12. NÉT THUẦN VIỆT Ở MỘT HỆ PHÁI PHẬT GIÁO VIỆT NAM

Chủ nhật - 09/09/2018 09:14
NÉT THUẦN VIỆT Ở MỘT HỆ PHÁI PHẬT GIÁO VIỆT NAM
TT.TS. Thích Đồng Bổn
Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Văn học PG Việt Nam
Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam
Pht giáo Việt Nam được bt ngun hơn 2.000 năm tn Đtruyn o, rồi từ phương Bc truyn sang, theo Hệ phái Bc truyền Đại thừa. Tđó, phát triển theo con đường mở mang bcõi lần xung phương Nam. Trải qua hơn 2.000 năm, đt nước mở rộng đến tận mũi Cà Mau, Pht giáo cũng theo bước chân những người di dân mà lan ta khp chn.

Bước đường di chuyn y, dân tc ta hòa nhp vi thổ nỡng, giao thoa vi những sc thái văn hóa đa phương. Tuy tính cách, ging nói, sinh hot có thay đi theo phong th, nng ý chí, tinh thần dân tc vẫn không khác nhau. Đó là điểm đặc biệt ca người Việt, cho dù họ chu du năm châu bn biển, bản cht Việt vẫn không bị mài mòn trong con người h.

Pht giáo Việt Nam cũng thế, từ phương Bc theo chân người mở cõi, Pht giáo đã lan o đt ngũ Quảng vi mt sc thái khác hẳn Pht giáo miền Bắc. Ri Pht giáo tiếp tc cùng những đoàn di dân o Nam Klc tnh. Khi Pht giáo miền Trung lan đến xứ này, giao thoa vi người Khmer bản đa vi sc thái Pht giáo Nam truyn Theravada, đã phát sinh ra những nh thái Pht giáo mi, trong đó, ni bt n mt nh thái giao thoa, hòa quyn tính cách ca cả hai hệ phái chính Bc tông và Nam tông, đó là Hệ phái Kh
sĩ Việt Nam, mt Hệ phái mang nh thức Nam truyn Theravāda, nng sự hành trì lại thuần cht Việt và mang tính cht ca Đại thừa Pht giáo Bc truyền.

Qua kho sát, chúng ta có thể thy được giai đoạn lịch sra đời ca Hệ phái này bt ngun tnhu cu thực tiễn ca người dân Việt thuần phác ở mảnh đt phương Nam, mong mun đc lp tchủ về tư tưởng, không lthuc o văn tHán truyn ca tầng lớp phong kiến triều đình, cũng không mun bản đa hóa bi Pht giáo Nam truyn sdng văn tPāli, hay vướng mc o thi thế bi tiếng Pháp ca thực dân đô h. Hđã có mt sáng to tuyt vi dựa trên cơ stiếng Việt, diễn đt bằng chữ Quc ngữ để phổ biến giáo lý căn bản ca Pht giáo o cng đng dân Việt đang có xu thế phản kháng những nn văn hóa ngoại làm lu mờ bản cht Việt. Đó là mt cuc cách mạng tư tưởng trong to u dùng chữ Quc ngữ thuần Việt, nhằm mở đường cho mt nn văn hóa thuần Việt, thoát khi những ách lthuc ca thực dân phong kiến.

Tsư Minh Đăng Quang, người khai sáng ra Hệ phái đã nhìn thy người dân Việt thuần phác by gikhông thể có đđiều kiện đến trường lớp để hc tp cái chữ, mà có cái chữ, chc gì đã hc hi nghiên cứu được kinh Pht vn là mt nn tảng triết lý thâm diệu sâu sắc. Vli, triết lý y lại nằm trong các cổ ngữ Pāli, Hán, và ngoại ngữ Pháp, Anh, còn chữ Quc ngữ là mt ngôn ngữ mi, đâu phải ai cũng có điều kiện đến trường lớp ca Thực dân mà hc. Mang tâm niệm hoàio phải làm thế nào đgiáo lý Đức Pht đến gần hơn vi nhân dân lao đng, cũng là cách mà người tu sĩ Pht giáo Kht sĩ tiếp cận quần chúng bằng ngôn ngữ bình dân, ngôn ngữ ca người dân lao đng, ngôn ngữ mà họ đang sdng sinh hot hằng ngày. Đây là điều kiện trưởng tnh ca mt Hệ phái mới phát xut t tầng lớp bình dân, có sức lan ta mạnh mẽ thi y, bởi vì ng hp vi hoàn cnh, điều kiện ca nhân dân mun tìm đến vi mt nn giáo lý dhiểu ca đạo Pht.

Mt đặc điểm nữa ca hệ thng giáo lý Kht sĩ, đó là tính khế hp dân gian về thể loại văn vn. Hầu hết giáo lý căn bản ca Hệ 
phái nằm trong bChơn ldo Tsư Minh Đăng Quang son, ngắn gn và dhiểu. Nghi thức tng niệm và các bài kệ diễn đt các giáo căn bản đều sdng tiếng Việt thuần túy, lại gần i và dễ nằm lòng nhờ thể loại văn vn. Thloại này phù hp người dân Nam B, vừa lao đng, vừa ngâm nga kinh kệ nằm lòngy, ging như họ thường ngâm nga tLc Vân Tiên, Truyn Kiều mà trăn nh, răn đời. Thloại văn vần này còn được sdng rộng rãi ở Nam Btrong các giáo phái khác như Bửu Sơn KHương, Pht giáo Hòa Ho, Cao Đài.

Chiếc y bá np mà Tsư Minh Đăng Quang đp trên người cũng là mt đặc điểm riêng ca Hphái Kht sĩ. Thi y, ngoi trừ các vSư sãi Khmer tiêu biểu cho Pht giáo Nam truyền, còn li là chùa chiền và Tăng sư đều là Hphái Bc truyền, đa phn thiên vcúng bái lnhc vi sc phc mang tính cung đình. Bn cht người dân Nam Btht thà, đơn gin, tâm ngthế nào tbngoài ca họ cũng thể hiện nthế y, nên họ mong chờ nhìn thy hình bóng mt nSư dân dã hơn, gn i vi họ hơn. Hình bóng vSư với chiếc y bá np không phi Nam tông cũng chng ging Bc tông, ging thuyết giáo lý Pht giáo bng thi kvăn vn tiếng Việt, hng ngày đi bchân đt kht thực, đã làm c đng tâm hn dân dã ca h, và thế là Đạo Pht Kht Sĩ ra đời đã chiếm được cm tình ca đa s tng lớp bình dân ở vùng đt này.

Thêm o đó, trxsinh hot ca Hphái Kht sĩ là mt đặc điểm khác vi chùa chiền truyền thng Việt Nam, nng là mt nét rt Việt Nam, bi tnh xá không mang sc thái thun túy nchùa Khmer hay ckính phong kiến nchùa Bc tông. Đó là điểm thu hút qun chúng đến vi hệ phái mà không có mt kiểu cách bt buc nào. Kiến trúc ni tnh xá ban đu đơn sơ tre lá mc mc vi hình trtám cnh, là chỗ đtp hp ging đạo tng kinh, không chuông mõ nhc khí, các nSư ging đạo không ở cố định mt tnh xá nào, cũng làm cho tín đồ không ràng buc lthuc o mt ai. Đó là tính cht đặc thca cTăng thi Pht ti thế được thể hiện qua hình bóng các nsư Kht sĩ thun Việt, đã ddàng đi o lòng người và 
Hphái nhanh chóng lan ta theo chân các nsư Kht sĩ ra đến miền Trung nước Việt.

Vi ba đặc điểm trên đây, Hệ phái Kht sĩ đã to nên chỗ đứng vững chãi trong quá trình phát triển ca Pht giáo Việt Nam thời cận đi. Mt hệ phái dù mi phát triển thi cận đi, chưa có lịch sử dài lâu, nng là mt hệ phái Pht giáo có xut phát điểm tViệt Nam, mang tính cách Việt Nam, đã hòa cùng bao thăng trầm ca dân Việt trong những cuc đu tranh chng áp bức bt công. Bằng giáo lý văn vần thuần Việt, Tsư Minh Đăng Quang và các đtử ca Ngài đã đi chung con đường lịch sử vi Pht giáo, góp phần cùng Pht giáo Việt Nam chung tay hóa giải ni đau nhân loi, xây dựng mt xã hi nhân văn bằng tbi và trí tuca người con Pht, xứng đáng là mt hệ phái chính danh trong ngôi nchung Pht giáo Việt Nam vy.

Chùa Xá Lợi, ngày 18. 02. 2014

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây