28. GIÁO DỤC BẬC HỌC MẦM NON CỦA PHẬT GIÁO VIỆT NAM HIỆN NAY

Thứ tư - 05/09/2018 12:57
GIÁO DỤC BẬC HỌC MẦM NON...của TS. Vũ Văn Chung 
 
  1. Đặt vấn đề
Công tác từ thiện, an sinh xã hội của Phật giáo Việt Nam hiện nay đã và đang diễn ra với nhiều hình thức, tổ chức hoạt động phong phú, đa dạng thể hiện vai trò, sự dấn thân, sức nhập thế của Phật giáo trong đời sống xã hội. Trong các hoạt động từ thiện và an sinh xã hội của Phật giáo, ngoài những hoạt động của các cơ sở từ thiện Phật giáo giáo như: chăm sóc sức khỏe người già cô đơn không nơi nương tựa, người nhiễm HIV/AIDS, chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ em mồ côi, cơ nhỡ, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, các hoạt động cứu trợ xã hội, từ thiện gây quỹ ủng hộ đồng bào chịu hậu quả của thiên tai, lũ lụt, đồng bào vùng dân tộc, miền núi và hải đảo nghèo khó… thì một hoạt động vô cùng quan trọng, thể hiện hạnh nguyện của Ni giới Phật giáo Việt Nam là giáo dục, đặc biệt là giáo dục mầm non. Giáo dục mầm non của Phật giáo Việt Nam hiện nay cũng đang được thực hiện tại một số cơ sở tự viện và có những kết quả, thành tựu nhất định đóng góp cho xã hội và dân tộc. 
  1. Giải quyết vấn đề
Ở Việt Nam, trong những quy định về hoạt động của các tổ chức tôn giáo, khi đề cập đến vấn đề từ thiện và an sinh xã hội, Đảng và Nhà nước ta có những quy định cụ thể trích ghi trong điều 55, chương VI, mục 3 của “Luật tín ngưỡng, tôn giáo” được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIV, kỳ họp thứ 2 thông qua ngày 18 tháng 11 năm 2016: “Các tôn giáo được tham gia các hoạt động giáo dục, đào tạo, y tế, bảo trợ xã hội, từ thiện, nhân đạo theo quy định của pháp luật có liên quan”.
Hay trong “Pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo và nghị định hướng dẫn thi hành” cũng có nhấn mạnh tại điều 33, chương IV: “Nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện để tổ chức tôn giáo tham gia nuôi dạy trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt; hỗ trợ cơ sở chăm sóc sức khỏe người nghèo, người tàn tật, người nhiễm HIV/AIDS, bệnh nhân phong, tâm thần; hỗ trợ phát triển các cơ sở giáo dục mầm non và tham gia các hoat động khác vì mục đích từ thiện nhân đạo phù hợp với hiến chương, điều lệ của tổ chức tôn giáo và quy định của pháp luật”. 
Trên cơ sở những quy định của Đảng và Nhà nước, vấn đề an sinh, từ thiện xã hội nói chung, vấn đề giáo dục Phật giáo, nhất là giáo dục mầm non nói riêng được Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Ban giáo dục Tăng ni quan tâm và tạo điều kiện để phát triển tại một số cơ sở tự viện. 
Trong Hội nghị toàn quốc về các tôn giáo tham gia phát triển giáo dục mầm non do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bộ Giáo dục và đào tạo tổ chức tại thành phố Hồ Chí Minh vào ngày 8-11-2014. Hòa thượng Thích Giác Toàn, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Giáo dục Tăng ni Trung ương cho biết: Lâu nay, Phật giáo không phải không quân tâm đến giáo dục mầm non mà do chủ trương của Nhà nước chưa cụ thể hóa, chưa tạo được hành lang pháp lý rõ ràng nên chưa khích lệ được các tôn giáo nói chung, trong đó có Phật giáo thể hiện tính tích cực của mình trong xã hội hóa giáo dục. Từ đây về sau, sự kết hợp của Ủy ban Trung ương Măt trận Tổ quốc Việt Nam và Sở Giáo dục và Đào tạo tại các tỉnh, thành trong cả nước sẽ khích lệ các tôn giáo, và chính sách bảo hộ pháp luật cho công tác giáo dục mầm non này được khai thông. Đặc biệt là tạo điều kiện tốt nhất cho Phật giáo nói chung, Ni giới nói riêng đóng góp cho công tác giáo dục mầm non, để công tác giáo dục mầm non Phật giáo phát triển tốt đẹp. Riêng Ban Giáo dục Tăng ni Trung ương thấy rằng, đây là công tác đáp ứng được số đông cũng như nguyện vọng và sở trường của Ni giới nói chung và đặc biệt là thế hệ Ni sinh trẻ tham gia vào công tác giáo dục mầm non, góp phần tham gia cho công tác xã hội hóa giáo dục của Nhà nước, sự đóng góp của các tôn giáo, trong đó có Phật giáo.
Giáo dục mầm non Phật giáo là một trong những thành tố quan trọng phản ánh những hoạt động của công tác an sinh, từ thiện xã hội Phật giáo được Ni giới quan tâm, nhất là tầng lớp Ni giới trẻ với mong muốn được dấn thân để phục vụ và hoằng dương giáo pháp của Phật, để thể hiện hạnh nguyện Bồ tát, hạnh nguyện từ bi. 
Trong bối cảnh đất nước có những chủ trương, chính sách xã hội hóa giáo dục, khuyến khích các tôn giáo mở các cơ sở giáo dục mầm non cùng với Nhà nước thực hiện lộ trình nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Phật giáo hòa cùng với chủ trương đó, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã có chỉ thị với Giáo hội Phật giáo Việt Nam các tỉnh thành phố, thị xã, thị trấn, các cơ sở tự viện nhanh chóng gánh vác trách nhiệm của mình mở những cơ sở mầm non nhằm đáp ứng nhu cầu chăm sóc, học tập và giáo dục con em Phật tử. Thực hiện chỉ đạo của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Trung ương, Giáo hội Phật giáo Việt Nam ở các địa phương đã cho triển khai và xây dựng các cơ sở giáo dục mầm non và đạt được những kết quả nhất định, phản ánh phần nào thực trạng và những đóng góp của Ni giới trong đời sống xã hội.  
Theo thống kê của Giáo hội phật giáo Việt Nam: Giai đoạn 1992 - 1997, trong phạm vi cả nước có 16 cơ sở nuôi dạy trẻ mẫu giáo bán trú, nhà nuôi trẻ em mồ côi, khuyết tật với trên 6.467 em. Tuy nhiên lực lượng giáo viên chuyên môn do Tăng Ni, Phật tử đảm trách còn hạn chế.
Giai đoạn 1997 - 2002, cả nước có 36 cơ sở nuôi dạy trẻ mẫu giáo bán trú, nhà nuôi trẻ em mồ côi, khuyết tật... với trên 20.000 em. Ban Từ thiện xã hội Trung ương đã tổ chức khóa bồi dưỡng nuôi dạy trẻ cho 365 Tăng ni, Phật tử học viên.
Giai đoạn 2002 - 2007, cả nước có trên 1.000 lớp học tình thương, 36 cơ sở nuôi dạy trẻ mẫu giáo bán trú, nuôi dạy trẻ em mồ côi, khuyết tật… với trên 20.000 em. Nổi bật là Cô nhi viện Đức Sơn (201 em), Ưu Đàm (34 em) của tỉnh Thừa Thiên - Huế; Trường nôi dạy trẻ em khuyết tật mầm non quận 4 (102 em), Kỳ Quang 2, quận Gò Vấp (120 em), chùa Long Hoa, quận 7 (100 em), chùa Diệu Giác, quận 2 (100 em), chùa Pháp Võ huyện Nhà Bè (160 em), tại Thành phố Hồ Chí Minh… Đặc biệt trong thời gian này còn có Trung tâm nuôi dạy trẻ em mồ côi và người cao tuổi cô đơn Bồ Đề được thành lập tại tỉnh Bình Dương và đi vào hoạt động.
Giai đoạn 2007 - 2012, cả nước có 40 cơ sở nuôi dạy trẻ em mẫu giáo bán trú, trẻ mồ côi và khuyết tật với hơn 21.000 em. 
Giai đoạn từ 2012 đến nay, trên địa bàn cả nước có 44 cơ sở Giáo dục mầm non của Phật giáo quản lý. Trong đó, tại Thành phố Hồ Chí Minh là 3 cơ sở của. Tại Kiên Giang có 1 cơ sở được thành lập từ năm 2013, do Trung tâm từ thiện - xã hội Phật Quang quản lý dưới sự hỗ trợ ủng hô của “Quỹ sống để yêu thương Việt Nam”. Nhà trẻ Nhân Ái thuộc Trung tâm Từ thiện Xã hội Phật Quang bắt đầu đi vào hoạt động từ tháng 1 năm 2013 với chức năng nhiệm vụ là cơ sở giáo dục Mầm non lứa tuổi nhà trẻ và mẫu giáo theo chế độ bán trú miễn phí. Tại tỉnh Lâm Đồng 3 cơ sở. Thừa Thiên - Huế có 13 cơ sở và trung tâm lớn nhất là hệ thống trường mẫu giáo tại huyện Phú Lộc, Phú Vang, Hương Thủy, Thành phố Huế do chư Ni điều hành có 175 lớp với 5.282 cháu… 
Với số lượng các cơ sở giáo dục mầm non của Phật giáo tại các tỉnh thành trong cả nước cho thấy vai trò dấn thân của Phật giáo, đặc biệt là Ni giới Phật giáo trong lĩnh vực này. Bên cạnh số lượng thì chất lượng đào tạo, giáo dục mầm non cũng luôn được các cơ sở giáo dục này quan tâm và đảm bảo về các chỉ số phát triển và dinh dưỡng, vận động cho các cháu ở giai đoạn này. Ví dụ điển hình như, tại cơ sở giáo dục mầm non nhà trẻ Nhân Ái của Trung tâm Từ thiện Xã hội Phật Quang: 
Đối với cấp học Mầm non 100% trẻ được theo dõi đánh giá phát triển tốt. Đối với trẻ 5 tuổi: 85-90% trẻ đạt được 95/110/120 chỉ số đánh giá ở các lĩnh vực. Trong đó có 95,7% trẻ phát triển về nhận thức , ngôn ngữ và Toán, 91% phát triển ở các lĩnh vực khác còn lại. Từ năm 2013 đến 2016 có 38 trẻ hoàn thành chương trình phổ cập giáo dục mầm non và được chuẩn bị tâm thế tốt để bước vào lớp Một. Tỉ lệ trẻ đạt danh hiệu Bé ngoan và Bé ngoan xuất sắc hàng năm cũng được tăng: 35% - 71% -80%. Tỉ lệ bé chuyên cần đạt từ 90-96%. Tỉ lệ trẻ bị suy dinh dưỡng hàng năm đều giảm: 21,8% - 13,7% - 8,5%”. 
Phần lớn các cơ sở giáo dục mầm non của tôn giáo nói chung cũng như của Phật giáo nói riêng đối tượng học tập đều là trẻ em ở độ tuổi 1 đến 5 tuổi thuộc thành phần con em các gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, các hộ gia đình lao động nghèo, hoặc trẻ em mồ côi, cá biệt số lượng trẻ em khuyết tật và chậm phát triển trí tuệ cũng chiếm một tỉ lệ lớn. Chính vì vậy, việc cần ra phương pháp giáo dục cho trẻ em thuộc đối tượng này là không hề đơn giản, bởi các em có những khó khăn về tâm sinh lý, bệnh lý nhất định, khó hòa nhập với cộng đồng và xã hội… Do đó, các cơ sở giáo dục mầm non của Phật giáo đã có những phương pháp giáo dục đặc biệt, đó là sự kết hợp giữa giáo dục mầm non theo chương trình chuẩn của các sở, bộ ngành giáo dục quy định với các kỹ năng các phương châm và giá trị giáo dục Phật giáo, lấy “thân giáo” làm trọng, giáo dục theo tinh thần từ bi, trí tuệ ngay trong những hoạt động có tính định hướng, qua giao tiếp và dẫn dắt, dạy bảo tận tình, chu đáo để đảm bảo cho sự định hình và phát triển nhân cách của trẻ trong giai đoạn đặc biệt quan trọng này.   
Dấn thân trực tiếp hoạt động an sinh, từ thiện xã hội trong các cơ sở giáo dục mầm non Phật giáo phần lớn đều là Ni giới. Họ là những người trực tiếp quản lý lớp và tham gia giảng dạy theo tinh thần phục vụ xã hội, vì cộng đồng và tương lai của trẻ em. 
Mặc dù hiện nay do nhiều lý do cả chủ quan và khách quan mà các cơ sở giáo dục mầm non của Phật giáo chưa thật nhiều và còn mang tính tự phát, đơn lẻ, thể hiện sự khiêm tốn hơn so với các tôn giáo khác trong lĩnh vực này. Nếu so sánh với các tôn giáo khác, đặc biệt là Công giáo, giáo dục mầm non của Phật giáo quả thực còn nhiều hạn chế cả về số lượng và chất lượng, cũng như địa bàn hiện diện, hay hiểu một cách cụ thể, sự dấn thân, xã hội hóa giáo dục mầm non của Phật giáo trong những năm gần đây còn hạn chế nhiều, các cơ sở, trường học còn hạn hẹp trong khôn khổ tự viện. 
Theo số liệu thống kê mới nhất của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Thành phố Hồ Chí Minh, hiện nay trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh có 144 cơ sở giáo dục mầm non do tôn giáo quản lý thu hút 37.628 cháu theo học thì chỉ có 3 cơ sở của Phật giáo còn lại 141 cơ sở là của Công giáo. Tại tỉnh Lâm Đồng có 90 cơ sở tôn giáo thì chỉ có 3 cơ sở thuộc các tự viện Phật giáo. Hay như ở Đà Nẵng, có 16 cơ sở giáo dục mầm non của tôn giáo nhưng trường mầm non Phật giáo không hiện diện ở đây.
Về đội ngũ giảng dạy trong các cơ sở giáo dục mầm non Phật giáo, ngay từ những năm 1992, được sự quan tâm chỉ đạo của Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Ban Từ thiện Xã hội Trung ương đã kết hợp với Trường Cao đẳng Sư phạm Sài Gòn đào tạo chuyên ngành mầm non cho hơn 100 chư Ni và Phật tử từ nhiều tỉnh thành về học tập tại Thiền viện Quảng Đức, quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh. Kể từ đó đến nay, về phía Giáo hội Phật giáo Việt Nam cũng như về phía Nhà nước, các cơ quan ban ngành các cấp đều có những chính sách ủng hộ, hỗ trợ các hoạt động giáo dục và đào tạo mầm non của các tôn giáo nói chung và đối với Phật giáo nói riêng. Có thể đưa ra những hỗ trợ cụ thể như, hỗ trợ học phí, ăn ở đối với Ni sinh và Phật tử học ngành sự phạm mầm non ngay tại Học viện Phật giáo Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh. Trong năm khóa học 2014 - 2018, Học viện Phật giáo Việt Nam đã liên kết đào tạo ngành Sư phạm mầm non hệ vừa học vừa làm cho Chư Ni và Phật tử. Để khích lệ tinh thần và hỗ trợ học tập, Chư tôn đức Hội đồng Điều hành Học viện và Phân ban Ni giới đã thống nhất ủng hộ học phí cho chư Ni theo học lớp này. Phân ban Ni giới Trung ương và Ni giới các tỉnh thành sẽ hỗ trợ 50%; Hội đồng Điều hành Học viện hỗ trợ 25%. Còn  lại 25% học viên tự đóng.
Bên cạnh đó, đối với các Ban trị sự Phật giáo Việt Nam tỉnh thành, Phân ban đặc trách Ni giới Trung ương và Phân ban đặc trách Ni giới các tỉnh thành cũng có nhiều ưu tiên hỗ trợ, đưa những nội dung giáo dục mầm non Phật giáo vào các văn bản pháp quy, xem là một nhiệm vụ trọng tâm và chỉ tiêu phấn đấu của Ni giới trong các nhiệm kỳ hoạt động. Ni trưởng Thích nữ Huệ Từ cho biết: “Ngành giáo dục mầm non Phật giáo là chương trình hoạt động Phật sự chính thức của Phân ban Ni giới Trung ương. Mỗi lần hội họp, Phật sự tại tỉnh, thành, Ban Thường trực Phân ban Ni giới Trung ương cũng thuyết trình trước đại chúng nhằm khuyến khích Ni trẻ quan tâm đến ngành giáo dục mầm non, đồng thời cũng kêu gọi thầy tổ quan tâm vấn đề này để đầu tư trường/ lớp, hỗ trợ chư Ni, Phật tử học chuyên ngành về sư phạm mầm non”.
Từ thực tế làm công tác giáo dục mầm non Phật giáo tại cơ sở giáo dục mầm non trong cả nước cũng như đối với các tôn giáo nói chung và Phật giáo nói riêng. Vấn đề đặt ra đối với giáo viên của bậc học này là trình độ chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm, đặc biệt đối với giáo dục mầm non Phật giáo, ngoài đội ngũ Ni giới được đào tạo từ ngành giáo dục mầm non của Học viện Phật giáo thành phố Hồ Chí Minh đang trực tiếp tham gia giảng dạy, thì phần lớn tại các nhiều cơ sở của thành phố cũng như nhiều địa phương trong cả nước vẫn phải trông chờ vào đội ngũ giáo viên bên ngoài theo các hình thức: thuê và trả lương hoặc là phát tâm thiện nguyện của những người đã được đào tạo sư phạm mầm non tại các cơ sở đào tạo trong nước. Tuy nhiên, cá biệt vẫn có tình trạng giáo viên không chuyên, chưa được đào tạo chuyên sâu và chưa có nghiệp vụ sư phạm được sử dụng trong một số cơ sở đào tạo giáo dục mầm non Phật giáo tại một số địa phương trong cả nước. 
Nói về điều này, Ni Trưởng Thích nữ Huệ Từ, Phó ban Từ thiện xã hội Trung ương, Hiệu trưởng trường mầm non Dân lập Họa Mi I (Quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết: “Hiện trường có các sư cô tốt nghiệp chuyên ngành giáo dục mầm non vừa tham gia công tác quản lý vừa trực tiếp đứng lớp, nhờ các sư cô mà trường khá ổn định. Tuy nhiên, cũng phải hợp đồng thêm với cô giáo bên ngoài mới đáp ứng nhu cầu”.
Có thể nói, đối với giáo dục mầm non Phật giáo Việt Nam hiện nay, có không ít những thử thách và khó khăn không chỉ về đội ngũ giáo viên, quản lý mà đặc biệt là cơ sở vật chất và kinh phí hoạt động. Về phía Ni giới khi tham gia vào lĩnh vực giáo dục mầm non với vai trò là giáo viên đứng lớp, quản lý, hiệu trưởng của trường thì khó khăn trong việc sắp xếp thời gian giữa tu học ở tự viện và công việc chùa, hành trì với vấn đề lên lớp giảng dạy. Những vấn đề về oai nghi của người tu sĩ cũng được đặt ra khi trong công việc bắt buộc phải múa hát, hoạt náo… trên lớp học.  
Mặt khác, những vấn đề về sự đồng thuận, hỗ trợ của Thầy nghiệp sư, Thầy Tổ trong việc chấp nhận cho đứng lớp giảng dạy, làm chuyên môn được đào tạo. Điều này có thể thấy được thông qua ý kiến của Ni trưởng Tịnh Nghiêm khi được hỏi về vấn đề có nên khuyến khí Ni trẻ tham gia công tác giáo dục mầm non hay không, Ni trưởng đã cho rằng nhiều Thầy tổ, Thầy nghiệp sư không đồng thuận vì cho rằng Ni giới trẻ cần Thầy tổ uốn nắn, thử thách trong môi trường nội tự, do vậy mà nguồn nhân lực giáo viên cho ngành học mầm non hiện nay ở Học viện Phật giáo Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh là rất khó khăn. Nói về Trường mầm non bán trú miễn phí Tịnh Nghiêm của Ni sư hiện nay, Ni trưởng cho biết trường hiện đang giáo dưỡng cho 220 cháu con nhà nghèo, người lao động tại địa phương với 20 cô giáo, nhân viên. Tuy nhiên, ngoài Ni trưởng với cương vị là chủ trường thì chỉ có 3 Sư cô làm công tác quản lý chuyên môn. Giáo viên trực tiếp đứng lớp đều do các cô giáo bên ngoài đảm nhiệm.
Nhìn chung, hiện giáo dục mầm non Phật giáo Việt Nam đang tồn tại ba hình thức hoạt động, đó là mầm non tư thục hoàn toàn miễn phí (theo chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo), mầm non tình thương (mô hình chủ yếu tồn tại ở Thừa Thiên - Huế) do các tự viện làm chủ, quản lý và mầm non tư thục có thu phí. Các cơ sở giáo dục mầm non chủ yếu được rải ở một số tỉnh, thành như: Thừa Thiên - Huế, Lâm Đồng, Ninh Thuận, Tiền Giang, Đồng Nai, Tp. HCM, Khánh Hòa... mà miền Bắc thì gần như cơ sở giáo dục mầm non Phật giáo còn vắng bóng.
Mặc dù có những khó khăn nhất định, tuy nhiên, giáo dục mầm non Phật giáo tại các tỉnh thành cũng có những thuận lợi là được sự quan tâm, tin tưởng của các cơ quan ban ngành địa phương, phụ huynh học sinh và sự chỉ đạo sát sao của Giáo hội Phật giáo Việt Nam tại các địa phương. Cũng vì lẽ đó mà các cơ sở giáo dục mầm non Phật giáo tại nhiều địa phương luôn trong tình trạng quá tải, không đáp ứng được nhu cầu của xã hội. 
  1. Tạm kết
Với những thành tựu bước đầu phát triển cùng với những hành lang pháp lý dần được xây dựng hoàn chỉnh từ luật pháp, chính sách Nhà nước về tôn giáo nói chung, sự quan tâm, chủ trương của Giáo hội Phật giáo Việt Nam và Ban Từ thiện Xã hội các cấp, có thể thấy rằng giáo dục mầm non Phật giáo Việt Nam hiện nay đang có những phát triển và hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu đào tạo, thiết lập nền tảng trí sáng suốt, lòng từ bi cho thế hệ trẻ ngay từ những bậc học đầu đời, định hướng sự hình thành nhân cách cho các cháu có được cuộc sống an vui, góp phần khẳng định vai trò và sự dấn thân của Phật giáo cho cộng đồng và dân tộc.
 
TÀI LIỆU THAM KHẢO
  1. Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Bộ môn Tôn giáo học (2017), Đào tạo Tôn giáo học ở Việt Nam quá trình hình thành và phát triển, Nxb. Tôn giáo, Hà Nội. 
  2. Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Ban Hoằng pháp Trung ương (2016),  Tài liệu tọa đàm kỷ niệm 35 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam (07/11/1981 - 07/11/2016)
  3. Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Văn phòng Hội đồng Trị sự (2014), Kỷ yếu Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc  lần thứ VII (2012-2017), Nxb. Tôn giáo, Hà Nội.
  4. Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Hội đồng Trị sự (2016), Kỷ yếu Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ VII, nhiệm kỳ 2012-2017, Nxb. Tôn giáo, Hà Nội. 
  5. Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Ban giáo dục Tăng Ni trung ương (2012), Giáo dục Phật giáo Việt Nam định hướng và phát triển, Nxb. Tôn giáo, Hà Nội. 
  6. Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo và Nghị định hướng dẫn thi hành (2008), Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội. 
  7. Tài liệu tu học ngành Oanh, Gia đình Phật tử (2000), Bậc mở mắt, Ban hướng dẫn Gia đình Phật tử Thừa Thiên - Huế, Văn phòng Chùa Từ Đàm (Lưu hành nội bộ). 
  8. Tài liệu tu học ngành oanh, Gia đình Phật tử (2000), Bậc cánh mềm và chân cứng, Ban hướng dẫn Gia đình Phật tử Thừa Thiên - Huế, Văn phòng Chùa Từ Đàm (Lưu hành nội bộ).
 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây