25. HOẠT ĐỘNG TỪ THIỆN XÃ HỘI CỦA PHẬT GIÁO VIỆT NAM HIỆN NAY -  MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP

Thứ ba - 04/09/2018 22:49
HOẠT ĐỘNG TỪ THIỆN XÃ HỘI...Bài tham luận của Nguyễn Ngọc Quỳnh - Nguyễn Hoàng Tuấn
  
1. Hoạt động từ thiện xã hội của Giáo hội Phật giáo Việt Nam qua các kỳ Đại hội
Đại hội nhiệm kỳ I năm (1981 - 1987) thực hiện công cuộc thống nhất Phật giáo Việt Nam trên quy mô toàn diện và cả nước, đây là bước ngoặt lớn trong chiều dài lịch sử Phật giáo Việt Nam, cũng đồng thời khẳng định tính chất truyền thống của Phật giáo Việt Nam mãi mãi chuyển lưu trong dòng lịch sử dân tộc. Trong tinh thần hòa hợp đoàn kết phụng Đạo yêu nước, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã đề ra các chương trình hoạt động phù hợp với tâm tư nguyện vọng của Tăng ni, Phật tử Việt Nam, trong đó có hoạt động Từ thiện xã hội. 
Công tác Từ thiện xã hội là một trong những hoạt động trọng tâm của giáo hội Phật giáo Việt Nam, là hoạt động mang tính “nhập thế” của Phật giáo. Các lĩnh vực như: uỷ lạo thương bệnh binh, trợ giúp và đỡ đầu các gia đình có công với cách mạng, ủng hộ các công trình xã hội tặng quà tình nghĩa cho người nghèo, già cả, neo đơn, khám chữa bệnh, khen thưởng, tặng học bổng cho các cháu học sinh giỏi… được tiến hành thường xuyên.
Theo các báo cáo tổng kết các nhiệm kỳ của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, có thể thấy những con số ấn tượng về công tác từ thiện xã hội qua các nhiệm kỳ:
Nhiệm kỳ Số tiền từ thiện
Nhiệm kỳ I (1981 - 1987) GHPGVN chưa có kế hoạch cụ thể về công tác Từ thiện xã hội
Nhiệm kỳ II (1987 - 1992) Trên 2 tỷ đồng 
25 Tuệ Tĩnh Đường
Nhiệm kỳ III (1992 - 1997) Trên 111 tỷ đồng
Nhiệm kỳ IV (1997 - 2002)   Trên 200 tỷ đồng  
Nhiệm kỳ V (2002 - 2007)
  • Trên 400 tỷ đồng và nhiều tặng phẩm các loại
  • 126 Tuệ Tĩnh đường
Nhiệm kỳ VI (2007 - 2012) 1200 tỷ đồng và nhiều tặng phẩm
các loại
Tới tháng 10/2012
  • 2.000 tỷ đồng và nhiều tặng phẩm các loại
  • 1 phòng khám đa khoa
 
Mặc dù các hoạt động Từ thiện xã hội được xem là biểu tượng của tinh thần nhập thế Phật giáo, nhưng trước năm 1981 do không được hướng dẫn theo một tổ chức, hệ thống nên hoạt động mang tính chất tự phát, rời rạc ở một vài địa phương và do một số tăng ni, Phật tử thực hiện. Sau Đại hội nhiệm kỳ I, được sự lãnh đạo có tôn chỉ, mục đích của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, các hoạt động này được tổ chức với qui mô rộng khắp, chất lượng tốt và ngày càng có nhiều đóng góp cho xã hội.
Kể từ nhiệm kỳ II (1992 - 1997) trong phạm vi cả nước đã có trên 196 lớp học tình thương và 116 cơ sở nuôi dạy trẻ mẫu giáo bán trú, nhà nuôi trẻ mồ côi, khuyết tật với trên 6.000 em. Tuy nhiên, lực lượng giáo viên chuyên môn do Tăng ni, Phật tử đảm trách còn hạn chế. Trước tình hình đó, Ban Từ thiện Trung ương Giáo hội đã mở khóa bồi dưỡng nuôi dạy trẻ cho 12 Tăng ni, Phật tử. Ban Từ thiện Xã hội còn xây dựng 12 trường tiểu học, mẫu giáo, ủng hộ hàng chục ngàn tấn quần áo thuốc men... Trong cả nước lúc đó có 25 Tuệ Tĩnh đường, nổi bật nhất là Tuệ Tĩnh đường ở Thành phố Hồ Chí Minh, Huế, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu... với 665 phòng thuốc chuẩn y học dân tộc hoạt động có hiệu quả. Chương trình phát triển hệ thống Tuệ Tĩnh đường được mở rộng mạng lưới trong cả nước. Giáo hội nhận thấy đây là một khuynh hướng nhân đạo phù hợp với hạnh nguyện của người con Phật, cần phải xem là một ngành hoạt động quan trọng của Giáo hội. Báo cáo tổng kết hoạt động năm năm nhiệm kỳ II (1992 - 1997) của Hội Đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo cũng đã nêu rõ: “Những hoạt động từ thiện của Giáo hội Phật giáo Việt Nam trong nhiệm kỳ qua đã đi vào nề nếp và phát triển”.
Thực hiện chương trình và kế hoạch hoạt động Từ thiện xã hội, đến năm 1998 Ban Từ thiện Xã hội đã đẩy mạnh công tác một cách có hiệu quả ở nhiều tỉnh, thành, hội Phật giáo trong cả nước. “Trong toàn quốc có trên dưới 26 Tuệ Tĩnh đường, hoạt động có hiệu quả đã khám bệnh cho hàng chục ngàn bệnh nhân, hốt và phát đến hành trăm ngàn thang thuốc, tổng trị giá trên 3 tỷ đồng”. Trên tinh thần trách nhiệm ưu đời mẫn thế của người con Phật, các lớp học tình thương, trường nuôi dạy trẻ em bệnh tật, mồ côi... được hình thành và phát triển rộng khắp. Trong năm 1998 số lớp được mở ra là 720 lớp với trên 18.000 em. Tăng ni, Phật tử cả nước đã đóng góp trên 35 tỷ đồng, 300.000 kg gạo, 15 tấn thực phẩm. Các hoạt động này đã góp phần chia sẻ gánh nặng cho xã hội, góp phần chia sẻ với những hoàn cảnh khó khăn, mảnh đời bất hạnh, để trẻ em nào cũng được chăm lo sức khỏe, giáo dục...
Giáo hội cũng đã nỗ lực kêu gọi Tăng ni, Phật tử tại địa phương ủng hộ tài chính, phẩm vật, cứu trợ uỷ lạo đồng bào các tỉnh bị thiên tai, cũng như các vùng sâu, vùng xa trong toàn quốc. Ngoài ra Tăng ni, Phật tử cả nước đã nhiệt tình hưởng ứng các phong trào ích nước lợi dân, đền ơn, đáp nghĩa, xây dựng nhà tình thương, ủng hộ quỹ xóa đói giảm nghèo, quỹ bảo thọ, ủng hộ tuyến đầu tổ quốc, chiến sĩ biên phòng hải đảo, thăm viếng, uỷ lạo thương binh, bệnh nhân tại các bệnh viện, trại tâm thần, nhà dưỡng lão....
Từ thiện xã hội ngày càng gia tăng cả về số lượng và chất lượng, điều đó được biểu hiện rõ qua số liệu thống kê Từ thiện xã hội hàng năm. Nếu năm 1998 Từ thiện xã hội của Phật giáo là 35 tỷ đồng, trên 300.000 kg gạo, 15 tấn thực phẩm, thì đến năm 2001 số lượng từ thiện tăng lên là 59 tỷ đồng, 748 căn nhà tình nghĩa, 912 áo quan, trên 1.429.650 kg gạo và chục tấn quần áo, thuốc men... đã qui thành tiền
Những hoạt động từ thiện của Tăng ni, Phật tử trong và ngoài nước đã đóng góp vô tư, không phân biệt đối với tất cả tín đồ cũng như người không theo đạo, đồng bào Kinh cũng như đồng bào các dân tộc. Các chương trình từ thiện: xây dựng nhà tình thương, tình nghĩa, giúp đỡ đồng bào vùng kinh tế khó khăn, mở các trung tâm nuôi dạy trẻ khuyết tật, mồ côi cũng được tiến hành thường xuyên. Hàng tỉ đồng tiền cấp phát thuốc miễn phí, xây dựng nhà tình nghĩa, cầu bê tông thay cầu khỉ, giúp đỡ người nghèo, trợ cấp học bổng... là những nét đẹp đáng quý - biểu tượng của tinh thần “nhập thế” của Phật giáo.
Sang đến Nhiệm kỳ V (2002 - 2007), Hệ thống Tuệ Tĩnh đường, Phòng chẩn trị y học dân tộc đã mở rộng trên toàn quốc với 126 Tuệ Tĩnh đường và phòng phát thuốc từ thiện, nổi bật nhất là các Tuệ Tĩnh đường ở thành phố Hồ Chí Minh, Thừa Thiên - Huế, Đồng Nai, Tiền Giang… Đồng thời, có hàng trăm phòng thuốc chẩn trị y học dân tộc tại các đơn vị Tỉnh, Thành Hội Phật giáo hoạt động có hiệu quả, đã khám, châm cứu, bấm huyệt và bốc hàng triệu thang thuốc, phát thuốc trị giá trên 35 tỷ đồng. Ở nhiều tỉnh hệ thống Tuệ Tĩnh đường đã được mở rộng mạng lưới xuống các quận huyện.
Riêng năm 2003, Ban Từ thiện Xã hội Trung ương GHPG và các Tỉnh, Thành hội đã thực hiện các công tác từ thiện: Tổng kết 38 đơn vị Tỉnh, Thành hội hoạt động từ thiện xã hội trong năm 2003 đạt trên 55 tỷ đồng.
Lĩnh vực giáo dục - Các trường lớp, nhà dưỡng lão, cơ sở nuôi dạy trẻ mồ côi, cả nước có trên 1.000 lớp học tình thương, 36 cơ sở nuôi dạy trẻ mẫu giáo bán trú, nuôi dạy trẻ mồ côi, khuyết tật… với trên 20.000 em. Có trên 20 cơ sở nhà dưỡng lão nuôi dưỡng trên 500 cụ già, Thừa Thiên - Huế có dưỡng lão Tịnh Đức (60 cụ); Diệu Viên (25 cụ)… nuôi dưỡng gần 100 cụ già. Trung tâm nuôi dạy trẻ mồ côi và người cao tuổi cô đơn Bồ Đề của tỉnh Bình Dương và được thành lập và đang đi vào hoạt động….
Công tác cứu trợ, ủng hộ, an sinh xã hội cũng tiếp tục được Ban Trị sự các Tỉnh, Thành hội Phật giáo dưới sự chỉ đạo của Giáo hội đã vận động tài chính, vật phẩm, thực hiện đều đặn và kịp thời với tinh thần “lá lành đùm lá rách”, đến đồng bào bị thiên tai, lũ lụt tàn phá thuộc các tỉnh miền Bắc, miền Trung, miền Nam, đồng bào nghèo, đồng bào vùng dân tộc thiểu số, vùng sâu vùng xa… Hỗ trợ 22.028 ca mổ đục thủy tinh thể, 200 căn nhà tình nghĩa, 1.876 căn nhà tình thương, 422 căn nhà đại đoàn kết, 30 lớp học tình thương, 3 trường mẫu giáo, ủng hộ và nuôi dưỡng trên 100 bà mẹ Việt Nam anh hùng, xây dựng 250 cây cầu bê tông, đắp 2.7000 đường xi măng, 370 chiếc xuồng, khoan 1.510 giếng nước sạch, tặng 1.326 xe lăn, 165 xe lắc, 10 xe trợ đi, 112 xe đạp, hàng trăm ngàn tấn gạo, trợ cấp học bổng cho học sinh, sinh viên nghèo hiếu học, nuôi cô nhi, trẻ khuyết tật khiếm thị, cụ già neo đơn, trợ cấp lương giáo viên các lớp học tình thương…
Lòng từ bi không chỉ với đồng bào mình trong nước mà lòng từ bi của Phật giáo Việt Nam đã hướng tới các nước bè bạn quốc tế. Trong công tác nhân đạo quốc tế, hưởng ứng đợt vận động cứu trợ đồng bào các nước Nam Á bị ảnh hưởng của cơn sóng thần xảy ra tháng 12/2004, đã làm 170.000 người chết, hàng chục ngàn người mất tích,… Thông qua Ban Từ thiện Trung ương, Ban Thường trực Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã làm lễ trao tặng số tiền 63.800 USD cho Lãnh sự các nước có sứ quán tại Việt Nam như sau: Indonesia 18.800 USD, Thái Lan 15.000 USD, India 10.000 USD và Myanma 5.000 USD.
Chương trình hoạt động của Ban Từ thiện xã hội Phật giáo tính đến nhiệm kỳ V có nhiều bước tiến mới, mỗi năm thêm phong phú, đa dạng về hình thức và trị giá hiệu quả ngày càng cao, thể hiện tinh thần Từ bi dấn thân, nhập thế một cách tích cực của Phật giáo Việt Nam. Ngoài ra, những hoạt động cứu trợ từ thiện, xây cầu, xây nhà, làm đường, nuôi dạy trẻ khuyết tật và chăm sóc người già không nơi nương tựa…, các phòng khám Tuệ Tĩnh đường, phòng khám Đông - Tây y miễn phí cũng được xem là phương thức từ thiện xã hội nhập để đáp ứng với nhu cầu của xã hội hiện đại. 
Ngoài những hoạt động từ thiện xã hội do Giáo hội các cấp phát động, Phật giáo còn hưởng ứng các chương trình an sinh xã hội do nhà nước phát động. Cụ thể như đối với vấn đề phòng chống HIV/AIDS, là một căn bệnh thế kỉ mà cả xã hội đang báo động và cần có biện pháp ngăn ngừa hữu hiệu, nhất là cần có nhiều tổ chức nhà nước, tôn giáo cũng như huy động nhiều thành phần tham gia vào phong trào “Cùng nhau góp tay ngăn chặn và phòng ngừa đại dịch HIV/AIDS”. 
Ngay từ năm 1996, được sự giới thiệu của Trung ương Mặt trận Tổ quốc, Ban Trị sự Phật giáo Thừa Thiên Huế đã phối hợp với Ủy ban phòng chống AIDS tỉnh và tổ chức NAV (Tổ chức Bắc Âu giúp Việt Nam), giới thiệu 10 vị Tăng ni tham gia các lớp tập huấn về công tác tư vấn và chăm sóc cho những người bị nhiễm HIV/AIDS tại Thái Lan. Sang đến nhiệm kỳ V (2002 - 2007), trong hai năm 2005 - 2006 đã thành lập được Ban Tiếp nhận và điều phối Dự án do NAV khởi xướng, trong đó gồm ban điều hành và ban quản lí.
Từ năm 2003, Phật giáo Việt Nam đã tham gia mô hình “Sáng kiến lãnh đạo Phật giáo” tham gia phòng chống, tư vấn và hỗ trợ cho người bị nhiễm HIV/AIDS tại cộng đồng do Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động. Bên cạnh những hoạt động truyền thông, tư vấn, hướng dẫn xét nghiệm, tuyên truyền, chăm sóc trực tiếp người nhiễm... thì việc tham gia phòng chống HIV/AIDS của Phật giáo có nhiều điểm mới mà trong đó điển hình là: áp dụng những lời Phật dạy trong đời sống thường nhật để giúp đối tượng có nhu cầu tư vấn giữ vững lập trường và kiên định trước những cám dỗ của cuộc sống để không bị lây nhiễm HIV/AIDS. Riêng những người bị nhiễm hoặc bị ảnh hưởng HIV/AIDS thì giúp họ tránh được những khủng hoảng để tiếp tục sống khoẻ, sống có ích cho xã hội. Cơ sở chăm sóc người nhiễm HIV/AIDS tại một số Ban Trị sự Tỉnh, Thành hội Phật giáo đã thành lập văn phòng tư vấn, cơ sở chăm sóc người nhiễm HIV/AIDS, tổ chức nhiều khóa tập huấn cho Tăng ni, Phật tử tham gia những cuộc hội thảo, hội nghị, tham quan học tập phòng chống HIV/AIDS ở trong nước và nước ngoài.
Nhiều tăng, ni tham gia vào dự án, đặc biệt có nhiều bác sĩ Đông y tích cực trong công tác chăm sóc cho người nhiễm HIV/AIDS. Có 6 Tăng ni đã qua khóa huấn luyện chăm sóc người nhiễm HIV/AIDS, 18 tình nguyện viên và 30 trong nhóm đồng đẳng tham gia dự án và được dự án hỗ trợ, chăm sóc điều trị cho 60 người nhiễm HIV/AIDS, tư vấn cho 1.432 lượt người, trong đó có người nhiễm HIV/AIDS, trích ma túy, đồng tính, đồng thời hỗ trợ thuốc Nam, điều trị nhiễm trùng cơ hội cho 499 lượt người, dự án cũng chăm sóc điều trị cho 500 lượt người nhiễm HIV/AIDS tại nhà… Trong kế hoạch hoạt động (2006 - 2010) của dự án “Sáng kiến lãnh đạo Phật giáo” tham gia tư vấn, chăm sóc và hỗ trợ những người bị nhiễm/ ảnh hưởng HIV/AIDS, tháng 4 năm 2006, Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức Hội nghị trao đổi kinh nghiệm hoạt động của các mô hình điểm do Phật giáo điều hành tại Thành phố Hồ Chí Minh. Cũng trong năm 2006, Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (Ban Công tác phía Nam) kết hợp với UNICEP Việt Nam tổ chức tập huấn “Kĩ năng tư vấn cho Tăng ni, Phật giáo ở các chùa điểm về phòng chống HIV/AIDS”.
Đến nhiệm kỳ VI (2007 - 2012), hoạt động Từ thiện xã hội ngày càng được thực hiện rộng khắp ở cả những vùng sâu, vùng xa.Với tinh thần từ bi cứu khổ của đức Phật, cùng triết lý sống thương người như thể thương thân của đạo lý dân tộc, Ban Từ thiện Xã hội Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã gặt hái được những thành tựu đáng kể trong công tác từ thiện. Điều đó tiếp tục được cụ thể hóa bằng việc làm thiết thực của Ban như cứu trợ đồng bào bão lụt, bảo trợ bệnh nhân nghèo, nuôi dưỡng người già, chăm sóc trẻ lang thang, tặng học bổng cho học sinh nghèo hiếu học, tặng nhà tình nghĩa, mở lớp học tình thương, tham gia chương trình an sinh xã hội, góp phần đem lại lợi ích thiết thực.
Không những Tăng ni, Phật tử trong nước tích cực tham đóng góp, mà cả những nhịp cầu nhân ái của kiều bào nước ngoài cũng luôn hướng về Tổ quốc đóng góp thiết thực từ xây dựng cầu đường, ủng hộ tài vật, khám chữa bệnh miễn phí... để hoạt động này ngày càng đạt được những thành tựu viên mãn. Đường hướng của Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã đi vào đời sống cụ thể, đem lại lợi ích to lớn cho nhân sinh.
Đến với những người đang khốn khó và chia sẻ nỗi bất hạnh với họ chính là hoạt động mang tính “nhập thế” của Phật giáo. Các lĩnh vực uỷ lạo thương bệnh binh, trợ giúp và đỡ đầu những gia đình có công với cách mạng, ủng hộ các công trình xã hội tặng quà tình nghĩa cho người nghèo, người già, neo đơn, chia sẻ phần nào sự khó khăn đối với những mảnh đời bất hạnh của những trẻ em cơ nhỡ… được Giáo hội Phật giáo Việt Nam tiến hành thường xuyên. 
Qua tổng kết ở Đại hội đại biểu toàn quốc lần VI vào tháng 12 năm 2007 của Ban Từ thiện Xã hội Trung ương Giáo hội, ngành Từ thiện Xã hội đã thiết lập được 126 Tuệ Tĩnh Đường, 1.000 lớp học tình thương, 36 cơ sở nuôi dạy trẻ với hơn 20 ngàn em, 20 nhà dưỡng lão, 10 trường dạy nghề miễn phí, một số văn phòng tư vấn, cơ sở chăm sóc bệnh nhân HIV/AIDS, một số khóa bồi dưỡng nghiệp vụ Từ thiện xã hội; đặc biệt công tác cứu trợ đồng bào bị thiên tai, tai nạn, xây cầu, xây nhà tình thương được thường xuyên thực hiện. Ngoài ra, ngành còn tham gia công tác nhân đạo quốc tế góp tiền cứu trợ cho người dân trong khu vực bị thiên tai như ủng hộ nhân dân Cuba, ủng hộ nạn nhân thảm họa nguyên tử Trécnôbưn, nạn nhân Sóng thần ở các quốc gia Nam Á.
Để công tác của Ban Từ thiện Xã hội Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam được triển khai, thực hiện một cách đồng bộ và có hiệu quả từ Trung ương đến địa phương, được sự chấp thuận của Ban Thường trực Hội đồng Trị sự, Ban Từ thiện Xã hội Trung ương kết hợp với Văn phòng 2 Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam và Ban Trị sự Thành hội Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Lễ ra mắt, Triển khai Chương trình hoạt động, Hội thảo Công tác Từ thiện Xã hội Nhiệm kỳ VI (2007 - 2012), vận động tài chính lập quỹ Ban Từ thiện Xã hội Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, đánh dấu một giai đoạn mới, đồng thời cũng xác lập một định hướng và phương pháp mới trong hoạt động Từ thiện xã hội của Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam.    
Sang nhiệm kỳ VII (2012 - 2017), Theo Báo cáo tổng kết công tác Phật sự năm 2014 của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Tổng công tác từ thiện xã hội năm 2014 là trên 980 tỷ đồng, trong đó Tp. Hồ Chí Minh đạt trên 300 tỷ đồng, Đồng Nai trên 70 tỷ; Bà Rịa Vũng Tàu, Sóc Trăng đạt 50 tỷ, Kiên Giang, Tiền Giang, Bến Tre trên 30 tỷ; các tỉnh Bạc Liêu, Tây Ninh, An Giang, Đồng Tháp, Trà Vinh, Thừa Thiên - Huế, Bình Dương, Cần Thơ, Hà Nội, Bình Phước, Đắk Lắk, Bình Thuận đạt từ 15 tỷ đến trên 20 tỷ. 
Hệ thống Tuệ Tĩnh đường, phòng khám Đông Tây y, phòng thuốc Nam trong toàn Giáo hội đều hoạt động có hiệu quả, đã khám bệnh và phát thuốc cho hàng chục ngàn lượt bệnh nhân, tổng trị giá hàng ngàn tỷ đồng. Trường nuôi dạy trẻ, Lớp học tình thương, trường nuôi dạy trẻ khuyết tật, mồ côi… trong hệ thống Giáo hội Phật giáo Việt Nam đều hoạt động ổn định, có kết quả. Nhìn chung, cơ sở từ thiện tại các tỉnh, thành phố đều khang trang, tiện ích, góp phần chia sẻ gánh nặng cho xã hội, chi phí cho toàn bộ công tác này hàng ngàn tỷ đồng. Ngoài ra, Tăng ni, Phật tử cả nước đã nhiệt liệt hưởng ứng các phong trào ích nước lợi dân, ủng hộ tuyến đầu Tổ quốc, chiến sĩ biên phòng, Trường Sa, ủng hộ quỹ đền ơn đáp nghĩa, quỹ vì người nghèo, quỹ Bảo trợ trẻ em mồ côi, tàn tật, quỹ khuyến học, quỹ hội người mù, quỹ bảo trợ người cao tuổi, quỹ bảo trợ bệnh nhân nghèo, xây dựng cầu đường, xây nhà tình nghĩa, nhà tình thương... và nhiều công tác từ thiện khác. 
Đến năm 2015, theo Báo cáo tổng kết công tác Phật sự năm 2015 của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Tổng công tác từ thiện xã hội đạt: trên 1.000 tỷ đồng; 526.700 USD, 4700 Rupess, trong đó Tp. Hồ Chí Minh đạt 336 tỷ đồng.
Hệ thống Tuệ Tĩnh đường, phòng khám Đông Tây y, phòng thuốc Nam trong toàn Giáo hội có trên 150 cơ sở tại các tỉnh, thành như: Tp. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng, Cần Thơ, An Giang, Bình Dương, Bến Tre, Bà Rịa - Vũng Tàu, Đồng Nai, Bạc Liêu, Bình Định, Long An, Tiền Giang, Đồng Tháp, Tây Ninh, Hậu Giang, Kiên Giang, Sóc Trăng, Cà Mau, Vĩnh Long, Trà Vinh, Ninh Thuận, Bình Thuận, Phú Yên, Quảng Ngãi, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Bắc Ninh, Hải Dương, v.v… Tất cả các cơ sở phòng khám, phòng châm cứu, phòng thuốc Nam đều hoạt động có hiệu quả, đã khám bệnh và phát thuốc cho hàng chục ngàn lượt bệnh nhân, tổng trị giá hàng chục tỷ đồng. 
Sang năm 2016, theo Báo cáo tổng kết công tác Phật sự năm 2016 của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, công tác từ thiện xã hội của Phật giáo có nhiều hoạt động đa dạng, phong phú và có nhiều đóng góp thiết thực:
Trước tình hình xảy ra sự cố môi trường hiện tượng hải sản chết bất thường hàng loạt tại vùng biển các tỉnh miền Trung làm ảnh hưởng đến đời sống của đồng bào ngư dân, Ban Thường trực Hội đồng Trị sự đã có công văn số 046 ngày 03/5/2016, đề nghị Ban Trị sự GHPGVN các tỉnh, thành phố, nhất là Ban Trị sự GHPGVN các tỉnh: Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, tăng ni, Phật tử cứu trợ và động viên bà con ngư dân bình tĩnh trước thảm họa này.
Do ảnh hưởng của mưa to và lũ lớn xảy ra tại các tỉnh miền Trung như Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế và các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Khánh Hòa… đã gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản, hoa màu, làm cho cuộc sống của đồng bào tại các vùng thiên tai gặp nhiều khó khăn, Trung ương Giáo hội đã có Thông bạch số 385 ngày 17/10/2016 và Thông bạch số 481 ngày 19/12/2016, kêu gọi Ban TTXH Trung ương, Ban Trị sự và Ban TTXH các tỉnh, thành, Tăng ni, Phật tử các cơ sở Tự viện cứu trợ đồng bào bị thiên tai, để giúp đồng bào sớm khắc phục khó khăn, vượt qua bão lũ, ổn định cuộc sống và tiếp tục phát triển kinh tế.
Hoạt động của các Tuệ Tĩnh đường, phòng thuốc Đông Tây y tiếp tục duy trì và phát triển. Giáo hội có trên 150 cơ sở Tuệ Tĩnh đường, 655 phòng chẩn trị Y học Dân tộc, 01 phòng khám Đa khoa và hàng trăm phòng thuốc nam, châm cứu đang hoạt động có hiệu quả như: Tp. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng, Cần Thơ, Thừa Thiên - Huế, Quảng Ngãi, Quảng Trị, Phú Yên, Ninh Thuận, Kiên Giang, Bạc Liêu, Sóc Trăng, Cà Mau, Vĩnh Long, Trà Vinh, Bình Dương, Bến Tre, Long An, Tiền Giang, An Giang, Đồng Tháp, Tây Ninh, Đồng Nai, Bà Rịa Vũng Tàu, Gia Lai, Bình Định v.v… đã khám và phát thuốc nam, thuốc tây, châm cứu, bấm huyệt cho hàng chục ngàn lượt bệnh nhân. Tổng chi phí điều trị ước tính hàng chục tỷ đồng. 
Các lớp học tình thương, trường nuôi dạy trẻ khuyết tật, mồ côi… trong hệ thống Giáo hội Phật giáo Việt Nam đều hoạt động ổn định, có kết quả như: Trung tâm nuôi dạy trẻ mồ côi, khuyết tật, trẻ bị nhiễm HIV; Trung tâm hỗ trợ người bị nhiễm HIV/AIDS chùa Pháp Vân, chùa Thanh Am - Hà Nội; Trường nuôi dạy trẻ và khuyết tật, người già neo đơn tại Bắc Ninh, Tp. Hồ Chí Minh, Thừa Thiên Huế, Khánh Hòa, Bình Dương, Quảng Trị, Vĩnh Long, Bạc Liêu, Bà Rịa - Vũng Tàu, Kiên Giang, Tây Ninh đã nuôi dưỡng gần 3000 trẻ em mồ côi, cơ nhỡ và khuyết tật; chăm sóc hơn 1500 cụ già neo đơn.   
Theo thống kê, tổng công tác TTXH trong cả năm là trên 1.330 tỷ đồng, trong đó Tp. Hồ Chí Minh đạt trên 327 tỷ đồng; đạt trên 50 tỷ đồng có các tỉnh: Kiên Giang, Sóc Trăng, Đồng Nai, Long An, Bà Rịa - Vũng Tàu, Phân ban Ni giới Trung ương.
2. Một số vấn đề đặt ra và kiến nghị giải pháp về công tác từ thiện xã hội
Những năm qua, từ thiện xã hội là một trong những hoạt động trọng tâm và đạt hiệu quả cao của Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Với phong trào chùa chùa làm từ thiện, người người làm từ thiện một cách rầm rộ như vừa qua, cũng đã xuất hiện một số mặt bất cập trong hoạt động này như: 
Từ việc các chùa phát tâm làm từ thiện tự phát và đơn lẻ đã dẫn đến tình trạng có một số hoạt động còn kém hiệu quả, sức kêu gọi sự hỗ trợ còn hạn chế, nên còn gặp một số trở ngại; chẳng những không thực hiện được trọn vẹn tâm nguyện của mình là giúp đời mà còn bị đời chi phối, tác động làm ảnh hưởng tiêu cực đến sinh hoạt tu học tại trú xứ.
Hoạt động từ thiện xã hội có nơi, có lúc còn thiếu định hướng, thiếu chương trình hoạt động của một tổ chức đầu mối lãnh đạo chung, nên hiệu quả đem lại còn bấp bênh. Công tác từ thiện đã rất nhiều nhưng chưa thực sự có nhiều công trình từ thiện xã hội nào có quy mô tầm cỡ, sức mạnh của giáo hội trong thời gian qua vẫn còn bị phân tán và thiếu vắng kế hoạch có tầm vóc lớn. 
Giáo hội Phật giáo Việt Nam tuy đã có nhiều nỗ lực trong đào tạo nhân lực thực hiện công tác từ thiện xã hội nhưng thực tế đòi hỏi cần có nhiều hơn những nhân sự được đào tạo bài bản, có năng lực tổ chức hoạt động từ thiện, những tổ chức có qui mô, những con người dám dấn thân vì lý tưởng phụng sự nhân đạo, đem cả đời mình cống hiến cho công tác từ thiện.
Hoạt động từ thiện cũng là một lĩnh vực dễ lợi dụng cho việc quảng bá cho các cá nhân và tổ chức, nên cần có sự quan tâm và phối hợp quản lý chặt chẽ của Giáo hội cũng như chính quyền các cấp, các ngành chức năng để hoạt động từ thiện xã hội có thể đi đúng hướng.
Cần có sự thống nhất về tổ chức, về mặt chủ trương và cách thức hoạt động để có thể phát huy được các nguồn lực xã hội, giúp Ban Từ thiện Trung ương sẽ giúp tập trung tối đa nhân tài, vật lực để xây dựng một số cơ sở từ thiện hiện đại (bệnh viện, trường học, cô nhi viện), góp phần giúp đỡ những đối tượng khó khăn trong cuộc sống, xóa đói, giảm nghèo cho một số bộ phận nhân dân, tiến tới một đời sống cao hơn, làm tiền đề cho đất nước hội nhập và phát triển. 
Để giúp cho các Trung tâm Từ thiện Xã hội Phật giáo, đặc biệt là những trung tâm nuôi dạy trẻ mồ côi và các lớp học tình thương đạt hiệu quả cao hơn trong các công tác tổ chức. Trung ương Giáo hội Phật giáo rất cần có những vị tăng ni trẻ cũng như các thanh thiếu niên Phật tử thiện nguyện được đào tạo có bài bản, có kiến thức tiên tiến, hội nhập quốc tế, chứ không phải những người chỉ có tinh thần tự nguyện mà thiếu kỹ năng chuyên môn như trước đây. Ngoài ra, cần có sự phối hợp ở các mức độ khác nhau đối với các cơ sở giáo dục, dạy nghề của nhà nước để có thể nhận được giúp đỡ về mặt chuyên môn và tính pháp lý cần thiết để phát triển lĩnh vực này.
Việc cơ cấu nhân sự lãnh đạo và thành viên của ngành cũng chặt chẽ và phân bổ hợp lý theo khu vực, cần chú trọng đến cơ cấu các thành viên ngành từ thiện xã hội tại các vùng Tây Nguyên, vùng xa, vùng dân tộc... 
Đối với những nạn nhân của các tệ nạn xã hội như: nghiện ma tuý, nhiễm HIV/AIDS, cần có chương trình hoạt động riêng. Trực tiếp hay gián tiếp đến với đối tượng này trong hoàn cảnh hiện nay là thực sự cần thiết và có ý nghĩa. Song cũng cần đặt ra một cách tiếp cận và phối hợp với các ngành chức năng, các địa phương trong việc trợ giúp cơ sở vật chất, thiết bị để hướng nghiệp các học viên vẫn là mục tiêu cao nhất. Cần có sự chuẩn bị về nhân tài và vật lực cho những kế hoạch lớn hơn, đón đầu chính sách để khi có thuận duyên, Giáo hội Phật giáo Việt Nam có thể tham gia nhiều hơn, đóng góp lớn hơn trong phát triển xã hội, đất nước.
 Cho đến nay, sự nghiệp hoạt động xã hội của Ban Từ thiện Xã hội của Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam không ngừng được củng cố và tỏa rộng. Nếu trong những năm đầu tiên, công việc từ thiện còn đang bước đầu triển khai thì cho đến nay, hoạt động từ thiện xã hội hướng vào những chương trình có quy mô vừa và lớn, mở rộng ra nhiều diện đối tượng và khu vực cứu trợ. Con số phẩm vật và tiền cứu trợ hàng năm, qua các nhiệm kỳ đã minh họa cho nội lực to lớn của Tăng ni, Phật tử và nhân dân trong và ngoài nước, mà trong đó có sự nỗ lực Giáo hội Phật giáo Việt Nam, sự hỗ trợ giúp đỡ và động viên kịp thời của các ban ngành, đoàn thể nhà nước đã cùng nhau tạo ra những hoạt động từ thiện xã hội đúng hướng và phù hợp với truyền thống đạo lý của dân tộc.
3. Kết luận
Đất nước ta đã và đang thực hiện công cuộc đổi mới, xây dựng đất nước phát triển bền vững, đó là một thuận duyên để Giáo hội thực hiện những Phật sự trọng đại trong mọi hoạt động của mình và đã thu được thành tựu đáng kể. Nhìn lại công tác Từ thiện xã hội của Giáo hội Phật giáo một số năm gần đây ta thấy hoạt động này đã đi vào nề nếp và có kết quả đáng khích lệ. Những đóng góp của Phật giáo Việt Nam ở các Giáo hội địa phương trên cả nước diễn ra liên tục và đều khắp. Tăng ni, Phật tử trong và ngoài nước đã tích cực đóng góp thiết thực để hoạt động này đạt được thành tựu viên mãn. Hoạt động từ thiện đã xác định đúng hướng đi và bám sát tôn chỉ mục đích đề ra của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước nhằm huy động nguồn lực xã hội để tăng cường sự quan tâm đối với các đối tượng bất hạnh trong xã hội. 
Theo từng năm, hoạt động từ thiện xã hội của Phật giáo cả nước ngày càng gia tăng cả về số lượng và chất lượng. Để thiết thực chia sẻ nỗi lo chung của đồng bào, các tổ chức từ thiện của các cấp Giáo hội Trung ương và địa phương đã trực tiếp dấn thân, chia sẻ trực tiếp với nỗi đau của những con người bất hạnh. Ban trị sự các tỉnh, thành, hội Phật giáo và Tăng ni, Phật tử cả nước, dưới sự chỉ đạo của Giáo hội, đã nỗ lực vận động tài chính, vật phẩm cứu trợ đồng bào bị lũ lụt thiên tai hàng năm ở các tỉnh thuộc cả ba miền Bắc, Trung, Nam rất có hiệu quả, đã góp phần nỗ lực phát triển Giáo hội Phật giáo Việt Nam một cách trang nghiêm và vững mạnh trong lòng dân tộc, để từ đó cũng tăng thêm ảnh hưởng của Phật giáo trong xã hội.
 Trong thời gian tới, để nâng cao hơn nữa hiệu quả hoạt động trong công tác Từ thiện xã hội, Giáo hội cần quan tâm chỉ đạo nhằm phát huy đúng ý nghĩa tinh thần “vô ngã vị tha, ban vui cứu khổ” của đạo Phật. Giáo hội Phật giáo cần phát triển và làm phong phú thêm các hình thức từ thiện xã hội như mở thêm các văn phòng tiếp nhận trao quà từ thiện tại một số các cơ sở tôn giáo. Lập thêm các Tuệ Tĩnh đường, các cơ sở sản xuất để thu hút nguồn lao động địa phương đặc biệt là các hình thức hướng nghiệp cho con em các gia đình có hoàn cảnh khó khăn, người khuyết tật, kẻ mồ côi. Tính “nhập thế” của đạo Phật trong thời đại mới cần gắn với các hành động thiết thực hơn nữa để Phật giáo Việt Nam mãi lưu chuyển trong dòng lịch sử dân tộc./. 
 
TÀI LIỆU THAM KHẢO
  1. Các Báo cáo tổng kết công tác Phật sự các nhiệm kỳ của Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
  2. Giáo hội Phật giáo Việt Nam từ Đại hội đến Đại hội (19812012), Nxb. Tôn giáo, Hà Nội, 201
  3. Giáo hội Phật giáo Việt Nam, 35 năm thành lập và phát triển. Nxb. Hồng Đức, Hà Nội, 2016.
  4. Giác ngộ, các số 128, 204, 305, 306, 307, 326, 348; ngày 10-7-2002, 25/12/2003, 1/12/2005, 8/12/2005, 15/12/2005, 27/4/2006, 28/9/2006.
  5. Giáo hội Phật giáo Việt Nam (2002), Tham luận của các Ban, Ngành, Viện và các Ban Trị sự Tỉnh, Thành hội Phật giáo tại Đại hội đại biểu Phật giáo lần thứ V Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
  6. Kỷ yếu Đại hội đại biểu toàn quốc Giáo hội Phật giáo Việt Nam nhiệm kỳ I đến VI.
  7. Kỷ yếu Hội thảo Kỷ niệm 30 năm thành lập GHPG Việt Nam. Nxb. Tôn giáo, Hà Nội, 2012.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây