Xây dựng niềm tin vững chắc thông qua giáo dục Phật pháp cho Thanh thiếu niên hiện nay

Thứ bảy - 30/11/2019 21:32
Xây dựng niềm tin vững chắc thông qua giáo dục Phật pháp cho Thanh thiếu niên hiện nay
                                    Đại Đức Thích Tâm Thông
                                  UV. Ban Hoằng pháp tỉnh Bình Dương
  1. Dẫn nhập
Phật giáo du nhập vào Việt Nam từ rất sớm, trở thành một phần quan trọng trong đời sống văn hóa của dân tộc Việt Nam. Với triết lý từ bi hỷ xả và cứu khổ, cứu nạn…, Phật giáo dễ dàng đi vào lòng người, hướng con người đến lối sống vị tha, bình đẳng, khoan dung. Triết lý Phật giáo phù hợp với tư tưởng, tình cảm, đạo đức, lối sống của con người Việt Nam, vì thế đã đóng góp tích cực cho nền tảng đạo đức xã hội của dân tộc Việt Nam.
Từ khi đổi mới đất nước, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, sự tác động bởi mặt trái nền kinh tế thị trường, xuất hiện nhiều hiện tượng đáng lo ngại về lối sống và đạo đức. Đó là sự xuống cấp trầm trọng của nền đạo đức truyền thống của dân tộc: Tệ nạn xã hội gia tăng, lối sống chạy theo đồng tiền và thực dụng trong các mối quan hệ đang chi phối và ảnh hưởng đến nhiều người. Tình trạng tham nhũng, tệ nạn xã hội, vi phạm đạo đức, pháp luật Theo thống kê gần nhất của Bộ Công an, tỷ lệ gây án theo lứa tuổi ở tuổi vị thành niên trên địa bàn cả nước là 5,2% đối với người dưới 14 tuổi, 24,5% đối với người từ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi và 70,3% đối với người từ 16 đến dưới 18 tuổi. Từ đánh giá tổng thể có thể thấy, tình hình tội phạm, vi phạm pháp luật do trẻ vị thành niên gây ra tiếp tục diễn biến phức tạp với tính chất, mức độ phạm tội nguy hiểm hơn, gây hậu quả nghiêm trọng và đang dần làm băng hoại các giá trị cũng như thuần phong mỹ tục của dân tộc”[1]. Một bộ phận thanh niên sa vào con đường ăn chơi, hưởng thụ, sống không mục đích, không tưởng. Không ít trường hợp vì đồng tiền danh dự chà đạp lên tình nghĩa gia đình, quan hệ thầy trò,... đặc biệt các đối tượng vi phạm pháp luật ngày càng trẻ hóa. Đây là điều quan tâm lo ngại của cơ quan nhà nước và cả xã hội làm sao xây dựng đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc[2]. Để đạt được mục tiêu đó thì ngoài các nhiệm vụ khác, chúng ta cũng phải nhìn lại những giá trị đạo đức truyền thống, tìm ra những thành tố nào có thể góp phần cho việc giảng dạy đạo đức trong nhà trường, đi đôi với việc giáo dục đạo đức và lối sống cho toàn xã hội. Đây cũng là một vấn đề cần đặt ra và phải giải quyết cấp bách.
Với hệ thống giáo lý mang đậm tính nhân bản, Phật giáo đã để lại những dấu ấn sâu sắc trong đời sống tâm linh, văn hóa, đạo đức của người Việt Nam, đặc biệt là với thế hệ trẻ. Bởi vì, họ là một tầng lớp quan trọng trong xã hội, là tương lai của đất nước, là những người đóng góp quan trọng trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Hiện nay, những hoạt động liên quan đến giáo dục đạo đức Phật giáo phát triển khá mạnh, với sự định hướng của Giáo hội Phật giáo, các chức sắc Phật giáo và các Phật tử, các hoạt động giáo dục Phật giáo cho bộ phận thanh thiếu niên là tu sĩ, thanh thiếu niên Phật tử và thanh thiếu niên nói chung trên cả nước đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Ban đầu, giáo dục Phật giáo chủ yếu nhằm đến đối tượng là tu sĩ, nhưng nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của dân cư thì cho đến nay, nền giáo dục Phật giáo đã mở rộng hơn, bên cạnh các hệ thống giáo dục Phật giáo được đào tạo từ sơ cấp và đại học Phật giáo cho các tu sĩ thì còn có các khóa tu, khóa thiền cho rất nhiều người, điển hình cho giới trẻ. Đặc biệt phải kể đến như việc tổ chức các khóa tu ngắn hạn (một ngày hay một vài ngày, một tuần…) cho thanh niên, sinh viên tại nhiều ngôi chùa trên khắp các địa phương trong cả nước.
Từ những giá trị đạo đức Phật giáo, giáo dục Phật giáo và tác động biện chứng của nó với nền văn hóa, đạo đức của dân tộc, sự đóng góp tích cực của giáo dục Phật giáo đối với giáo dục đạo đức cho thanh niên ở nước ta hiện nay là điều cần quan tâm. Vì thế, bài viết tập trung tìm hiểu giáo dục Phật giáo cho Thanh thiếu niên hiện nay góp phần làm sáng tỏ chủ đề này.
2. Nội dung 
      2.1. Khái niệm giáo dục Phật giáo
Giáo dục học là khoa học về việc giáo dục con người, khoa học về sự huấn luyện đạo đức, trí tuệ và hình thành con người nhân cách và con người hạnh phúc. Giáo dục là nâng cao trình độ học vấn, rèn luyện tri thức và đào tạo con người ngành nghề, con người chân, thiện và mỹ, có khả năng hoạt động trong lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, khoa học, giáo dục, kĩ thuật, tôn giáo… Trong sự phát triển xã hội, giáo dục luôn có những xu thế mở không chỉ trong phạm vi quốc gia còn quốc tế nữa.
Giáo dục Phật giáo là toàn bộ nội dung giáo pháp Đức Phật dạy. Nói đến giáo dục thế gian, người ta đã tiến đến lý thuyết 4W, đó là: Who, Whom, What, How.[3] Who là ai dạy - Là Phật, Bồ tát và thời sau Phật là đệ tử Phật. Whom là dạy ai - Dạy tất cả chúng sinh, đối tượng là con người. What là dạy cái gì - Đó là Giáo pháp, Giáo Pháp gồm 3 tạng: Kinh tạng là giáo thuyết Phật giáo nói để khai ngộ chúng sinh, đạt chứng Niết bàn và hóa độ hữu tình. Nói theo thế tục là Phật giáo nhằm đưa con người đạt đến đỉnh cao của trí tuệ và tình cảm của con người toàn vẹn. Kinh được coi là khế kinh. Khế nghĩa là phù hợp, phù hợp chân lý, phù hợp cơ duyên và phù hợp với thời gian. Luật tạng là giới luật Phật dạy cho các đối tượng tu dưỡng, nói theo thông thường là luật lệ quy tắc sinh hoạt, là quy luật đạo đức cần thiết cho tất cả mọi người dù sống độc cư hay trong tập thể, trong cộng đồng. Luận tạng là tất cả những nghị luận, biện luận làm sáng tỏ nghĩa lý các giáo thuyết do Phật nói, được các La hán, Bồ tát, các vị tổ sư, rút trong kinh tạo ra Luận. How là dạy như thế nào - Là các phương pháp ứng dụng để giáo dục đạt hiệu quả.
Theo giáo sư Minh Chi: “ cho đến nay, chúng ta thường hạn chế số người làm chức năng giáo dục trong tăng sĩ, và giờ giáo dục Phật giáo dục Phật giáo trong các buổi thuyết pháp hay là lên lớp ở các trường Phật học cơ bản và cao cấp. Một quan niệm hẹp như vậy làm giảm sút hiệu quả của giáo dục Phật giáo rất nhiều. Tất cả những người không kể là xuất gia hay tại gia, một khi đã tin vào chân lý của những giá trị triết lý đạo đức của đạo Phật và sống theo đúng những giá trị đó, đều mặc nhiên trở thành những nhà giáo dục Phật giáo, bằng thân giáo, bằng mọi hành vi và lời nói của mình[4]
Vì vậy, giáo dục Phật giáo được hiểu là dạy cho con người biết và hiểu giáo lý Phật giáo. Qua đó, bồi dưỡng, phát triển con người hoàn thiện hơn về mặt trí thức và tâm thức, để trở thành những con người tốt hơn, có phẩm hạnh và có đạo đức, trở thành những người tốt, chân thật, từ bi và biết kính trọng người khác, trở thành những con người có trí tuệ, sống có lý tưởng, suy nghĩ hợp lý, thích ứng được với bối cảnh xã hội.
Giáo dục Phật giáo là để phát triển trí tuệ, thấu hiểu bản chất thật sự của các pháp, hiểu được những điều chân thực và có giá trị. Học Phật là đi theo con đường đức Phật đã dạy để nhận sự chân thật, qua đó loại bỏ những quan điểm sai lầm, trái đạo đức.
Theo Thượng tọa Thích Viên Trí “ cần lưu ý rằng giáo dục Phật giáo không dính dáng gì đến đức tin, cầu nguyện hay nghi lễ mang ý nghĩa tôn giáo. Nó cũng không phải là một hệ thống triết thuyết mang tính giáo điều, răn đe, mà là một con đường dẫn đến nếp sống an lạc, hạnh phúc, hoàn toàn giải thoát nhờ vào sự hoàn thiện đạo đức, tri thức và tâm linh”[5].
2.2. Mối quan hệ giữa Phật giáo và Thanh thiếu niên
Những năm gần đây, Phật giáo có nhiều thành tựu mới thu hút giới trẻ đi chùa làm thay đổi phong thái của một thời Phật giáo bị xem nhẹ chỉ dành cho người già hoặc lúc lâm chung. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến môi trường chùa chỉ dành cho người lớn tuổi đây là hiện tượng có từ lâu trong xã hội do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan làm cho một bộ phận thế hệ trẻ không tham hiểu và có thể tiếp cận sâu sắc và toàn diện giáo lý của nhà Phật. Tuy nhiên, Phật giáo là dành cho tất cả mọi người kể cả xuất gia lẫn tại gia. Người lớn tuổi hiểu được nhân sinh thế thái, đắng cay ngọt bùi dĩ nhiên cần phải học Phật, thanh niên hay trung niên cũng cần học Phật. Điểm đặc biệt trong giáo lý Phật giáo như hành Bồ tát hạnh, thực hiện hạnh nguyện nào cũng được khuyến khích học hỏi sáng tỏ 5 điều ( ngũ minh[6]) để có thể đem lại an lạc hạnh phúc cho nhiều người[7] . Đừng cho rằng tuổi trẻ bận rộn, đợi tuổi già mới đi chùa học đạo, nếu có suy nghĩ như vậy sẽ hối hận không kịp, trần lao phiền não lôi kéo, ném tuổi thanh xuân vào trong uế nhiễm, khó thoát cảnh mê đắm, cơ hội hoàn lương cũng lắm nhiêu khê. Đến tuổi già sự nghiệp long đong, lực bất tòng tâm, muốn thực hiện những việc thiện cũng không được.
Một tín hiệu đáng ghi nhận những năm gần đây có nhiều chuyển biến tốt đẹp, nhờ vào sự chỉ đạo của các Ban ngành Giáo hội phối hợp nhịp nhàng trong nhiều lĩnh vực xã hội. Chính điều này đã tạo sự thúc đẩy tiếp cận của tuổi trẻ đối với Phật giáo. Rất nhiều giới trẻ có trình độ cao, có nhiệt tình nghiên cứu và tìm hiểu giáo lý Phật giáo, nghe thuyết giảng, tham gia các hoạt động từ thiện xã hội Phật giáo, nhiều Thanh thiếu nhi quy y Tam bảo và thực hành giáo lý nhà Phật.
Trong năm 2014 Phân ban Thanh Thiếu Nhi Phật tử đã tổ chức hội trại Tuổi trẻ - Phật giáo lần thứ 9, chủ đề “Sáng mãi niềm tin”  từ ngày 19 – 20/7/2014 số lượng 1.100 bạn trẻ tham dự. 2015 tại Cần Thơ hội trại Tuổi trẻ Phật giáo lần thứ 10 với chủ đề “ Niềm tin & Hội nhập” tại Thiền viện Trúc Lâm Phương Nam, năm 2017 hội trại Tuổi trẻ Phật giáo lần 11 với chủ đề “Nghĩa tình miền Tây” với số lượng  2.000 bạn trẻ tham dự. 2018 tại Thiền Viện Phước Sơn hội trại “Hào khí miền Đông” lần 12 với sự tham gia của 3.500 bạn trẻ. 2019 hội trại Tuổi trẻ & Phật giáo lần 13 tại Thiền viện Trúc Lâm Phương Nam, Cần Thơ với chủ đề “Tình đất Phương Nam” với sự tham dự hơn 2.000 bạn trẻ, cũng trong năm 2019 tại chùa Khai Nguyên, thị xã Sơn Tây, Hà Nội hội trại Tuổi trẻ & Phật giáo với chủ đề “Hào khí Thăng Long” với số lượng 3.500 bạn trẻ tham dự[8].
2.3. Chương trình giáo dục và lợi ích từ khóa tu mùa hè
Theo Thượng tọa Thích Nhật Từ “Giới trẻ là tương lai của đất nước, do đó ở độ tuổi ấu niên, thiếu niên, thanh niên, tráng niên, mà không được huấn luyện về các phẩm chất sống, k năng sống, lý tưởng sống, thì các cháu sẽ dễ mất phương hướng, một khi mất phương hướng rồi thì dù cho có tiền bạc và tri thức trong tay thì chưa chắc có được hạnh phúc. Cho nên tập trung vào giới trẻ cũng là cách tốt nhất chăm sóc tương lai của đất nước và tương lai của các gia đình” [9].
Về mặt giáo lý: tùy vào đối tượng và hoàn cảnh thực tế mà uyển chuyển hơn trong vấn đề phổ cập giảng giải giáo lý Phật đà. Các chương trình tu học liên tục được cập nhật và thay đổi để đáp ứng những mong muốn của giới trẻ. Việc ứng dụng công nghệ nghe, nhìn trực quan và nội dung giáo lý cũng cần quan tâm nhiều hơn để chương trình đạt hiệu quả sinh động, hấp dẫn trong thời đại kỹ thuật số như hiện nay.
Đối với Thanh thiếu niên, cần dạy các giáo lý căn bản của Phật giáo như Tam quy, Ngũ giới, Nhân quả, Tội chướng, Nghiệp báo, Luân hồi, Bát chánh đạo... để giới trẻ có cái nhìn về con người và thế giới theo quan điểm của Phật giáo và thấy được những giá trị đạo đức thiết yếu trong mối quan hệ cuộc sống cá nhân với cộng đồng.
Điều quan trọng là giúp giới trẻ có một niềm tin sâu vào pháp môn tu tập vừa cụ thể vừa thực tiễn, có hiệu quả để các bạn có thể giải quyết được những mâu thuẫn, giảm thiểu xung đột trong các mối quan hệ với cha mẹ, với anh chị em trong gia đình, bạn bè, các đồng nghiệp và ngoài xã hội bằng những phương pháp như thực hành thiền, sống chánh niệm, phương pháp trị liệu căng thẳng trong tâm, tập nhận diện và chuyển hóa những sân, hận, sợ hãi, đau buồn....giúp các bạn biết cách cảm thông và yêu thương những người xung quanh, ngay cả những người chưa yêu thương mình. Một khi các bạn cảm thông được trước những nghịch cảnh cuộc đời các bạn phát khởi được lòng tin yêu cuộc sống, niềm tin nơi Tam bảo, niềm tin nơi giáo lý nhà Phật.
Vấn đề nghi thức tụng niệm để phù hợp với giới trẻ trong thời đại ngày nay, các nghi thức, khóa lễ cần đa dạng phù hợp, xen kẽ những bài nhạc lễ kết hợp như thiền ca, thiền định, thiền hành, thiền trà, pháp đàm...để tạo sự sinh động cũng như không khí trẻ trung và đảm bảo trang nghiêm như pháp
Vấn đề giảng kinh thuyết pháp, Đạo Phật có đến được với giới trẻ hay không là tùy vào sự chuyển tải nội dung kinh điển từ phía các thầy hướng dẫn, chư Tôn đức trong Ban Hoằng pháp, các vị trụ trì. Các bài giảng, chuyên đề phải thực tiễn  linh hoạt với giới trẻ, phải đáp ứng và giải quyết những trăn trở, lo lắng, khúc mắc trong cuộc sống và định hướng tương lai cũng như đạo đức ứng xử sau này.
Đa dạng hóa các chương trình tu học, sinh hoạt là điều cần thiết. Để hướng dẫn giới trẻ tu tập thanh lọc tâm thức thì mô hình sinh hoạt văn hóa rất cần thành lập các đội văn nghệ, các lớp nữ công gia chánh, cắm hoa, nấu ăn, thêu may, các lớp hội họa, thư pháp chơi nhạc để hướng dẫn giới trẻ về các thẩm mỹ văn hóa Phật giáo. Đây là loại hình sinh hoạt rất quan trọng trong việc thu hút và đưa giới trẻ đến chùa.
Giáo dục đạo đức với thực trạng như hiện nay khi tệ nạn xã hội ngày càng tăng tốc mà đối tượng phần lớn là Thanh thiếu niên thì việc giáo dục Nhân quả cần được xem xét và đưa vào chương trình dạy tại các trường học hay các trường đại học để các bạn sớm nhận ra được nhân quả rất công bằng với mọi người “ Ai làm ác phải chịu ác, ai làm thiện sẽ được quả tốt” và nhắc nhở giới trẻ nên cân nhắc cẩn trọng trong từng suy nghĩ, lời nói, việc làm của mình để giúp các bạn không đi sâu vào con đường tội lỗi, sa vào các tệ nạn xã hội như nghiện ngập, cướp của giết người,... Làm được như vậy các bạn sẽ sống có ý nghĩa hơn, sẽ cân nhắc từng ý nghĩ việc làm và có cái nhìn yêu đời hơn.
Bạn trẻ Nguyễn T.N.H đang là sinh viên năm hai Trường Đại học Công nghiệp (quận Gò Vấp, TP.HCM) chia sẻ: “Mình không được lành lặn nên đi học hay bị bạn bè trêu chọc, cũng không dám thương ai. Có lúc từng nghĩ đến chuyện rời bỏ cuộc đời luôn, nhưng khi tình cờ đến chùa, định bụng là lạy Phật rồi đi, thì mình thấy các bạn ngồi hàng dài trong chánh điện, có một vị thầy đang thuyết giảng. Thấy mình lóng ngóng nhìn, các bạn ngồi phía sau cùng vẫy mình vào ngồi cùng, lúc đó mình nghĩ: “Các bạn không ghê sợ ngoại hình của mình, không xa lánh mình”, và đó là lần đầu từ khi lên Sài Gòn, mình cảm nhận được tình cảm từ người khác. 
Đặc biệt hơn, khi nghe quý thầy thuyết về nhân quả, mình thấu được nghiệp tội của mình ở quá khứ và nỗ lực hơn ở hiện tại để có quả tốt cho đời sau. Từ đó, mình cười từ tận đáy lòng, cởi mở hơn và làm như thầy dạy: “từ bi với mình và đời””.
Những hoạt động cần thiết cho giới trẻ biết làm các công ích xã hội, từ thiện, bảo vệ môi trường. Trong khóa tu nên hướng dẫn các bạn trẻ tham gia công tác để phụng sự xã hội, tạo nên không khí sinh hoạt tập thể, học tập san sẻ kiến thức kinh nghiệm, phụng sự chung để thực tập và nuôi dưỡng tình thương nơi bản thân mình và những người khác, như chăm sóc người già neo đơn, trẻ em cơ nhỡ, tàn tật, tặng quà cho những hoàn cảnh khó khăn giúp họ nhận ra được giá trị sống, phát triển tâm từ, tôn trọng và bảo vệ các công trình văn hóa, trồng cây xanh, tuyên truyền ý thức bảo vệ môi trường,...
2.4. Mô hình và kinh nghiệm tiêu biểu
Như Bác Hồ nói:“ Hiền dữ phải đâu là tính sẵn, phần nhiều do giáo dục mà nên”. Một đứa trẻ nếu còn nhỏ mà ham bắt bướm, bắn chim, câu cá, lâu dần sẽ trở thành thói quen dẫn tới việc xem thường mạng sống. Khi huân tập nghiệp sát nhiều thì khả năng dẫn đến phạm tội giết người càng cao. Vì vậy, trong bối cảnh xã hội đang thay đổi như hiện nay việc giáo dục và hình thành nhân cách đạo đức cho giới trẻ cần có mối quan hệ giáo dục gia đình trường học và xã hội, cha mẹ nên nâng cao kiến thức và kỹ năng của mình cho phù hơp với xu hướng giáo dục xã hội hiện đại, có phương pháp dạy các con từ lúc nhỏ vui chơi giải trí mang tính nhân đạo nhân văn[10].
Mối liên hệ mật thiết giữa giới trẻ và Phật giáo, các giá trị truyền thống lâu đời của dân tộc ta, như: tinh thần yêu nước, tinh thần cộng đồng, lòng hiếu thảo, lòng nhân ái, trọng tình nghĩa, chăm chỉ cần cù, linh hoạt sáng tạo, giản dị trong cuộc sống. Trong các khóa tu mùa hè dành cho giới trẻ những năm gần đây bài kinh Phước Đức[11] do Thượng tọa Thích Nhật Từ dịch được đưa vào giảng dạy và cho các bạn trẻ học thuộc lòng trước khi kết thúc khóa tu, truyền tải thông điệp đức Phật muốn giáo dục cho mọi người: “Muốn sống hạnh phúc phải gieo trồng phước báu”.
Nguyên nhân phước báu 1
Tránh người cảnh xấu ác, Để không bị vạ lây,
Tôn trọng bậc hiền đức, Để học được điều hay.
Tránh xa môi trường xấu, người xấu là rất khó. Thân cận bậc hiền đức với mục tiêu học hỏi các điều hay, đó mới chính là một mục đích quan trọng, đây là cộng hưởng tích cực.
Nguyên nhân phước báu 2
Xây dựng môi trường tốt, để gây tạo nhân lành
Quyết tâm theo đạo đức, để cuộc sống thanh bình.
Môi trường góp phần làm cho cuộc sống con người được bình an và hạnh phúc hơn. Người tu học Phật không chỉ tu học cho riêng mình vì quá dễ, mà phải mở ra một môi trường trong đó có nhiều người có thể tham gia hơn để được lợi lạc lớn hơn. Đức Phật dạy phải năng động, tích cực, tạo các nhân lành trên nền tảng quyết tâm hướng về đời sống đạo đức, từ đó biến nhân lành thành Bồ-tát hộ vệ chúng ta trên mọi nẻo đường.
Nguyên nhân phước báu 3
Siêng học tay nghề hay, Có lương tâm đạo đức,
Luôn nói lời chân thật, Từ ái với tha nhân.
Sự lập nghiệp bắt đầu bằng sự học, cần phải học vì học tập tới nơi tới chốn thì lập nghiệp sẽ dễ dàng hơn. Con đường học vấn là con đường ngắn nhất đi đến sự thành công trong lập nghiệp và đây là con đường tồn tại bền vững. Có học vấn, chúng ta sẽ có nghề ổn định, nhưng nếu thiếu lương tâm và đạo đức sẽ trở thành mối đe dọa cho người khác. Khi mình nói lời chân thật bằng tâm từ ái sẽ làm cho hiệu quả truyền thông và góp ý là có thật.
Nguyên nhân phước báu 4
 Luôn hiếu dưỡng song thân, luôn chăm sóc gia đình,
Chọn làm nghề thích hợp, sự nghiệp phát triển nhanh.
Lòng hiếu thảo chăm sóc cha mẹ và thân bằng quyến thuộc là phương diện phước báu tác động tích cực đến sự phát triển nghề nghiệp. Việc chăm sóc phải thực hiện bằng nghĩa vụ và trách nhiệm cụ thể: chu cấp tài chính, chăm sóc sức khỏe, chăm lo đời sống tâm linh…chúng ta sẽ đạt được uy tín xã hội, đáng được kính trọng và tin yêu. Chọn nghề thích hợp, sở trường “nhất nghệ tinh nhất thân vinh” sẽ giúp cho chúng ta sớm thành công trong sự nghiệp.
Nguyên nhân phước báu 5
Sống chân thật bố thí, giúp xã hội người thân,
Nhân cách luôn cao thượng, hành xử như chân nhân.
Hạnh chân thật sẽ làm cho uy tín ngày càng tăng trưởng. Người tu học Phật muốn có phước báu còn phải tu hạnh bố thí cúng dường, làm bằng cái tâm rộng lượng không hề mưu cầu hạnh phúc cho bản thân, ứng xử trên nền tảng của lòng từ bi. Bản chất của các hành vi thiện có giá trị truyền thông lớn, ảnh hưởng rộng rãi thì phước báu đạt được là rất lớn. Khi làm việc thiện phải có nhân cách cao thượng, hành xử cao thượng như một chân nhân, không mong cầu thì quả phước sẽ lớn hơn chúng ta mong đợi.
Nguyên nhân phước báu 6
Quyết không làm điều ác, không ma túy rượu say
Thích việc lành đạo đức, theo đuổi sống thẳng ngay.
Rượu là nguyên nhân tiềm ẩn của các vấn nạn gia đình và xã hội. Do vậy, chúng ta phải tránh xa, thay thế những đam mê tiêu cực, đức Phật khuyên thích việc lành, đạo đức, thẳng ngay và kiên trì, bền vững. Phải có lý tưởng, theo đuổi bền bỉ không bỏ cuộc giữa chừng, không chán nản, theo đuổi lý tưởng đến cùng sẽ tích tụ được tinh hoa tri thức và kinh nghiệm quý giá, đây chính là nền tảng của đời sống thiện.
Nguyên nhân phước báu 7
Sống lễ độ khiêm cung, biết ơn và đền đáp,
Không tham và biết đủ, siêng học pháp cao sâu.
Đó là những đức tính giúp con người trở nên sống ý nghĩa và giá trị. Người khiêm cung có lối sống bình dị, không màu mè, liêm khiết tri thức. Biết ơn và đền ơn là một biểu hiện văn hóa và đạo đức. Không tham và biết đủ là hai phương diện của hài lòng tích cực, phấn đấu nỗ lực có phương pháp, có tâm huyết, kết quả thế nào hoan hỷ với nó, từ đó sẽ rút ra nhiều kinh nghiệm, bài học hay. Siêng học Phật pháp là một trong những yếu tố mang lại hạnh phúc cho người tại gia, vì chánh pháp cao sâu là ánh sáng soi đường, khiến chúng ta trở thành người minh triết từ kiến thức đến thực hành, sẽ trở thành người hữu dụng trong cuộc đời.
Nguyên nhân phước báu 8
Sống kiên nhẫn phục thiện, thân cận các bậc thầy,
Học hỏi và cầu tiến, nghe pháp học điều hay.
Biển Phật pháp là mênh mông. Hạnh kiên nhẫn, bền gan, theo đuổi, bám sát chân lý, dẫn đến thành quả phước báu là điều không thể phủ nhận. Sự phục thiện trước nhất là nhu cầu, sau là sự chuyển nghiệp. Học hỏi điều hay từ các bậc thầy phải có tâm cầu tiến, không lệ thuộc vào thành quả.
Nguyên nhân phước báu 9
Sống chánh niệm tỉnh thức, hành Phật pháp nhiệm mầu
Quyết tâm theo chân lý, đạt Niết Bàn an vui.
Thực tập Phật pháp là tiêu thụ năng lượng, chuyển hóa vào đời sống thực tiễn. Chân lý thường rất đơn giản, thực tập Phật pháp đòi hỏi kiến thức đúng và vững. Để theo chân lý tới nơi tới chốn, hành giả phải đạt được hạnh phúc mà đỉnh cao là Niết bàn trong kiếp sống hiện tại này, từ đó mới có niềm tin sâu sắc hơn, sống có lý tưởng để đem lại lợi lạc cho tha nhân.
Nguyên nhân phước báu 10
Đến đi trong nhân gian, tùy duyên nhưng bất biến,
Tâm không hề lay chuyển, chuyển hóa hết não phiền.
Khích lệ tinh thần ứng dụng tùy duyên nhưng bất biến, phải nhận biết được cứu cánh mình đạt được là gì. Cốt lõi học thuyết tùy duyên là tâm không hề lay động, không tùy theo duyên nghịch mà tận dụng nó để làm các việc giá trị được hiển hách hơn. Lập trường, ý chí, quyết tâm, cam kết được diễn ra cao độ. Truy nguyên, điểm mặt gốc rễ của bế tắc, não phiền từ đó có phương pháp giải quyết vấn nạn. Chuyển hóa là một nghệ thuật thay thế, giải phóng các nguyên nhân khổ đau.
Theo đức Phật, mười nguyên nhân phước báu trên đem lại đời sống hạnh phúc. Tiến trình nhân quả nếu ai làm một đến mười điều trên chắc chắn đời sống của mình được hạnh phúc và bền vững, “ở đâu cũng hạnh phúc, tới đâu cũng bình an”.
  1. Kết luận
Nền tảng của giáo dục học Phật giáo là một con đường có mục đích, nhắm đến việc đào luyện nhận thức và phẩm chất con người cho đời sống xã hội toàn cầu hóa hiện tại và mai sau. Liên quan đến con đường có mục đích này, nó phải gồm đủ tám hạng mục, thiết lập như vậy thì nó sẽ trở thành con đường  giáo dục hiện đại, đưa nền giáo dục lên đường hướng về “như thật đạo”, tức là “Bát Thánh đạo” (1) khoa học như thật (chánh kiến), (2) triết học như thật (chánh tư duy), (3) ngôn ngữ học như thật (chánh ngữ), (4) chính trị học như thật (chánh nghiệp), (5) xã hội học như thật (chánh mạng), (6) đạo đức học và luật học như thật (chánh tinh tấn), (7) đạo họctâm lý học và phân tâm học như thật(chánh niệm), (8) tôn giáo học (chánh định). Vì vậy, các điều kiện để phát triển giáo dục phải là một sự cân bằng giữa sở học bao la và thực tiễn hành động.
Với xu hướng giáo dục nhập thế của Phật giáo thông qua khóa tu mùa hè là một hoạt động tích cực góp phần xoa dịu nỗi đau, giảm những tệ nạn xã hội, vi phạm đạo đức, pháp luật làm băng hoại các giá trị cũng như thuần phong mỹ tục của dân tộc. Định hướng cho các bạn trẻ có mục đích và lý tưởng sống, hướng đến những hoạt động thiện nguyện của Phật giáo.
Việc các chùa hiện nay tổ chức thường xuyên các khóa tu,  điển hình như chùa Giác Ngộ có khóa tu “ Búp sen từ bi” là một mô hình giáo dục cho Thanh thiếu niên thành công với nhiều độ tuổi khác nhau.  Mục đích của các khóa tu là góp phần vào sự nghiệp trồng người, tạo không gian lành mạnh bổ ích cho các bạn trẻ, tạo môi trường giúp các bạn trẻ giảm trừ căng thẳng, hóa giải những nỗi khổ niềm đau, thực hành con đường đạo đức tâm linh Phật giáo. Ngoài ra, còn phải kể đến một số khóa tu dành cho giới trẻ điển hình như:
  • “Khóa tu cho thiếu nhi” tại Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên (Vĩnh Phúc). Khóa học về đạo lý nhà Phật, hướng các em đến việc hiếu lễ với Ông Bà, Cha Mẹ.
  • “Khóa tu mùa hè” tại Thiền viện Sùng Phúc (quận Long Biên, Hà Nội). Khóa tu nhằm hướng dẫn các em hiểu rõ về lòng thương yêu, đạo đức đối với mọi người.
  • “Lớp k năng sống” tại chùa Phật Quang (Bà Rịa Vũng Tàu). Khóa tu hướng các em học tập về đạo lý nhà Phật, giúp cai nghiện game và tránh xa các vấn đề tiêu cực.
  • “Lớp học rèn luyện k năng sống” tại chùa Hoằng Pháp (Hóc Môn, thành phố Hồ Chí Minh). Qua lớp học này, các em sẽ hiểu được trách nhiệm của người con, xây dựng nét đẹp học đường và định hướng lối sống lành mạnh.
  • Đặc biệt chùa Giác Ngộ quận 10 có các khóa tu dành cho giới trẻ định kỳ vào chủ nhật mỗi tháng, và thu hút được nhiều bạn trẻ tham gia.
Là một trong những người mẹ thường xuyên cùng con tham gia các khóa tu tại nhiều ngôi chùa, chị Đặng Thị Nguyệt (quận Phú Nhuận, TP.HCM) chia sẻ: “Do bận rộn với công việc, tôi ít có thời gian giảng dạy, chia sẻ nhiều với con. Vì vậy, với việc các chùa mở khóa tu cho trẻ cùng tham dự như vậy, cải thiện rất nhiều tính cách cho trẻ, những điều mà đôi khi nhà trường và phụ huynh “quên” tận tình dẫn dạy cho cháu. 
Về phía cháu, cháu được nghe, được xem những bộ phim về chư Phật, Bồ-tát, được quý thầy, quý cô giải thích cặn kẽ về lòng yêu thương muôn loài, về sự hiếu thuận với ba mẹ là ra sao, từ đó bớt ngỗ nghịch thấy rõ. Thậm chí khi về nhà, bé còn biết tự mình dọn dẹp phòng, ăn cơm, nhường đồ chơi cho bạn… Về phía tôi, tôi thấy hiểu con hơn khi nhìn cháu vui chơi và chia sẻ với các bạn, cũng là một việc phụ huynh chúng tôi ít làm được.
Kết quả đạt được thông qua khóa tu giáo dục cho Thanh thiếu niên là các bạn có những chuyển biến tích cực đáng kể cả về mặt suy nghĩ và nhận thức. Từ đó các bạn có những ứng xử và hành động đẹp hơn trong cuộc sống. Chùa đã gần gũi thân thiện và là chỗ dựa tinh thần cho các bạn trẻ trong hoàn cảnh xã hội đầy biến đổi như hiện nay.
Tài liệu tham khảo
  1. Nguyên Hồng (2004), Giáo dục học Phật giáo, Hà Nội, Nxb Tôn Giáo.
  2. Sa Môn Thích Nhật Từ (2016), Kinh Phật cho người tại gia, thành phố Hồ Chí Minh, Nxb Hồng Đức.
  3. Thích Minh Chi, (2001) “Giáo dục Phật giáo trong thời hiện đại”, trong: Viện nghiên cứu Phật học Việt Nam, Kỷ yếu Hội thảo khoa học “Giáo dục Phật giáo trong thời hiện đại”, thành phố Hồ Chí Minh, Nxb. TP. Hồ Chí Minh.
  4. Trương Thị Khánh Hà (2016), Giáo dục giá trị cho trẻ em trong gia đình, Hà Nội,  Nxb Đại học quốc gia Hà Nội.
  5. Thích Nhật Từ- Thích Đức Thiện (chủ biên) (2014),  Giáo dục Phật Giáo và chương trình đại học, Hà Nội, Nxb Tôn Giáo
 
 

[2] Luật giáo dục, 2012.
[4] Thích Minh Chi, (2001)“Giáo dục Phật giáo trong thời hiện đại”, trong Kỷ yếu Hội thảo khoa học “Giáo dục Phật giáo trong thời hiện đại”. Viện nghiên cứu Phật học Việt Nam (Nhiều tác giả), nxb. TP. Hồ Chí Minh, tr. 88.
[5] TT.TS. Thích Viên Trí, (2014), Giáo dục và giáo dục Phật giáo. In trong: Thích Nhật Từ- Thích Đức Thiện (chủ biên) ,  Giáo dục Phật Giáo và chương trình đại học, Hà Nội, Nxb Tôn Giáo, tr 173.
[6] 1. Nội minh: Đây là môn học cung cấp cho người hoằng pháp nền tảng của giáo nghĩa Phật đà. 2. Nhân minh: Môn học này dạy cho chúng ta phương pháp luận lý logic dựa trên lập trường nhân quả. 3.Thanh minh: Đây là môn học không chỉ chú trọng về ngôn ngữ trong giao tiếp mà còn đề cập đến vai trò của văn học trong việc chú thích, trước tác, phiên dịch, giảng giải kinh luận. 4.  Công xảo minh: Môn học này đặc biệt chú trọng đến việc thông thạo công nghệ kỹ thuật, toán học, và các môn khoa học. 5. Y phương minh: Đây là môn học đòi hỏi người hoằng pháp ngoài việc trau giồi tam tạng Thánh điển để chữa lành tâm bịnh cho mình và tha nhân, còn phải biết về phương pháp trị bệnh, thân bệnh.
[7] Nguyên Hồng (2004), Giáo dục học Phật giáo, Hà Nội, Nxb Tôn Giáo, tr 33-34.
[8] Văn kiện Đại hội Đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ VIII ( 2017-2022), trang 101  và Số liệu từ Phân Ban Thanh Thiếu Nhi Phật Tử Trung ương.
[9] Bản tin VTC1: ĐƯA PHẬT GIÁO ĐẾN GẦN HƠN VỚI GIỚI TRẺ, Khóa tu Tuổi Trẻ hướng Phật tại Chùa Bình Lâu - Thành phố Hải Dương, ngày 6.5.2018 (nhằm ngày 21.3 Mậu Tuất)
 
[10] Trương Thị Khánh Hà (2016), Giáo dục giá trị cho trẻ em trong gia đình, Hà Nội,  Nxb Đại học quốc gia Hà Nội,  tr 128.
[11] Sa Môn Thích Nhật Từ (2016), Kinh Phật cho người tại gia, Tái bản lần 4, TpHCM,  Nxb Hồng Đức, tr 259-262.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây