36. PHÁP TU THIỀN - TỊNH TRONG CHƠN LÝ

Chủ nhật - 09/09/2018 11:26
PHÁP TU THIỀN - TỊNH TRONG CHƠN LÝ
NS.TS. Tường Liên
Tịnh xá Ngọc Hải, Bà Rịa – Vũng Tàu
Kính bch chư Tôn Hòa thượng, chư Thượng ta, Đi đức Tăng Ni, Kính thưa toàn th quý liệt v,
Là thế hđược xut gia o những năm 1980, chúng con / chúng tôi chỉ biết đến Đức Tsư qua lời kli ca chư Tôn đức và hiểu được giáo pháp ca Ngài qua bChơn lý. Khi nghiên cứu đến Chơn lý Nhp định(s14) và Chơn lý Stức quan(s53), chúng con / chúng tôi nhn thy có cthiền và tnh trong phương pháp tu tp ca Ngài.

Thiền định (Samatha) là phương pháp tu tp hướng tâm tp trung trên một đmc đct đứt vọng tưởng, ngoi duyên đưa đến định tâm (Samàdhi). Vào thi đức Pht ti thế, các ngoi đạo sư có nhiều vđã đt những trạng thái định cao nht ca thiền sắc giới và vô sc giới vi một sđmc Thiền khác nhau. Cnh đức Pht Thích-ca là vđu tn khám phá và thể nghiệm thiền vi đề mc là hơi thvà đã thành tựu qu v Chánh đẳng Chánh giác. Từ đó phương pháp thiền chánh niệm hơi th(Ànàpànàsati) thường xut hiện trong những pháp thoi ca đức Pht và được ghi chép trong Tam tng giáo pháp.

Cnh niệm hơi thlà mt trong 40 đề mc thiền định trong Kinh tng Pàli và đặc biệt kthuật tu tập được trình bày mt cách chi tiết trong Thanh tịnh đạo lun (Visuddhimagga). Ctrọng đề
 


mc hơi thtrong tham thiền, nng đức Tsư cũng kết hp hơi thvi danh hiệu Phật giúp cho những nh gicó nn duyên vi pháp môn này tu tập được ddàng hơn. Ngài dy: Ví như cngười kia tập như vy. Hơi thở hít vô kéo dài nhnh, niệm tưởng thầm rằng Nam-mô Achm rãi đến mãn hơi, ri thở ra kéo dài nhnh, niệm tưởng thm rằng Di Đà Phtchm rãi đến mãn hơi; thâu vô trở li, niệm tưởng nữa làm thành vòng tròn, bằng sáu chNam-mô A-di-đà Phtvà liên tiếp những vòng tròn. Đi đứng nm ngi đu niệm mãi, tập không cho bsót một hơi thnào, trừ ra lúc ngquên, hay khi nói chuyện. Ky bằng định tâm được nthế cũng khá, lc căn sthanh tịnh ln, và sđến được giác ng, ca chết, ngngh, stức quan mực trung mà đắc định. Vì khi niệm ghi nhlâu sau đã quen, là skhông n niệm sáu chy, mà như lúc nào cũng vn có, in trí vào hơi th, chừng đlà n hơi th, càng ngày càng nhnhln, cho đến sau rt chỉ biết cchết, ngnghbằng hơi ththoi thóp tđộng, y là Stức quan, do đmà đặng nhập định. Ky niệm Phật danh như thế là đmượn đức tin ủng h, cho tinh tn ham m... hoc như hơi vô đếm một, hơi ra đếm hai, mãi đếm một hai hoc đến bao nhiêu cũng được. Cngười niệm tưởng một câu pp, niệm danh hiu Phật khác, hoc một cái chi, đề mc nào cũng nên ích lợi, vì ct ý là đtrtâm. Những ktâm yếu hay lon ttrước hết niệm ra tiếng cho quen, kế đó niệm thm cho tai nghe theo hơi th, tiếp nữa không niệm mà hơi thquen chừng như có niệm, sau rt mất niệm mà hơi thvn đu hòa khe nh, như đến cnh trí chết, ngnghlà Stức quan hin hiện, đđưa vào nhập định. Stức quan y kêu là vầng mây bay đưa vào xPht.

Đức Tổ sư đã hướng hành giả dng câu niệm Pht nương theo hơi thở để loi trừ tp niệm, dn đi đến định tâm bt lon là trạng thái đng với định tâm thiền sắc giới thứ tư. Với đi tượng hơi thnày, đức Pht đã chứng đt các trạng thái thiền định sắc giới (rūpa jhāna) và vô sắc giới (aruppa jhāna). Từ đó, Ngài đã phát triển tu tp các loi thn thông và đt đến gii thoát giác ng. Với đi tượng hơi thở, nếu sự tu tp được phát triển đúng kỹ thut thì hơi ths
 


chuyển sang dng ánh sáng (nimitta) dn qua ba giai đon là: Sơ tướng (Parikkamma nimitta), Thô tướng (Uggaha nimitta) và Quang tướng (Patibhàga nimitta).

Sau khi đi tượng hơi thở đã chuyển sang Quang tướng, nếu hành giả tp trung tâm trên đi tượng ny mt cách miên mt thì hành giả sẽ loi trừ được năm triền cái: tham (kāmacchanda), sân (vyāda), hôn trầm thumiên (tna-middha), tro cử (uddhacca- kukkucca) và nghi (vicikicchā). Khi y nếu nhn rõ năm thiền chi: tầm (vitakka), tứ (vicàra), hỷ (pīti), lạc (sukha) và nht tâm (ekaggatā) nơi hữu phn tâm hay ý môn (bhāvanga ) thì hành giả sẽ đt đến trạng thái thiền thứ nht.

Vượt qua trạng thái thiền thứ nht, nếu nhn rõ ba thiền chi: hỷ, lạc, nht tâm thì hành giả sẽ đt đến trạng thái thiền thứ hai.

Vượt qua trạng thái thiền thứ hai, nếu nhn rõ hai thiền chi: Lc, Nht tâm thì hành giả sẽ đt đến trạng thái Thiền thứ Ba.

Vượt qua trạng thái thiền thứ ba, nếu nhn rõ hai thiền chi: Xả, Nht tâm thì hành giả sẽ đt đến trạng thái thiền thứ tư.

Nhất m là thiền chi quan trọng nơi trạng ti định thiền thtư sc giới tương đương vi trạng ti niệm Pht nhất m bt lon.

Như đức Tsư nói: Cũng ckmi lúc đu niệm danh Phật rất nhiu theo hơi thvô, còn hơi ra thì xb, gi là niệm thâu vô, lâu sau còn niệm vô một câu, ln đến còn một tiếng, kế đ nhtưởng theo hơi thmà thôi niệm, nng vn còn như tưởng tượng, sau đmi đến Stức quan và nhập định”.

Cũng nm trong 40 đề mc thiền định, mười kasina (tức là vòng tròn đt, nước, lửa, gió, ánh sáng, hư không, xanh, đ, vàng, trng) có thđưa hành giđến những trng thái định sắc giới. Trong Chơn lNhập địnhcó viết: Hoc m xét nơi màu xanh, đ, trng, vàng, đen, m, đt, nước, lửa, gió, khong trng, cái không, cái có; nơi c tthi, schết, thây ma. Hoc suy gm nơi
 


Pht, Pháp, Tăng, giới, định, hu, ơn đức ca Pht và chư thiên, nơi đức tin, nơi ánh sáng, nơi ssng, hoc quán xét nơi phép linh, nơi lòng tbi hxvô lượng, nơi cái không có, không lường, không biên, không nh tưởng, không nhận biết, không cái ta,  không  thường, không ranh mé... nơi miếng ăn dơ bn, nơi xác thân nhơ nhp. Hoc chán ghê hthẹn, scho cái kh, cái luân hồi... Cthy các pháp l sgì trong thế gian, quy phải gì cũng cthlàm đề mc nhp định cho ta được c”.

Theo phương pháp tu tp, nh gichn đề mc là vòng tn đất hay vòng tn gió, tp trung tâm o đó cho đến khi nhận rõ các thiền chi và đạt đến trạng ti định. Trong Chơn lStức quan, đức T sư cũng viết: Ví như v Bồ-tát trong lúc nóng nực, Ngài nói ra rằng nóng quá, thôi mát đi, mát, tức Ngài mật niệm: mát, mát, mát, ttiếng một theo mỗi hơi thra vô, ri ttin trí vào hơi th; kế đến hơi thnhln nhập định, là snhư clung gimát thổi ngay li, mát lnh khokhon vô cùng. Gp cái chi, vic gì, c Ngài cũng dùng nmà đếm nhập định và phát thn thông. Thế nên c Ngài biến hoá vô cùng, phép nhập định vô s, cùng giác ngthêm lên sáng sut, đlà S tức quan ca bc cao. Còn như những bc thấp, hoc người ta tp schăm chú chăm chđếm một, hai, ba, đến trăm ngàn muôn trong mỗi lúc, một con snhứt định bằng hơi thra vào; hay đếm những danh hiu Pht, mỗi hơi thmỗi tên, đếm mãi txuôi ti ngược, tngược ti xuôi, đđặng km ý phc m một chcho quen, đặng đến ln Stức quan nhập định”.


Pháp môn Tnh Đlà tu tp niệm Pht theo phát nguyện ca Đức Pht A-di-đà. Danh hiệu A-di-đà xut phát tdanh tự Pàli là Amitabhà. Trong đó, Amita có nghĩa là vô bn và Àbha là hào quang. Như vy, A-di-đà Pht tức là danh hiệu ca Đức Pht phóng hào quang vô lượng vô bn cứu đtt cchúng sinh đau kh. Theo Niệm Pht thập yếu1: Niệm Pht kng phi chuyên ch

1. HT. Thích Thiền Tâm, Niệm Pht thp yếu, Thành hi Pht giáo TP. HCM, PL.2535-1994, tr.132-142.
 


vming niệm, mà dùng tâm đtưởng niệm, cũng là niệm Pht. Cho nên trong n niệm Pht, ngoài phương pháp Trì danh, còn cba pháp khác nhau nữa là: Tht tướng, Quán tưởng và Quán tượng... Trì danh Niệm Pht, là phương pháp niệm ra tiếng hay niệm thm bn chhoặc sáu chhồng danh ‘Nam-mô A-di-đà Phật. Trì bn chA-di-đà Phậtđược điểm li dnhiếp tâm; trì đủ sáu chđược điểm li dphát khi skính thành cơ cm. Phương pháp này trong Kinh Pht Thuyết A-di-đà, Đức Thích Tôn đã đxướng, hin đang được tng dụng nhứt....

Trì danh niệm Pht li có mười phương pháp để niệm Pht đó là:
1. Phn văn trì danh, 2. Schâu trì danh, 3. Tùy tức trì danh, 4. Truy đnh trì danh, 5. Giác chiếu trì danh, 6. Lbái trì danh, 7. Ký thp trì danh, 8. Liên hoa trì danh, 9. Quang trung trì danh, và 10. Quán Pht trì danh.

Trong mười phương pháp ny, Ln hoa trì danh(s8) là Ly bn sc hoa sen xanh, vàng, đ, trng, vừa niệm vừa tưởng, luân u chuyn tiếp, là danh nghĩa ca li niệm trên đây. Hành gikhi niệm câu Pht hiu thnhứt, tưởng trước mt mình hin ra một đoá sen xanh to ln phóng ánh sáng xanh. Câu thhai, tưởng hoa sen vàng phóng ánh sáng vàng. Cho đến câu thba th, là hoa sen đ, trng, màu nào phóng ánh sáng y.... Nơi phương pháp này, chúng ta thấy stương đng vi ch tu Bn đề mc Thiền định Kasina màu là vòng tròn đen, trng, đ, vàng đđưa đến định tâm Thiền Sắc giới thTư.

Li có stương đng vi stu tp đề mc Kasina ánh sáng cũng đưa đến định tâm Thiền Sắc giới thTư như phương pháp số 9 là Quang trung trì danh: ...hành gikhi nhm mắt niệm Pht, thường bất cht thấy những hình tướng ô uế, hoc màu sắc đen ti xao đng nổi lên, nên cđức mi truyn dạy cho ch thức này. Đây là phương pháp vừa niệm Pht, vừa tưởng mình đang ngi giữa vùng ánh sáng trong sut to rng. Khi m đã an định trong vùng quang minh ấy, hành gicm thấy thn trí sáng sut mát m, không những tp tưởng tr dứt, mà c tướng uế ác cũng



tiêu tan. Ri chánh niệm do đđược bn lâu, và Tam-mui cũng do đln ln thành tựu...”.

Nn chung khi tham thiền, đi vi mt snh gi, Đức Tsư khuyên nh giphải nương câu niệm Pht đtrduyên ban đầu giúp tâm an định. Khi niệm Pht, cũng có mt sphương pháp phải dùng đề mc tương đương vi đề mc Thiền định. Do vy, chúng ta thy rằng tham thiền hay niệm Pht đều là phương pháp tu tp đưa nh gi đến định tâm bt lon. Ttâm định ny, nh gicó thtiếp tc tu tp cho đến phát sinh trí tuđhoàn tnh vn mãn con đường nh trì Giới-Định-Tu.

Ni truyn Thích-ca Cnh pháptrong sut thi gian hong hóa, Đức Tsư luôn tinh tn tham thiền nhp định. Trong phương tiện giáo hóa, đôi lúc Ngài khuyến kch nh gisong nh Thiền - Tnh nhằm an trtâm lúc ban đu, sau đó, hướng đến snht tâm trên đề mc tu tp đđạt được trạng ti định tâm. Cũng vy, người niệm Pht cũng nhằm mc đích đi đến chnht tâm bt lon, đó tức là tâm định. Như vy, tùy theo nn duyên mà nh gicó thchn pháp môn tu tp phù hp căn cơ ca nh đđưa đến kết qulà tn tâm được an lc và gii thoát. Nếu nh gicó thduy trì những trạng ti ny cho đến gilâm chung thì chc chắn nh gistái sinh vnhững cnh giới Phạm Thiên – Thiền Sắc giới (pa Jhàna Brahma Bhūmi) thtư và cnh giới này chcó bậc Bt Lai (Anagami) và A-la-n (Arahant) an trú, được gi là Tnh Cư Thiên (Suddhāvāsa) hay Cực Lc (Sukhāvati).

Kính chúc chư Tôn đức pháp thkhinh an, tuđăng thường chiếu. Xin tnh tâm cu chúc chư nh gitùy duyên tnh tựu trong phương pháp tu tp, nhằm đem li lợi lc cho cnh nh và chúng sanh muôn loài.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây