35. MỘT SỐ CHUYỂN ĐỔI THỜI HỘI NHẬP CỦA PHẬT GIÁO NAM TÔNG KHMER

Thứ bảy - 08/09/2018 19:37
MỘT SỐ CHUYỂN ĐỔI THỜI HỘI NHẬP CỦA PHẬT GIÁO NAM TÔNG KHMER của PGS.TS. Trần Hồng Liên*
Gần ba mươi năm qua, từ sau năm 1986, Việt Nam bưc vào một trang sử mi. Nhng chuyển đi trong xã hội trên nhiu lĩnh vc đã tạo điu kiện cho Việt Nam hội nhập khu vc và thế gii một cách thuận li. Sự chuyn biến về nhiều mặt, trong đó có Phật giáo, phần nào cũng từ nhng tác động, ảnh hưng của quá trình mở ca, hội nhập này. Đây là một vn đề ln, để có thể đánh giá ở cấp độ vĩ mô và vi mô cũng cần thiết tiến hành nhiều cuộc nghiên cu định lưng. Ở đây, chúng tôi chỉ đề cập đến nhng chuyển biến ca Phật giáo Nam tông Khmer, gii hn trong phm vi vùng đất Tây Nam B, thông qua khảo sát điền dã và phỏng vấn.

Phật giáo Nam tông là tôn giáo chủ đạo trong cộng đồng tộc ngưi Khmer ở Tây Nam Bộ. Cả nưc có 1.260.640 ngưi Khmer(1), và 452 ngôi chùa Khmer trên toàn quốc. Như vy, ngoài một số ngưi Khmer theo Công giáo như ở huyn Long Phú, tỉnh Sóc Trăng; mt số ít theo Tin Lành ở các tỉnh Trà Vinh, Sóc Trăng, đại đa số ngưi Khmer theo Phật giáo Nam tông.

Bài viết này nêu hiện trạng của Phật giáo Nam tông Khmer ở Tây Nam B, trong đó nổi bật là nhng chuyn đổi trên nhiều lĩnh vc như sinh hoạt của tu sĩ, kiến trúc ca chiền, tổ chc và hoạt đng của Ban Qun trị chùa..., từ đó đưa ra một số gii pháp



* Viện Khoa hc xã hi vùng Nam B.
1 Theo sliệu thng kê ca Tng điu tra dân số năm 2009.
 
nhm góp phần nâng cao chất lượng hoạt đng Phật sự của Phật giáo Nam Tông Khmer ở Tây Nam Bộ.
  1. Hiện trng Phật giáo Nam tông Khmer ở Tây Nam Bộ

Kể từ sau năm 1986, tc giai đoạn đất nưc có sự Đổi mi trên nhiều lĩnh vực, Phật giáo Nam tông Khmer cũng có nhng đổi thay trong sinh hoạt của tu sĩ, vthi gian tổ chc lễ cúng; trong việc trùng tu, xây mi cơ sở thờ tSự biến đổi này diễn ra ở hầu hết c ca Khmer ở Tây Nam Bộ.
    1. Hoạt động văn hóa

Ngôi chùa đối vi ngưi Khmer là một trung tâm tôn giáo, văn hóa, giáo dc… quan trọng trong các phum, sóc. Sự biến đổi trong đi sống kinh tế, xã hội kéo theo sthay đổi trong sinh hoạt nghi lễ, trong hot động của các sư sãi, cả trong đưng nét kiến trúc của chùa chin.

Khá nhiu ngôi chùa Khmer đưc xây dng cách nay hơn 300 năm đã xuống cấp, cần đưc trùng tu, tôn tạo hoặc xây mi. Chỉ tính riêng trong tnh Trà Vinh, từ năm 2010 đến 2013 đã có 19 ngôi chính điện, 32 trai đưng đưc xây dng lại, cùng nhiều công trình phụ khác ncổng, tưng rào… Nhiều ngôi chùa ở huyện Trà Cú (tnh Trà Vinh) còn xây mi thêm cột phưn trong sân, như chùa Đôn Xuân, vì ct phưn là mt trong nhng tiêu chí để đưc công nhận là “ngôi chùa văn minh.

Chùa Vàm Rây, thuc xã Hàm Giang (huyn Trà Cú, tnh Trà Vinh) đưc xây dng từ kinh phí của một Phật t, vi quy mô ln, các trang trí xung quanh mặt ngoài chính đin đã gây nhiều phản cm, do dùng hình ảnh của gia đình, ngưi thân, ông bà đã quá cố của mình đtrang trí trên vách ngoài của ngôi chính
 
điện. Điều này hoàn toàn không đúng, vì chính điện là nơi chỉ dành cho Phật ng. Trưc nay, trong gần 500 ngôi chùa Khmer ở Đồng bằng sông Cu Long chưa có sphá lệ này. Mặt khác, ngưi đng ra xây dng chùa cũng đã tạo nên tiếng vang ln từ việc cho đúc trong sân chùa một pho tưng Đc Phật nhập Niết Bàn dài 54 mét, phá klục của pho tưng ở chùa Hội Khánh (tnh Bình Dương), vn đưc công nhận đạt klục quc gia, vi chiều dài 52 mét.

Nhiều nơi như ở huyn Kế Sách, MTú, Long Phú, Vĩnh Châu ca tnh Sóc Trăng đã dng sala, cnh điện mi. Khá nhiều chùa đã đầu tư kinh phí cho việc trùng tu sa cha lên đến hàng trăm triệu đồng. Nhng Phật tử có thân nhân nưc ngoài đã đầu tư kinh phí ln cho các cuộc trùng tu này ntại các chùa Xẻo Me, Sêrây Trà Sết, Phây Chớp,v.v...

Sinh hoạt lễ hội hằng năm của ngưi Khmer đều có sự thay đổi, dưi sự hỗ trợ ca chính quyền đa phương, đã tổ chc tốt các cuộc đua ghe ngo, đua bò trong ngày Lễ hội Ok Om Bok tại Trà Vinh và An Giang. Tuy vy, theo truyền thống, Lễ Xuất hạ (Banh chênh vassa) là lễ chm dt ba tháng nhập hạ (từ rm tháng 6 đến rm tháng 9 âm lch) của sư sãi, có tục thả đèn nưc (lôi protip) và đèn g(1), đèn nưc thả trong ao htrưc sân chùa, còn đèn gió ngày nay đã không đưc thc hiện, do ngày
càng có nhiều ngưi dân tụ cư xung quanh ngôi chùa, nên việc thả đèn gió có thể gây hỏa hoạn, cháy nổ.






1 Theo truyn thuyết, khi Đức Phật viên tch, hai chiếc răng ca Ngài, mt thờ ở Long cung, mt ở tiên giới, nên trong lnày Phật tử ng đèn nước và đèn gđưa lvật đến đức Phật đtưởng nhớ công đức ca Ngài.
 
Việc trang bị vi tính trong chùa Pht giáo Nam tông Khmer ngày càng đưc tăng lên. Cùng vi sự bùng nổ của công nghệ thông tin, hoạt động kinh tế - xã hội đã tận dng tính ưu việt của tin học, đem áp dụng vào mọi lĩnh vc của đi sống xã hi. Tu sĩ Phật giáo Nam tông Khmer cũng hòa nhập cùng xu thế chung của xã hi. Ở các chùa trung tâm thuộc tnh Kiên Giang đã đưc trang bị máy vi tính. Huyn Gò Quao có 6 chùa, Châu Thành có 7 chùa, Rạch Giá có 4 chùa đã đưc trang bị máy. Các website của Phật giáo Nam tông Khmer cũng đưc quan tâm, trong đó tnh cũng lập website riêng vPhật giáo, như trưng hp ở Kiên Giang. Như vy, vi việc kết nối mạng điện t, thông tin từ các nơi trên thế gii đã đưc phổ biến rộng trong các ngôi chùa Nam tông Khmer ở Đng bng sông Cu Long.

Ngôi chùa Khmer, do đưc xây dng từ nhiu thế kỷ qua, nên đây là nơi lưu giữ khá nhiu cổ vật: tưng th, kinh sách viết trên lá, nhng hiện vật đào đưc trong lòng đt,... Tuy nhiên, cho đến nay, việc bo quản các cổ vt quý hiếm y vẫn chưa có văn bản quy đnh, vẫn chưa có nhiều sư sãi am hiểu giá trị và việc quản lý chúng.
    1. Sinh hoạt ca sư sãi

Theo tập quán truyn thống, con trai Khmer trong đời đều phải qua một ln đến tu hành ti chùa. Thi gian dài ngắn khác nhau tùy theo sở nguyn tng ngưi. Có ngưi tu hành một năm, hoặc 5 năm sẽ hoàn tục. Có người có thể trở thành tu sĩ suốt đi. Cũng có ngưi hoàn tục, khi về già đã trlại Thiền môn. Tuy nhiên, từ sau năm 1975 đến nay, có hiện tưng gim tu sĩ trong tất cả các chùa Khmer. Trong 5 năm (từ 1994 - 1999) tại tnh Sóc Trăng, số tu sĩ gim 372 v. Năm 1994 có 2.095 tu sĩ thì năm
 
1999 chỉ còn 1.784. Slưng này cũng đã giảm bt theo tng năm.

Hiện tưng gim sút số tu sĩ đưa đến hai hệ quả: Một là, hiện tưng Sư cả các đang đưc trẻ hóa, có vị chỉ vào khoảng trên 30 tuổi. Đại đc Sơn Vương, trụ trì chùa Sêrây TSết (huyện Vĩnh Châu, tnh Sóc Trăng) chmới 25 tuổi; Sư cả Thạch Dếch chùa By G(huyn Long Phú, tnh Sóc Trăng) mi 33 tuổi. Thi gian tu trong chùa đôi khi chỉ còn ba ngày! Hai là, do không tu lâu năm trong chùa, nên số tu sĩ có tuổi đi cao rất ít, thm chí là không có, để có thể đng ra đm nhim việc quản lý chùa. Ngoài ra, cũng xuất phát từ việc thiếu vắng ngưi đi tu, nên hiện nay có chùa không có trụ trì, như trưng hp ở tỉnh Vĩnh Long, đã có 02 ngôi chùa trong tình trạng phải điều phối ngưi về trụ trì. Một số chùa chưa có trụ trì, Hội Đoàn kết Sư sãi Yêu nưc đã phải điều từ nơi khác đến.

Từ thc trạng trên, vấn đề ny sinh trong đi sống sư sãi tại các chùa Khmer hiện nay là vị Sư Cả (Lục Kru), do tuổi đi còn quá trẻ, chưa có kinh nghiệm trong cuộc sống, chưa am hiểu sâu về phong tục tập quán của tộc ngưi mình, nên không thể quản lý tốt cng đồng dân cư trong phum sóc như trưc đây. Họ chưa có đủ uy tín và đức độ để có thể đng ra hòa giải nhng tranh chấp, nhng mâu thun trong gia đình, trong phum sóc, nhm góp phn to nên tinh thần đoàn kết, ổn đnh trong sinh hoạt đi thưng. Trụ trì tng ngôi chùa Khmer hiện nay va tr, va chưa đủ kinh nghim, do vy, đa số chùa ở Đồng bằng sông Cửu Long tuy có ngưi trụ trì, nhưng vẫn chưa có sự bổ nhim chính thc.

Trong sinh hoạt tu sĩ Khmer, do nhu cầu cần nâng cao kiến thc, khá nhiều sư sãi sang Campuchia học đạo. Hoạt động này

434
 
đã tạo nên tình trạng thiếu ổn đnh trong vùng, vì sư sãi đi và về, thi gian tu học ở nưc ngoài bao lâu, chưa đưc xác đnh, mục đích xuất cảnh vì lý do tu học hay vì mt nguyên nhân nào khác, cũng chưa thể nm rõ đưc.

Mt vấn đề cũng khá cấp bách hiện nay là sư sãi Khmer khi ra đưng, do tuân ththeo phong tục tập qn truyền thng, nên không đi nón, không mang giày dép (đầu đội tri, chân đạp đất). Tuy nhiên, gần đây cũng đã có khá nhiều sư sãi sử dụng dù che khi đi đến nhà Phật tử nhận cơm, không đi khất thc na; khá nhiều sư sãi sử dng dép chứ không đi chân đất na. Nhìn chung, việc đội mũ bo him theo quy đnh của luật giao thông thì sư sãi Khmer đến nay vẫn chưa chấp hành tốt. Điu này rt cần thiết có thêm snhắc nhở tphía Hội Đoàn kết Sư sãi Yêu nưc , từ cán bcủa Mặt trận Tổ quốc cấp đa phương.

Cách trì bình khất thc là mt thay đổi ln trong sinh hoạt tu sĩ Nam tông Khmer hiện nay. Trưc năm 1975, hầu hết tu sĩ Nam tông Khmer mỗi ngưi, mỗi ngày đều tự đi khất thc vào buổi sáng quanh phum sóc, trở về chùa trưc giờ ngọ, thọ thc nhng gì có được từ việc khất thc. Mỗi ngày, sư chỉ ăn một lần vào buổi trưa. Buổi sáng và chiều, các sư chỉ dùng thc ăn loãng như cháo, sa… Sau năm 1975, do nhiều nguyên nhân khác nhau, đặc biệt là từ nhu cầu tu học của sư sãi, các trưng đào tạo sư sãi đưc khai mngày một nhiều, như Tng Pali khu vc Nam Bộ (nay là Trưng Trung cấp Pâli), đưc thành lập ở Sóc Trăng vào năm 1994, Học viện Phật giáo Nam tông Khmer đưc xây dng vào năm 2006 tại Thành phố Cần Thơ,... đã thu hút mt số lưng lớn tu sĩ từ các tnh Tây Nam Btập trung v. Thị xã Sóc Trăng tập trung khá nhiều chùa Khmer, là đa bàn đưc
 
đô thị hóa. Việc khất thc theo lut đnh xưa kia quanh phum sóc khó thc hiện. Điều y đã đưa đến nề nếp trì bình khất thc khó đưc tiếp tục. Do bận học tập trung, sư sãi đã không có thi gian đi khất thc.

Việc khất thc hiện nay chủ yếu da vào các Wên là chính. Wên là tổ chc tự quản trong phum sóc, bao gm một số hộ gia đình, tuỳ theo sóc ln hay nhỏ mà mỗi wên có nhiều hộ hay ít. Wên do các con sóc lp ra, đm trách việc phân công cho tng hộ gia đình cung ng thc ăn cúng dưng cho hàng trăm sư sãi mi ngày và luân phiên trong 28 ngày trong tháng. Riêng ngày mng mt và ngày rằm, Phật tử mang thc phm lên chùa dâng cúng.

Về phía các sư sãi, như trưng hp ở chùa Bãi Giá (Sóc Trăng), mỗi buổi sáng các sư tự nấu ăn, sau đó chùa cra 3 nhóm, mỗi nhóm 2 ngưi đi khất thc. Số 6 ngưi này đưc luân phiên thay đổi hàng tuần. Số tu sĩ còn lại ở chùa tham gia việc đồng áng. Ti huyện Long Phú (Sóc Tng), sư sãi còn đi khất thc bằng xung!

Tại chùa Sêrây Kandal (huyện Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng), mi ngày có 20 sư đi đến 10 đa đim đã đưc báo trưc tại nhà Phật t. Nếu có hôm tri mưa, các sư tự nấu cơm dùng ngtại chùa. Việc cúng dường phm vật do Phật tử dâng cúng đưc các Sư cả đánh giácúng thc ăn phong phơn 5-10 năm trưc”(1). Có trưng hp ở chùa Trà Sết, sư đã không còn thực hiện việc đi khất thc từ năm 1997. Sư Sơn Vương cho biết: “Tôi làm Achar, không đi khất thc từ 3 năm nay, nhưng mỗi ngày có 2 vị đi khất



1  Phng vấn Sư cả Lý Văn Hoài, chùa Sêrây Kandal, xã Vĩnh Phước, huyn Vĩnh Châu ngày 10/7/2000. Người phng vn: Hồng Liên.
 
thc ”(1).

Việc đề cử sư đi nhận cơm từ các hộ gia đình thuộc các Wên trong phum sóc đã trở nên phổ biến. Sự thay đổi phương cách khất thc này tùy thuộc tng tnh, tng vùng mà có sự khác biệt về thi gian và ch thc hiện.

Như vy, một trong nhng sinh hoạt của tu sĩ Nam tông là việc đi khất thc đã có những biến đổi, không còn là một trong nhng hoạt động chyếu ca các sư sãi Nam Tông. Đi khất thc, nhm rèn luyện lòng vị tha, hạnh bố thí cho tín đồ chỉ còn đưc giữ lại nmột tập tục truyền thống. Vài chùa đã không còn thc hiện việc khất thc na! Việc khất thc trong các ngôi chùa Khmer đang chuyển dần sang sinh hoạt tự túc thc ăn và tự c nấu ăn trong chùa.
    1. Giáo dc

Do hiện nay đã có nhiều chính sách htrcon em ngưi Khmer đến trường, nên vai trò của trưng chùa Khmer đã thay đổi. Hầu hết các tnh thành ở Đồng bằng sông Cu Long đều đã có trưng nội trú dân tộc thiểu số, đào tạo các bậc học.

Song song vi các hot động văn hóa, giáo dục Phật giáo tng tnh thành, còn có sự xuất hiện của Học viện Phật giáo Nam tông Khmer tại Thành phCần Thơ, góp phần đào tạo một đội ngũ sư sãi Khmer có trình độ đi học cho Pht giáo Nam tông ở vùng Tây Nam Bộ.

Nếu như trưng chùa trưc đây là nơi đào tạo sư sãi và Phật tử Khmer, thì nay còn đón nhận cả nhiều thành phần dân
 
tộc khác, như ngưi Kinh, ngưi Hoa; nhiu đối tưng khác vào tu học, như công an, nhà báo, giáo viên, học sinh, sinh viên,... Sư cả Thạch Oai, chùa Bodhisàlaràja-Kompong (Trà Vinh) cho biết: “Trong thi gian từ 2007 đến 2010, có rt đông học viên đến chùa tham gia học tập, khoảng 300 học viên, trình đtlp 1 đến lp 9. Giáo viên giảng dy nhiệt tình, có trình độ bằng lp 9 Khmer trở lên và đến từ các nơi trong tnh Trà Vinh như Tiểu
Cần, Trà Cú,…”(1).

Ngoài ra, tại chùa Bodhisàlaràja-Kompong (Trà Vinh), một thi gian còn đưc dùng làm nơi dy học chính thống theo hình thc giáo dc quốc dân cho đa phương, trong đó có Trưng Đại học Trà Vinh, nhờ làm cơ sở giảng dy các lp về chuyên ngành Văn hóa Khmer Nam Bộ, Trưng Tiểu hc Lê Văn Tám,... Đc biệt tại chùa còn có mt n tin phục vụ ăn ung cho học viên.

Hiện có chùa còn mlp tập huấn cho sư, truyền đạt về khoa học - kthuật, để các vị này có thể hưng dẫn bà con ngưi Khmer chuyn đổi cơ cấu cây trng, vt nuôi. Tại chùa Bodhisàlaràja-Kompong (Trà Vinh) còn có một phòng dành cho Sư cả nhì cha bệnh cho Phật t.

Tại Kiên Giang, trong năm 2013, tu sĩ Phật giáo Nam tông Khmer do Hội Đoàn kết Sư sãi Yêu nưc tuyn 7 vị ra ngoài tnh để học Pali tại Trưng Trung cấp Bổ túc Văn hóa Pali Nam Bộ ở Sóc Trăng (năm hc 2013-2014). Tổng số tăng sinh đang học tại đy là 43 v. Hội còn tuyn 3 vị tăng sinh đi học khóa III tại Học viện Phật giáo Nam tông Khmer ở thành phố Cần Thơ. Hin stăng sinh học tại đy là 5 v.



1 Phng vn Sư cả Thạch Oai, chùa Bodhisàlaràja-Kompong, tháng 11/ 2013. Người phng vn: Hồng Liên.
 
Quá trình mở ca và hội nhập thế gii cũng thúc đy số tăng sinh Khmer Nam tông từ Tây Nam Bộ lên Thành phố Hồ Chí Minh tham gia vào các lp tin học, ngoại ng. Quá trình chuyển cư trong ngưi Khmer ở Tây Nam Bộ theo đó cũng din ra. Ngôi chùa Chantaransey (quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh) là ngôi chùa đón tiếp tăng sinh Khmer từ các tnh quy tụ về sống tu và học tập tại Thành phố. Trong năm 2013, tnh Kiên Giang đã có 12 vị đi học tại các trưng cao đẳng, đại học, tin học, ngoại ngữ tại Thành phố Hồ Chí Minh. Thành phCần Thơ đã có 7 vị tăng sinh đi du học tại Thái Lan và 1 vtại Myanmar. Ngoài ra, để tăng cưng việc đào tạo sau đại học cho sư sãi Khmer, tnh Kiên Giang cũng đã gi đào to 7 vị học thạc sĩ Văn hóa tại Trưng Đại học Trà Vinh (3 sư và 4 Phật t), 9 vị đang hc đại
học và cao đẳng trong tnh(1). Trà Vinh là tnh ở Tây Nam Bộ có
cơ sơ đào tạo thạc sĩ ngành Văn hóa Khmer Nam Bộ. Hiện cơ sở này đang tiếp tục thc hiện việc đào tạo bậc tiến sĩ.
    1. Tổ chc

Ban Quản trị chùa Pht giáo Nam tông Khmer hiện nay có thay đổi, vi nhiều chc danh, thành phần. Trưc năm 1986, Ban Quản trị chùa có slưng từ 20 cho đến 30 thành viên. Hiện nay, Ban Quản trị chùa có nơi có hơn trăm thành viên, như Ban Quản trị chùa Rch Sỏi (Kiên Giang).

Tổ chc Hội Đoàn kết Sư sãi Yêu nưc các cấp ở Kiên Giang cũng đã thiết lập Ban Chấp hành liên huyện (U Minh Thưng ghép với huyn An Biên, vì 2 huyn này xưa kia chung huyện tách ra; huyn Giang Thành, Kiên Lương ghép vi thị xã Hà Tiên, vì xưa kia 3 huyn này cùng là huyn Hà Tiên tách ra).

1 Sliệu báo cáo ca Hi Đoàn kết Sư sãi Yêu nước tnh Kiên Giang năm 2013.
 
Sư sãi hiện nay đã tham gia vào nhiều tổ chc, đoàn thchính tr-xã hi, là thành viên của Mặt trn Tổ quốc các cấp, thành viên của Hội đồng Nhân dân các cấp, thành viên của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh,v.v

Nếu như ở Trà Vinh, Sóc Trăng, Vĩnh Long,... Hội Đoàn kết Sư sãi Yêu nưc đưc tái lập, thì ở An Giang tổ chc này đã tự giải n từ sau m 1975.
    1. Nghi lễ

Cùng vi việc thay đổi trong khất thc, c chùa Khmer còn có nhng biến đổi trong nghi l. Đó là vic giản lưc bt các hình thc cúng kiếng và các dạng thc cầu cúng nặng màu sắc mê tín. Trưc năm 1975, lễ cúng giỗ hội cho ttiên (Sèn Dâunta) đưc tổ chc với quy mô ln, kéo dài đến 15 ngày đêm, từ rm tháng 8 đến 30 tháng 8 âm lch, hiện nay chỉ còn lại ba ngày. Các hình thc và lễ vật cúng bái cũng đưc giản lưc bt. Tuy nhiên, trong số các lễ vật dâng cúng vẫn còn lưu giữ các loại bánh truyền thống gần như bắt buộc phải có như bánh tét, bánh ít, bánh da, bánh ú,…

Lễ Châul Chnam Thmey tại huyn Vĩnh Châu, nơi tập trung đông nhất ngưi Khmer tnh Sóc Tng đã có sự thay đổi trong sinh hoạt lễ hội, chỉ còn có ba ngày. Trước đây, lễ này thưng tổ chc 7 ngày đêm, có nơi từ 10 đến 15 ngày. Trong nhng ngày này, đồng bào kéo nhau đi chùa cả ngày, tham dự các trò chơi và ca múa dân gian. Nếu như trưc đây, đồng bào 4 ấp thuộc xã cùng nhau tổ chc chung một đêm vui tại chùa, thì nay đã có ssắp xếp, mỗi đêm hoạt đng lễ hội do 1 ấp phụ trách.
 
Lễ Dâng y (Kathina) là buổi lễ quan trọng trong năm tại chùa. Sau mùa an cư kiết hạ, Phật tử các chùa luân phiên tổ chc dâng y trong thời gian 1 tháng. Ngày nay, lễ này đưc đơn gin bt, thng nhất còn lại 1 ngày một đêm, thưng là 20 ngày sau Lễ Xuất hạ.

Lễ khánh thành chính điện (banh banh chos y ma) sau khi đã đưc xây dng xong, trưc đây lễ đưc tiến hành 3 ngày đêm, nay cũng chỉ còn lại 2 đêm.

Lễ tang của các hoà thưng, sãi cả xưa kia theo truyn thống tiến hành từ 3 đến 4 ngày đêm, sau đó còn quàn xác tm 3 đến 4 năm nữa mi làm lễ hỏa táng, nay cũng đã đưc giản lưc bt, chỉ còn từ 2 đến 3 ngày, rồi tiếp tục làm làm phưc thêm 1 đêm nữa là ha táng. Trong nghi thc tiến hành tang lễ, các chùa cũng đã gin lưc bt nhiều tập tục như xem giờ chôn cất, khiêng 4 vị sư sãi cùng quan tài đến nơi hỏa táng… Hiện nay, các sư chỉ đi đến nơi chôn cất để đọc kinh.
  1. Một vài nhận xét và đề xuất

Việc nêu lên một số nét mới về kiến trúc, sinh hoạt sư sãi, hoạt động nghi lễ,...  cho thy đi sống tinh thần của ngưi Khmer ở Nam Bộ đang có chuyển đổi ln.

Do tác động của các yếu tố ngoại sinh, sự thay đổi cơ chế sinh hoạt của chính quyn, giao lưu văn hóa các nơi đưc đy mnh hơn trưc qua giao thông thuận li hơn… đã góp phần ln vào nhng biến đổi này. Khá nhiều thanh niên Khmer không đi tu, trưng chùa Khmer không còn trở thành mt trung tâm duy nhất đào tạo, giảng dy tiếng mẹ đẻ cho các thành viên trong phum sóc na, vì đã có các trưng phổ thông dy tiếng Khmer
 
và nhng trung tâm dy nghề… Mặt khác, vi sự chuyn đổi nhanh chóng của xã hội mi, việc học tiếng Pali trong nhà chùa không còn giúp nhiều cho cuộc sng sau khi các sư sãi hoàn tục.

Việc trang bị các phương tiện nghe nhìn đt tại chùa góp phần nâng cao đi sống tinh thần cho người Khmer trong phum sóc, nhưng chính điều đó ngày càng dễ đưa đến việc không tuân thủ giới luật của sư sãi, như nghiêm cấm việc giải trí, xem t,…

Biến đổi trong đi sng văn hóa của các tu sĩ Phật giáo Nam tông Khmer, nhìn chung là biến đổi từ ri rạc lên chặt chẽ, từ chưa tiến bộ lên văn minh. Sự biến đổi này là phù hp vi thi đại, vi xu thế chung. Tuy nhiên, cũng cần thy rng, tác động mnh mẽ của nền kinh tế thị trưng đã len li ngày càng nhiều và sâu vào lĩnh vc văn hóa Phật giáo. Vài năm gần đây, từ món tiền tài trợ khá ln ca Phật t, trong sân chùa Khmer còn có thêm hình ảnh của tháp Eiffel (Sóc Trăng). Ngoài sự thay đổi cảnh quang ngôi chùa, còn làm thay đi nếp sống, sinh hoạt của các sư sãi. Trong số nhng biến đổi đó không phải là những biến đổi hoàn toàn mang tính tích cc, vì vy để khắc phục, cn thiết tập trung vào một số giải pháp cụ thể sau:

Việc trùng tu, sửa chùa, khánh thành các cơ sở tôn giáo cn có sự kết hp chặt chẽ gia Ban Quản trị chùa vi các ban ngành chc năng về văn hóa và tôn giáo, nhm đm bảo cho việc duy trì, bảo vệ, giữ gìn truyền thống văn hóa của dân tộc.

Cần đầu tư nhiều giải pháp cthể để phát triển mng lưi hoạt động văn hóa thông tin xuống vùng đồng bào Khmer, thông qua sư sãi. Vi vai trò và uy tín của mình, sư sãi sẽ là nhp cầu chuyển tải nhiu giải pháp khả thi cho đồng bào Khmer, không chỉ nhm phát triển văn hóa, nâng cao dân trí, mà còn có tác
 
dụng cả trong các phương hưng giáo dục gia đình và kế hoạch hóa gia đình một cách hu hiệu!

Xu hưng Phật giáo nhập thế (Engaged Buddhism) ngày càng đưc thể hiện rõ rệt hơn qua việc các sư tham gia vào sản xuất nông nghiệp, hoa màu, trồng cây công nghiệp..; tự túc lương thc, thc phm, nhất là đã góp phần đưa hoạt động Pht giáo ngày càng gn gũi, gắn liền vi đi sống xã hội. Tất nhiên, trong xu thế phát trin đó cần lưu ý để hạn chế và ngăn chặn nhng biểu hiện của sự thế tục hóa (secularization) trong đội ngũ sư sãi, thể hiện trong nhiều lĩnh vực, trong đó không loại trừ nhng hiện tưng mượn danh ra nưc ngoài tu học và thăm thân để vưt biên ti phép!

Quá trình biến đi trong Phật giáo của ngưi Khmer ở Đồng bằng sông Cửu Long còn đang tiếp diễn và có thsvi mt tốc độ nhanh cng hơn na trong thi gian ti, cùng vi việc đy mạnh nâng cao dân trí và chính sách xóa đói gim nghèo ngày càng có hiệu quả tại các vùng sâu, vùng xa. Điều cn thiết là việc kết hp vi các sư sãi để đưa giải pháp cần thc hiện xuống đồng bào Khmer một cách nhanh chóng, nhm đi đến thc hiện thành công phương châm dân giàu, nưc mạnh”./.



TÀI LIỆU THAM KHO:
  1. Báo cáo của Hội Đoàn kết Sư sãi Yêu nưc tnh Kiên Giang năm 2013.
  2. Trần Hồng Liên chủ biên (2002), Vấn đề n tộc và tôn giáo ở Sóc Trăng, Nxb. Khoa học xã hội.
  3. Phỏng vn Sư cThạch Oai, chùa Bodhisàlaràja - Kompong, tnh Trà Vinh, tháng 11/201 Ngưi phỏng vn: Hồng Liên
 
  1. Phỏng vấn Sư cả Lý Văn Hoài, chùa Sêrây Kandal, xã Vĩnh Phưc, huyện Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng ngày 10/7/2000. Ngưi phỏng vấn: Hng Liên.
  2. Phỏng vn Sư cSơn Vương, trụ trì chùa Sêrây TSết, xã Vĩnh Hải, huyn Vĩnh Châu, tnh Sóc Trăng ngày 11/6/2000. Ngưi phỏng vấn: Hng Liên.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây