42. PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA PHẬT GIÁO ĐỐI VỚI CÔNG TÁC AN SINH XÃ HỘI

Thứ tư - 05/09/2018 17:36
PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA PHẬT GIÁO...của GS. TS.  Nguyễn Văn Tài  - ThS. Vũ Thị Thu Hiền 
 
Phật giáo Việt Nam luôn gắn chặt và đồng hành cùng với dân tộc qua hàng nghìn năm lịch sử, đã thể hiện được vị trí vai trò quan trọng của mình trong việc tập hợp đoàn kết toàn dân, động viên tinh thần yêu nước của nhân dân trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước. Đặc biệt trong hai cuộc kháng chiến vệ quốc vĩ đại, Phật giáo đã đóng góp to lớn cho phong trào giải phóng dân tộc. Ngày nay, với phương châm hoạt động “Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội”, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã đoàn kết được đông đảo tín đồ cùng nhân dân cả nước hướng đến thực hiện sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. 
Đạo Phật luôn đề cao lòng từ bi, nhân ái. Từ khi truyền vào Việt Nam, tinh thần cứu khổ, cứu nạn của đức Phật có điều kiện để phát huy ở một quốc gia bị nhiều thiên tai, chiến tranh tàn phá và trải qua những thăng trầm của lịch sử. Công cuộc đổi mới đất nước toàn diện trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, bên cạnh sự phát triển, vẫn tồn tại nhiều vấn đề xã hội bức xúc đang thách thức sự phát triển bền vững của nước ta. Trước tình hình đó, Phật giáo có vai trò quan trọng, góp phần hỗ trợ với Nhà nước thực hiện tốt an sinh xã hội. Đây cũng là cơ duyên để Phật giáo Việt Nam có điều kiện gắn chặt với sự phát triển bền vững của dân tộc hiện tại và tương lai.
Phật giáo luôn thể hiện tinh thần cứu khổ, cứu nạn cho chúng sinh. Trong giáo lý của đức Phật, điều đầu tiên phải thực hiện là thực hành bố thí. Giáo lý Phật giáo cũng quan niệm con người cần có lòng từ, bi, hỉ, xã (Tứ vô lượng tâm), đây là nhân tố chủ yếu giúp định hướng cho mọi hoạt động của Phật giáo luôn hướng đến cho con người và vì con người. Phật giáo coi làm việc thiện chính là con đường để giúp con người có được một cuộc sống bình an, thoát khỏi tai họa. Các kinh Khuyến phát Bồ đề tâm văn, Diệu pháp Liên Hoa kinh,… đều nói đến tinh thần vô ngã, vị tha, khuyên con người sống có trách nhiệm với cộng đồng, biết thể hiện lòng nhân ái của mình với người khác.
Tinh thần vì chúng sinh của Phật giáo khi vào Việt Nam đã nhanh chóng hòa quyện cùng những triết lý nhân văn sâu sắc của người dân, cùng hướng đến những con người chẳng may gặp bất hạnh trong xã hội: “Lá lành đùm lá rách”, “Thương người như thể thương thân”, “Một miếng khi đói bằng một gói khi no”… Sự tương đồng về giá trị văn hóa là một trong những cơ sở quan trọng, là cơ duyên để Phật giáo tồn tại, phát triển, đồng hành cùng với dân tộc Việt Nam. Phật giáo Việt Nam luôn thể hiện tinh thần nhập thế hành đạo, thường xuyên tổ chức các hoạt động từ thiện, giúp đỡ những mảnh đời khốn khó và bất hạnh trong xã hội.
Hoạt động hành thiện, giúp người, cứu đời của Phật giáo Việt Nam vừa là sự thể hiện tinh thần từ bi, cứu khổ cứu nạn của tín đồ Phật giáo, vừa mang một ý nghĩa quan trọng, góp phần thực hiện an sinh, phúc lợi xã hội vì sự phát triển cộng đồng, thể hiện mối quan hệ tốt đẹp giữa đạo với đời, phản ánh rõ nét chức năng xã hội của Phật giáo. Phật giáo không chỉ giúp đỡ con người bằng các liệu pháp tinh thần như cầu nguyện, tin tưởng…, mà còn giúp đỡ con người thông qua những hành động mang tính thực tiễn, đó là sự hỗ trợ vật chất của các tôn giáo trong hoạt động từ thiện xã hội. Hoạt động từ thiện xã hội của Phật giáo còn được xem là một trong những nguồn vốn xã hội, vốn cộng đồng quan trọng cho công tác an sinh xã hội. Thực tế cho thấy, Phật giáo là một tổ chức xã hội lớn và có uy tín ở Việt Nam, từ trước đến nay đã là nguồn vốn xã hội quan trọng, cùng Nhà nước và các tổ chức khác trong các hoạt động từ thiện xã hội để hỗ trợ người dân, góp phần vào việc xây dựng hệ thống an sinh xã hội của nước ta. 
Trong sự nghiệp đổi mới hiện nay, chủ trương của Nhà nước là các chính sách xã hội phải được tiến hành theo tinh thần xã hội hóa, phải huy động các nguồn lực của toàn xã hội để nâng cao an sinh xã hội và phúc lợi xã hội. Do vậy, hoạt động từ thiện xã hội của Phật giáo cần và có điều kiện phát triển để đáp ứng nhu cầu xã hội và chủ trương đó của Nhà nước. 
Báo cáo tổng kết công tác Phật sự năm 2016 của Ban Trị sự  Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã chỉ ra nhiều công tác quan trọng và đạt kết quả tốt đẹp. Phật giáo Việt Nam, trong năm 2016 đã kế thừa và phát huy được những kết quả và kinh nghiệm của thực tiễn hoạt động từ thiện xã hội của nhiều năm trước đó. Phát huy tinh thần phụng đạo yêu nước, sống phúc âm trong lòng dân tộc, phụng sự chúng sinh, đồng thời, để phát huy vai trò thành viên trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện hữu hiệu phương châm hoạt động của Giáo hội "Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội”, Tăng Ni, Phật tử cả nước đã tích cực tham gia các phong trào ích nước lợi dân, nâng cao phúc lợi xã hội, bảo vệ môi trường sinh thái, ứng phó biến đổi khí hậu, an toàn giao thông, xây dựng nếp sống mới trên địa bàn khu dân cư, ủng hộ quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam; tích cực trong các mặt hoạt động từ thiện xã hội, xóa đói giảm nghèo, ủng hộ quỹ đền ơn đáp nghĩa, xây dựng nhà tình thương, tình nghĩa, cứu trợ đồng bào các vùng còn khó khăn; tham gia ủng hộ công tác xây dựng trường học, lớp học, phòng học tại các vùng sâu vùng xa, đắp đường, xây cầu, giếng nước sạch. Tổ chức các bếp ăn từ thiện, nồi cháo tình thương giúp đỡ cho bệnh nhân nghèo tại các bệnh viện; động viên con em gia đình Phật tử thi hành nghĩa vụ quân sự, làm tròn bổn phận công dân đối với đất nước và xã hội. Các Ban của Giáo hội đã hướng dẫn Phật tử thăm hỏi, chia sẻ, tặng quà cho đồng bào nghèo, tham gia hiến máu nhân đạo, hỗ trợ sinh viên, học sinh nghèo hiếu học, vượt khó; học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
Trước tình hình xảy ra sự cố môi trường biển các tỉnh miền Trung làm ảnh hưởng đến đời sống của đồng bào ngư dân, Ban
Thường trực Hội đồng Trị sự đã kịp thời có công văn đề nghị Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam các tỉnh, thành phố, nhất là các tỉnh: Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế, Tăng ni, Phật tử tập trung vận động cứu trợ đồng bào bị thiên tai và động viên bà con ngư dân bình tĩnh trước thảm họa này, tin tưởng vào các cấp lãnh đạo chính quyền và các nhà khoa học trong việc sớm tìm ra nguyên nhân, ổn định cuộc sống, tiếp tục ra khơi bám biển.
Do ảnh hưởng của mưa to và lũ lớn xảy ra tại các tỉnh miền Trung như từ Nghệ An đến Khánh Hòa đã gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản, hoa màu, làm cho cuộc sống của đồng bào gặp nhiều khó khăn, Trung ương Giáo hội đã có Thông bạch kêu gọi các tỉnh, thành, Tăng ni, Phật tử các cơ sở Tự viện cứu trợ đồng bào bị thiên tai, để giúp đồng bào sớm khắc phục khó khăn, ổn định cuộc sống và tiếp tục phát triển kinh tế.
Về tổ chức các Tuệ Tĩnh đường, phòng thuốc Đông Tây y. Hiện nay, Giáo hội có trên 150 cơ sở Tuệ Tĩnh đường, 655 phòng chẩn trị Y học Dân tộc, 01 phòng khám Đa khoa và hàng trăm phòng thuốc nam, châm cứu đang hoạt động có hiệu quả ở Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng và nhiều tỉnh thành… đã khám và phát thuốc nam, thuốc tây, châm cứu, bấm huyệt cho hàng chục ngàn lượt bệnh nhân. Tổng chi phí điều trị ước tính hàng chục tỷ đồng. 
Hiện nay, các lớp học tình thương, trường nuôi dạy trẻ khuyết tật, mồ côi, trẻ bị nhiễm HIV, người già neo đơn … trong hệ thống Giáo hội Phật giáo Việt Nam đều hoạt động ổn định, có kết quả, đã nuôi dưỡng gần 3000 trẻ em mồ côi, cơ nhỡ và khuyết tật; chăm sóc hơn 1500 cụ già neo đơn.  Nhìn chung, các cơ sở từ thiện của Giáo hội đều khang trang, tiện ích, góp phần chia sẻ gánh nặng cho xã hội, chi phí cho toàn bộ công tác này hàng chục ngàn tỷ đồng. Chương trình tiếp sức mùa thi được các Ban của GHPGVN các tỉnh, thành tổ chức với các hoạt động như đón nhận và hỗ trợ các suất ăn chay, chỗ ở cho thân nhân và thí sinh, phương tiện đưa đón thí sinh đến trường thi cho khoảng hàng chục ngàn thí sinh dự thi đại học tại nhiều địa phương. 
Tăng ni, Phật tử cả nước đã nhiệt liệt hưởng ứng các phong trào ích nước lợi dân, ủng hộ tuyến đầu Tổ quốc, chiến sĩ biên phòng, Trường Sa, ủng hộ quỹ đền ơn đáp nghĩa, quỹ vì người nghèo, quỹ Bảo trợ trẻ em mồ côi, tàn tật, quỹ khuyến học, quỹ hội người mù, quỹ bảo trợ người cao tuổi, quỹ bảo trợ bệnh nhân nghèo, xây dựng cầu đường, xây nhà tình nghĩa, nhà tình thương, tặng xe đạp, xe lăn, xe lắc, áo quan, gạo, quần áo, thuốc men, trại tâm thần, nhà dưỡng lão, Quỹ Bảo thọ và nhiều công tác từ thiện khác…. Tổng công tác từ thiện xã hội trong cả năm là 1.330.513.688.000 đồng, trong đó Tp. Hồ Chí Minh đạt trên 327 tỷ đồng; các tỉnh: Kiên Giang, Sóc Trăng, Đồng Nai, Long An, Bà Rịa - Vũng Tàu… đạt trên 50 tỷ đồng…
Tăng Ni và Phật tử trên cả nước đã luôn phát huy truyền thống đoàn kết, hòa hợp, độc lập dân tộc, góp phần xây dựng xã hội Việt Nam văn minh, tiến bộ, giàu mạnh. Từ đó, đã xuất hiện nhiều gương điển hình, người tốt việc tốt giàu lòng nhân ái… nên đã được Nhà nước trao tặng nhiều Huân chương, Bằng khen, Giấy khen và Bằng Tuyên dương công đức của Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Những kết quả hoạt động từ thiện xã hội của Phật giáo Việt Nam được tổng kết năm 2016 thật sự ấn tượng và đáng khâm phục. Đó là những hoạt động có hiệu quả được tổ chức, có quy mô, khá ổn định và mang tính rộng khắp toàn quốc.
Hiện nay, trong xã hội Việt Nam đang nổi lên nhiều vấn đề xã hội cần phải quan tâm. Trước hết,  phân hóa giàu nghèo có xu hướng tăng. Chênh lệch về thu nhập của nhóm dân số giàu nhất so với nhóm dân số nghèo nhất có xu hướng ngày càng nới rộng, chênh lệch mức sống giữa nông thôn và thành thị vẫn cao. Công cuộc xóa đói giảm nghèo chưa bền vững. Tỷ lệ hộ đã thoát nghèo nhưng vẫn nằm sát chuẩn nghèo, khả năng tái nghèo còn cao, chủ yếu tập trung ở khu vực nông thôn, vùng miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nhóm dân cư khó khăn, dễ tổn thương.  Ở một số vùng thành thị và nông thôn, đời sống một bộ phận nhân dân còn nhiều khó khăn, không ổn định. Điều kiện đảm bảo về  giáo dục, y tế, cơ sở hạ tầng, môi trường sống… còn nhiều khó khăn. Trong quá trình chuyển dịch cơ cấu công nghiệp hóa, tình trạng nhiều người dân mất đất nông nghiệp, mất ngư trường và thiếu việc làm, điều kiện sinh sống khó khăn, vất vả, đối mặt với nhiều nguy cơ tổn thương xảy ra. Tình trạng ô nhiễm môi trường, bệnh tật khá nặng nề làm thiệt hại sản xuất, ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Một số địa phương có số người mắc và chết do bệnh hiểm nghèo cao, gây tâm lý lo lắng trong nhân dân. Hàng năm, một số địa phương bị thiên tai tàn phá nặng nề, làm cho cuộc sống người dân bị tổn thương trầm trọng với cảnh màn trời chiếu đất, đói kém, tang tóc, bệnh dịch hoành hành,… mà phải mất nhiều thời gian mới ổn định được. Tình hình dân nghèo nhập cư đến các thành phố lớn và di dân tự do là đáng quan ngại. Trong thời kỳ đổi mới, các thành phố lớn, có tốc độ tăng trưởng cao, hội nhập mạnh mẽ, nơi tập trung hoạt động phát triển kinh tế, chuyển dịch cơ cấu lao động, đã, đang diễn ra những biến đổi xã hội sâu sắc, hình thành nhiều nhóm nghèo mới. Tình trạng nghèo khổ và thất nghiệp ở nông thôn đã và đang di chuyển đến các đô thị. 
Những vấn đề xã hội trên đang là những trở ngại cho quá trình phát triển bền vững ở Việt Nam hiện nay. Giải quyết những vấn đề này không phải chỉ là công việc của Nhà nước mà còn là sự chung tay và góp sức của toàn xã hội. Những người con của đức Phật luôn mang tinh thần từ bi, cứu khổ, cứu nạn cho chúng sinh cũng đã và đang trăn trở trước những vấn đề của xã hội đang đặt ra hôm nay. Phật giáo Việt Nam với tư cách là một tổ chức xã hội sẽ là lực lượng quan trọng để góp phần giải quyết hiệu quả những vấn đề xã hội đang đặt ra, mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho những con người chẳng may bất hạnh và khốn khó trong xã hội. 
Tình hình đó, đòi hỏi phải nâng tầm hoạt động từ thiện xã hội của Phật giáo Việt Nam thành công tác xã hội  để hoạt động đó đi vào chiều sâu, gắn kết giải quyết các vấn đề xã hội đang đặt ra, không chỉ là hoạt động từ thiện xã hội với ý nghĩa hỗ trợ vật chất mang tính nhất thời. Công tác xã hội thúc đẩy việc giải quyết các vấn đề trong quan hệ giữa con người, vì hạnh phúc của người dân và đem lại sự bình yên cho xã hội. Muốn nâng cao và mở rộng hoạt động công tác xã hội thì phải có nguồn nhân lực được đào tạo công tác xã hội. Cần có nhiều lớp học về công tác xã hội được mở rộng hơn nữa ở các tỉnh trong cả nước cho Tăng ni, Phật tử tâm huyết với hoạt động từ thiện xã hội tham gia. 
Hoạt động từ thiện, xã hội của Phật giáo Việt Nam phải mang tính cơ bản, lâu dài, có kế hoạch và hướng đến từng cơ sở, từng địa phương cụ thể. Hoạt động từ thiện xã hội phải mang tính bền vững, hiệu quả và lâu dài, thông qua vai trò của Tăng ni ở địa phương để thực hiện nhiệm vụ một cách thường xuyên bằng những kế hoạch phù hợp với nhu cầu cần hỗ trợ của người dân địa phương, đặc biệt ở các vùng sâu, xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Hoạt động xã hội của các vị Tăng ni ở địa phương sẽ hướng đến hỗ trợ cộng đồng một cách lâu dài, hệ thống và mang tính hiệu quả xã hội thiết thực.
Hoạt động từ thiện xã hội của Phật giáo Việt Nam cần phải được đa dạng hóa với nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo để hướng đến nhiều đối tượng khác nhau bị tổn thương trong xã hội. Những hoạt động đó không vừa hỗ trợ vật chất, vừa động viên tinh thần để giúp người dân an tâm, phấn đấu vượt qua khó khăn trước những điều bất hạnh của cuộc sống. Muốn làm tốt điều này, các Tăng ni, Phật tử, những người tham gia nên được trang bị những kiến thức về xã hội cùng với một số kỹ năng như tham vấn tâm lý, giao tiếp công chúng, truyền thông, tổ chức sự kiện,…
Hoạt động từ thiện xã hội của Phật giáo Việt Nam cần được tổ chức mang tính hệ thống với cơ chế hoạt động và giám sát từ trên xuống dưới đối với nhiều công tác khác nhau. Đặc biệt là hệ thống các trường tình thương, trung tâm nuôi dạy trẻ mồ côi và người neo đơn, phòng khám từ thiện trên toàn quốc. Những cơ sở xã hội này, thông qua việc tổ chức mang tính hệ thống và giúp đỡ của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, sẽ duy trì được hoạt động lâu dài, hiệu quả và được hỗ trợ khi gặp khó khăn, được trao đổi và học tập kinh nghiệm, tham gia tập huấn kỹ năng,… Đồng thời, với những mô hình hoạt động hiệu quả, Giáo hội cần nên biểu dương và nhân rộng trên toàn quốc, đặc biệt ở các địa phương vùng sâu vùng xa, vùng nông thôn nghèo. Song song đó, nên chăng Ban Từ thiện Xã hội Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành lập những đội công tác xã hội tình nguyện bao gồm các vị Tăng ni, Phật tử có tâm huyết sẵn sàng đi hỗ trợ giúp đỡ bà con ở vùng thường xuyên bị thiên tai, lũ lụt tàn phá, vùng đồng bào nghèo, vùng dân tộc thiểu số hoặc các đối tượng xã hội cần được giúp đỡ hiện nay?
Cần tăng cường xã hội hóa để huy động rộng rãi các nguồn lực xã hội, tạo điều kiện giúp đỡ nhiều hơn các mảnh đời cơ cực, bất hạnh trong xã hội. Phật giáo là tổ chức có uy tín ở Việt Nam nên cần thông qua các hoạt động từ thiện xã hội của các Tăng ni, Phật tử để phát huy các thành phần xã hội khác có cơ hội giúp ích cho đời. Qua đó thực hiện chức năng xã hội của Phật giáo, giúp cho xã hội hướng thiện, hành thiện, phát triển tinh thần từ bi, bác ái, góp phần đẩy lùi cái ác, cái xấu trong xã hội. 
Thông qua các hoạt động từ thiện xã hội, các Phật tử được giáo dục lòng từ bi, tình yêu đồng bào, giúp đỡ những người yếu thế, ý thức trách nhiệm với xã hội. Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã góp phần cùng chính quyền các cấp tích cực chăm lo an sinh xã hội. Qua việc phát huy tinh thần từ bi, lợi người, lợi mình, tri ân và báo ân của đạo Phật để phát triển truyền thống tương thân tương ái của dân tộc. Với truyền thống đồng hành cùng dân tộc, Phật giáo Việt Nam chắc chắn cùng Nhà nước và xã hội nỗ lực để giải quyết những vấn đề xã hội đang đặt ra. Xã hội Việt Nam ngày một ấm no, hạnh phúc và càng bớt đi những cuộc đời bất hạnh, khốn khó chính là thực hiện tinh thần cứu khổ cứu nạn của đức Phật vào cuộc sống hôm nay. Chúng ta có cơ sở để tin tưởng rằng, Phật giáo Việt Nam tiếp tục tỏa sáng trong lòng dân tộc với tinh thần nhập thế, hành thiện cứu đời vì một tương lai đất nước phát triển văn minh, tiến bộ và cuộc sống tự do, hạnh phúc của nhân dân./.
 
 
 
 
 
TÀI LIỆU THAM KHẢO
  1. Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Báo cáo tổng kết công tác Phật sự năm 2016 của Giáo hội Phật giáo Việt Nam. www.giaohoiphatgiaovietnam.vn.
  2. Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Báo cáo tóm tắt công tác Phật sự quý 1 năm 2017,www.giaohoiphatgiaovietnam.vn
  3. Nguyễn Tài Đông, Trách nhiệm xã hội và trách nhiệm xã hội của Phật giáo, Tạp chí Triết học, số 12 (271), Tháng 12 - 201 4. Nguyễn Thị Minh Ngọc, Vài nét về hoạt động từ thiện xã hội của các tôn giáo tại Việt Nam, Tạp chí Nghiên cứu Phật học, Số 3/2014.
  1. Đinh Đức Hiền - Ngô Lan Anh, Phật giáo Đà Nẵng với công tác từ thiện xã hội,  Ban Tôn giáo - Sở Nội vụ thành phố Đà Nẵng, Website: http://btgcp.gov.vn của Ban Tôn giáo Chính phủ.
  2. Những gương sống tốt đời - đẹp đạo, Nhiều tác giả, Nxb. Tôn giáo, 2001.
  3. Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Báo cáo tổng kết công tác Phật sự của Giáo hội Phật giáo Việt Nam nhiệm kỳ VI (2007 - 2012). www.giaohoiphatgiaovietnam.vn  
  4. Đan Khánh, Phật giáo Việt Nam với các hoạt động nhân đạo, từ thiện, Báo Nhân Dân điện tử số ra ngày 07/11/2016 9. Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Báo cáo Tổng kết công tác Phật sự 35 năm thành lập của Giáo hội Phật giáo Việt Nam do TT. Thích Đức Thiện, Tổng Thư ký HĐTS trình bày tại Đại lễ kỷ niệm 35 năm thành lập GHPGVN, www.giaohoiphatgiao vietnam.vn.
  
 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây