thành lập nhà xuất bản hay cơ sở in. Kinh sách Phật giáo được cấp phép xuất bản bởi những cơ quan quản lý nhà nước không có chuyên sâu trong vấn đề Phật học. Do đó, đã xảy ra những việc đáng tiếc như có một số quyển sách viết về Phật học nhưng rất nhiều điều sai với giáo lí Phật giáo nhưng vẫn cấp phép xuất bản. Vì vậy, cho phép Giáo hội Phật giáo Việt Nam được thành lập nhà xuất bản và cơ sở in chuyên về Phật giáo là điều cấp thiết.
  1. Thách thức
Phật giáo là một lối sống, là phương pháp tu tập để giải thoát khỏi khổ đau. Chư vị tì-kheo sống theo Tăng đoàn, lấy tinh thần giới luật làm nền tảng. Trước khi nhập Niết-bàn, đức Thế Tôn không cử vị nào lên thay thế lãnh đạo Giáo đoàn mà Ngài di giáo: hãy lấy Kinh và Luật làm chỗ nương tựa: “Này A-nan, ngươi chớ nghĩ sau khi Ta diệt độ, các ngươi mất chỗ nương tựa, không ai che chở. Chớ có quan niệm như vậy. Nên biết những Kinh và Giới mà Ta đã dạy từ khi thành đạo đến nay là chỗ nương tựa, che chở các ngươi đó[5]. Do vậy, bản chất Phật giáo không phải là một tổ chức thiên về kinh tế hay chính trị. Để xây dựng, tổ chức, vận hành một cơ sở y tế hay giáo dục, Phật giáo sẽ gặp rất nhiều khó khăn đến từ một số yếu tố nội tại và bên ngoài.
Yếu tố nội tại:
  • Tổ chức: các cơ sở tự viện của Phật giáo đa số tự lực phát triển, mang tính chất cá nhân nhiều hơn tập thể. Để chung tay xây dựng nền giáo dục và y tế chung cho Phật giáo sẽ không dễ dàng.
  • Tài chánh: Tổ chức Giáo hội Phật giáo Việt Nam hầu như không có tài chánh, quý Ngài lãnh đạo giáo hội làm việc với tinh thần phục vụ, không có một đồng lương nào cả. Giáo hội cũng không chi phối tài chánh từng chùa, hay bắt các chùa trích phầm trăm nộp cho Giáo hội. Tất cả mọi hoạt động của  Giáo hội đều nhờ vào sự tự nguyện đóng góp và sự phát tâm của các nhà hảo tâm.
  • Nhân lực: Phật giáo chưa đào tạo được đội ngũ chuyên môn như: y, bác sĩ, dược sĩ, điều dưỡng, lương y, giáo viên, nhân viên giáo dục (văn thư, giáo vụ, thiết bị, thư viện, y tế học đường...)…có khả năng làm việc tốt trong các lĩnh vực này.
  • Cơ sở vật chất và trang thiết bị: Giáo hội Phật giáo chưa có gì nhưng có thể tận dụng sân chùa, giảng đường, hành lang... làm nơi phục vụ công tác y tế, giáo dục.
  • .
Yếu tố bên ngoài:
Trong khi Phật giáo truyền thống không đặt năng về tổ chức, về kinh tế và nhân lực thì bên cạnh đó vẫn có nhiều tôn giáo bạn mạnh về kinh tế, có hệ thống điều hành tốt và đã từng có bề dày kinh nghiệm làm trong các lĩnh vực y tế
– Tây y kết hợp và giáo dục ở các nước phương Tây. Khi họ đầu tư các lĩnh vực này ở Việt Nam thì sẽ rất mạnh, Phật giáo cần có một thời gian nhất định mới có thể theo kịp.
  1. Một vài đề xuất
    Với tinh thần vô ngã vị tha, mục đích Phật giáo bước vào lĩnh vực xuất bản, y tế và giáo dục không phải để làm kinh tế, làm giàu cho Phật giáo, mà nên xem đây là những cơ hội hoằng pháp trong những lĩnh vực hoàn toàn mới mẻ. Khi pháp luật đã mở cửa rồi mà chúng ta không có một hành động nào thì chúng ta đã tự đánh mất cơ hội và các tôn giáo bạn thì xem đây là cơ hội để phát triển nhanh, Phật giáo sẽ đánh mất đi cơ hội phục vụ và Hoằng pháp của mình. Vì vậy, ngay bây giờ Phật giáo nên bắt tay vào ngay ba lĩnh vực y tế, giáo dục, xuất bản. Nếu những điều kiện chưa cho phép chúng ta làm được thì phải có những bước chuẩn bị cho thật tốt.
    Trong đại hội Giáo hội Phật giáo Việt Nam nhiệm kì 2017-2022, Ban Giáo dục Tăng Ni được đổi thành Ban Giáo dục Phật giáo, đây là điều kiện nhằm giúp giáo dục Phật giáo không chỉ gói gọn trong Tăng Ni mà còn cho mọi tầng lớp nhân dân. Trước hết, bốn cơ sở Học viện Phật giáo Việt Nam không chỉ dạy về Phật học mà có thể liên kết với các trường đại học quốc gia mở thêm các khoa sư phạm, y dược… nhằm mục đích đào tạo đội ngũ y, bác sĩ, lương y, giáo viên và nhân viên giáo dục … cho Phật giáo để chuẩn bị nhân lực bước vào trong các lĩnh vực trên.
    Như đã trình bày trên, Giáo hội chưa mạnh về kinh tế, các cơ sở tự viện chủ yếu tự lực phát triển. Vì vậy, muốn phát triển nhanh lĩnh vực y tế và giáo dục, ngoài các ban ngành lãnh đạo Giáo hội, nên khuyến khích các cơ sở tự viện tự thân vận động thành lập các trường tư thục Phật giáo, các cơ sở y tế theo tiêu chuẩn của Bộ giáo dục và Đào tạo và Bộ Y tế.
    Tuy Phật giáo chưa đào tạo được nhân lực có chuyên môn về xuất bản, y tế, giáo dục nhưng rất nhiều Phật tử đã được học trong các lĩnh vực này; có thể kêu gọi những Phật tử này đóng góp cho các hoạt động của Giáo hội.
Trong các ban viện của Giáo hội Phật giáo Việt Nam vẫn chưa có ban nào phụ trách về y tế và xuất bản. Để xây dựng, tổ chức và vận hành các lĩnh vực này, Giáo hội nên sớm thành lập thêm ban y tế và giám đốc nhà xuất bản trực thuộc Viện nghiên cứu Phật học Việt Nam.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
  1. Thích Minh Châu dịch, Kinh Tương Ưng I, Tôn Giáo, 1991.
  2. Tuệ Sỹ dịch, Trường A Hàm I, Hồng Đức, 2018.
  3. V.Chương, Phó thủ tướng: ‘Đẩy mạnh xã hội hóa y tế, giáo dục’, https://baomoi.com/pho-thu-tuong-day-manh-xa-hoi-hoa-giao-duc-y-te/c/24751877.epi
  4. Luật số: 02/2016/QH14
  5. Nghị định số: 162/2017/NĐ-CP

Thông tin tác giả:
 
LUẬT TÍN NGƯỠNG, TÔN GIÁO  CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC CHO PHẬT GIÁO VIỆT NAM
Tỳ-kheo Thích Đồng Niệm
Ủy viên Ban Hoằng pháp tỉnh Bình Định
 
 
 

[1] Thích Minh Châu dịch, Kinh Tương Ưng I, Tôn Giáo, 1991, 235.
[2] Luật số: 02/2016/QH14
[3] Nghị định số: 162/2017/NĐ-CP
[4] Xem V.Chương, Phó thủ tướng: ‘Đẩy mạnh xã hội hóa y tế, giáo dục’, https://baomoi.com/pho-thu-tuong-day-manh-xa-hoi-hoa-giao-duc-y-te/c/24751877.epi
[5] Tuệ Sỹ dịch, Trường A Hàm I, Hồng Đức, 2018, 173.

Tổng số điểm của bài viết là: 1 trong 1 đánh giá

Xếp hạng: 1 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây