22. PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA PHẬT GIÁO THAM GIA XÃ HỘI HÓA CÔNG TÁC XÃ HỘI, TỪ THIỆN HIỆN NAY: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

Thứ ba - 04/09/2018 22:37
Bài tham luận của TT. TS. Thiện Minh

Không thể phủ nhận các công tác bảo trợ xã hội của Phật giáo Việt Nam trong những năm gần đây phát triển rất mạnh. Đúng như tôn chỉ của Đức Phật “đường tu bố thí đứng đầu”. Các tăng ni Phật giáo cùng các mạnh thường quân đã tích cực đồng hành, thực hiện được nhiều chương trình, hành động thiết thực, đem lại lợi lạc cho cộng đồng chúng sanh.
Bên cạnh các công tác bảo trợ xã hội có hệ thống, qui củ và dài hạn như các hoạt động từ thiện cho giáo dục nhằm đào tạo các tăng ni có học vị cao về phục vụ cho Giáo hội. Các hoạt động từ thiện cho việc tu bổ, trùng tu và xây mới các cơ sở tự viện giúp tăng ni Phật giáo có điều kiện ăn ở tu tập tốt hơn. Các hoạt động từ thiện nhằm phát triển đời sống tinh thần và vật chất cho cộng đồng, đem lại các lợi ích trực tiếp cho cộng đồng như phát động các phong trào bảo vệ môi trường sống, bảo vệ sự sống của muôn loài, xây dựng cầu đường, nhà tình thương, trường học… Những hoạt động từ thiện được thực hiện có tổ chức, có qui mô và đem lại lợi ích lâu dài.
Vẫn còn đó các công tác bảo trợ xã hội manh mún, bột phát và ngắn hạn. Các hoạt động từ thiện thời vụ kiểu này không những không giúp ích được nhiều cho lợi ích của chúng sanh, sự phát triển bền vững của cộng đồng mà nhiều khi còn kèm theo nhiều hệ lụy phiền toái. Những hệ quả không những làm chậm đi sự phát triển ổn định của xã hội mà còn tạo thêm các vấn nạn về sự tha hóa đạo đức mà các nhà cầm quyền phải trăn trở đau đáu.
170
Vì sao lại có những trường hợp khi cơn lốc từ thiện thời vụ đi qua:
  • Cái đói cái nghèo vẫn còn mà tình người nơi đó lại bị mất mát, phân hóa sâu sắc; (phân chia quà từ thiện không đồng đều);
  • Đồ ăn, thức uống, quần áo, mùng mền, thuốc uống … không phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân địa phương dẫn đến tính trạng thiếu nhưng lại thừa (thiếu phương cách để phát triển cuộc sống tốt hơn, thừa các nhu yếu phẩm không cần thiết);
  • Các hình ảnh từ thiện bị lợi dụng cho các chiến dịch quảng cáo, đánh bóng tên tuổi hơn là đến với những hành động đẹp, xuất phát từ cái tâm trong sáng, có ích cho cộng đồng;
  • Tạo cơ hội cho lòng tham nảy nở bởi sự vô trách nhiệm của người cho tiền từ thiện (Sự vô trách nhiệm với chính đồng tiền mình cho đi đã khiến không ít những nhà thiện nguyện đến với công việc từ thiện bằng cái tâm trong sáng ban đầu đã sớm bị tha hóa, cám dỗ);
  • Lợi dụng việc nuôi trẻ mồ côi để trục lợi chứ không thực sự nuôi nấng các bé trở thành những con người có văn hóa, có nhân cách, có ích cho xã hội.
Tất cả, có lẽ bắt nguồn từ cơ chế quản lý thiếu tính đồng bộ, thiếu các qui định chặt chẽ, thiếu các can thiệp chỉ đạo kịp thời dù GHPGVN đã thành lập các Ban Từ thiện theo hệ thống từ địa phương đến Trung ương, nhưng gần như các hoạt động từ thiện của từng cấp vẫn theo kiểu tự phát. Báo cáo về hoạt động từ thiện của các cấp cơ sở về Ban từ thiện Trung ương hàng năm vẫn chủ yếu thể hiện theo số liệu, thiếu các báo cáo kết quả công trình cụ thể.
Chính vì sự thiếu kết hợp chặt chẽ giữa các ban từ thiện cấp cơ sở và trung ương dẫn đến các hoạt động từ thiện nhiều khi là trùng lặp và chồng chéo. Có những địa phương vùng miền liên tục nhận được sự giúp đỡ của các đoàn từ thiện trong khi những vùng khác lại thiếu vắng bước chân của các thiện nguyện viên dù họ
171
cùng gặp một thảm họa thiên tai giống nhau. Hay cũng có những trường hợp quà từ thiện đến tay người nhận nhưng không phù hợp vì thiếu sự tiền trạm trước khi đến.
Do đó, đã đến lúc Ban từ thiện GHPGVN cần quyết liệt thực hiện các quyết sách nhằm nâng cao hiệu quả của các hoạt động từ thiện. Sau đây là một số giải pháp chúng tôi kiến nghị:
Giải pháp tình thế:
  • Tiếp tục thực hiện các hoạt động thiện nguyện theo tình hình thực tại của mỗi địa phương nhưng cần có kế hoạch cụ thể, rõ ràng, minh bạch;
  • Các hoạt động thiện nguyện phải đảm bảo được thực hiện bởi những vị trưởng đoàn có kinh nghiệm, có hiểu biết, có tâm, có tầm;
  • Các tăng, ni Phật giáo nên hạn chế các hoạt động thiện nguyện cộng đồng mang tính cá nhân riêng lẻ. Một vị tăng, ni khi thực hiện một chuyến hoạt động thiện nguyện mang tính cá nhân cũng nên có báo cáo trước với Ban từ thiện tại mỗi tỉnh thành, tránh trường hợp chánh quyền sở tại và Ban từ thiện tại tỉnh thành đó không nắm rõ, có những hiểu lầm đáng tiếc.
Giải pháp chiến lược:
  • Xem xét lại các hệ thống nuôi dạy trẻ mồ côi thuộc các cơ sở nuôi dạy của Phật giáo để có những can thiệp cần thiết, kịp thời. Đảm bảo rằng các trung tâm không chỉ đáp ứng nhu cầu nuôi sống thân thể sinh học mà còn phải dạy cho các trẻ đạo đức, văn hóa. Trẻ em là tương lai của đất nước, nếu đào tạo lên được tầng lớp kế cận có tài có tâm thì đời sống xã hội sẽ an bình thịnh vượng.
  • Các chùa, tự viện cần nhân rộng và phát triển mô hình các lớp học về đạo đức, văn hóa, lối sống tại chùa. Những ngôi chùa tại các vùng sâu vùng xa, nơi trẻ em vùng miền này thiếu điều kiện học tập thì những lớp học này không chỉ dành giáo dục riêng cho các vị sadi trẻ mà còn có thể giảng dạy thêm cho các trẻ em đang sinh sống tại đây.
172
  • Ban từ thiện trung ương và đại diện Ban từ thiện các tỉnh thành cần thường xuyên họp bàn đưa ra các quyết sách chiến lược cho công tác bảo trợ xã hội cụ thể hằng năm. Mỗi năm, cần có các chủ điểm hoạt động rõ ràng để các công tác bảo trợ xã hội của Giáo hội bắt nhịp được với yêu cầu thực tại của xã hội. Nhờ đó, các quyết sách của Chính phủ và Phật giáo có thể song hành và tương hỗ lẫn nhau, nhằm đạt được kết quả cao nhất. Ví như, từ năm 2017 đến năm 2018, chọn công tác xã hội hóa về giáo dục, thì từ năm 2019 đến năm 2010 có thể chọn công tác xã hội hóa về y tế… 
173

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây