HOẰNG PHÁP TRONG TRUYỀN THÔNG NGÀY NAY

Thứ tư - 26/09/2018 22:33
ĐĐ. ThS. Thích Huệ Đạo
hue daoHOẰNG PHÁP TRONG TRUYỀN THÔNG NGÀY NAY


I. MỞ ĐẦU
Sau khi Đức Thế Tôn nhập Niết bàn, Ngài có nói với các đệ tử rằng: “Này các Tỷ kheo, mỗi người hãy đi theo mỗi hướng khác nhau để truyền bá chính pháp”; Từ đó hoạt động hoằng pháp được phát khởi. Người đặt nền mống đầu tiên là Tôn giả Phú Lâu Na. Ngài là một trong mười đại đệ tử xuất sắc nhất thời Đức Phật còn tại thế. Ngài thuyết pháp vô ngại và vận dụng đúng khế lý, khế cơ, khế thời và khế xứ; Do vậy thu phục được nhiều ngoại đạo và được đông đảo thần dân quy ngưỡng, quả thật là “cứu sanh độ tử thị y vương”. Trong thời đại công nghệ ngày nay, tất cả các phương tiện mà con người sử dụng để giao tiếp đại đa số là các phương tiện dùng Internet như: smartphone, Macbook, computer v.v. Nó vừa là cơ hội cho việc truyền bá chánh pháp có hiệu quả hơn, đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức. Do đó để hoằng pháp có hiệu quả thì đòi hỏi con người phải có sự am hiểu một cách chính xác và đầy đủ các thuộc tính của các phương tiện thông minh này.
Những năm gần đây chúng ta quan tâm nhiều đến vấn đề “truyền thông” trong Phật giáo. Tuy nhiên, nếu phân tích khái niệm này thì thấy rằng, đây không phải là công việc mới mẻ, hay một sự sáng tạo gần đây mà nó đã có từ thuở xa xưa, ngay từ thời Đức Phật còn tại thế, mặc dù qua từng thời đại có tên gọi và cách làm khác nhau.
Thuở Đức Phật còn tại thế, bằng phương pháp tọa đàm trực tiếp, Ngài đã có 49 năm hoằng pháp đến với mọi đối tượng. Truyền thông lúc bấy giờ được hiểu là truyền thông trực tiếp, đơn giản, đối thoại với nhau, không có sự hỗ trợ của phương tiện nghe nhìn.
Sau khi Đức Phật nhập diệt, các kỳ kiết tập sau đó, hàng đệ tử của Ngài quyết định cho biên chép lại lời Phật dạy để lưu giữ cho hàng hậu thế cũng không ngoài công việc truyền thông. Và phương tiện truyền thông này đã tiến bộ hơn bằng các bản kinh được chạm trổ trên gỗ, trên đá, trên vải và các khổ giấy về sau.
Ở Việt Nam, từ năm 1930 trở về sau, nhờ vào phong trào chấn hưng Phật giáo mà đã có nhiều trang báo, tạp chí Phật giáo ra đời như Tạp chí Viên Âm (1933), Tạp chí Đuốc Tuệ (1935), Tạp chí Tiếng Chuông Sớm (1935), Tạp chí Tam Bảo (1937), Tạp chí Liên Hoa (1951), Báo Giác Ngộ (1976), Giác Ngộ online, … Tất cả đều được xem như là một trang chính thức để truyền tải các thông tin Phật giáo.
Cho đến những năm gần đây, đặc biệt là năm 2018, với sự phát triển của đất nước, trang Phật sự online đã ra đời, giúp cho Phật tử có được những phương tiện nghe nhìn tốt hơn rất nhiều. Đặc biệt là các đầu hình kỹ thuật số sử dụng các đĩa VCD, DVD, HDVD, giúp cho việc sang chép, lưu trữ các bài thuyết pháp dễ dàng hơn. Thêm vào đó là sự “bùng nỗ” của internet đã giúp cho công tác hoằng pháp thuận lợi hơn bao giờ hết. Chúng ta tạm gọi đó là những phương tiện truyền thông hiện đại.
Nhân cuộc Hội thảo Hoằng pháp 15 Tỉnh thành Miền Trung và Cây Nguyên 2018 này, Câu lạc bộ Suối Nguồn Hoằng Pháp – Khoa Hoằng Pháp K.VIII – Học Viện Phật giáo Việt Nam tại TP. HCM xin đóng góp bài tham luận với đề tài“Hoằng Pháp Trong Truyền Thông Ngày Nay”  nhằm đưa ra một vài nhận xét về phương diện tích cực, cũng như những hạn chế trong việc vận dụng phương tiện truyền thông trong hoằng pháp ngày nay. Từ đó đưa ra vài kiến nghị đến chư tôn đức Ban Hoằng pháp Trung Ương.
II. VAI TRÒ CỦA TRUYỀN THÔNG ĐỐI VỚI HOẰNG PHÁP
1. Những hỗ trợ tích cực của truyền thông ngày nay
Truyền thông là hoạt động truyền đạt thông tin thông qua trao đổi ý tưởng, cảm xúc, ý định, thái độ, mong đợi, nhận thức hoặc các lệnh, như ngôn ngữ, cử chỉ phi ngôn ngữ, chữ viết, hành vi và có thể bằng các phương tiện khác như thông qua điện từhóa chất, hiện tượng vật lý và mùi vị. Đó là sự trao đổi có ý nghĩa của thông tin giữa 2 hoặc nhiều thành viên.
Truyền thông đòi hỏi phải có một người gửi, một tin nhắn, một phương tiện truyền tải và người nhận, mặc dù người nhận không cần phải có mặt hoặc nhận thức về ý định của người gửi để giao tiếp tại thời điểm việc truyền thông này diễn ra; do đó thông tin liên lạc có thể xảy ra trên những khoảng cách lớn trong thời gian và không gian. Truyền thông yêu cầu các bên giao tiếp chia sẻ một khu vực dành riêng cho thông tin được truyền tải. Quá trình giao tiếp được coi là hoàn thành khi người nhận hiểu thông điệp của người gửi.
Các phương thức truyền tin là những sự tác động lẫn nhau qua một trung gian giữa ít nhất hai tác nhân cùng chia sẻ một ký hiệu tin tức hoặc một quy tắc mang một ý nghĩa nào đó. Truyền tin thường được định nghĩa là “sự truyền đạt suy nghĩ, ý kiến hoặc thông tin qua lời nói, chữ viết, hoặc dấu hiệu”.
Những năm gần đây, hoạt động hoằng pháp được phong phú và đa dạng là nhờ vào sự phát triển của các phương tiện truyền thông hiện đại, đặc biệt là sự có mặt của internet; lướt qua trên các trang mạng website hiện nay, sẽ thấy có rất nhiều các bài thuyết pháp phong phú, đủ các cấp bậc đáp ứng cho nhu cầu đa dạng của thính chúng. Tiện ích của Internet còn giúp cho những Phật tử ngồi tại nhà mà vẫn có thể tìm nghe, tu tập theo lời giảng của quý thầy; thuận lợi hơn nữa nếu được trang bị một chiếc điện thoại thông minh thì có thể thính pháp bất cứ nơi đâu khi rảnh rỗi.
Nắm bắt được sự thuận lợi của các kênh phương tiện hiện đại này, các giảng sư đã có điều kiện chăm chút, kỹ lưỡng hơn vào các ấn phẩm của mình trước khi xuất bản ra thính chúng, có thể cắt ghép, chỉnh sửa những chỗ nào chưa ổn chưa rõ hoặc thêm vào các hình ảnh minh họa cho bài giảng.
Cũng nhờ phương tiện truyền thông tốt mà ngày nay số lượng băng đĩa thuyết pháp được sang in với số lượng lớn, giá thành rẻ, giúp quý thầy có điều kiện phân phát đến từng nhà của Phật tử. Cũng nhờ phương tiện truyền thông của internet mà giúp cho các bài giảng trong nước được đến với cộng đồng Phật tử ở nước ngoài, giúp cho người Việt tại các nước tiếp cận nhanh hơn, gần hơn các bài giảng của quý thầy trong nước.
Chính nhờ phương tiện truyền thông hiện đại mà những giảng sư được Phật tử quan tâm nhiều hơn đến đời sống tu tập, đời sống cá nhân, nơi ở, v.v.. có nghĩa là mối quan tâm của Phật tử dành cho các vị giảng sư trở nên nhiều hơn, thân quen hơn, gần gũi hơn khi quý thầy hiện diện trong nhà họ hằng ngày thông qua các kênh truyền thông như thế.
Mặt khác, nhờ truyền thông, đặc biệt với chiếc điện thoại thông minh như Iphone, v.v. mà ta có thể quảng bá và truyền đạt bài giảng của mình trên Facebook, Zalo, Yotube đến với nhiều người mà không cần phải tốn tiền và thời gian đợi lâu.
2. Những hạn chế của truyền thông ngày nay
Tuy vậy, mặt đối lập của sự phát triển truyền thông hiện đại này chính là vấn đề lạm phát của các bài thuyết giảng. Nhiều vị giảng sư đã lạm dụng và đưa nhiều thông tin lên mạng, thậm chí thông tin không đúng vào việc hoằng pháp, câu like, những bình luận không hay, làm ảnh hưởng đến tín tâm của tín đồ. Từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho ngoại đạo quấy phá và kéo theo những hệ lụy. Điều đó khiến cho các cơ quan quản lý của Nhà nước bắt đầu vào cuộc để thẩm định và điều tiết thông tin, nhất là những thông tin liên quan đến vấn đề chính trị: Luật đặc khu 99 năm, cải cách chữ viết bằng công nghệ giáo dục, v.v.
Nếu như bên ngoài xã hội, các cơ quan quản lý văn hóa của Nhà nước đang vất vả với nhiều sản phẩm tạm gọi là nghệ thuật nhưng đi theo chiều hướng tiêu cực âu cũng là dễ chấp nhận, vì nó vốn là xã hội, muôn hình vạn trạng. Nhưng đối với Phật giáo chúng ta, việc quản lý sẽ thuận lợi hơn nhiều vì tất cả các tu sĩ đều có ý thức hành đạo, giảng đạo, hướng dẫn đạo theo chuẩn mực, vấn đề chỉ là kiểm soát năng lực thuyết giảng và khả năng hiểu tới đâu trong kho tàng giáo lý của Phật.
Một vấn đề đặt ra đối với Ban hoằng pháp là chủ thể thuyết giảng đã được đào tạo hay chưa, nội dung bài giảng có đúng chánh pháp không. Mỗi ngày có bao nhiêu bài thuyết giảng được post lên mạng xã hội? bao nhiêu bài trong số đó do các giảng sư của Ban Hoằng pháp giảng? bao nhiêu bài là do quý thầy chưa qua đào tạo giảng sư tự ý thực hiện và chúng ta có kiểm soát được nội dung các bài giảng hay không? Một khi chúng ta chưa kiểm soát được hoạt động này thì chưa thể bàn đến việc xử lý ra sao với các bài thuyết pháp sai giáo lý Đức Phật.
Gần đây nhất, các trang website Phật giáo trong nước viết nhiều bài đề cập đến một buổi thuyết pháp của một vị thầy khá nổi tiếng trong nước, nội dung là cuộc đối thoại trực tiếp với người âm trở về kể tội của mình dưới địa ngục, kiểu truyền bá đầy huyễn hoặc, mê tín này đã bị các trang báo Phật giáo phân tích, nhưng hơn nữa là đã xúc phạm đến một cá nhân thuộc hàng tôn túc trong Giáo hội. Rồi các vấn đề liên quan đến việc đốt vàng mã và Lễ Vu Lan trong tháng 7 vừa qua. Đã có nhiều bài giảng gây ảnh hưởng không hay đến Giáo hội.
Nếu lướt qua trang mạng Youtube hiện nay, nhan nhãn rất nhiều bài giảng của những vị thầy chưa qua đào tạo giảng sư và tất nhiên quý thầy này không có tên trong Ban Hoằng pháp cấp tỉnh. Việc giảng kinh cho quý Phật tử hiểu là điều đáng phải làm, là trách nhiệm của hàng tu sĩ, tuy nhiên không phải vị nào cũng đủ năng lực và trình độ ngôn ngữ Phật học để hiểu, để truyền tải giáo lý của Đức Phật đến với thính chúng. Trong trường hợp vị thầy đó có đủ năng lực thuyết pháp nhưng chưa có chứng chỉ thì nên thuyết pháp trong các buổi tọa đàm tại chùa, không nên ghi hình, ghi tiếng. Và một điều cực kỳ tế nhị là phải tránh việc truyền đạo một cách mê tín và vụ lợi cho bản thân.
III. MỘT VÀI KIẾN NGHỊ
Để cho hoạt động Hoằng pháp có hiệu quả và có sức ảnh hưởng lớn trong cộng đồng xã hội, con xin có một vài kiến nghị như sau:
1. Thành lập kênh truyền hình Phật giáo chính thức và có sự quản lý chặt chẽ, các thông tin Phật sự đều đăng tại đây.
2. Yêu cầu các Ban Hoằng pháp cấp tỉnh thành lập một Tiểu ban nhằm thực hiện việc kiểm soát các bài giảng, băng đĩa của các giảng sư trước khi cho phép xuất bản lên mạng, hoặc in ấn, ghi đĩa trước khi phát hành đến tay Phật tử.
3. Yêu cầu quý thầy là giảng sư thuộc Ban Hoằng pháp cũng cần gửi đĩa giảng của mình về Ban Hoằng pháp cấp tỉnh xin xem xét nội dung trước khi đưa lên mạng.
4. Yêu cầu trong các băng giảng đề cập tên giảng sư, vị trí trong Giáo hội (nếu có), chương trình đào tạo ở đâu, khi nào…
5. Những vị có năng lực và có nhu cầu thuyết giảng nhưng không phải là giảng sư, kính đề nghị Ban Hoằng pháp xem xét và tạo điều kiện cho các vị này có sân chơi để rèn luyện chuyên môn.
6. Trọng dụng Tăng tài là nguyên khí của Giáo hội, kính đề nghị Ban hoằng pháp xem xét, đề cử các Tăng Ni sinh đã tốt nghiệp Khoa Hoằng pháp Học viện, các Tăng Ni sinh đã tốt nghiệp Cử nhân Phật học vào các hoạt động thuyết giảng tại các đạo tràng trong và ngoài thành phố, tạo sân chơi để trau dồi chuyên môn.
7. Thường xuyên tổ chức các Hội thi diễn giảng để tuyển nhân sự cho hoạt động Hoằng pháp./.
Tp. Hồ Chí Minh, ngày 25 tháng 09 năm 2018
                                                  
HOẰNG PHÁP TRONG TRUYỀN THÔNG NGÀY NAY
ĐĐ. ThS. Thích Huệ Đạo
 

[1] Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia TP. HCM.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây