Hoằng pháp trong thời hiện tại: Những điều kiện cần có

Thứ năm - 20/09/2018 11:25
TT. Thích Huệ giáo Phó ban hoằng pháp GHPG tỉnh Khánh Hoà
hue giaoHOẰNG PHÁP TRONG THỜI HIỆN TẠI NHỮNG ĐIỀU KIỆN CẦN CÓ

I/. Dẫn nhập:
Trải hơn 2500 năm lịch sử Phật giáo, từ khi đức Thế Tôn khai mở pháp âm tại Vườn Nai, vận hành Bánh xe Pháp. Cho đến nay, Pháp Luân vẫn được tiếp tục truyền bá không mệt mỏi, bởi những người con Phật, vượt qua nhiều phương sở, lợi lạc các loài, đúng theo tinh thần giáo huấn của Đức Phật, thật quả quyết và hết sức cảm động như sau:
"Này các Tỳ kheo!... hãy lên đường vì lợi lạc của nhiều người, vì hạnh phúc của số đông, vì lòng lân mẫn đối với thế gian, vì lợi lạc, vì hạnh phúc của trời và người. Các ông hãy đi, nhưng đừng đi hai người cùng một hướng, hãy đi mỗi người một ngả, hãy truyền bá chánh pháp... Hãy phất lên ngọn cờ của bậc thiện trí, hãy truyền dạy giáo Pháp cao siêu, hãy mang lại sự tốt đẹp cho người khác; được vậy, là các ông đã hoàn tất nhiệm vụ". 
Lời dạy khẩn thiết trên, trở thành cương lĩnh, vạch ra mục đích con đường hoằng pháp cho các thế hệ Phật tử. Nhờ vận dụng đúng tinh thần khế lý, khế cơ, các sứ giả Hoằng pháp đến đâu, thì hoà nhập dễ dàng vào quần chúng. Đó là con đường an vui cứu khổ; đó là kết quả tất yếu, mà lịch sử truyền thừa Phật giáo đã minh chứng.
Với sự thay đổi và phát triển liên tục đời sống xã hội, cũng như địa lý và văn hoá của nhân loại đã và đang bị thu hẹp, sự dung hợp và tiếp biến lẫn nhau trong sắc màu đời sống, từ đó sự nghiệp Hoằng pháp phải uyển chuyển để phù hợp trong xu thế này. Tiến trình toàn cầu hóa, sự bùng nổ mạng lưới internet và nhu cầu tâm linh cần có của con người, là những phương thức và đối tượng rộng để người làm công tác hoằng pháp lưu tâm.
II/. Nội Dung:
1. Cần xác định đối tượng Hoằng pháp:
Đối tượng để nhận được lời Phật dạy chính là tất cả chúng sanh: “ Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh và có khả năng thành Phật ”, trong tinh thần bình đẳng không phân biệt. Pháp vũ là những trận mưa pháp lớn, tất cả cây cỏ lớn nhỏ đều được ướt ẩm, thấm nhuần, xanh tốt.
a./ Phật tử thuần thành là những người đã đầy đủ niềm tin đối với Tam bảo, đời sống tâm linh của họ, đã mang lại lợi ích cho gia đình và xã hội. Có thể nói, những Phật tử này đủ khả năng để tự mình làm hòn đảo an vui cho chính mình, làm nơi chia sẻ tinh thần cho người khác. Với những vị này, chính là những hoằng pháp viên trong đại cuộc hoằng pháp chung “ hạnh phúc thay tứ chúng đồng tu”. Bởi lẽ, chính niềm tin và đời sống đạo vững vàng của những người phật tử thuần thành đang sống giữa cuộc đời, chính là chức năng truyền bá hữu hiệu vào trong lòng con người xã hội. Đôi khi, cư sĩ Hoằng pháp, xét ở một góc độ nhất định, lại có nhiều kết quả, bởi lẽ, lợi thế của người cư sĩ là sự dễ dàng tiếp cận quảng đại quần chúng, ngược lại không gian gắn bó của Chư Tăng Ni có một phạm vi nhất định. Như vậy, Tăng sĩ cần đóng vai trò tổ chức và đưa ra phương hướng để tứ chúng có thể hợp lực trong sự nghiệp Hoằng pháp chung.
b./ Chưa chính thức là Phật tử, là những người mến yêu đạo, niềm tin của họ bắt nguồn từ truyền thống gia đình, bạn bè, tìm kiếm học hỏi, với nhiều nhân duyên khác nhau. Họ đến với đạo, nhưng chưa đủ sức có thể tự thắp đuốc lên mà đi, đây là những đối tượng người Hoằng pháp cần lưu tâm. Đối tượng này, những hạt giống giác ngộ đã có, người Hoằng pháp biết chăm sóc, vun bồi cho đức tin của họ được vững mạnh, nở hoa sanh trái, mà không bị chết non, như lời cố hoà thượng Thích Trí Nghiêm đã từng dạy: “Người phật tử đã có tâm với đạo, nhưng chúng ta thì Đạo tâm họ”. Đạo tâm ở đây là sự đánh mất đi niềm tin nơi họ, bởi lối hành xử, cách Hoằng pháp chưa chuẩn mực, những hành vi, tâm ý sai lệch của người Hoằng pháp khiến họ thối tâm.
c./ Các thành phần thuộc nhiều niềm tin và văn hoá khác nhau bao hàm cả những người chưa có niềm tin nào, người Hoằng pháp cần phải nhắm đến, đây là đối tượng cần quan tâm nhất, bởi lẽ khi họ vững vàng niềm tin với đạo, thì đạo Phật mới phát triển và tăng trưởng. Cũng thế, đối tượng và không gian của người Hoằng pháp thời hiện nay rất rộng: Cao nguyên, hải đão, hải ngoại v.v. nhiều thành phần, nhiều giới. Với đối tượng này, cũng đủ thấy người hoằng pháp tự thân cần phải có sự vận dụng và khả năng biến hoá để Hoằng pháp được hữu hiệu, có tầm nhìn để bổ trợ là cần thiết.
2. Cần vận Dụng Đa phương tiện để Hoằng pháp hiệu quả:
Những gì xãy ra hằng ngày trong thế giới hiện nay, nếu muốn biết chỉ cần một click chuột, chúng ta sẽ tiếp nhận được rất nhiều thông tin đang diễn ra, đây là một lợi thế mà sứ giả Hoằng pháp thời trước khó có được, bên cạnh lợi thế này, cũng mang lại nhiều hậu quả bất lợi, bởi sự lan toả thông tin nhanh chóng này. Do vậy, sứ giả Hoằng pháp cần phải cẩn trọng và tỉnh giác nhiều hơn nữa.
a./Thời hiện đại và Hoằng pháp truyền thống: Sự bùng nổ thông tin trong mạng lưới số toàn cầu, đó là hiện trạng sum la vạn tượng, đầy màu sắc tốt xấu của đời sống hiện nay, chính vì thế con người cũng khó kiểm soát hết được. Kết quả Hoằng pháp sẽ hữu hiệu hơn nếu sứ giả Hoằng pháp biết khéo léo vận dụng công cụ này. Ngày trước một buổi thuyết giảng của các giảng sư chỉ có số lượng thính chúng đang có mặt tiếp nhận, thì hiện nay thời pháp đó nếu ứng dụng kỹ thuật số thì thính chúng khắp nơi đều có thể tiếp cận được. Cũng thế, một hành động tốt đẹp của một Hoằng pháp viên, cũng sẽ được lan truyền khắp nơi, rất lợi ích thiết thực trong công tác hoằng pháp. Bằng nhiều phương cách trong hoạt động nghe nhìn, các đối tượng Hoằng pháp tiếp cận, người Hoằng pháp cần truyền đạt được những thông tin bổ ích. Điều này đòi hỏi người Hoằng pháp phải vững vàng trong căn bản của truyền thống. Nghĩa là dù có biến hoá, sử dụng phương tiện như thế nào cũng không thể đánh mất đi nguyên bản và truyền thống hoằng pháp đã có. Nguyên bản đó là kinh điển, là trích dẫn, là sự kiện phải chính xác, thực có, chứ không phải suy diễn, toát ý hay nghe lại qua loa mang đi truyền đạt. Truyền thống là những gì đã có, đã từng mang lại hiệu quả của các nhà Hoằng pháp đi trước, và những sinh hoạt đặc thù, chính thống của Phật giáo. Những công việc truyền thống như ứng phó đạo tràng, từ thiện, nuôi trẻ mô côi, người già neo đơn, khuyết tật, in ấn sách báo truyền bá.v.v tất cả những điều này là những gì đã làm hiệu quả và bây giờ cần gìn giữ và phát huy cho phù hợp với thời đại mới, trong công cuộc Hoằng pháp.
b./ Vận dụng hầu hết các phương pháp có được để tiếp cận: Phương pháp của người hoằng pháp xưa và nay được biểu hiện từ thân- khẩu và ý. Hoằng pháp không chỉ là giảng pháp mà Hoằng pháp cũng là lối sống, cách hành đạo, tầm nhìn, sự dấn thân của mỗi Hoằng pháp viên. Nếu Tăng sĩ  thế mạnh là thuyết giảng và thể hiện lối sống cực chất xuất gia thì người cư sĩ là cách sống, sự dấn thân vào đời. Đây chưa hẳn là sự phân chia mà chính là thói quen nhận thức của quảng đại quần chúng, đi với Phật phải mặc áo cà sa.
c./ Phù hợp căn cơ cho nhiều nền văn hoá khác nhau: Đạo Phật là đạo trí tuệ; Là hệ thống triết học tỉnh thức chứ không phải là một tôn giáo thuần tuý, với tính chất này đạo Phật không dành riêng cho ai, mà cho tất cả những ai yêu chuộng sự thiện lành, trí tuệ và giải thoát. Vậy, người Hoằng pháp cần phải chấm dứt tư tưởng Hoằng pháp chỉ trong phạm vi cộng đồng Phật tử, điều này chính mình tự co hẹp lại con đường rộng lớn. Người Hoằng pháp cần phải tuỳ cơ, mạnh dạn vượt qua khỏi những định kiến hình thức, để đủ năng lượng truyền tải nội dung cần thiết đến người tiếp nhận, bằng năng lượng giác ngộ truyền đạt thì người tiếp nhận mới có sự chuyển hoá.
d./ Hoằng pháp theo nguyên tắc không bỏ ai lại đằng sau: Chính là sự tiếp cận đối tượng tuyệt đối. Đưa đạo gần gũi với tất cả đối tượng, kẻ đối nghịch, người thiếu may mắn, bịnh hoạn thân xác, bịnh hoạn tâm thức, sai lệch lối sống, bất mãn xã hội.v.v chính là những đối tượng cần quan tâm nhiều hơn tất cả, chứ không phải chỉ nhắm đến những người lành mạnh và sung mãn vật chất. Người Hoằng pháp mạnh dạn và khéo léo liên tục biến hoá chương trình cải cách Hoằng pháp của mình. Hoằng pháp luôn thay đổi tư duy cũ và xưa, rằng địa bàn Hoằng pháp chỉ là ngôi chùa và các đạo tràng tự viện, mà chính là không gian của thế giới, bất cứ nơi đâu, có thể thực hiện được mục tiêu này.
3. Cần sự chuẩn mực của Sứ giả Hoằng pháp trong thời hiện tại:
Chuẩn mực của sứ giả Hoằng pháp từ xưa đến nay không gì khác đó là Tâm và Đức. Người Hoằng pháp không nổ lực trau dồi hai đức tính này thì không thể bay cao và bay xa, như chim phải đủ hai cánh khoẻ mạnh. Người Hoằng pháp thiếu hai đức tính này, dù có sử dụng nhiều khả năng thiện xảo cũng không mang lại kết quả tốt đẹp, rộng lớn, đôi khi còn đem về nhiều hậu quả xấu ác. Nên nhớ. Phụng sự chúng sanh là sức mạnh đích thực của Hoằng pháp và giáo hội.
a./ Người làm công tác hoằng pháp cần chiều sâu tâm thức chứ không cần hoạt ngôn:
Hoạt ngôn là một khả năng thiên phú không phải ai cũng có, là một lợi thế cho người làm công tác Hoằng pháp. Nhưng chỉ sử dụng hoạt ngôn thì không mang lại hiệu quả, mà cần phải có chiều sâu tâm thức truyền đạt thì tâm thức người tiếp nhận mới có thể chuyển hướng, tỉnh thức và bừng ngộ.
b./ Hoằng pháp cần truyền đạt thông điệp của đức Phật đến với chúng sanh chứ không cần rao giảng thông tin. Mục đích của Hoằng pháp là làm sao để đối tượng tiếp nhận được lời Phật dạy, để rồi họ có khả năng tự xây dựng được nếp sống an lạc tự thân, chứ không phải chỉ tiếp nhận thông tin mà không thể ứng dụng được. Thông tin được cung cấp quá nhiều thì sẽ có khả năng quên mất thông điệp chính.
c./ Người làm công tác hoằng pháp cần rõ ràng súc tích, thực tiễn: Sự ngắn gọn, rõ ràng, súc tích và thực tiễn là những điều kiện cần của người hoằng pháp áp dụng trong thế giới xô bồ hiện nay. Thời gian như đang ngắn lại và đi qua nhanh chóng, do vậy để tận dụng thời gian quý báu, người Hoằng pháp tránh sự lang man trong diễn đạt để rồi đánh mất đi thời gian của mình, của người.
d./ Người làm công tác Hoằng pháp cần tâm và hạnh đức: Tâm phụng sự và nếp sống cao thượng là hơi thở, sức sống của sứ mệnh Hoằng pháp. Do vậy, người Hoằng pháp trau dồi hai tính đức này thì sự nghiệp Hoằng pháp đã thành tựu. Mục đích Hoằng pháp duy nhất là làm lợi lạc cho chúng sanh, do vậy, tâm ý khác đi trong công cuộc Hoằng pháp thì đã đi ra khỏi ý nghĩa phụng sự như đức thế tôn đã dạy. Đức hạnh là bài học, bài giảng sống động dễ đi vào tâm thức của quần chúng nhất. Sự khiêm nhường, dấn thân và lân mẫn với quần chúng là những đức hạnh của một sứ giả Hoằng pháp, tư tưởng đứng thế bề trên, thì không phải là phụng sự. 
III/ Kết luận:
Lời Phật dạy là hệ thống quy tắc sống động, được mở ra cho tất cả mọi người và rất linh động trong đời sống, chứ không phải một khuôn phép cứng, dành riêng. Sức mạnh của Hoằng pháp và của lãnh đạo giáo hội là chương trình và công tác phụng sự phải được thực hiện và được lan toả.
Hoằng pháp là mang thông điệp thiết thực của đức Phật, đóng góp vào ngay trong đời sống hiện tại, chứ không phải sự hứa hẹn ở một tương lai xa gần. Hoằng pháp hiệu quả là phải bước ra ngoài dấn thân chứ không phải ngồi trong bàn giấy văn phòng hay trong tự viện cao đẹp.
Hoằng pháp là phải vận dụng nhiều phương tiện tuỳ duyên trên căn bản chánh pháp để mang lại hiệu quả cho tất cả mọi tầng lớp, hướng về một mục đích.
Sự nghiệp Hoằng pháp là công việc chung cho tất cả những người con Phật, dù đang ở trong một địa vị nào.

________________________________________________________________

Danh mục tham khảo:
  • Kinh Pháp Hoa, HT. Thích Trí Tịnh dịch, Nxb Tôn Giáo, 2011.
  • Kinh Pháp Cú, Tỳ kheo Thích Minh Châu dịch, Nxb Tôn Giáo, 2006.
  • Kinh A Hàm, Tên tác giả: HT Thích Tuệ Sỹ - Thích Đức Thắng dịch, Nxb Phương Đông, 2017.
 
HOẰNG PHÁP TRONG THỜI HIỆNTẠI NHỮNG ĐIỀU KIỆN CẦN CÓ
TT. Thích Huệ giáo Phó ban hoằng pháp GHPG tỉnh Khánh Hoà

 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây