39. PHÁP TU QUAN THẾ ÂM THEO QUAN ĐIỂM CỦA TỔ SƯ MINH ĐĂNG QUANG

Chủ nhật - 09/09/2018 11:36
PHÁP TU QUAN THẾ ÂM THEO QUAN ĐIỂM CỦA TỔ SƯ MINH ĐĂNG QUANG
SC.TS. Liên Trí Giảng viên Học viện PGVN tại TP. HCM Tịnh xá Ngọc Phương - Q. Gò Vấp, TP. HCM
Cu nguyện, mong ước những điều tt đẹp nht đến với mình và người thân là tâm lý chung của tt cả mi người trong các nền văn hóa khác nhau. Trong văn hóa dân gian Việt Nam, tinh thn đó được thể hiện rt rõ qua tín ngưỡng Quan Thế Âm (hay Quán Thế Âm). Tín ngưỡng Quan Thế Âm gn gũi, quen thuc trong nếp sng của người dân Việt và đã thm nhun trong lòng mi người qua nhiều thế h. Nói đến Bồ-tát Quan Thế Âm, ai trong chúng ta cũng liên tưởng đến mt vị Bồ-tát quán sát cuc đời, xem xét thế sự, lng nghe tiếng khcủa tha nhân để tùy duyên cứu đ. Do đó, hu hết chúng ta tin rằng, trong cnh kh, chúng ta thường nghĩ đến, cu nguyện, hy vọng và tin tưởng thì Bồ-tát Quan Thế Âm sẽ hiện thân cứu giúp chúng ta. Cách nghĩ cách làm y đã trở thành mt nét văn hóa. Thế nhưng, văn hóa Quan Thế Âm không chỉ có cu nguyện, kêu cứu mà còn là mt pháp tu. Trong phm vi bài viết này, người viết xin bàn vkhái niệm Quan Thế Âm và pháp tu Quan Thế Âm theo quan điểm của Đức Tổ sư Minh Đăng Quang.
  1. Tín ngưỡng Quan Thế Âm trong dân gian

Cuc sng vn hành theo những quy lut khách quan, con người sng thiên trng về cm tính chquan, thun theo những cung bậc nh cm của mình hơn là chp nhn và tp sng theo sự vn hành
 


của những quy lut khách quan. Chính vì lẽ đó, con người thường chuc ly cái khkhi sự vn hành của quy lut khách quan không thun theo chủ ý của mình. Đây là tâm lý thường tình, phquát ở tt cả con người chưa giác ngộ và cũng vì lý do này, người ta nói đời là kh. Là người, ai cũng mong vươn đến mục đích ti hu là hnh phúc, nên khi gp khổ đau, theo bn năng, ai trong chúng ta cũng mong cu được hết kh, an vui, hnh phúc.

Nếu có mt vị Bồ-tát, với tâm từ bi vô hn, lng nghe tiếng kêu than liền ng hiện, dng trí tuệ soi thu, tìm phương cách cứu giúp chúng ta qua khi kh nn thì hu như hình nh vị Bồ-tát y thường trực trong tâm trí mi người chúng ta, vì ni khổ niềm đau ngự trị triền miên nơi con người chưa hết tham, sân, si và nhu cu hết khổ được vui li càng bức bách hơn. Chng có gì lạ khi người Pht tử cũng như người không theo đạo Pht thường niệm danh hiệu Bồ-tát Quan Thế Âm để mong sự an lành, tai qua nn khi.

Thường xuyên ngnhớ và trì niệm danh hiệu Quan Thế Âm cũng đng nghĩa vi sự mong ước bình yên, nỗ lực hướng đến trng thái bình yên ca tt cả mi người. Cu nguyện, mong xin sgia h, cứu khổ cứu nn từ Bồ-tát Quan Thế Âm là sự hòa quyện giữa tín nỡng dân gian và giáo lý đm cht từ bi ca đạo Pht, trong đó, yếu ttín nỡng có phn vượt trội. Do vy, không có gì lkhi thy mt hiện tượng phổ biến là rt nhiều Pht tử có xu hướng thờ tượng Bồ-tát Quan Thế Âm và quen gọi mt cách cung kính là Pht bà Quan Âm”.

Thế nng, vn đề đt ra là liệu ñng mong mun ca chúng ta, ñng nguyện cu ca chúng ta có được đáp ứng, thành tựu hay không? Không ai dám chc được điều này, vì không đủ cơ s. Dvy, chúng ta vn ctrì niệm danh hiệu Quan Thế Âm kèm theo bao lời cu nguyện. Đây là vic chúng ta làm trong quá khứ, đang làm trong hiện ti và stiếp tc trì niệm danh hiệu Bồ-tát, cu nguyện cứu khổ cứu nn trong tương lai. Chúng ta cu nguyện vì cm thy bt an, khi svn hành ca cuc sng không phthuc o ñng gì mình mong mun. Khi bt an, tâm lý mt cân bng, chao đảo,
 


trng vng, hoang vu nên chúng ta cn mt điểm tựa. Lúc này, cu nguyện như mt cái cc mà tâm ta vđược để tự trn an mình. Do tâm tham lam và si mê chi phối, sự ham mun ca con người không có điểm dừng. Ham mun càng nhiều, sli nhp, ch ri giữa ñng gì ta mun và ñng gì đang tht sự diễn ra theo quy lut khách quan càng lớn. Từ đó, s bt an càng nhiều hơn và hệ qutt yếu là cu nguyện thường xuyên hơn, dkhông ai đm bảo được hiệu quca vic cu nguyện.
  1. Trì nim Quan Thế Âm là mt pháp tu

Theo Tsư Minh Đăng Quang, Quan Thế Âm là hiện thân ca tbi và trí tu, là đặc tính ca tất cchư vBồ-tát, chkhông có mt vBồ-tát cthnào có danh hiệu Quan Thế Âm cả. N vy, tất cbậc Bồ-tát đều là Quan Thế Âm, đều là hiện thân ca tbi và trí tu. Ngài viết: Tbi trí hulà Quan Thế Âm: Quan Thế Âm là Bồ-tát, Bồ-tát là tbi trí hu, hay cũng gi là cQuan Thế Âm mi tbi trí hu, ctbi trí humi cQuan Thế Âm(Chơn lý, tr. 707). Như vy, người ta cầu nguyện, mong ước nhn được strợ giúp, cứu khcứu nn tBồ-tát Quan Thế Âm là cầu mong ngun tbi và trí tu, đbn thân nh được giao thoa, tưới tm và thm nhun hai đặc tính này. Thật là biện chứng đầy tính nhân văn khi Đức Tsư Minh Đăng Quang dạy rng: Người ta cu cứu vi Đức Quan Thế Âm phương Tây nghĩa là: người ta cu cứu vi c nhà đạo đức tbi, thường quán xét sthế, tiếng khti m, đem đạo đức đến ging dy giáo hóa cho h, đcho hđược giác ngcm hóa, mà dứt btiêu tan chứng bịnh tham sân si tam đc, trong thi kỳ vt cht vướng lây truyn nhiễm m người(Chơn lý, tr. 708). Như vy, cầu xin, mong ước ở đây thhiện phương diện ch cực, chủ đng ca chủ thcầu nguyện. Đó là quy trình hướng tâm đến, khuynh hướng tâm lý thôi thúc chủ thhướng vtbi và trí tu.
  1. Tu pháp Quan Thế Âm là ứng dng tự kỷ ám thị tích cực

Không chỉ có khuynh hướng về con đường đạo đức, từ bi và trí tuệ khi cu nguyện danh hiệu Bồ-tát Quan Thế Âm, mà chính bn
 


thân chúng ta, khi nuôi lớn từ bi và phát triển trí tu, ta cũng có thể trở thành Quan Thế Âm. Tổ sư Minh Đăng Quang viết tiếp: Ai ai c Pht, Thánh nào cũng cmang danh từ pháp lQuan Thế Âm cả, chúng ta knào ctm lòng nthế cũng là Quan Thế Âm được(Chơn l, tr. 709). Trên cơ sở đó, cu nguyện và trì niệm danh hiệu Quan Thế Âm như là mt phương pháp tự kám thị để khắc sâu hai đặc tính cn hc hi, cn khơi ngun và nuôi lớn tự trong tâm mi người, đó là từ bi và trí tu. Tự ám thị là thut ngữ dng để chỉ cho tt cả những hình thức tự kích thích và khuyến kch bn thân qua các giác quan, là quá trình tự tâm niệm, tự kch l. Tự kám thị không chỉ tác đng đến phn ý thức mà còn tác đng mnh đến tiềm thức của não b.

Napoleon Hill, c gicun sách ni tiếng Think & Grow Richrất đcao vai tca tkám th, coi đây là mt trong những nhân tdn đến thành công. Ở chương 3 trong cun sách này, Napoleon Hill viết: Bn cthcy vào trong tiềm thức ca mình bt ckế hoch, ý tưởng hay mc đích nào mà bn khát khao mong mun biến thành c giá trvt cht hay tin bc tương đương” và Hãy nhớ rng, tiềm thức ca chúng ta hot đng bt kể mình ccgng tác đng đến nhay không. Vy, cầu nguyện, nghĩ vBồ-tát Quan Thế Âm là tạo ra mt dòng năng lượng ch cực trong tâm, hướng về, nghĩ về, tha thiết có được tbi và trí tu. Đây là ch chúng ta sdng ý thức đkhc sâu o tiềm thức những niềm tin và tư duy ch cực để ri đi đến cthhóa vi những hành đng ch cực. Thật ra, nhiều thtrong thế giới, ngoài ta và trong ta đang vn hành có tính quy luật và chúng ta không thnào can thiệp được guồng máy ấy, ví dnhư sbiến chuyển, thay đi ca c pháp hữu vi. Tuy nhiên, chúng ta có thcan thiệp, thm c làm chủ mt scơ chế vn hành diễn ra trong ta: svn hành ca tâm thức. Napoleon Hill có lời nhc nhchí lý rng:Thiên nhiên ban tặng cho con người quyn kiểm soát tuyt đi một thduy nht, đlà tư tưởng. Nếu biết làm người chủ khôn ngoan, sáng sut ca tâm trí nh, vi snlực đúng ch, hnh phúc ca đời nh nm trong lòng bàn tay.
 


Tự ám thị có chủ đích theo hướng tích cực, như tạo niềm tin v khnăng sẽ đt được ước mơ của mình thúc đy con người hành đng mnh m, kiên trì vượt qua mi khó khăn thách thức để đt mục đích mà mình hướng đến. Theo truyền thng Pht go, thp nến cu nguyện hòa bình, thbồ câu cu nguyện hòa bình là những cách tự ám thị tích cực tương tự như cu nguyện Bồ-tát Quan Thế Âm vy.
  1. Thanh tịnh ni tâm, dn thân cứu đời là hnh tu Quan Thế Âm

Ly tbi và trí tulàm nn tng đng dng o đời sng tu tp ca bn tn và tùy duyên hóa đchúng sanh là tâm nguyn ca Bồ-tát Quan Thế Âm. Tsư Minh Đăng Quang diễn tphương diện tđca Bồ-tát Quan Thế Âm rằng: Bồ-tát tay trái cm tịnh bình chứa nước cam l, là c bc thầy ấy giữ gìn m thanh tịnh chơn như đạo đức(Chơn lý, tr. 709). Kinh Lăng Nghiêm, quyn thsáu, cũng diễn tả ý tưởng tương t rằng: Phương pháp tu hành ca vBồ-tát này là không dùng nhĩ căn đnghe những âm thanh bên ngoài mà là hướng vào bên trong nghe công năng ca nh nghe ở bên trong nhĩ cănVBồ-tát này dùng nhĩ căn đquán sát, phân tích tính chất gitạm, không thật ca âm thanh trong thế gian mà hoàn toàn không btác đng. Nhthế, Bồ-tát đi vào trạng thái như như bất đng ca đi gii thoát”. Như vy, tu hạnh Quan Thế Âm vphương diện ttn là giữ tâm như như bt đng. Tht ra, có giữ tâm bt đng trước những biến đng ca cuc đời mi có đni lực quán chiếu, lng nghe và cứu khtha nn.

Song song với gii thoát tự thân, với cht liệu từ bi và trí tu, Bồ- tát Quan Thế Âm là người dn thân vào cuc đời cứu khổ tha nhân. Tổ sư Minh Đăng Quang viết: Tay mt cm nhành dương nhúng nước rưới khp nơi, là dùng phương tiện go lhong dương, đem pháp bảo ri khp nơi cho mi người gc ngộ thức tnh, nhthy rõ mc đích, nên h quay về đường sống chung tu học, không còn tham sân si giết hi ln nhau nữa, cũng không còn hơn thua danh lợi thế quyn(Chơn l, tr. 709). Câu văn mc mạc, chân cht nhưng đủ diễn đt ý tưởng căn
 


bn trong pháp tu của người hc Pht: từ bỏ tham, sân, si, không bon chen danh lợi thế quyền.
  1. Pháp tu nim Quan Thế Âm thích hợp cho tt c

Pháp niệm Quan Thế Âm là mt pháp tu thích hợp cho cả hàng xut gia và ti gia. Tổ sư Minh Đăng Quang viết: Nhc Ngài thuyết pháp mà họ được hết kh, và được thy rõ no xut gia, xa lìa khnn; nên hthường niệm tưởng đến danh hiệu Quan Thế Âm luôn. Knào xut gia chưa được, thì hnhc nhcâu nói nvy: Kính ly Đi từ Đi bi cứu khlinh cm Quan Thế Âm Bồ-tát. Hnhc nthế đcho quên sự ghê sợ nn khổ ca đời, và đừng xao lãng sự phát tâm cu đo gii thoát ca h(Chơn l, tr. 709).

Nếu niệm danh hiệu và cu nguyn Bồ-tát Quan Thế Âm theo cách niệm và cu nguyn suông, đó không phải là giáo lý đạo Pht. Bi l, nếu cu gì được ny, ước sao có vy thì rõ ràng mâu thun vi giáo lý nn quca đạo Pht. Svô ích ca cu khẩn van xin được Đức Pht nhấn mạnh trong mt bài kinh thuc Tương Ưng BKinh, tp IV, tr. 313 vi nh nh rất n tượng là không thnhcu nguyn mà đá có thni trên mt nước và bơ du có thchìm. Niệm Quan Thế Âm không có nghĩa là chúng ta cu xin, mà đó là skhi tâm, đng cơ thôi thúc ttrong tâm nh, niềm tin và đng lực, to tnh mt quán tính tâm lý, suy nghĩ và nh đng theo hạnh tbi và trí tu. Niệm danh hiệu Quan Thế Âm là khơi dy trong tâm thức mt quá trình trang bcho nh hai đức tính quý báu ca mt người tu chân chánh, giá trnhư đôi cánh ca mt con chim, đó là tbi và trí tu, để rồi đng lực tâm thức y luôn nuôi ỡng hai đức tính này, thôi thúc chúng ta nh đng có tbi, có trí tu. Mt cộng đng có nhiều người biết tu niệm Quan Thế Âm theo cách này, xã hi sbình an, thịnh vượng.
  1. Thực hành lời dy của Đức Pht Thích-ca Mâu-ni là tu pháp Quan Thế Âm

Như trên đã trình bày, ở Việt Nam, tín nỡng Quan Thế
 


Âm phát triển mạnh mtrong đời sng thường nht ca qun chúng nn dân cũng như trong ng Pht tử. Họ thtượng Bồ- tát Quan Thế Âm trong nh tướng mt người nữ nhiều hơn thtượng Pht Thích-ca, vPht lịch sđã đ li cho đời cmt kho tàng giáo lý pháp bảo cho chúng sanh nương theo tu hc và gii thoát khi kh đau.1 Tht ra,nh nh Bồ-tát Quan Thế Âm được giới thiệu trong Kinh Đi Nht, Kinh Bi Hoa và phẩm Phmôn ca Kinh Pp Hoa theo tư tưởng Pht giáo Phát triển. Xây dựng nh nh Bồ-tát Quan Thế Âm là mt cách truyn thông điệp từ bi và trí tumà Đức Pht Thích-ca Mâu-ni đã dy. Thực nh pháp tu Quan Thế Âm là thực nh tbi và trí tu. Rõ ràng từ bi và trí tulà ct lõi, là si chthắm xuyên sut những lời dy ca Đức Pht Thích-ca Mâu-ni. Hai đặc tính này là du hiệu đặc tng đnhận biết giáo lý ca Đức Pht. Chúng ta có thtìm thy tbi và trí tutrong tt cnhững bài pháp sng đng, qua những nh tượng văn hc Pht giáo phong pvà đa dng trong kho tàng kinh điển Pht giáo. Hiểu được điều này, chúng ta sn lòng thỉnh tôn tượng ca Đức Bn sư Thích-ca vthti nhà mà vn không ri pháp tu Quan Thế Âm – pháp tu giữ ni tâm thanh tnh, đạo đức và dn tn cứu giúp tha nn trên nn tng ca từ bi và trí tu.

Tóm li


Tu và hc theo hạnh nguyn ca Bồ-tát Quan Thế Âm là vn dng lời Đức Pht dy o cuc sng, cùng nhau bt nhp cu kết ni yêu thương, schia cuc sng, luôn đng nh và giúp nhau sng trong mi tương quan cộng sinh. Hc hạnh Bồ-tát Quan Thế Âm là hc cách thương yêu và hiểu biết, dn tn và phục
    1.  
    1. Thờ tượng Đức Pht Thích-ca Mâu-ni hay thBồ-tát Quan Thế Âm đều là mt nét văn hóa tâm linh cao quý trong Pht go. Tuy nhiên, khi thờ tượng Đức Pht Thích-ca Mâu-ni, chúng ta có cm giác gn với thông điệp từ bi trí tuệ của đạo Pht hơn, vì Ngài là con người lịch sử. Trong khi đó, thBồ-tát Quan Thế Âm có thể đưa chúng ta gn với xu hướng đạo thn hơn, nht là trong trường hợp người thờ và quy ngưỡng chưa hiểu sâu và không thực hành tt pháp tu Quan Thế Âm như trình bày ở trên mà thiên nng về cu nguyện van xin.



v, bao dung và đlượng, cm thông và tha thứ, schia và giúp đỡ nhau cho đời vơi bt khđau. Chuyên tâm cu nguyn và trì niệm danh hiệu Quan Thế Âm đúng cách là thhiện các đặc tính trên mt cách thun thục, uyn chuyn và tnhiên như cnh hơi thca nh.

 

***


TÀI LIỆU THAM KHO
 
  1. HT. Thích Minh Châu (dịch), Tương Ưng BKinh, Viện Nghiên cứu Phật hc Việt Nam n hành, 1997.
 
  1. T sư Minh Đăng Quang, Chơn lý, Nxb. Thành phH C Minh, 1998.

2. Hill, Napoleon. Think and Grow Rich: The 21st-Century Edition, Revised and Updated. High Roads Media, 2004.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây