TIẾP BƯỚC TIỀN NHÂN PHÁT HUY CHÁNH PHÁP: VAI TRÒ TIÊN PHONG CỦA SƯ TRƯỞNG NHƯ THANH TRONG VIỆC TỔ CHỨC ĐẠI LỄ GIỖ TỔ KIỀU ĐÀM DI

Chủ nhật - 10/03/2019 05:49
TIẾP BƯỚC TIỀN NHÂN PHÁT HUY CHÁNH PHÁP:
VAI TRÒ TIÊN PHONG CỦA SƯ TRƯỞNG NHƯ THANH TRONG VIỆC TỔ CHỨC ĐẠI LỄ GIỖ TỔ KIỀU ĐÀM DI
TKN. TS. Thích Nữ Như Nguyệt
HVPG - TP.HCM
TIẾP BƯỚC TIỀN NHÂN PHÁT HUY CHÁNH PHÁP:
VAI TRÒ TIÊN PHONG CỦA SƯ TRƯỞNG NHƯ THANH TRONG VIỆC TỔ CHỨC ĐẠI LỄ GIỖ TỔ KIỀU ĐÀM DI
TKN. TS. Thích Nữ Như Nguyệt
HVPG - TP.HCM

Đại lễ Giỗ Tổ Kiều Đàm Di ngày 08 tháng 02 âm lịch hàng năm, giờ đây đã trở thành ngày truyền thống của Ni giới Việt Nam.
Trong 5 năm trở lại đây, Đại Lễ đã được tổ chức rất long trọng luân phiên các tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, Bến Tre, Huế, Bình Dương và Đồng Nai. Các thế hệ Ni chúng con hôm nay vô cùng biết ơn Ni trưởng Như Như đã giúp đưa ngày Lễ Giỗ Thánh Tổ trở thành một sự kiện trọng đại mang tầm quốc gia từ năm 2014 đến nay. Đồng thời, chúng con cũng vô cùng biết ơn Sư trưởng Như Thanh, người đầu tiên khởi xướng và tổ chức Lễ Giỗ Tổ Kiều Đàm Di vào năm 1987.
Việc tổ chức Hội thảo khoa học về chủ đề “Tiếp bước tiền nhân, phát huy Chánh pháp” nhân dịp Đại lễ Giỗ Thánh Tổ năm nay rất kịp thời và nghĩa. Thật vậy, các thế hệ Ni giới hôm nay và mai sau có bổn phận tri ân và tiếp bước các thế hệ Ni tiền bối. Tuy nhiên, điều khiến con ưu tư là trong những kỳ Đại lễ Giỗ Tổ gần đây, không có ai nhắc đến vai trò khai mở của Sư trưởng Như Thanh. Con thiết nghĩ, làm sao thế hệ Ni hôm nay có thể thực sự tiếp bước tiền nhân nếu như không nhớ đến công lao khai mở của Sư trưởng (?) Là người sống giữa hai thế hệ, lại trực tiếp có cơ duyên được phụng sự Sư trưởng Như Thanh khi Người còn sanh tiền, con mong muốn nhân dịp này nhắc lại những đóng góp tiên phong của Sư trưởng trong lịch sử Đại lễ Giỗ Tổ Kiều Đàm Di. Con hiểu rằng, mọi người không nhớ, không nhắc đến Sư trưởng vào dịp Lễ Giỗ Tổ vì nhiều người không biết đến vai trò tiên phong của Sư trưởng, đây hoàn toàn không phải là một sự cố ý lãng quên.
Một học giả Phật giáo phương Tây đã chỉ ra, trong Phật giáo, “karma” nghĩa là hành động, là “nghiệp” tạo nên từ hành động của chúng ta, nhưng cũng có karma/nghiệp của sự “không hành động”, nghĩa là nếu chúng ta thấy, biết việc nên làm mà không làm cũng là tạo nghiệp. Vì vậy, Hội thảo Phật giáo năm nay là một thời điểm phù hợp để con chia sẻ thông tin còn ít được biết đến này với đông đảo chư Ni thế hệ hôm nay.
Con cho rằng, lịch sử hình thành và phát triển của Đại lễ Giỗ Tổ Kiều Đàm Di ở Việt Nam có thể được thành hai giai đoạn: giai đoạn 1 từ năm 1987 đến 2014 và giai đoạn 2 từ năm 2014 đến nay.
Giai đoạn 1987 - 2014
Con đã có dịp gặp gỡ Ni trưởng Như Nguyên và Ni sư Như Tâm, là những vị sống giữa hai thế hệ, cũng là những vị trực tiếp giúp việc cho Sư trưởng Như Thanh khi Người còn tại thế.
Ni sư Như Tâm chia sẻ về thời điểm Sư trưởng Như Thanh đưa ra sáng kiến tổ chức Lễ Giỗ Tổ Kiều Đàm Di: “Sau giải phóng, tình hình thay đổi, Ni bộ Bắc Tông không thể tiếp tục hoạt động như trước, Trụ sở Ni bộ Bắc Tông cũng đổi tên thành “Tổ đình Từ Nghiêm”, hoạt động của Ni bộ trầm xuống, đến Đại hội Phật giáo ở Hà Nội năm 1981, người ta không nhắc đến Ni bộ nữa. Thấy hoạt động của Ni giới mờ nhạt, Sư trưởng ưu tư nhiều. Vì vậy, Sư trưởng đã nghĩ đến việc tổ chức Lễ Giỗ Tổ vừa là để nhớ về Tổ, vừa là để tập hợp Ni chúng, liên kết Ni chúng, khôi phục và duy trì hoạt động của Ni bộ. Cho nên, trong sự hình thành Ni bộ Bắc Tông cũng như sự khởi động Đại lễ Giỗ Tổ Kiều Đàm Di, Sư trưởng Như Thanh là người tiên phong. Trong suốt cuộc đời, Sư trưởng luôn ưu tư với hoạt động của Ni giới. Với vai trò dẫn đường như vậy, Sư trưởng Như Thanh xứng đáng được tri ân bằng hình thức treo ảnh thờ bên dưới ảnh của Kiều Đàm Di trên băng rôn của Đại lễ Tưởng niệm Thánh Tổ Ni và chư vị Tiền bối hữu công. Đây không phải là vấn đề riêng tư hay cá nhân mà là sự thật lịch sử, chúng ta nên trân trọng. Để tiếp bước tiền nhân, phải nhớ về Tổ là đúng, nhưng để tiếp bước tiền nhân, cũng phải nhớ về người đã tiếp nhận tinh thần của Tổ và đưa tinh thần ấy đến với các thế hệ Ni Việt Nam sau này.”[1]
Ni trưởng Như Nguyên đã chia sẻ những ưu tư hoài niệm về Sư trưởng Như Thanh trong bài viết “Mỗi độ xuân sang”. Trong bài viết này, Ni trưởng Như Nguyên đã nói rõ về vai trò phát pháo đầu tiên của Sư trưởng Như Thanh trong việc tổ chức Lễ Giỗ Tổ Kiều Đàm Di vào ngày 08/02/1987. Ni trưởng Như Nguyên đã nói về lý do vì sao Sư trưởng Như Thanh lựa chọn ngày này: “Lịch sử không ghi rõ ngày Tổ tịch, nhưng Ngài xuất gia vào mùa xuân nên Sư trưởng chọn ngày đó, là một ngày xuân để làm điểm nhấn. Sư trưởng cho rằng, sau tất cả chuyện chùa, cúng kiếng trong tháng Giêng, chư Ni gặp nhau vào tháng Hai, bàn bạc hoạt động bắt đầu cho một năm làm việc. Ngày Lễ Giỗ Tổ được tổ chức vào mùa Xuân, là dịp đầu năm để sách tấn các thế hệ Ni hậu bối tiến tu đạo nghiệp, noi gương các bậc Cao đức Ni tiền bối lập hạnh, lập nghiệp, hướng Tổ tìm Tông, kế thừa đạo mạch, tự lợi, lợi tha.”[2]
Ni trưởng Như Nguyên chia sẻ thêm: “Vào năm 1985, Sư trưởng đã trực tiếp chỉ đạo thiết kế tô tượng chuẩn bị cho Lễ Giỗ Tổ Kiều Đàm Di. Năm 1986, bắt đầu quá trình đúc tượng, đến năm 1987, tượng hoàn thành. Lễ tôn trí Thánh tượng diễn ra vào dịp Lễ Giỗ Tổ đầu tiên năm 1987. Trong thời gian làm tượng, Sư trưởng thường xuyên qua chùa Từ Nghiêm chỉ đạo, chú ý sửa chữa từng chi tiết, khi thì sửa má, khi thì sửa mũi, sao cho gương mặt của tôn tượng phù hợp với người châu Á mà vẫn không mất đi nét riêng của người phụ nữ Ấn Độ.”
Tại Lễ Giỗ Tổ đầu tiên, Sư trưởng Như Thanh đã trực tiếp chủ trì, khai mạc lễ. Buổi lễ kéo dài một ngày. Lúc đó, lễ chưa có sự tham gia đông đảo của chư Ni các tỉnh như bây giờ, chư Ni các tỉnh chỉ về lác đác, một phần vì điều kiện đất nước khi đó còn khó khăn, một phần vì số lượng chư Ni còn ít. Sư trưởng là người trực tiếp lo tất cả nội dung, chương trình cũng như hình thức tổ chức lễ, bao gồm: thư mời, trang trí, ăn uống,… Khách mời lúc này cũng giới hạn, bao gồm: Ban Trị sự Thành hội, HT. Thích Thiện Hào; Ni bộ Thành phố Hồ Chí Minh và một số tỉnh lân cận như Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Sa Đéc, Cần Thơ, Bạc Liêu, Cà Mau... Lễ Giỗ Tổ đầu tiên có sự tham dự của NT. Như Xuân, NT. Như Nguyệt (chùa Từ Nghiêm), NT. Như Thủy (chùa Pháp Võ), NT. Hạnh Ngọc (Ban Nghi lễ). Người chủ lễ đầu tiên là NT. Như Hoa (Chùa Mai Sơn) - một vị chuyên làm chủ lễ, có giọng rất hay. Quý Ni trưởng kể trên chính là những nhân chứng - những người đã có mặt tại Lễ Giỗ Tổ năm đó.
Lễ Giỗ Tổ đầu tiên đó tuy chưa được long trọng như bây giờ nhưng cũng rất có chiều sâu về tâm linh, có tinh thần về nguồn, về Tổ, khiến cho ai tham dự cũng phải xúc động. Đặc biệt, chương trình và nội dung giới thiệu về Lễ Giỗ Tổ Kiều Đàm Di lần đầu tiên cũng đã được đăng trên tờ “Hoa Đàm” của Sư trưởng. Hôm nay, con thấy vinh dự và tự hào khi được kế thừa Đặc san Hoa Đàm của Sư trưởng. Trong mấy năm gần đây, Đặc san Hoa Đàm đã rất tích cực phục vụ cho công tác truyền thông của Đại lễ Giỗ Tổ. Nhân dịp này, con xin được bày tỏ sự tri ân sâu sắc đến Ni trưởng Như Như vì sự ủng hộ quý báu của Ni trưởng đối với Đặc san Hoa Đàm trong thời gian qua.
Từ năm 1987, mỗi năm Sư trưởng đều tổ chức Giỗ Tổ cho đến khi viên tịch vào năm 1999. Hàng năm, sau khi xong lễ, Sư trưởng thường dắt Ni bộ về thăm nhà mình ở ấp Tăng Nhơn Phú, Thủ Đức thắp hương lễ Tổ ở chùa Phước Tường, một mặt sắp xếp hội họp Phật sự Ni giới vào buổi tối, nhằm củng cố tình đoàn kết trong Ni giới, giúp đỡ Ni giới phát triển trên con đường tu học và từ thiện xã hội.
Sau khi Sư trưởng viên tịch, từ năm 1999 đến năm 2014, chùa Từ Nghiêm và Ni giới Thành phố tiếp tục duy trì việc tổ chức Lễ Giỗ Tổ, chư Ni một số tỉnh vẫn nhớ và tự giác về dự. Vì vậy, không khí Lễ Giỗ Tổ có phần trầm lắng.
Giai đoạn từ năm 2014 đến nay
Từ năm 2014 đến nay, có lẽ con không cần nói, quý Sư và chư Ni cũng thấy Lễ Giỗ Tổ Kiều Đàm Di đã trở thành một Đại lễ, một Lễ hội của Ni giới Việt Nam. Chúng con hôm nay vô cùng biết ơn Ni trưởng Như Như, người đã đưa ra sáng kiến để các tỉnh đăng cai tổ chức luân phiên Đại lễ vào năm 2014. Trong một cuộc họp Ni giới Trung ương năm 2014, Ni trưởng Như Như đã đưa ra đề nghị tổ chức Lễ Giỗ Tổ luân phiên và Ni trưởng phát tâm làm đầu tiên. Tâm nguyện của Sư trưởng là làm lan rộng phong trào tổ chức Lễ Giỗ Tổ tại các tỉnh, làm cho mỗi tỉnh ý thức và thấy được giá trị của Đại lễ, giống như Trường Kiều Đàm được lan rộng nên nhiều người mới biết đến.
Từ năm 2014 đến nay, Đại lễ Giỗ Tổ được tổ chức long trọng hàng năm, với quy mô năm sau lớn hơn năm trước. Nếu như vào những Lễ Giỗ Tổ đầu tiên chỉ có khoảng 100 người thì hiện nay số lượng đã tăng lên khoảng 2-3 ngàn người (gấp 20, 30 lần).
Đặc biệt, nội dung của Lễ Giỗ Tổ cũng được mở rộng. Bắt đầu từ Đại lễ Giỗ Tổ ở Bình Dương năm 2017, các Hội thảo khoa học đã được tổ chức nhằm tạo điều kiện cho chư Ni chia sẻ về tri thức Phật học nói chung, về Ni giới nói riêng, qua đó giúp khai mở trí tuệ cho chư Ni, khơi nguồn cảm hứng cho chư Ni đóng góp nhiều hơn cho Đạo pháp và xã hội. Đến nay, một số Hội thảo khoa học đã được tổ chức thành công, như Hội thảo ở Bình Dương về chủ đề: “Lịch sử hình thành và phát triển Ni giới”; Hội thảo ở Đồng Nai về “Ni giới Việt Nam là mạch sống của dân tộc”. Chất lượng của các Hội thảo ngày càng được nâng cao, yêu cầu đối với các bài tham luận ngày càng nghiêm túc hơn, khoa học hơn. Tại Hội thảo ở Tiền Giang lần này, có thêm một bước trong quá trình lựa chọn tham luận, đó là bước phản biện, nhằm lựa chọn những tham luận tốt nhất để đưa vào Hội thảo.
Giờ đây, Đại lễ Giỗ Tổ Kiều Đàm Di đã trở thành một Lễ hội lớn của những người con gái của Đức Phật trên khắp cả nước mà ai cũng háo hức mong chờ.
Nhận xét và kết luận
Như vậy, với vai trò tiên phong của Sư trưởng Như Thanh vào năm 1987, Lễ Giỗ Tổ Kiều Đàm Di đã chính thức được tổ chức và trở thành một truyền thống tốt đẹp của Ni giới Việt Nam. Lễ Giỗ Tổ không chỉ là dịp để nhớ về Tổ mà còn là dịp để Ni giới tổ chức họp bàn công tác của Ni chúng. Đó là ý tưởng ban đầu của Sư trưởng Như Thanh. Ngọn lửa mà Sư trưởng Như Thanh thắp lên đã được truyền trao cho các thế hệ Ni hậu bối. Ngọn lửa ấy có lúc rực sáng, có lúc trầm xuống nhưng chưa bao giờ tắt lịm. Ngọn lửa ấy đã một lần nữa được thổi bùng lên nhờ tầm nhìn và sáng kiến của Ni trưởng Như Như. Nhân dịp này, cho phép con được dành một phút cảm niệm công đức của các bậc Tôn túc Ni tiền bối, chúng con nguyện “tiếp bước tiền nhân, phát huy Chánh pháp”, giữ gìn và trao truyền ngọn lửa thiêng liêng này cho các thế hệ tương lai.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Phỏng vấn Ni sư Như Tâm tại chùa Linh Quang, Boston, Massachusette, Hoa Kỳ, ngày 08/12/2018.
2. Phỏng vấn Ni trưởng Như Nguyên tại TP. Hồ Chí Minh, ngày 30/8/2018.
3. Ni trưởng Như Nguyên, Mỗi độ xuân sang,…
 

[1] Phỏng vấn Ni sư Như Tâm tại chùa Linh Quang, Boston, Massachusette, Hoa Kỳ, ngày 08/12/2018.
[2] Phỏng vấn Ni trưởng Như Nguyên tại TP. Hồ Chí Minh, ngày 30/8/2018.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây