43. PHẬT GIÁO NAM TÔNG KHMER VỚI VIỆC XÂY DỰNG XÃ HỘI BỀN VỮNG Ở TÂY NAM BỘ HIỆN NAY

Thứ bảy - 08/09/2018 20:09
PHẬT GIÁO NAM TÔNG KHMER VỚI VIỆC XÂY DỰNG XÃ HỘI BỀN VỮNG Ở TÂY NAM BỘ HIỆN NAY của ThS. Trịnh Xuân Thắng*

Vai trò của Phật giáo đối với sự phát triển bền vng của xã hội đã đưc nhiều nhà nghiên cu khẳng định. Đối vi Phật giáo Nam tông Khmer, một trong 9 hệ phái của Phật giáo, vai trò đó đưc thể hin như thế nào ở vùng Tây Nam Bộ là vn đề thc tiễn cần làm sáng tỏ. Điều này không chỉ có ý nghĩa khẳng định sự cần thiết của Phật giáo Nam tông Khmer trong việc đồng hành cùng dân tộc đi lên chủ nghĩa xã hội mà còn là cơ sở để Đảng và Nhà nưc có nhng biện pháp hiệu quả nhm phát huy hơn na vai trò của Phật giáo Nam tông Khmer trong thc tin.


Có thể nói, Đảng và Nhà nưc đã nhận thc đưc và đánh giá cao vai tca tôn giáo, trong đó có Phật giáo đối vi sự phát triển của xã hội vi phương châm Đạo pp – Dân tộc – Chủ nghĩa xã hội. Tôn giáo cha đng nhiều giá trị tốt đẹp thúc đy sự phát triển của xã hi, do đó sẽ đng hành cùng dân tộc trong hành trình hưng về tương lai, vmột cuộc sống tốt đẹp hơn là chủ nghĩa xã hội. Vì vy, Đảng chủ trương “Khuyến khích ý
tưng công bằng, bác ái, hưng thiện trong tôn giáo(1), “Phát
huy các giá trvăn a đạo đc tốt đẹp của các tôn giáo(2). Từ chủ trương đúng đắn đó, các tôn giáo, trong đó có Phật giáo đã dần thể hiện đưc vai trò của mình trong xã hội, đặc biệt trong




* Khoa Nhà nước và Pháp luật, Hc viện Chính trQuc gia Hồ Chí Minh khu vực IV.
  1. Đng Cng sn Vit Nam, Nghquyết Trung ương V khoá VIII, Nxb. Chính trQuc gia, Hà Ni, 1998, tr. 67.
  2. Đảng Cộng sn Việt Nam, Văn kiện Đi hi Đảng toàn quc ln thứ X, Nxb. Chính trị Quc gia, Hà Ni, 2006, tr 122 -123
 
thi kđổi mi. Ngưi Khmer chyếu sống ở khu vc Tây Nam Bộ. Chính vì vy, vai trò thúc đy phát triển bền vng của Phật giáo Nam tông Khmer thể hiện rõ nét ở vùng Tây Nam Bộ.
  1. Thực trng vai trò của Phật giáo Nam tông Khmer đối với việc xây dựng xã hội bền vững ở Tây Nam Bộ hiện nay

Mt xã hội đưc coi là phát triển bền vng, sự phát triển y không làm phương hại đến sự phát triển trong nhng giai đoạn tiếp sau. Chính vì vy, sự phát triển y không đơn thuần là tăng trưng kinh tế, mà còn là phát triển xã hi, bảo vệ môi trưng. Trụ cột của một xã hội phát triển bền vng vẫn phải là tăng trưng kinh tế, nhưng sự tăng trưng kinh tế y không thể da trên việc khai thác tài nguyên dẫn ti hy hoại môi trưng, mà phải da trên sự phát triển nguồn lc con ngưi, nguồn nhân lc chất lưng cao. Đặc biệt, sự tăng trưng kinh tế y không dẫn đến nhng bất công xã hội, xung đột xã hội. Vai trò của Phật giáo Nam tông Khmer đối vi việc xây dng xã hội bền vng thể hiện trên cả hai phương diện là thúc đy nguồn lc con ngưi - cơ sở cho sự tăng trưng kinh tế bền vng và thúc đy sự phát triển của xã hội. Điu đó đưc thể hin cụ thể như sau:

Thứ nhất, Phật giáo Nam tông Khmer góp phần nâng cao dân trí cho đồng bào Khmer. Phật giáo Nam tông Khmer không đơn thuần chỉ là một tôn giáo, thỏa mãn nhu cầu tâm linh của đồng bào Khmer, mà trong lch s, tôn giáo này đã có vai trò đặc biệt quan trọng đi vi sự phát triển của cộng đồng Khmer, trong đó có việc phát triển nguồn lc con ngưi. Các sư sãi Khmer cũng là nhng trí thc Khmer. Họ nm toàn bộ tinh hoa tri thc đã tích lũy từ bao đi nay của dân tộc Khmer từ ngôn ngữ đến nghệ thut, kinh nghim sản xuất... Trong thi gian các thanh niên Khmer tu hc tại chùa, nhng tri thc của cộng đồng Khmer
 
đưc các vị sư trao truyn giúp họ nâng cao nhận thc và hiểu biết. Thm chí, nhà chùa tạo điều kiện cho các tăng sinh đang tu trong chùa đưc học nghề một cách tự nhiên. Hằng ngày, các vị sư cả, sư trụ trì chùa truyn dy một số nghề cơ bản nhất, cần thiết nhất như: học cưa, đục bào, đóng tủ bàn ghế, học xây cất nhà ca, trồng các loại rau, trồng các loại cây ăn trái, trng các loại cây lâu năm ly gỗ, học cày cy làm rung, học vẽ các hoa văn theo đưng nét của dân gian dân tộc, học nặn tưng, nặn các phù điêu truyện kể cổ tích,… Hiện nay, các tăng sinh trong chùa còn học thêm nhiều kiến thc khoa học kthuật tiên tiến và hiện đại trong các ngành, các trưng Trung cấp, Cao đẳng, Đại hc, v.v… Đặc biệt, các tăng sinh trong chùa còn tranh thủ học nhiều chuyên môn khác nhau, nhưng hin đăng ký học nhiều nhất vẫn là vi tính và các ngoại ng: Anh, Pháp, Nga, Đức, Nhật, Trung Quốc, Hàn Quốc, v.v... Khi các vị sư hoàn tục, muốn xây dng gia đình thì đã biết một số nghề cơ bản, có công ăn việc làm nuôi vợ nuôi con ngay, từ đó thúc đy sự phát triển kinh tế của gia đình, xã hi.

Thứ hai, Phật giáo Nam tông Khmer góp phần xây dng mt lối sống lành mnh, tốt đẹp cho đồng bào Khmer. Một li sống lành mạnh, tốt đẹp va là nhng phẩm chất cần thiết góp phần phát trin nguồn lc con ngưi – nhân tố thúc đy sự phát triển kinh tế bền vng, va là yếu tố văn hóa góp phần xây dng xã hội n đnh, văn minh. Nếu một ngưi nào đó chỉ biết chy theo li ích vt chất của cá nhân, thiếu tình yêu thương đối vi đồng loại, nhng người xung quanh thì hssẵn sàng thc hin các hoạt động kinh tế vì cá nhân mà phương hại đến li ích của cộng đồng như buôn gian bán lận, làm ăn giả dối... Nhng hoạt động kinh tế như vy không thể góp phn thúc đy một nền kinh tế phát triển bền vng. Một nền kinh tế phát triển bền vng là
 
mt nền kinh tế da trên nguồn nhân lc có tri thc cao và có đạo đc, phm chất nhân văn, nhân ái. Phật giáo Nam tông Khmer có vai trò quan trọng trong việc giáo dục đạo đc, lễ nghĩa, tôn ti trật tự ... cho cộng đng Khmer theo triết lý nhà Phật, đó là triết lý hướng thiện, từ bi, hỷ xả. Đây là nhng phm chất rất cn thiết của ngưi lao động trong thi kmi. Ở khía cạnh này, rõ ràng Phật giáo Nam tông thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vng ở đồng bào Khmer. Tuy nhiên, trong khía cnh phát triển kinh tế, Phật giáo Nam tông Khmer cũng có nhng hạn chế nhất đnh. Do Phật giáo Nam tông Khmer nói riêng, Phật giáo nói chung thưng hưng về phần tâm, vào thế gii bên trong, do đó nó tạo nên một lối sống hưng về cõi Niết Bàn, vthế gii Phật hơn là cuộc sống thc tại ở ngưi Khmer. Ngưi Khmer Nam Bộ tin rằng có phần, có phước mi làm giàu đưc, vì thế họ ít chu tìm hiu làm thế nào để tăng năng suất canh tác, thu hoạch có kết quả nhiu như ở các dân tộc khác. Sau khi lo việc cưi xin cho con, họ đem một phần tài sản cúng vào chùa làm phúc để tích đc cho kiếp sau. Ngưi Khmer Nam Bsng theo mt đnh hưng là đngày mai – kiếp sau đưc về cõi Niết Bàn, khi chết đưc vào chùa. Họ luôn có tinh thn chuẩn bị và đầu tư hết mc cả về vật chất và tinh thn cho chùa, cho Phật, mà quên cả thân mình nơi trần thế. Lối sống này li phần nào hạn chế việc thúc đy họ đầu tư suy nghĩ, cải tiến kĩ thuật, sáng tạo trong làm ăn đthúc đy phát trin kinh tế gia đình và xã hi.
Phật giáo Nam tông Khmer góp phần đnh hình một lối sống lành mạnh, tốt đp trong đồng bào Phật t. Điều này không chỉ góp phần thúc đy phát triển kinh tế bền vng mà còn tạo ra sự ổn đnh xã hội. Nhng li răn của Đc Pht như không ăn cắp ăn trộm, không nói tc nói dối, không cờ bạc rưu chè, phái mnh không đưc ăn hiếp phái yếu, không tà dâm, không sát
 
sinh... đã thm sâu vào mỗi người Khmer, chi phối mọi suy nghĩ và hành động của họ. Điều đó tạo nên một xã hội văn minh, ít tệ nạn xã hội. Hơn nữa, Phật giáo Nam tông Khmer tạo nên một li sống nhân ái, bao dung, đlưng, yêu thương mọi ngưi, chấp nhận chu thua thiệt về mình để giữ hòa khí... tạo nên một cng đồng phát triển ổn đnh, ít xy ra nhng mâu thuẫn, xung đột xã hội.
Thứ ba, Phật giáo Nam tông Khmer còn tham gia giải quyết các vấn đề an sinh xã hội. An sinh xã hội là một vấn đề ln nhằm đảo bảo công bằng xã hội, tạo cơ hội cho nhng ngưi yếu thế vươn lên trong cuộc sng, thu hẹp nhng phân hóa xã hội – nguy cơ của nhng xung đt, bất ổn xã hội. Sự ổn đnh, phát triển về mặt xã hội va là một nội dung của một xã hội phát triển bền vng va là nhân tố thúc đy phát triển kinh tế. Phật giáo Nam tông Khmer đã góp phần tích cc vào việc thc hiện các an sinh xã hội ở vùng Tây Nam Bộ trong thi gian va qua.
Sư sãi Khmer dựa vào bá tính đsống, nhưng chùa Khmer từ xưa đến nay thưng làm việc từ thiện giúp ngưi không nơi nương ta, giúp trẻ em mồ côi không ngưi nuôi dưng hoc con nhà nghèo. Vi trẻ em không nơi nương ta, nhà chùa cho ch, các sư chia sẻ phn cơm và các trẻ đưc học ch, đưc giáo dục theo nếp sống trong chùa. Ngưi già không nơi nương ta đưc chùa giúp đỡ có chỗ , chỗ ăn, tùy sức làm công qutrong chùa đưc việc gì thì làm, không làm đưc thì các vị sư thay nhau chia sẻ phần cơm do tín đồ bố thí để nuôi ni già qua quãng đi còn lại. Việc làm nhân đạo của nhà chùa là hoàn toàn tự nguyện, thc hiện giáo lý tbi, phổ độ chúng sinh của Đc Phật. Bi vy, ngưi đưc nhà chùa giúp đỡ nương nhờ của Phật thy đưc an ủi và thy cần phải cố gắng không ai có tư tưng ỷ nại.
 
Hiện nay, tiếp tục thc hiện tinh thn cu khổ cu nạn của Phật giáo, nhiều sư sãi và Phật tử tích cc tham gia công tác tthiện để giúp đỡ nhng ngưi có hoàn cnh khó khăn vi nhiều hoạt động như hiến đt để xây dng các công trình công cng, xây dng nhà đại đoàn kết, khám và điều trị cho bệnh nhân bằng thuốc nam, hỗ trợ và phát quà có ngưi nghèo, htrợ tập viết cho học sinh nghèo, giúp đỡ ngưi già neo đơn, ủng hộ đồng bào gặp thiên tai, lũ lụt... thm chí một số chùa ở trong thành phố, gần các trưng cao đng, đại học, còn cho sinh viên ở không mất tiền. Ví dụ như tnh Kiên Giang, trong 2 năm 2010, 2011, Phật giáo Nam tông Khmer đã thc hiện công tác tthiện vi tổng số tiền là 7.527.653.000 đồng. Phật giáo Nam tông Khmer tnh Cà Mau trong 2 năm 2010, 2011 cũng đã cu trợ đưc cho 1.550 hộ có hoàn cảnh khó khăn trong cuộc sng nhng nhu yếu phm cần thiết như go, mì gói, quần áo, thuốc trị bệnh, tập vở học sinh... Phật giáo Nam tông Khmer tnh Trà Vinh đã tham gia công tác từ thiện trong hai năm này với tổng số tiền là 2.142.938.500 đồng. Thông qua các hoạt đồng này, nhiều ngưi nghèo, ngưi có hoàn cảnh khó khăn trong xã hội có cơ hi và điều kiện để vươn lên trong cuộc sống.
Thứ tư, Phật giáo Nam tông Khmer có vai trò trong việc gắn kết cộng đồng, thiết lập sự đồng thuận xã hội. Ngôi chùa Nam tông Khmer không chỉ là nơi diễn ra các nghi lễ tôn giáo, mà còn là nơi biểu hin sự gắn bó tình cm, sự cố kết cộng đồng ngay từ buổi đu khai hoang, lập đa. Chùa góp phần tạo sự gắn bó và ổn đnh nim tin của đồng bào vi Pht và là nơi gắn kết cộng đng dân tộc. Ngoài các ngày lễ, khi vui hay buồn hoặc gp điều gì khó khăn, hthưng đến chùa. Trong gia đình thân tộc nếu có mâu thuẫn họ đến nhờ nhà chùa giúp đ, giải quyết. Ngưi Khmer coi ngôi chùa là ngôi nhà công cộng của nhân dân
 
trong phum sóc, xóm p. Mọi ngưi Khmer dù tu hay không đều là con dân của chùa. Họ đến chùa tự nhiên như về nhà. Chính vì vy, tt cả nhng ai cùng đến chùa, gắn bó vi chùa thì cũng gắn bó vi nhau như ngưi trong một nhà.
  1. Một số giải pháp phát huy vai trò của Phật giáo Nam tông Khmer đi với việc xây dựng xã hội bền vng ở Tây Nam Bộ trong thời gian tới
Thứ nhất, nâng cao tnh độ, phm chất đạo đức cho đội ngũ sư sãi Khmer. Ngôi chùa là trung tâm của một phum, sróc của ngưi Khmer và sư sãi chính là trung tâm của mỗi ngôi chùa. Vai trò của Phật giáo Nam tông Khmer đối vi việc nâng cao dân trí, xây dng một lối sống lành mạnh, tốt đẹp hay tạo nên sự gắn kết cộng đồng, giải tỏa nhng xung đột, bất hòa trong gia đình, cộng đồng đưc thể hiện tốt hay không tốt phụ thuộc vào tài năng, đc độ, uy tín và sc mạnh cm hóa, thuyết phục ca mi vị sư trong chùa. Chính các vị sư là ngưi truyn dy tri thc, đạo đc, luân lý, lối sống, tham gia hòa giải nhng bất động... Vì vy, nâng cao trình độ, phm cht đạo đc cho đội ngũ sư sãi Khmer là rất cần thiết để phát huy vai trò của Phật giáo Nam tông Khmer. Nhà nước cần có nhng cơ chế thông thóang hơn để phát  triển giáo dục  của Phật giáo Nam tông Khmer, tạo điều kiện cho chư tăng đưc học tập nâng cao trình độ về mi mặt. Đồng thi, Nhà nưc cũng cn quan tâm mở các lp bồi dưng, cập nhật các quan đim, đưng lối của Đảng, chính sách của Nhà nưc, địa phương cho các sư sãi Khmer.
Thứ hai, tạo điều kiện thuận li để Phật giáo và các sư sãi phát huy vai trò của mình đối vi cộng đng về mặt tinh thần cũng như pháp lý. Thi gian qua, các hoạt động giáo dục và từ thiện xã hội của Phật giáo Nam tông Khmer luôn đưc các cấp chính quyền quan tâm, tạo điu kiện. Nhà nưc luôn khuyến

539
 
khích, biểu dương các tôn giáo, trong đó có Phật giáo Nam tông Khmer tham gia tích cc vào việc thúc đy phát triển xã hi. Đó là quan đim, chủ trương nhất quán. Tuy nhiên, trong thi gian ti, Nhà nưc cũng cần quan tâm hơn nữa về mặt pháp lý. Ví dụ như việc học chữ Khmer ở các đim chùa, Nhà nước có thể hoàn thiện tư cách pháp nhân, để các đim chùa có thể cấp chng chỉ cho nhng ngưi đã hoàn thành khóa hc chữ Khmer tại các đim chùa. Việc Phật giáo Nam tông Khmer tham gia hoạt động tthiện cần được khuyến khích, tuy nhiên cũng nên hoàn thin cơ sở pháp lý cho hoạt động này để có thể qun lý chặt ch.
Thứ ba, tiếp tục đầu tư vật chất để ngôi chùa Khmer phát huy vai trò đối vi cng đồng. Thi gian qua, Nhà nưc đã có nhiều đầu tư về cơ svật chất cho các ngôi chùa Khmer, đặc biệt là một số chùa Khmer trở thành trung tâm thiết chế văn hóa ở cơ s. Nhiều chùa đưc đầu tư các trang thiết bị như ti vi, loa phóng thanh, phòng đọc sách, dàn nhạc ngũ âm, ghe ngo... để các ngôi chùa này thc hiện tốt hơn vai trò nâng cao dân trí, phát triển văn hóa cho cộng đồng Khmer. Ví dụ, hin nay, các chùa trong tnh Trà Vinh có 58 phòng đọc sách, 107 phương tiện truyn thanh, 119 máy truyn hình công cộng. Đây là một hưng đi đúng, Nhà nưc nên xem xét nhng ngôi chùa có điều kiện phù hp để đầu tư trở thành nhng thiết chế văn hóa trong vùng.
Phật giáo Nam tông Khmer không chỉ là một tôn giáo đơn thuần mà có vai trò đặc biệt quan trng đối vi việc phát triển của cộng đng Khmer. Sự phát triển ca cộng đồng Khmer cả về mặt kinh tế, văn hóa, đạo đc, xã hội...là một nhân tố quan trọng cho một xã hội bền vng ở vùng Tây Nam Bộ. Hơn nữa, vai trò của Phật giáo Nam tông Khmer còn lan ta ra toàn bộ cư dân ở vùng Tây Nam Bộ. Hoạt động từ thiện, an sinh xã hội của Phật giáo Nam tông Khmer không chỉ hưng ti ngưi Khmer mà còn

hưng ti tất cả nhng ngưi khó khăn trong cộng đồng, đa bàn. Phật giáo Nam tông Khmer trên thc tế đã thể hiện đưc vai trò đối vi vic xây dng xã hội bền vng ở Tây Nam Bộ trên nhiu mt. Tuy nhiên, để pt huy hơn na vai trò y, ngoài sự nỗ lc của bản thân tng vị chư tăng, sư sãi, Phật tử Khmer còn cần có sự hỗ tr, đnh hưng, quản lý của Nhà nưc.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây