51. PHẬT GIÁO QUẬN LONG BIÊN, TP. HÀ NỘI ĐỐI VỚI CÔNG TÁC AN SINH XÃ HỘI HIỆN NAY

Thứ năm - 06/09/2018 01:52
PHẬT GIÁO QUẬN LONG BIÊN, TP. HÀ NỘI  ĐỐI VỚI CÔNG TÁC AN SINH XÃ HỘI HIỆN NAY của TS. Phan Thị Lan  
 
Phật giáo du nhập vào nước ta từ đầu Công nguyên, ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống văn hóa vật chất và tinh thần của người dân Việt Nam trên mọi phương diện chính trị, văn hóa - xã hội.  Đặc biệt, đạo đức Phật giáo được bảo lưu như một lối sống, nếp sống, một thói quen suy nghĩ và giao tiếp và hòa nhập vào nền văn hóa của dân tộc. Những nguyên tắc, giá trị, chuẩn mực của Phật giáo như Tứ Ân, Ngũ giới, Thập thiện, Hòa lục độ…, nhằm hướng con người loại bỏ những điều ác; thực hiện các điều thiện, điều lành. Đạo đức Phật giáo không chỉ giúp con người nhận thức, điều chỉnh hành vi, nhân cách mà còn hướng họ tới hành động để xây dựng xã hội tốt đẹp hơn. 
Trong điều kiện đất nước ta đang thực hiện Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa, được Đảng, Nhà nước tạo điều kiện, Phật giáo đã tích cực tham gia vào các công tác an sinh xã hội. Quận Long Biên là cửa ngõ phía Bắc của Thủ đô Hà Nội, với nhiều di tích lịch sử văn hóa truyền thống có giá trị lâu đời. Thời gian qua với sự giúp đỡ của Đảng bộ, chính quyền, nhân dân trong quận, Ban trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam (GHPGVN) quận Long Biên đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong công tác tham gia xã hội hóa các hoạt động xã hội, y tế, giáo dục của cộng đồng; phòng chống tội phạm, tệ nạn xã hội, vận động quần chúng tham gia vào các công tác xóa đói giảm nghèo, đền ơn đáp nghĩa, xây dựng chùa chiền, cùng nhiều hoạt động từ thiện và sinh hoạt văn hóa khác…
1. Nhà chùa với công tác an sinh xã hội tại địa phương - Tham gia các hoạt động xã hội tại chính quyền cơ sở
Là một bộ phận của GHPGVN, Ban Trị sự GHPGVN quận Long Biên đã kế thừa phát huy có chọn lọc những thành quả của nhiều năm qua, tích cực thực hiện Hiến chương GHPGVN và Giới luật Phật chế cũng như đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, chương trình hoạt động của Ban Trị sự Thành hội Phật giáo Hà Nội. Trong những năm qua, với sự đoàn kết hòa hợp nhất trí của Tăng, Ni, Phật tử các chùa trong địa bàn quận, hoạt động Phật sự của Ban Trị sự GHPGVN quận Long Biên đã có nhiều chuyển biến tích cực, đạt được những thành quả tốt đẹp, góp phần cùng với cộng đồng, xã hội, xây dựng Thủ đô Hà Nội ngày một văn minh, giàu đẹp; xây dựng ngôi nhà chung Phật giáo Việt Nam theo phương châm “Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội”.
Để góp phần xây dựng và phát triển đất nước, một số Tăng, Ni, Phật tử trong toàn GHPGVN nói chung và trong Ban Trị sự Phật giáo quận Long Biên nói riêng đã tham gia công tác Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, đóng góp sức mình trong công tác vì nước vì dân, đem lại ấm no hạnh phúc cho nhân quần xã hội; với tâm nguyện duy nhất góp phần làm cho dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Đó cũng là ý niệm “Sống tốt đời đẹp đạo” của Ban Trị sự Phật giáo quận Long Biên.

- Tham gia công tác từ thiện xã hội

Thực hành lối sống đạo đức Phật giáo chính là hướng tới những giá trị tốt đẹp, đề cao tính nhân ái vị tha, cứu nhân độ thế bằng những hành động và việc làm thiết thực như từ thiện xã hội, cứu chữa bệnh miễn phí, nuôi dưỡng trẻ mồ côi, giúp đỡ người nghèo, người không nơi nương tựa, người lang thang cơ nhỡ, giúp người trong cảnh hoạn nạn, cứu người trong lúc nguy nan,... chung tay xây dựng cộng đồng, xã hội tốt đẹp hơn.
Chùa Bồ Đề là một trong những cơ sở tham gia công tác từ thiện tích cực. Mặc dù số lượng Sư Ni trong chùa không đông, chỉ khoảng hơn 10 vị, nhưng bằng sự tận tình, chu đáo, với tâm từ bi của người con Phật, với truyền thống đạo đức, luân lý của dân tộc Việt Nam trên tinh thần “Lá lành đùm lá rách” và tâm nguyện “Phục vụ chúng sinh là thiết thực cúng dàng Chư Phật”, nhà chùa đã có những hành động thiết thực như từ thiện nhân đạo, nuôi dưỡng trẻ mồ côi, ủng hộ đồng bào thiên tai lũ lụt... Hiện nay, nhà chùa đang nuôi dưỡng 54 người (gồm 44 trẻ em và 10 người già cô quả). Để mở rộng vòng tay nhân ái, xiết chặt tình thương giữa người với người trong xã hội, chùa còn là nơi gắn kết cộng đồng, là địa chỉ tin cậy cho những người nhiễm HIV. Chùa Bồ Đề đang chăm sóc một số cháu nhiễm HIV, đồng thời cũng là địa chỉ tin cậy luôn mở rộng vòng tay tiếp tục đón nhận những mảnh đời bất hạnh, những trẻ thơ thiếu may mắn bị nhiễm HIV tìm đến. 
Bên cạnh đó, chùa còn tham gia các chương trình từ thiện xã hội do các tổ chức xã hội phát động, tham gia tặng quà những gia đình có hoàn cảnh khó khăn, gia đình có công với đất nước, đông bào bị lũ lụt... với tổng số tiền hàng năm lên tới hàng trăm triệu đồng. Đặc biệt, việc hiến máu nhân đạo đã được Sư Ni, Phật tử các đạo tràng tích cực hưởng ứng. Ban trị sự GHPGVN quận Long Biên đã đóng góp hàng trăm triệu đồng tham gia các hoạt động từ thiện xã hội, ủng hộ người nghèo, thăm hỏi gia đình chính sách, gia đình có người nhiễm HIV, gia đình thuộc diện khó khăn. Ngoài ra, Ban Trị sự GHPGVN quận Long Biên còn quan tâm đến đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu vùng xa. Vừa qua, các Ni giới của quận đã ủng hộ hơn 80 triệu đồng để xây dựng trường cho học sinh nghèo tỉnh Lai Châu... Các Phật tử trong đạo tràng của các chùa còn tham gia công tác từ thiện như: nấu cháo cho bệnh nhân nghèo tại các bệnh viện, cưu mang những người nghèo, người nghiện hút, bệnh nhân nhiễm HIV/AIDS…
Cùng với sự phát triển nhanh của kinh tế thị trường, nhiều hiện tượng tiêu cực cũng xuất hiện như: nghiện hút, cướp giật, trộm cắp, lừa đảo. Nhiều Tăng ni, Phật tử trong quận Long Biên cùng với nhân dân không sợ khó khăn, nguy hiểm vẫn đến tận cùng ngõ hẻm của các gia đình có con em lầm lỡ để giáo dục, thăm hỏi, động viên, tặng quà. Những nghĩa cử cao đẹp mang nặng triết lý nhân sinh ấy giúp nhiều con người lầm lỡ, đau khổ được an ủi, động viên, hướng thiện. Hàng năm chùa Bồ Đề vẫn duy trì hoạt động thăm hỏi, động viên, tặng quà các gia đình có con em lầm lỡ, gia đình khó khăn với số tiền lên tới hàng trăm triệu đồng. Qua những lần thăm hỏi, tư tưởng nhận thức của những người đi lạc đường, có thời lầm lỡ đã có sự biến đổi... Nhiều người trong số đó biết vươn lên làm chủ cuộc sống, trở thành những công dân có ích cho đất nước.

- Tham gia công tác giáo dục tại địa phương

Trong lĩnh vực giáo dục, thực hiện đường hướng chung của Giáo Hội Phật giáo Việt Nam (GHPGVN), Ban Trị sự GHPGVN quận Long Biên đã và đang triển khai các kế hoạch và phương pháp tu tập cho Phật tử trong quận theo từng đối tượng; mở các khóa tu ngắn hạn cho thanh thiếu niên Phật tử, thành lập các đạo tràng tu tập dành cho người lớn tuổi và các thanh niên. Để khuyến khích người học, Ban Trị sự GHPGVN quận Long Biên cũng mở các kỳ thi giáo lý, có nội dung lồng ghép các bài học về Học thuyết Nhân Quả, lối sống của người Phật tử, hướng con người đến những giá trị chân, thiện, mỹ. Qua đó, những giá trị tốt đẹp của đạo đức Phật giáo sẽ ngày càng thẩm thấu sâu vào trong đời sống của người dân Hà Nội, đặc biệt là các Phật tử. Ở đây chúng tôi muốn nói đến trình độ nhận thức, chiều sâu về sự hiểu biết về giáo lý, giáo luật của Phật giáo của người dân, đặc biệt là các phật tử sinh hoạt trong đạo tràng tại các chùa. Nếu như thời kỳ vừa thực hiện Đổi mới, hiện tượng người dân đi lễ chùa đông đảo như một thói quen, một nét đẹp trong phong tục tập quán của người Việt, thì hiện nay, người dân đến với các ngôi chùa không phải chỉ lễ Phật mà còn để tu tập, học về giáo lý, giáo luật, về đạo đức Phật giáo.
 Hiện nay ở tất cả các chùa Hà Nội nói chung và chùa Bồ Đề nói riêng đều thành lập những đạo tràng. Cụ thể, chùa Bồ Đề có hai đạo tràng là Hội Pháp Môn Tịnh Độ Hội Pháp Môn Tu Thiền. Hội Pháp Môn Tịnh Độ gồm các Sư Ni trong chùa và Phật tử, số lượng khoảng từ 300 - 400 người (độ tuổi tham gia từ 40 - 70 tuổi). Lịch sinh hoạt chủ yếu vào các ngày mồng Một, ngày
Rằm và các buổi tối. Hội Pháp Môn Tu Thiền có khoảng 300 Phật tử, lịch sinh hoạt vào các ngày cuối tuần (thứ bảy, chủ nhật) và các ngày cuối tháng (29, 30, mồng Một). Đạo tràng Pháp Môn Tu thiền gồm những người trẻ (từ 20 - 40 tuổi). Chùa Tào Sách có 3 đạo tràng gồm: Đạo tràng Linh Sơn, có khoảng gần 500 người tu tập, chủ yếu là người dân của phường Nhật Tân; Đạo tràng Thành Tâm, có gần 100 người, thành phần là những thanh niên trẻ tuổi; Đạo tràng Phật Quang, có khoảng 200 người, là khách thập phương, chủ yếu ở Hà Nội. Các đạo tràng nói trên đều tu theo pháp môn Tịnh Độ. Chùa Pháp Vân có một đạo tràng Quán Thế Âm, Phật tử tu theo phương pháp Thiền - Tịnh song tu. Số lượng Phật tử sinh hoạt thường xuyên ở chùa dao động từ 300 - 400 người; số không thường xuyên lên tới gần 1.000 người, chủ yếu khách thập phương và người địa phương. 
Việc mở ra các đạo tràng tại các chùa một mặt đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt tâm linh của người dân, mặt khác, thông qua đó, các giáo lý, giáo luật của Phật giáo cũng được phổ biến rộng rãi. Đến với các buổi sinh hoạt, Phật tử được nghe nhà chùa giảng những bài về đạo đức Phật giáo như “Tu để chuyển nghiệp”, “Sống an lạc, chết thành thơi”, “Con đường tu ngắn”, “Thuyết nhân quả ba đời”… Qua đó, các Phật tử hiểu được luật nhân quả, sống tốt hơn, biết tu nhân tích đức, làm nhiều việc thiện. Do ảnh hưởng của đạo đức Phật giáo, các Phật tử là những người sống gương mẫu, thực hành đạo, họ hiểu sâu về giáo lý, giáo luật Phật giáo. Trên cơ sở đó, đạo đức Phật giáo sẽ lan tỏa, tới khắp các thành viên trong gia đình và bạn bè, người thân…; nhiều việc tốt cũng sẽ được nhân rộng ra các thành viên trong gia đình và cộng đồng. 
Đội ngũ chức sắc của Phật giáo trong quận luôn là nòng cốt của GHPGVN, giữ vai trò quan trọng trong việc hành đạo, quản đạo và truyền đạo. Bên cạnh đó, các Tăng ni còn là người “chữa bệnh tâm” cho một số người dân khủng hoảng về tinh thần, giảng giải, khuyên nhủ, giúp đỡ cho các đối tượng trên. Kết quả, phần lớn trong số đó đã vượt qua những khó khăn, khủng hoảng, trở thành người có ích cho xã hội. Trong cuộc sống đầy biến động và áp lực công việc như hiện nay, một số người bị rơi vào trạng thái bất an, tinh thần hoảng loạn do gia đình đổ vỡ, kinh doanh thất bại, hoặc không may nhiễm căn bệnh thế kỷ… Trong lúc bế tắc, nhiều người đã có ý định tìm đến cái chết như một cách giải thoát hữu hiệu. Đó là những câu chuyện rất đời thường của các cá nhân mà không tiện nói tên ở đây. Chị là một người mẹ, người vợ làm ăn tần tảo nhưng không may có chồng đi làm ăn xa mắc vào nghiện hút. Lại thêm tệ nghiện rượu, anh ta thường xuyên đánh đập vợ. Không thể chịu nổi cuộc sống “địa ngục” đầy bế tắc, chị đã định tìm đến cái chết để giải thoát cuộc sống đầy khổ đau. Một bà mẹ khác cũng có con nghiện hút, phá hết tài sản, đánh đập mẹ đẻ, thường xuyên trộm cắp để có tiền thỏa mãn cơn nghiện. Quá đau lòng và xấu hổ, bà mẹ bất hạnh này đã tìm đến cửa chùa để sám hối Đức Phật rồi sau đó có ý định quyên sinh ở dưới dòng sông Hồng trước cửa chùa… Tuy nhiên, qua sự khuyên giải, động viên của sư trụ trì, những những số phận nêu trên đã được cứu vớt và “giải thoát”, “tâm” trở nên an bình, vượt lên số phận, trở thành người sống có ích cho xã hội…
Ngoài ra, thông qua việc thực hành nghi lễ cho người dân (cầu an đầu năm, cúng sao giải hạn, nghi lễ trong cưới xin (hằng thuận), cầu siêu, đưa vong lên chùa (tang ma)… nhà chùa lại đưa đạo đức Phật giáo vào trong đời sống người dân. Việc thực hành các nghi lễ chỉ là phương tiện để Phật giáo chuyển tải những giá trị đạo đức tốt đẹp, lối sống, nếp sống đến với người dân. Trên thực tế, nhiều gia đình có mâu thuẫn nội bộ, sau khi được các nhà sư khuyên giải, các thành viên hiểu rõ về đạo lý, anh em trở nên thương yêu nhau hơn. Khi các bậc bề trên mất đi, họ không chú ý đến bề nổi nữa mà chú trọng đi sâu vào thực hành giáo lý đạo Phật. Đó là, không cần phải làm “mâm cao cỗ đầy” hay “khóc lóc kêu gào thảm thiết” mới là thương cha mẹ. Quan trọng hơn, các thành viên gia đình phải có những hành động đúng và nghĩa cử đẹp (không được sát sinh trong những ngày tang ma, anh em phải giữ hòa khí, không được mâu thuẫn, cãi nhau…). Nếu anh em trong gia đình còn mâu thuẫn, cãi nhau thì cúng bái dù nhiều đến đâu và cỗ bàn dù “to” đến mấy, cũng không có ý nghĩa và tác dụng gì trong việc báo hiếu cha mẹ. Bên cạnh đó, nhà chùa cũng khuyên anh em trong gia đình phải biết phát huy những đức tính tốt đẹp của cha mẹ, bởi làm những điều trái ngược lại với những đức tính tốt đẹp của cha mẹ là người bất hiếu; khuyên các thành viên trong gia đình nên gìn giữ nghề nghiệp của cha mẹ để lại và phát triển ngày một tốt hơn. 
Trên thực tế, nhiều gia đình sau khi được giáo hóa về đạo đức đối với cha mẹ, tình cảm anh em trong gia đình đã có những chuyển biến tích cực. Ở một số gia đình nếu như trước đây coi tiền bạc là quan trọng, tiền tang ma được bổ đầu đều cho các thành viên, thì nay đã tự nguyện, người có nhiều góp nhiều, người có ít góp ít…, bởi họ hiểu được chữ Hiếu và chữ Tâm. Các công việc khác của nhà đám đều được các thành viên thực hiện tự nguyện bằng cả “tấm lòng” thương yêu cha mẹ, không đùn đẩy, tỵ nạnh nhau. Trên cơ sở đó, tình đoàn kết gắn bó ngày càng chặt chẽ hơn trong các gia đình, nhất là khi có khó khăn hoạn nạn. Sự thay đổi về nhận thức và hành vi của các thành viên trong nhiều gia đình cho thấy sự hiểu biết về đạo đức Phật giáo của người dân được nâng cao. 

- Tham gia các hoạt động văn hóa tâm linh của người dân

Vai trò quan trọng của ngôi chùa trong đời sống tâm linh đối với người dân thể hiện qua việc, một số gia đình từ giải hạn, cầu may đầu năm, đến mở cửa hàng kinh doanh, làm nhà, cưới xin, tang ma... đều nhờ nhà chùa thực hiện nghi lễ. Đầu năm, đến với lễ cầu an, được nhà chùa làm lễ cầu mong cho gia đình một năm mới tốt lành, sức khỏe, an khang và thịnh vượng, các thành viên gia đình đều có chung một tâm trạng an lạc, có niềm tin vào một năm mới diễn ra tốt đẹp và nhiều thành công lớn. Đây chính là động lực lớn, giúp cho mỗi người tự tin vào bản thân và cuộc sống để mang lại những thành công trong công việc. Đây có lẽ là ý nghĩa lớn nhất của lễ cầu an đầu năm mà nhà chùa đem lại cho người dân.  
Gần đây, tại một số chùa cũng đã diễn ra Lễ Hằng Thuận cho các đôi trẻ. Trước khi tiến tới hôn nhân, nhiều đôi bạn trẻ đến chùa khấn nguyện với Đức Phật phù hộ cho mối lương duyên của họ được thuận buồm xuôi gió; nhờ nhà chùa làm lễ “Hằng Thuận Quy Y” tại Tam Bảo (trước khi rước dâu). Đó là một lễ chúc lành ngắn gọn và được Chư Tăng khuyên bảo một số nguyên tắc đạo đức Phật giáo để làm kim chỉ nam cho cuộc sống sau này, cũng như những ứng xử trong mối quan hệ vợ - chồng; quan hệ hai bên nội, ngoại... Khi cha mẹ hoặc người thân mất đi, nhiều gia đình trong quận đã đến các chùa gần nhà mời các sư đến tụng kinh, niệm Phật, cầu cho hương linh cha (mẹ) chóng được siêu thoát. Lễ cầu siêu diễn ra vào 35 hoặc 49 ngày sau khi mất. Lễ đưa vong lên chùa được thực hiện khi người mất được một thời gian, có thể là một hoặc ba năm…
Ngược lại, nhà chùa cũng là nơi tổ chức các nghi lễ Phật giáo, thu hút đông đảo người dân tới tham dự. Trên cơ sở đó, những phong tục, nghi lễ cốt yếu của Phật giáo như: cầu Quốc thái dân an vào Rằm tháng Giêng, cầu siêu vào Rằm tháng Bảy, tắm Đức Phật và rước Đức Phật vào dịp Phật đản, Hoa đăng vào dịp Phật thành đạo... là cơ hội để các chùa thu hút người dân đến với cửa Phật, đưa người dân đến với giáo lý, giáo luật của Phật giáo, trong đó, đạo đức Phật giáo là một nhân tố chủ đạo. Thông qua sinh hoạt tại các đạo tràng, nghe các buổi giảng pháp, pháp thoại, các khóa tu tập, các hoạt động giáo dục khác như tọa đàm, chia sẻ, giao lưu... người dân đã tu học Phật pháp, học tập các giá trị đạo đức Phật giáo, rèn luyện nhân cách, văn hóa ứng xử. Những buổi thuyết giảng, thực hành nghi lễ, số lượng các tín đồ, Phật tử, người dân có thể lên tới hàng nghìn người. Như vậy, sự lan tỏa của đạo đức Phật giáo qua đó vô cùng rộng lớn.
Cũng chính từ những ảnh hưởng của nhà chùa, văn hóa “đi chùa” từ lâu đời của người dân, nay đã được phục hồi trở lại. Những giây phút lên chùa lễ Phật, đem lại cho con người những giây phút thanh thản, hướng tới cái chân, thiện, mỹ của cuộc sống. Cũng từ đây, đạo đức Phật giáo với lòng Đại Từ, Đại Bi, yêu thương đồng loại vô bờ bến đã thẩm thấu sâu vào các Phật tử và người dân, sau đó lại lan tỏa ra các thành viên khác trong cộng đồng. Con người, khi tâm hồn được tiếp xúc với những điều thiện, sẽ có khát khao hướng thiện, tránh xa những cám dỗ đời thường mà nhiều khi, luật pháp cũng không chế ngự được. Chỉ có sự hài hòa giữa trí tuệ, tâm hồn, đạo đức, tình cảm, con người mới hoàn thiện mình một cách đầy đủ nhất, và từ đó, tất cả những điều ác sẽ bị đẩy lùi, xã hội ngày càng tốt đẹp hơn.
2. Các Phật tử tham gia công tác an sinh xã hội
Đề cập đến chủ đề Phật giáo tham gia công tác an sinh xã hội không thể không đề cập đến hoạt động tham gia công tác an sinh xã hội của các Phật tử. Họ chính là một bộ phận không thể tách rời của Phật giáo nói chung và các chùa nói riêng, tích cực chung tay cùng các chùa tham gia các công tác an sinh xã hội. Dưới ảnh hưởng của Phật giáo, các Phật tử là những nhân tố lan tỏa những điều tốt đẹp rộng hơn đến toàn xã hội, đồng thời họ cũng là những người thực hành đạo đức, lối sống, nếp sống của Phật giáo, là tấm gương sáng giữa cuộc sống đời thường. 
Tại quận Long Biên, người dân đã thực hành đạo đức Phật giáo trong phạm vi gia đình, dòng họ dưới nhiều hình thức khác nhau. Từ khi xã được chuyển thành phường, huyện chuyển thành quận (từ một địa bàn nông thôn chuyển sang địa bàn đô thị), chính quyền và người dân địa phương có nhiều nỗ lực, cố gắng trong việc thực hiện cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa mới. Với phương châm gia đình có tốt thì xã hội mới tốt; gia đình là hạt nhân của xã hội, là nơi nuôi dưỡng, giáo dục, rèn luyện và bồi dưỡng nhân cách, tâm hồn để cho thế hệ trẻ trở thành những công dân tốt, góp phần vào công cuộc xây dựng đất nước, một phong trào thi đua ông bà sống mẫu mực, con cháu ngoan, thảo hiền, biết kính trên nhường dưới được đẩy mạnh. Các bậc cao niên trong quận không chỉ dạy bảo con cháu giữ gìn truyền thống của gia đình “giấy rách phải giữ lấy lề” mà chính họ nêu cao tấm gương đạo đức cho con cháu học tập, noi theo. Có nhiều tấm gương sáng của các bậc lão thành trong quận như ông B (tổ dân phố số 09, phường Bồ Đề), dù đã 82 tuổi nhưng vẫn đảm đương công tác Trưởng ban Mặt trận của tổ, tham gia hòa giải thành công nhiều trường hợp mâu thuẫn trong tổ, góp phần giữ gìn mái ấm cho nhiều hộ gia đình, ổn định trật tự xã hội. Hiểu ý nghĩa của công việc đang làm, ông không quản ngại mưa, nắng, đêm tối để đến với người dân mỗi khi họ cần. Hơn thế, bản thân ông luôn sống theo chuẩn mực đạo đức để làm tấm gương con cháu noi theo, nhất là trong công tác từ thiện. Do thấm nhuần tư tưởng đạo đức của Phật giáo, ông không chỉ hăng say lao động, tăng gia sản xuất trồng rau sạch để gia đình có nguồn thực phẩm sạch, mà còn giúp đỡ cho các hộ nghèo khác trong tổ và phường. Những vườn rau xanh tốt do ông trồng, một phần dành cho gia đình, còn phần lớn được đem phân phát cho các hộ dân nghèo trong tổ. Bên cạnh đó, ông còn giữ gìn môi trường sống của gia đình, ngõ xóm luôn xanh, sạch đẹp. Việc làm nhỏ nhưng ý nghĩa lớn của ông đã có tác động tích cực đến các thành viên khác trong gia đình và toàn xã hội. Mặc dù tuổi tác cao, sức khỏe có hạn, nhưng với tinh thần yêu lao động, gìn giữ và bảo vệ môi trường, giúp đỡ những người nghèo..., ông B được các thành viên trong gia đình và cộng đồng kính trọng, noi theo. Những hành động đẹp của ông đã có sức lan tỏa lớn trong toàn xã hội.
Trong việc xây dựng gia đình ấm no hạnh phúc, vai trò của người phụ nữ vô cùng quan trọng. Theo quan niệm trước đây, phụ nữ là người “tay hòm chìa khóa”, tề gia, nội trợ. Tuy nhiên, ở giai đoạn hiện nay, những tiêu chí trên không còn phù hợp. Một tiêu chí mới được đề ra cho người dân quận Long Biên đó là “Phụ nữ Thủ đô tích cực học tập, sáng tạo, xây dựng gia đình văn minh, hạnh phúc”. Từ năm 2010 đến nay, trên địa bàn quận đã có 96,8% hội viên đạt chuẩn mực “Trung hậu - Sáng tạo - Đảm đang - Thanh lịch”. Phụ nữ quận Long Biên còn tham gia phong trào “Xây dựng gia đình 5 không 3 sạch” (5 không gồm: không đói nghèo, không tệ nạn xã hội, không bạo lực gia đình, không có trẻ bỏ học, không sinh con thứ 3; 3 sạch gồm: sạch nhà, sạch bếp, sạch ngõ). Ngoài ra, chị em còn thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong chi tiêu gia đình, tiết kiệm điện nước sinh hoạt…, phấn đấu trở thành tấm gương sáng cho con cháu học tập. 
Một tấm gương sống mẫu mực được những thành viên trong gia đình và tổ dân phố cảm phục đó là một phụ nữ ở phường Ngọc Thụy - chị Nguyễn Thị Bích N. Chị là tấm gương vượt lên hoàn cảnh của bản thân để sống tốt đẹp, làm nhiều việc có ích cho xã hội. Trước đây, cuộc sống của chị N vô cùng khó khăn vất vả. Ốm đau bệnh tật, ba lần phải vào viện để phẫu thuật đã khiến gia đình chị trở thành hộ đói nghèo. Sau khi ra viện, chị tham gia vào Hội Liên hiệp phụ nữ của phường Ngọc Thụy, đồng thời tham gia vào các lớp học đạo tràng tại ngôi chùa của làng. Trên cơ sở đó, tư tưởng nhận thức của chị có sự chuyển biến tích cực. Chị đã vượt qua khó khăn và chiến thắng bệnh tật, đói nghèo để trở thành người phụ nữ thành đạt. Một trong những công tác xã hội mà chị tham gia là giúp các chị em phụ nữ trong tổ 06 thoát khỏi đói nghèo. Từ nguồn vốn vay từ Hội phụ nữ phường, chị đã mở cửa hàng dịch vụ cho thuê phông bạt, phục vụ hiếu, hỷ; tạo công ăn việc làm cho nhiều phụ nữ nghèo, giúp họ có cuộc sống ổn định, thoát khỏi đói nghèo.
Một việc làm khác của chị N được cộng đồng ghi nhận đó là cứu giúp những người nghiện thoát khỏi “vũng bùn đen tối”, trở thành người tốt và hòa nhập cộng đồng. Ngọc Thụy là phường mới được đô thị hóa (năm 2003). Theo đó, bộ mặt của đô thị hiện đại dần hình thành ở vùng quê nghèo khó. Tuy nhiên, mặt trái của đô thị hóa cũng đã khiến một số thanh niên ở trẻ rơi vào con đường nghiện hút. Thông cảm và thấu hiểu gia cảnh khổ đau của những người mẹ, người vợ có con hay chồng nghiện hút, chị N đã tham gia tích cực vào việc “cứu người”. Là trưởng Nhóm liên gia phòng chống ma túy, bằng sự khéo léo vận động, chị đã dần thu hút không chỉ các chị em trong tổ mà cả những người nghiện sau khi đã cai thuốc tham gia. Nhóm phân công cứ 01 người sẽ tiếp cận 02 người nghiện để tuyên truyền, giúp đỡ, phân tích cho họ hiểu về tác hại của ma túy đối với gia đình và xã hội; trên cơ sở đó, họ sẽ chủ động đi cai nghiện, đoạn tuyệt với ma túy. Đây là việc làm hết sức khó khăn, bởi cùng một lúc chị và nhóm đồng thời phải làm 2 việc đó là giải cứu người nghiện và sau đó giúp họ xóa đói, giảm nghèo, hòa nhập cộng đồng. Tuy nhiên, với lòng nhiệt tình và tư tưởng thấm nhuần đạo đức truyền thống dân tộc và đạo đức Phật giáo “thương người như thể thương thân” “cứu một người phúc đẳng hà sa”, chị và nhóm cố gắng vượt qua, hoàn thành tốt nhiệm vụ. Ngoài ra, nhằm giúp đỡ các thành viên của gia đình có người mắc nghiện (chủ yếu là các mẹ, các vợ), chị đã chủ động thành lập Câu lạc bộ nghĩa tình (năm 2010) với 18 thành viên, do chị là chủ nhiệm. Đến nay câu lạc bộ có hàng chục thành viên tham gia, sinh hoạt định kỳ vào ngày 15 hàng tháng và hoạt động rất hiệu quả. Những việc làm trên của chị N trước hết có tác động tích cực đến ý thức và hành vi của chính những thành viên trong gia đình chị. Nếu như trước đây, chồng con chị không ủng hộ, đến nay họ đã hiểu ra và chủ động tham gia cùng chị. Bên cạnh đó, sự không ngừng gia tăng các thành viên trong Nhóm liên gia phòng chống ma túy, trong Câu lạc bộ nghĩa tình do chị làm chủ nhiệm là bằng chứng cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ tới cộng đồng.
Phụ nữ phường Bồ Đề sinh hoạt trong 36 chi hội với tổng số hơn 3 nghìn hội viên. Các chi hội có nhiều hình thức giúp đỡ những chị em có hoàn cảnh khó khăn qua các phong trào như Nuôi lợn nhựa tiết kiệm, Nhóm những phụ nữ giúp nhau; bên cạnh đó là các hoạt động giúp phụ nữ nghèo, giới thiệu việc làm, tổ chức dạy nghề miễn phí, cho vay vốn để phát triển kinh tế... Để giúp nhau phát triển kinh tế, phường Bồ Đề có 37 hộ nghèo, trong đó có 24 hộ là những người đơn thân, tàn tật hoặc ốm đau. Phong trào tiết kiệm Nuôi lợn nhựa được đông đảo chị em tham gia. Hàng ngày, mỗi chị em bớt một số tiền ít ỏi trước khi đi chợ, bỏ vào lợn nhựa. Đến cuối năm, nhiều “chú lợn nhựa” được đem ra mổ để lấy tiền. Mỗi gia đình dành 30% số tiền đó giúp đỡ các chị em nghèo trong phường. Nhờ sự giúp đỡ nêu trên, một số hộ đã thoát nghèo. 
Có nhiều tấm gương điển hình về sự giúp đỡ của chị em phụ nữ phường Bồ Đề đối với các hộ nghèo. Đó là một hộ gia đình ở tổ 5, có chồng ốm đau kinh niên, con còn nhỏ. Một mình người vợ vừa là trụ cột lo kinh tế gia đình, vừa phải làm mọi việc chăm sóc cho các thành viên. Gia cảnh của chị vì thế rất nghèo. Những người phụ nữ trong tổ đã góp tiền, tạo lập cho một số vốn nhất định, hướng dẫn chị mở cửa hàng bán rau củ. Ngoài những người khách vãng lai, chính các chị cũng là những khách hàng luôn mua “ủng hộ” cửa hàng rau này. Đến nay, sau 3 năm kinh doanh, cuộc sống gia đình của người phụ nữ nêu trên đã có thu nhập ổn định. Gia đình đã thoát khỏi nghèo đói.
Về bảo vệ môi trường, phụ nữ phường Bồ Đề là những người đảm nhận việc duy trì 2 tuyến phố Nguyễn Văn Cừ và Nguyễn Sơn luôn Xanh - Sạch - Đẹp. Theo đó, chị em có buổi tổng vệ sinh đường phố vào các sáng thứ bảy hàng tuần. Bên cạnh đó, toàn bộ người dân trong phường cũng tham gia giữ gìn môi trường trong sạch bằng cách, tất cả các hộ trong phường đăng ký thực hiện phong trào “Vì môi trường trong sạch, nhân dân Thủ đô không đổ rác ra đường và nơi công cộng” và phong trào “Hạn chế sử dụng túi ni lông”. Người dân trong phường còn duy trì hoạt động của các Nhóm sống xanh đến từng tổ dân phố. Phường Bồ Đề có 30 nhóm Sống xanh với 300 thành viên. Các nhóm Sống xanh sinh hoạt theo 6 chủ đề của Chương trình Xanh nhà (tiết kiệm nước, tài nguyên, năng lượng, trở thành người thông thái, phân loại rác thải, giữ gìn sức khỏe). Kết quả là 80% các hộ gia đình của nhóm Sống xanh đã phân loại rác thải tại nhà; 60% số hộ sử dụng rác thải tái chế, 100% số hộ có ý thức hạn chế sử dụng túi ni lông và vứt rác thải vô cơ ra môi trường; 80% số hộ đã sử dụng túi, làn chuyên dụng đi chợ thay vì túi ni lông. Nhiều hộ gia đình tiết kiệm điện nước sinh hoạt…
Về công tác phòng chống tệ nạn xã hội: tại các phường trong quận Long Biên nói chung và hai phường Bồ Đề và Ngọc Thụy nói riêng đều thành lập Hội liên gia phòng chống ma túy, tệ nạn mại dâm. Trung bình mỗi tổ dân phố có từ 5 - 6 Hội liên gia (mỗi hội gồm từ 20 - 30 hộ gia đình). Nhờ đó, 100% người nghiện được Hội liên gia quản lý, giúp đỡ; hạn chế tối đa những trường hợp mắc nghiện mới. Trước đây, số thanh niên đi cai nghiện về thường hay xa lánh, mặc cảm, tự ti, không hòa nhập được với cộng đồng… Đây cũng là nguyên nhân làm cho những người nghiện sau cai bị những con nghiện khác rủ rê và trở thành tái nghiện. Tuy nhiên, do sự hoạt động tích cực của Nhóm liên gia, những thanh niên mắc nghiện sau cai đã được giúp đỡ, tạo công ăn việc làm ổn định, quyết tâm hòa nhập cộng đồng. Một số người nghiện sau cai còn tham gia vào nhóm phòng chống ma túy của tổ.
Về đền ơn đáp nghĩa và tinh thần tương thân tương ái: Các hoạt động cứu trợ của người dân quận Long Biên đối với đồng bào bị thiên tai, xoá đói giảm nghèo, xây nhà tình nghĩa, trường học, trạm y tế diễn ra thường xuyên trong những năm qua thật sự có ý nghĩa sâu sắc, xuất phát từ tư tưởng đại từ đại đức, từ bi, cứu khổ, cứu nạn của đạo Phật. 
Những năm qua, người dân ở hai phường Bồ Đề và Ngọc Thụy đều góp tiền, chung tay cùng với quận, xây dựng nhà cho người nghèo. Năm năm gần đây, phường Bồ Đề đã xây dựng được 10 nhà tình nghĩa, sửa chữa 3 nhà cho những hộ gia đình chính sách, người có công với cách mạng. Phường Ngọc Thụy xây được 15 nhà tình nghĩa cho những người có công với nước, đặc biệt là cho hộ gia đình là Bà mẹ Việt Nam anh hùng.
Bên cạnh đó, tinh thần tương trợ, giúp đỡ các hộ gia đình nghèo cũng được người dân chú trọng. Những năm qua, nhiều gia đình có hoàn cảnh khó khăn, không có nhà ở hoặc nhà ở dột nát đã được người dân giúp đỡ. Ví như, một gia đình nghèo ở tổ 16 phường Bồ Đề, bố mẹ mất sớm, để lại 7 anh chị em. Lần lượt các thành viên lớn lên và lập gia đình, nhưng gia cảnh của họ cũng rất nghèo khó, nhà ở dột nát. Nhân dân trong phường đã tự nguyện góp tiền xây nhà tình nghĩa cho người chị năm 2008 và xây nhà cho người em năm 2011. Ở phường Ngọc Thụy, Hội phụ nữ đã trao tặng 19 sổ tiết kiệm và hỗ trợ xây dựng 1 nhà đoàn kết tình nghĩa trị giá gần 40 triệu đồng cho những hộ nghèo là thành viên của hội...
Trên cơ sở truyền thống yêu nước thương nòi của dân tộc, ảnh hưởng của đạo đức Phật giáo mà người Việt Nam thường chế ngự được tính ích kỷ, thể hiện tình thương bằng sự giúp đỡ tận tâm tận lực, đùm bọc lẫn nhau không vụ lợi, không chờ sự đền đáp. Tình nhân ái thể hiện trong quan hệ gia đình, dòng họ và đặc biệt là tình làng nghĩa xóm mỗi khi “tắt lửa tối đèn” hay “gặp khó khăn hoạn nạn” vừa nêu trên là minh chứng của sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa truyền thống dân tộc và đạo đức Phật giáo trong thời đại ngày nay.
Trên đây chỉ là một số ví dụ điển hình trong số rất nhiều những tấm gương thực hành đạo đức truyền thống Việt Nam và đạo đức Phật giáo trong phạm vi gia đình mà chúng tôi không có điều kiện đề cập hết trong khuôn khổ bài báo. Thực hành lối sống đạo đức Phật giáo trong gia đình gắn liền với lương tâm, nghĩa vụ và trách nhiệm của người Phật tử. Thực hành lối sống đạo đức Phật giáo ngoài xã hội gắn liền với các hoạt động từ thiện, cũng là cơ hội để Phật giáo đi sâu và gắn kết với cộng đồng dân tộc, trước hết nhằm xoa dịu nỗi đau khổ của những người chịu nhiều bất hạnh trong cuộc sống, đóng góp cho đất nước những giá trị nhân văn tốt đẹp, to lớn nhất từ giáo lý “vô ngã, vị tha” của đạo Phật.
Như vậy, thông qua hoạt động của nhiều đạo tràng tại các chùa (các buổi học kinh sách, công tác từ thiện xã hội do nhà chùa tổ chức, các nghi lễ do nhà sư chủ trì thực hiện…), tiếp thu những tư vấn, khuyên giải của các nhà sư khi gặp khó khăn, hoạn nạn… người dân Hà Nội nói chung và quận Long Biên nói riêng đã nâng cao sự hiểu biết về giáo lý, giáo luật của Phật giáo. Các giá trị đạo đức Phật giáo như: Tứ vô lượng tâm, Ngũ giới, Tứ ân, Thập thiện, Lục hòa, Lục độ… không chỉ được người dân tiếp thu mà đã biến thành hành động. Qua đó, một sự thay đổi trong nhận thức của nhiều người dân, đặc biệt ở tầng lớp phật tử đã diễn ra; đó là, đến chùa không phải để cầu xin Phật, Thánh, mà để tu tập, thực hành điều tốt trên thực tế, để sau khi mất được vào cảnh giới an lành; tu nhân, tích đức cho con cháu. Nhiều người trước đây mắc lỡ lầm, nay đã hoàn lương, đóng góp cho xã hội. Điều đáng nói là những hành động, những tấm gương đẹp ngày càng lan tỏa trong cộng đồng xã hội, giúp đỡ cho những mảnh đời thiếu may mắn, chung tay xây dựng xã hội ngày càng tốt đẹp hơn.
Nhận xét: Những thành quả trong thời gian qua của GHPG VN nói chung và của Ban Trị sự GHPGVN quận Long Biên nói riêng, là sự chung tay, góp sức, đoàn kết, đồng lòng của Tăng ni, Phật tử. Tuy nhiên cũng không thể thành công nếu không có sự giúp đỡ, ủng hộ đặc biệt của Đảng, Nhà nước, Chính quyền các cấp… Thành quả tốt đẹp của sự nghiệp phụng đạo yêu nước của Phật giáo đã và sẽ góp phần không nhỏ vào việc ổn định xã hội, khẳng định niềm tin của Phật giáo Việt Nam vào chế độ Xã hội Chủ nghĩa ở hiện tại và trong tương lai. Sự kết hợp giữa “Đạo” và “Đời” nói trên cũng là cơ sở để những mặt tích cực của đạo đức Phật giáo lan tỏa trong xã hội và người dân.
3. Một số khuyến nghị và giải pháp nhằm phát huy vai trò xã hội hóa Phật giáo trong công tác an sinh xã hội
Để phát huy vai trò xã hội hóa Phật giáo trong công tác an sinh xã hội, tạo điều kiện cho nhà chùa và các vị Tăng ni, Phật tử có nhiều đóng góp hơn nữa trên các lĩnh vực của đời sống xã hội, chúng tôi đưa ra một số khuyến nghị và giải pháp như sau:

- Một số khuyến nghị:

Thứ nhất, tôn giáo nói chung và Phật giáo nói riêng là một vấn đề nhạy cảm, cần có sự phối hợp chặt chẽ khi giải quyết các vấn đề về tôn giáo.
Trên thực tế, một số cán bộ quản lý tôn giáo chưa thấu triệt vai trò của Phật giáo trong đời sống văn hóa, xã hội, đạo đức nên chưa có sự phối hợp chặt chẽ và hiệu quả với Giáo hội trong công tác an sinh xã hội. Hiện tượng đó đôi khi đã tạo kẽ hở tạo cơ sở cho một số thế lực thù địch lợi dụng tôn giáo, chống lại quan điểm của Đảng và Nhà nước ta. 
Thứ hai, khi giải quyết các vấn đề về tôn giáo, cần xem trọng vai trò của các vị chức sắc, bởi họ là lực lượng nòng cốt của tầng lớp Tăng ni, Phật tử. 
Hiện nay, Phật giáo trở thành chỗ dựa về tinh thần trong cuộc sống thường nhật của nhiều người dân Hà Nội, thu hút đông đảo một lượng lớn tín đồ và quần chúng nhân dân. Các nhà sư không chỉ là người coi sóc về mặt tâm linh mà còn là người tư vấn, giúp đỡ, hỗ trợ cho các Phật tử khi họ gặp bất trắc, khó khăn trong cuộc sống. Do tạo được uy tín trong quần chúng nhân dân, những ý kiến, lời khuyên của các nhà sư, nhất là sư trụ trì các chùa đều có “trọng lượng”, ảnh hưởng sâu rộng tới quần chúng. Trên thực tế, mỗi nhà chùa đều có một số lượng Phật tử rất đông đảo ủng hộ, nên việc tranh thủ sự ủng hộ của các nhà sư là cần thiết ở mỗi địa phương. Do vậy, cần có sự kết hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương với các các tổ chức Phật giáo trong việc thực hiện một số nhiệm vụ chính trị, giải quyết các vấn đề ở địa phương, chắc chắn sẽ đạt hiệu quả tốt hơn. Thông qua các buổi sinh hoạt đạo tràng, các buổi thực hành nghi lễ, các sư trụ trì có thể lồng ghép, phổ biến các chủ trương, chính sách, các nhiệm vụ chính trị cần thực hiện của chính quyền địa phương cho các Phật tử. Từ đó, những thông tin này cũng sẽ lan rộng ra và nhận được sự hưởng ứng, đồng thuận của tất cả người dân trong quận.
Thứ ba, tăng cường hoạt động của các đạo tràng tại các chùa.
Phật tử sinh hoạt trong các đạo tràng chủ yếu là người dân tại các phường đô thị hóa tại Hà Nội và một số khách thập phương. Họ là lực lượng nòng cốt trong việc thực thi các chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước. Đồng thời, họ cũng chính là những hạt nhân hiểu và nắm vững những giáo lý, giáo luật của Phật giáo, thực hành một đời sống đạo đức gương mẫu trong cuộc sống thường ngày. Những việc làm từ thiện như giúp đỡ người nghèo, người tàn tật, ốm đau, người có công với nước…, sống gương mẫu, hăng say lao động, chấp hành tốt chủ trương, đường lối, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước đề ra, là tấm gương sáng để con cháu noi theo. Họ chính là cầu nối giữa “Đạo” và “Đời”. Bên cạnh đó, phần lớn Phật tử là những người cao tuổi, thuộc bậc bề trên trong các gia đình, dòng họ. Vì vậy, ảnh hưởng của Phật tử đối với những thành viên trong gia đình là rất lớn. Những quan điểm, ý kiến họ nêu ra thường được các thành viên gia đình đồng tình, hưởng ứng. Nhiều chùa được xây dựng khang trang, nhiều lễ hội đình, chùa… được phục dựng, đều có sự đóng góp về tiền bạc, sức lực của con cháu các Phật tử. Những việc làm, những tấm gương sống đạo của các Phật tử có sức lan tỏa lớn đến các gia đình, dòng họ và toàn xã hội. 
Hiện nay, Phật tử sinh hoạt trong các đạo tràng không chỉ có các bậc cao tuổi, người trung niên mà cả tầng lớp thanh niên. Việc thành lập và đi vào hoạt động của Câu lạc bộ Hương Sen ở chùa Pháp Vân mà thành phần chủ yếu là người trẻ tuổi, nhằm giúp đỡ, cưu mang những bệnh nhân bị nhiễm căn bệnh thế kỷ, xóa đi sự kỳ thị của cộng đồng, phát cháo miễn phí tại các bệnh viện cho bệnh nhân nghèo…; sự thành lập Câu lạc bộ thanh niên Phật tử của chùa, tham gia nhiều hoạt động có ý nghĩa như thắp hương, nến tại nhiều nghĩa trang liệt sĩ vào ngày 27/7, giúp đỡ người nghèo, người có công với nước, bà mẹ Việt Nam anh hùng, các gia đình thương bệnh binh... là những việc làm có ý nghĩa giáo dục, có sức lan tỏa trong giới trẻ ngày nay.
Vì vậy, nếu đẩy mạnh sự hoạt động của các đạo tràng tại các chùa sẽ có những hạt nhân tốt, giúp ích nhiều hơn cho chính cộng đồng ở địa phương và cho xã hội.
Thứ tư, về phía chính quyền địa phương, cần phát huy hơn nữa vai trò của các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội, tạo môi trường thuận lợi để Phật giáo phát huy những giá trị tốt đẹp trong công cuộc xây dựng xã hội mới. 
Những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội đã thực hiện khá tốt trách nhiệm của mình trong công tác đối với tôn giáo; có nhiều hình thức, biện pháp để tuyên truyền, vận động quần chúng thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Bên cạnh đó, cuộc vận động các tín đồ tôn giáo nói chung, Phật tử nói riêng tham gia vào phong trào “toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” đã đạt được hiệu quả cao, góp phần làm thay đổi bộ mặt đời sống của đồng bào là tín đồ Phật giáo. Hoạt động của các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội những năm qua đã góp phần không nhỏ vào thành tựu chung trong công tác phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp của các tôn giáo. 
Tuy nhiên, nhìn một cách tổng thể, các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội chưa phát huy được hết vai trò, khả năng trong công tác văn hóa tôn giáo nói chung, trong công tác phát huy giá trị văn hóa, đạo đức Phật giáo nói riêng. Một trong những nguyên nhân chủ yếu khiến cho các đoàn thể xã hội nêu trên không phát huy được hết vai trò của mình là do chậm đổi mới phương thức hoạt động. Ở một số phường, tổ chức đoàn thể thường “hành chính hóa” nên hoạt động mang tính hình thức.
Thứ năm, khắc phục những tồn tại hạn chế, tiêu cực nảy sinh, lợi dụng Phật giáo trong đời sống xã hội. 
Bên cạnh việc phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức Phật giáo tích cực, cần đấu tranh khắc phục những tiêu cực nảy sinh của đạo đức Phật giáo trong đời sống xã hội và xử lý nghiêm minh những hành vi lợi dụng Phật giáo, lợi dụng các giá trị văn hóa, đạo đức Phật giáo chống phá sự nghiệp cách mạng, đi ngược lại với lợi ích của dân tộc, làm cản trở quá trình xây dựng đời sống đạo đức xã hội mới. 
Trong bối cảnh hiện nay, sinh hoạt Phật giáo ở một số địa phương trở thành môi trường dung chứa những yếu tố mê tín, dị đoan, không có lợi cho việc xây dựng đạo đức mới. Trong khi đó, một bộ phận người dân chưa hiểu biết về đạo đức, giáo lý, điều luật, lễ nghi của đạo Phật nên đã ảnh hưởng đến việc thực hành đạo cũng như hình thành nhân cách con người Phật giáo chân chính. Các sinh hoạt Phật giáo nhiều khi bị lợi dụng nhằm trục lợi cho một số cá nhân. Bên cạnh đó, một số vị Tăng, Ni còn chưa dành nhiều thời gian học tập kinh sách, tu học nâng cao trình độ kiến thức văn hóa tại các trường đại học của Nhà nước… Điều này gây nên những cản trở không nhỏ cho quá trình xây dựng đời sống đạo đức xã hội mới ở Việt Nam hiện nay. 

- Một số giải pháp  

Từ những kiến nghị nêu trên chúng tôi đưa ra những giải pháp nhằm phát huy hơn nữa vai trò của Phật giáo trong công tác an sinh xã hội như sau:
Thứ nhất, cần nâng cao hơn nữa trình độ về năng lực chuyên môn và quản lý của một số cán bộ quản lý nhà nước đối với tôn giáo. Cán bộ quản lý tôn giáo đòi hỏi không những phải có trình độ hiểu biết về tôn giáo do mình quản lý, mà còn phải đi sâu đi sát tình hình của địa phương, am hiểu các phong tục tập quán, nghi lễ của tôn giáo, có tác phong quần chúng, biết lắng nghe và thuyết phục quần chúng…. Bên cạnh đó, cán bộ tôn giáo cần biết kết hợp công tác dân vận với việc phát động quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc nhằm giữ gìn trật tự an ninh, phòng chống tệ nạn xã hội, vận động quần chúng tố giác những phần tử lợi dụng tôn giáo để thu tiền bạc của nhân dân, tuyên truyền những luận điệu sai trái, lửa phỉnh…, tạo điều kiện cho các thế lực thù địch lợi dụng, bóp méo, xuyên tạc chế độ và GHPGVN.
Tuy nhiên, ở các phường đô thị hóa, một số cán bộ tôn giáo không được đào tạo về chuyên môn (tôn giáo) do mình quản lý, hoặc chỉ làm công tác kiêm nhiệm. Do bận nhiều việc, lại không phải là người tại địa phương, nên việc đi sâu, đi sát quần chúng của cán bộ tôn giáo còn hạn chế. Để khắc phục tình trạng nêu trên, cần phải nâng cao hơn nữa trình độ chuyên môn và trình độ quản lý nhà nước cho các cán bộ tôn giáo ở địa bàn Hà Nội nói chung và quận Long Biên nói riêng. 
Thứ hai, khi giải quyết các vấn đề liên quan đến tôn giáo (Phật giáo), cần xem trọng vai trò của các vị chức sắc. 
Cần có sự phối hợp tốt hơn giữa các tổ chức Phật giáo với các tổ chức Đảng, Chính quyền, Mặt trận…, nhất là đối với những người làm công tác quản lý tôn giáo về mặt Nhà nước trong thực hiện các nhiệm vụ chính trị cũng như giải quyết các vấn đề liên quan đến tôn giáo ở các địa phương. Trong quá trình động viên tín đồ Phật giáo xây dựng đời sống mới, các chức sắc giữ vai trò quan trọng. Họ cần nêu cao phẩm hạnh tu hành, là tấm gương đạo đức cho Phật tử học tập và noi theo. Chức sắc Phật giáo cần nắm vững chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, có sự phối kết hợp chặt chẽ với các đoàn thể chính trị xã hội, đưa giáo dục đạo đức xã hội và pháp luật của Nhà nước vào cùng giáo dục đạo đức Phật giáo cho đông đảo quần chúng tín đồ. Hướng dẫn tín đồ nêu cao tinh thần dân tộc, nêu cao ý chí tự lực, tự cường, ý thức đầy đủ được quyền và nghĩa vụ của một tín đồ - một công dân với
Tổ quốc.          
Thứ ba, Nhà nước và GHPGVN cần tạo điều kiện cho các chùa có nơi sinh hoạt ổn định cho các đạo tràng. 
Hiện nay, một số chùa do diện tích chật hẹp, thường phải tổ chức sinh hoạt đạo tràng tại Tam bảo, gây khó khăn cho người đến lễ. Do vậy, đối với các chùa trên, việc mở rộng diện tích là cần thiết, nhưng đôi khi quỹ đất, tài chính có hạn. Do đó, việc cải tạo, xây dựng thêm một số hạng mục của nhà chùa theo chiều cao, nhằm mở rộng diện tích sử dụng rất mong được chính quyền các cấp tạo điều kiện. Mặt khác, để nâng cao hơn nữa nhận thức của Phật tử sinh hoạt trong các đạo tràng tại các chùa về trách nhiệm và sự đóng góp của đối với công cuộc xây dựng đất nước, cần nâng cao khả năng thuyết giảng Phật pháp của một số vị Tăng ni trụ trì chùa. Hiện nay, ở một số chùa, khả năng thuyết giảng Phật pháp của vị đứng đầu còn yếu, có nơi Phật tử phải nghe thuyết pháp qua băng, đĩa. 
Thứ tư, phát huy hơn nữa vai trò của các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội đối với đội ngũ Phật tử tại địa phương.
 Đảng và Nhà nước ta cần quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo việc củng cố, đổi mới nội dung và phương thức hoạt động của tổ chức này nhằm đảm bảo về số lượng, chất lượng cán bộ cũng như hình thức hoạt động, hướng đến xây dựng đời sống đạo đức xã hội mới. Các sinh hoạt mang tính cộng đồng được các tổ chức đoàn thể xã hội thường xuyên phát động sẽ là môi trường thuận lợi để tuyên truyền, giáo dục lối sống mới cho đông đảo Phật tử, đồng thời là môi trường tốt để khuyến khích phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức tích cực của Phật giáo trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội. 
Thứ năm, khắc phục những tồn tại hạn chế, tiêu cực nảy sinh, lợi dụng Phật giáo trong đời sống xã hội. 
Giáo hội Phật giáo Việt Nam cần quan tâm phổ biến những kiến thức cơ bản về đạo pháp cho các Phật tử. Các cấp chính quyền, Nhà nước và Giáo hội cần quan tâm đến việc tăng cường quản lý các hoạt động tôn giáo trong sự lành mạnh cho đời sống đạo của người tín đồ, bảo vệ uy tín của Phật giáo. Giáo hội Phật giáo các cấp cần có những chương trình hoạt động cụ thể khuyến khích, động viên và hướng dẫn Tăng, Ni, Phật tử hành đạo theo đúng phương châm: “Đạo pháp - Dân tộc - chủ nghĩa xã hội”, tham gia vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội, vận dụng những giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp của Phật giáo trong xây dựng đời sống xã hội. 
 
TÀI LIỆU THAM KHẢO
  1. Đảng bộ Thành phố Hà Nội, Ban chấp hành Đảng bộ quận Long Biên (2013), Lịch sử Đảng bộ quận Long Biên (2003 - 2013), Nxb. Chính trị - Hành chính.
  2. Đảng bộ quận Long Biên, Ban chấp hành Đảng bộ phường Bồ Đề (2014), Lịch sử cách mạng của Đảng bộ và nhân dân phường Bồ Đề (1930 - 2010), Tài liệu lưu hành nội bộ. 3. Đảng bộ quận Long Biên, Ban chấp hành Đảng bộ phường Ngọc Thụy (2014), Lịch sử cách mạng của Đảng bộ và nhân dân phường Ngọc Thụy (1930 - 2010), Nxb. Chính trị - Hành chính.
  1. Lê Quý Đức - Hoàng Chí Bảo (2007), Văn hóa đạo đức ở nước ta hiện nay - Vấn đề và giải pháp, Nxb. Văn hóa - Thông tin và Viện Văn hóa, Hà Nội.
  2. Thích Mãn Giác (1981), Đại cương đạo đức học Phật giáo, Trung tâm văn hóa Phật giáo Việt Nam.
  3. Thích Gia Quang (2001), “Vài nét về đạo Phật với nền giáo dục đạo đức xã hội”, Tạp chí Nghiên cứu Phật học, số 5. 
  4. Thích Tâm Quang (1994), Đạo Phật và đời sống hiện đại, Nxb. Thành phố Hồ Chí Minh.
  5. Trí Quảng (dịch -1998), Kinh Bồ tát giới, Nxb. Thành phố Hồ Chí Minh.
  6. Trí Quảng (dịch -2005), Kinh vu lan báo ân, Trí Quang dịch, Nxb. Tôn giáo, Hà Nội.
  7. Huỳnh Khái Vinh (2001), Những vấn đề văn hóa Việt Nam đương đại, Nxb. Văn hóa - Thông tin.
  8. Huỳnh Khái Vinh (Chủ biên, 2001), Một số vấn đề về lối sống, đạo đức, chuẩn giá trị xã hội, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
  9. Hoàng Vinh (2005), Về khái niệm văn hóa, đạo đức và văn hóa đạo đức, Thông tin Văn hóa và phát triển, tháng 2.
  10. Nguyễn Hữu Vui (1994), Tôn giáo và đạo đức, Những vấn đề tôn giáo hiện nay, Nxb. Khoa học xã hội, Hà Nội.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây